تأثیر زکات بر فقرزدایی و رشد اقتصادی:مطالعۀ موردی استان‌های شمالی

بسم الله الرحمن الرحیم 

تأثیر زکات بر فقرزدایی و رشد اقتصادی:

مطالعۀ موردی استان‌های شمالی

(مازندران، گیلان و گلستان)

.

ابوالقاسم اثنی عشری

سیده وجیهه میکاییلی 

عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور
مدرس دانشگاه پیام نور

.

(متن کامل مقاله :  pdf – تأثیر زکات بر فقرزدایی و رشد اقتصادی)

.

چکیده
هدف اصلی این تحقیق، بررسی اثرگذاری زکات گندم و جو بر فقرزدایی استان‌های شمالی و هم‌چنین، اثر درآمد زکات بر رشد اقتصادی طی دورۀ ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۰ بوده‌است.

از آنجایی‌که مهم‌ترین مصرف زکات، مربوط به تأمین زندگی فقرا، مساکین و تأمین نیازهای زیربنایی جامعه‌است و با توجه به عقاید مسلمانان در مورد پرداخت زکات، معافیت بخش کشاورزی در پرداخت مالیات در سیستم‌های مالیاتی کشور، هم‌چنین، کشت گندم و جو در این استان‌ها، میزان پرداخت زکات این محصولات، درآمد قابل‌توجهی را نشان می‌دهد که بخش مهمی از نیازهای مالی طرح‌های عمرانی و فقرزدایی در روستاها را تأمین می‌کند.

نتایج تحقیق نشان داده‌است که درآمد زکات در استان گلستان نسبت به‌استان‌های مازندران و گیلان بیش‌تر بوده‌است و نقش مهمی در فقرزدایی استان داشته‌است. در این میان، استان گیلان با تولید کمتر در بخش گندم و جو و هم‌چنین کسب درآمد زکات کمتر، نقش اندکی در فقرزدایی استان ایفا کرده‌است.

هم‌چنین، نتایج، بیانگر نقش مؤثر و معنی‌دار درآمد زکات بر رشد اقتصادی استان‌های منتخب بوده‌است. این تأثیر معادل ۰۰۵/۰ درصد برآورد گردیده‌است. با توجه به این مسئله، تنها زکات گندم و جو قادر به پوشش فقر و تقویت رشد اقتصادی نیست؛ بنابراین، باید از دیگر مالیات‌ها نیز جهت فقرزدایی و ازبین‌بردن آن و رونق اقتصادی بهره جست.

.

کلیدواژه‌ها
نرخ زکات؛ فقرزدایی؛ توسعۀ روستایی؛ رشد اقتصادی؛ روش گشتاور تعمیم‌یافته

…………………………………………………………………………………………………….

منبع : دوفصلنامه پژوهش های مالیه اسلامی – دوره ۲، شماره ۱ – شماره پیاپی ۳،

……………………………………………………………………………………………………

مراجع

ارضروم چیلر، نسرین (۱۳۸۴). «ابعاد گوناگون فقر در ایران». مجموعه پژوهش‌های اقتصادی. ادارۀ بررسی‌ها و سیاست‌های اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، شمارۀ ۲۷.

ازکیا، مصطفی و غفاری، غلام‌رضا (۱۳۸۴). «جامعه‌شناسی توسعه، توسعۀ روستایی با تأکید بر جامعۀ روستایی ایران».  تهران: نشر نی.

امینی، اعظم (۱۳۸۴). «مالیات در اسلام». قم: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول.

آمارنامۀ کشاورزی (۱۳۸۵-۱۳۹۰). وزارت جهاد کشاورزی. معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات. جلد اول: محصولات زراعی، سال زراعی ۹۰- ۱۳۸۹٫

پورفرج، علیرضا و انصاری سامانی، حبیب (۱۳۹۰). «نقش مالیات اسلامی زکات در رشد و توسعۀ اقتصادی در مقایسه با مالیات‌های متعارف». مجموعۀ مقالات سومین همایش مالیات‌های اسلامی، قم: دانشگاه مفید، ۹۳- ۹۶٫

پیرنیا، حسین (۱۳۵۵). «مالیه عمومی». تهران: امیرکبیر.

تودارو، مایکل (۱۹۴۲). «توسعۀ اقتصادی در جهان سوم». ترجمه غلامعلی فرجادی. تهران: نشر وزارت برنامه و بودجه، مرکز مدارک اقتصادی، اجتماعی و انتشارات، چاپ سیزدهم.

