مالکیت زمین (قرآن)

بسم الله الرحمن الرحیم

مالکیت زمین (قرآن)

.

فهرست 

۱ – مالکیت حقیقی زمین
۲ – مالکیت زمین‌های موات یا متروک
۳ – مالکیت زمین‌های فیء
۴ – مالکیت زمین‌های فتح شده
       ۴.۱ – زمین‌های فتح شده بنی‌قریظه
۵ – عناوین مرتبط
۶ – پانویس
۷ – منبع

.

مالکیت حقیقی زمین

مالکیّت حقیقى بر زمین، از آنِ خداوند:
۱. «… أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ‌ … وَ الْأَرْضِ‌ ..؛[۱]

… حکومت آسمانها و زمین، تنها از آن خداست؟! ….»
۲. «… وَ لِلَّهِ مِیراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲]

… و میراث آسمانها و زمین، از آن خداست….»
۳. «وَ لِلَّهِ مُلْکُ‌ … وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۳]

و حکومت و مالکیت … و زمین، از آن خداست….»
۴. «… قالُوا أَ لَمْ تَکُنْ أَرْضُ اللَّهِ واسِعَهً فَتُهاجِرُوا فِیها …؛[۴]

… آنها (فرشتگان‌) گفتند: «مگر زمین خدا، پهناور نبود که مهاجرت کنید؟!….»
۵. «… وَ لِلَّهِ مُلْکُ‌ … وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۵][۶]

… حکومت … و زمین و آنچه در میان آنهاست، از آن اوست….»
۶. «… أَنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۷]

… حکومت و مالکیت آسمانها و زمین تنها از آن خداست؟!….»
۷. «لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما فِیهِنَ‌ …؛[۸]

حکومت و مالکیت آسمانها و زمین و آنچه در آنهاست، تنها از آن خداست….»
۸. «… إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ یُورِثُها مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ‌ …؛[۹]

… که زمین از آن خداست، و آن را به هر کس از بندگانش که بخواهد، واگذار مى‌کند….»
۹. «… الَّذِی لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۱۰]

… آن کس که حکومت آسمانها و زمین، از آن اوست….»
۱۰. «إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۱۱]

حکومت و مالکیت آسمانها و زمین تنها از آنِ خداست….»
۱۱. «إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَ مَنْ عَلَیْها …؛[۱۲]

ما، زمین و تمام کسانى را که روى آن هستند، به ارث مى‌بریم….»
۱۲. «رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَیْنَهُما …؛[۱۳]

اوست پروردگار آسمانها و زمین، و آنچه میان آن دو قرار دارد….»
۱۳. «قالَ بَلْ رَبُّکُمْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الَّذِی فَطَرَهُنَ‌ …؛[۱۴]

گفت: بلکه حق آورده‌ام پروردگار شما همان پروردگار آسمانها و زمین است که آنها را آفریده….»
۱۴. «قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِیها إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ‌ • سَیَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَ فَلا تَذَکَّرُونَ؛[۱۵][۱۶]

بگو: زمین و کسانى که در آن هستند از آن کیست، اگر شما مى‌دانید؟! بزودى مى‌گویند: (همه) از آنِ خداست. بگو: آیا متذکّر نمى‌شوید؟!»
۱۵. «وَ لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۱۷][۱۸][۱۹]

ومالکیّت و حاکمیّت آسمانها و زمین از آن خداست….»
۱۶. «الَّذِی لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲۰]

خداوندى که حکومت آسمانها و زمین از آنِ اوست….»
۱۷. «أَمْ لَهُمْ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَیْنَهُما …؛[۲۱]

یا این‌که حکومت آسمانها و زمین و آنچه میان این دو است از آن آنهاست؟!….»
۱۸. «… لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲۲]

… مالکیّت و حاکمیّت آسمانها و زمین از آنِ اوست….»
۱۹. «لِلَّهِ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲۳]

مالکیّت و حاکمیّت آسمانها و زمین از آن خداست….»
۲۰. «… لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَیْنَهُما …؛[۲۴]

… حکومت آسمانها و زمین و آنچه در میان آن دو است از آن اوست….»
۲۱. «لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ … • لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …. • … وَ لِلَّهِ مِیراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲۵][۲۶][۲۷]

مالکیّت و حاکمیّت آسمانها و زمین از آنِ اوست … مالکیّت و حاکمیت آسمانها و زمین از آنِ اوست … در حالى که میراث آسمانها و زمین همه از آنِ خداست….»
۲۲. «الَّذِی لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ …؛[۲۸]

همان کسى که حکومت آسمانها و زمین از آن اوست….»

مالکیت زمین‌هاى موات یا متروک

زمینهاى موات یا متروک، از مصادیق انفال و مالکیّت آنها از آنِ پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و حکومت اسلامی:
«یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ‌ …؛[۲۹]

از تو درباره انفال (غنایم، و اموال بدون مالک‌) سؤال مى‌کنند؛ بگو: انفال مخصوص خدا و پیامبر است….»
با توجّه به حدیثى از امام باقر و امام صادق علیهماالسلام زمینهاى متروک و بدون مالک یا موات از موارد انفال شمرده شده‌اند. [۳۰]

 در احادیث دیگرى، زمینهاى زیر از انفال شمرده شده: ۱. زمینهاى موات؛ [۳۱]

 ۲. زمینهایى که بدون جهاد یا از طریق مصالحه در اختیار مسلمانان قرار گرفته؛ [۳۲]

 ۳. زمینهاى بایر (خراب و بدون صاحب)؛ [۳۳][۳۴][۳۵][۳۶][۳۷][۳۸]

 ۴. زمینهایى که صاحبانش هلاک شده یا جلاى وطن کرده‌اند. [۳۹][۴۰][۴۱]

مالکیت زمین‌های فیء

مالکیّت اراضى (اراضى فی‌ء) به دست آمده بدون جنگ و یا از راه مصالحه کافران و اهل کتاب با مسلمانان