توسلی، محمداسماعیل (۱۳۸۶). «زکات و اثر آن بر رشد و توسعۀ اقتصادی». تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

——  (۱۳۸۳). «امکان‌سنجی‌ اجرای‌ زکات‌ در ایران‌ (با بهره‌گیری‌ از تجربیات‌ کشورهای‌ اسلامی)». سومین همایش دو سالانه اقتصاد اسلامی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، ۳ و ۴ دیماه.

توسلی، محمدحسین (۱۳۸۸). «زکات و اثر آن بر رشد و توسعۀ اقتصادی». مجموعه مقالات دومین همایش مالیات‌های اسلامی، قم: دانشگاه مفید.

ثامنی کیوانی، فرشاد (۱۳۷۷). «تعیین ظرفیت بالقوۀ زکات در ایران». تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

حر العاملی، محمدبن الحسن (۱۴۰۳ ق). «وسائل الشیعه». تهران: المکتبه ا لاسلامیه.

  حسینجانی، ابوالفضل و معتمد، محمدکریم (۱۳۹۱). «نقش زکات درتوسعۀ اقتصادی و اجتماعی روستاهای کشورهای اسلامی». پنجمین کنگرۀ  بین‌المللی جغرافی‌دانان اسلام.

حمزه‌پور، محمدحسین؛ صدر، سید کاظم و کفائی، محمدعلی (۱۳۸۱). «بررسی مالیات‌ها بر شرکت‌ها در ایران بر اساس الگوی مالیات‌های اسلامی». فصلنامۀ پژوهش‌های اقتصادی ایران، شمارۀ ۱۰، بهار، ۱۳-۴۰٫

خدادادکاشی، فرهاد؛ باقری، فریده؛ حیدری، خلیل و خدادادکاشی، امید (۱۳۸۱). «اندازه‌گیری شاخص‌های فقر در ایران، کاربرد انواع خط فقر، شکاف فقر، شاخص فقر، ۱۳۶۳-۱۳۷۹». گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی، ۱۱٫

خرمی، فرهاد (۱۳۷۵). «بررسی تطبیقی – تحلیلی از نظریه فقر زدایی اسلامی و نظریه‌های فقرزدایی انگلوساکسون». مجلۀ برنامه و بودجه، شماره ۲، ۴۷-۷۱٫

دفتر همکاری حوزه و دانشگاه (۱۳۷۹). «مبانی اقتصاد اسلامی». پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تهران: سمت، چاپ سوم.

رضوانفر، نادیا (۱۳۸۹). «بررسی اثر اقتصادی زکات (گندم و جو) در توسعۀ روستایی: مطالعۀ موردی استان کردستان سال‌های ۸۱-۸۸». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام‌نور.

زمانی‌فر، حسین (۱۳۸۲). «ارزیابی توان فقرزدایی زکات در برخی از استان‌های منتخب». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه تهران.

سال‌نامه‌های آماری استان‌های مازندران، گیلان و گلستان در سال‌های ۱۳۸۸، ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰٫ سایت مرکز آمار.

سراج الدین، اسماعیل (۱۳۸۲). «فقر‌زدایی، چالش‌ها و راهبردهای اسلامی». مترجم: ناصر جهانیانفصلنامه  اقتصاد اسلامی، شمارۀ ۱۲، ۱۴۷– ۱۶۴٫

سلیمانی امیری، غلامرضا و فرشی، زهرا (۱۳۹۰). «ارزیابی روش محاسبه زکات در بنگاه های اقتصادی کشورهای اسلامی». نشریۀ فقه اهل بیت،  شماره ۶۷-۶۶، ۲۰۵-۲۴۹٫

شعبانی، احمد و کاشیان، عبدالمحمد (۱۳۹۲). «زکات پول از منظر فقه فریقین و بررسی ظرفیت بالقوۀ آن در فقرزدایی (مطالعه سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ اقتصاد ایران)». دوفصلنامۀ مطالعات اقتصاد اسلامی، دورۀ  ۶، شمارۀ  ۱۱، ۳۵-۶۰٫

صدر، محمدباقر (۱۳۷۵). «اقتصادنا». چاپ اول، تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.

طیب، زین العابدین (۱۳۸۹). «زکات و کاهش فقر در جهان اسلام». مترجم: عباس‌پور، محمد. مجلۀ مشکوه، شمارۀ ۵۹٫

طیبی، سید کمیل؛ حاجی کرمی، مرضیه و سریری، هما (۱۳۹۰). «تحلیل درجه باز بودن مالی و تجاری روی توسعۀ مالی ایران و شرکای تجاری (۲۰۰۹-۱۹۹۶)». فصلنامه تحقیقات اقتصادی، شمارۀ  ۴، ۳۹-۶۰.

عاقلی، لطف‌علی (۱۳۹۱). «سنجش ظرفیت پرداخت مالیات‌های اسلامی در استان‌های کشور (مطالعۀ موردی زکات)». پژوهش‌نامۀ مالیات، شمارۀ ۱۶، ۶۲-۹۲٫

عسکری، حشمت‌اله و بادپا، بهروز (۱۳۹۳). «اثر زکات بر مصرف عمومی در ایران»، دو‌فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، شماره‌۱۲، ۸۳-۱۱۲٫

عسکری، محمدمهدی و کاشیان، عبدالمحمد (۱۳۸۹). «آزمون بسندگی زکات و خمس در تأمین حداقل معیشت خانوارهای نیازمند در اقتصاد ایران طی سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۷». معرفت اقتصادی، سال دوم، شمارۀ اول، پیاپی سوم، ۵ ـ ۳۴٫

قره‌باغیان، مرتضی (۱۳۷۵). «اقتصاد رشد وتوسعه». تهران: نشر نی، جلد اول، ۷٫

کاشیان، عبدالمحمد (۱۳۸۳). «نقش بالقوه زکات در کمک به فرآیند توسعه اقتصادی کشورهای مسلمان». بلاغ مبین، شماره۲۱تا۲۳، تابستان، ۱۳۷-۱۵۸٫

کیاءالحسینی، سید ضیاءالدین (۱۳۸۷). «نقش زکات فطره در فقرزدایی مطالعۀ موردی: ایران ۱۳۸۵-۱۳۷۰». فصلنامه اقتصاد اسلامی، سال هفتم، شمارۀ ۳۱، پاییز، ۱۳۳-۱۵۹٫

کیاءالحسینی، سیدمهدی (۱۳۸۳). «بررسی نقش زکات (گندم و جو) در توسعۀ روستایی (مطالعۀ موردی استان گلستان)». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، مؤسسۀ آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی.

گزارش آماری (۱۳۹۱). «امور اعتماد‌سازی و جلب مشارکت‌های مردمی، کمیته امداد امام خمینی (ره)». گزارش شماره ۲۸۹٫

گیلک حکیم‌آبادی، محمد تقی (۱۳۸۶). «بررسی توان زکات گندم و جو در کاهش فقر، مطالعۀ موردی استان گلستان». نامۀ مفید، شمارۀ ۵۴، ۱۰۱-۱۲۲٫

لشکری، محمد و بافنده ایمان‌دوست، صادق (۱۳۹۰). «نقش دولت اسلامی در توسعۀ اقتصادی». فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی، شمارۀ ۲، ۱۲۵-۱۴۰٫

میرمعزی، سید حسن (۱۳۹۰). «نظام اقتصاد اسلامی، مبانی، اهداف، اصول راهبردی و اخلاق». تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.

نصر اصفهانی، مهدی؛ نصر اصفهانی، مهرناز و دلوی اصفهان، محمدرضا (۱۳۹۲). «بررسی عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی از دیدگاه مؤدیان و کارشناسان مالیاتی». دو فصلنامه پژوهش‌های مالیۀ اسلامی، دورۀ ۱، شمارۀ  ۱، ۲۷-۳۶٫

Arellano, M. and Bond. S. (1991). “Some tests of specification for panel data: Monte Carol evidence and application to employment equation”. Review of Economic Studies, 58(2), 27-39.

  • لیـنک دانلـود مسـتقیم
  • حجم فایـل: 0 MB
  • نویسنده / ناشر:
  • منبع:
  • چکیده
    بسم الله الرحمن الرحیم  تأثیر زکات بر فقرزدایی و رشد اقتصادی: مطالعۀ موردی استان‌های شمالی (مازندران، گیلان و گلستان) . ابوالقاسم اثنی عشری سیده وجیهه میکاییلی  عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور مدرس دانشگاه پیام نور . (متن کامل مقاله :  pdf – تأثیر زکات بر فقرزدایی و رشد اقتصادی) . چکیده هدف اصلی این تحقیق، […]

    آخرین دیدگاه کابران

    پر بازدید ترین مقالات

    «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

    بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

    زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

    بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

    اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

    بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

    سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

    بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

    تقویم شمسی

    آبان ۱۳۹۹
    ش ی د س چ پ ج
        تیر »
     123456789101112131415161718192021222324252627282930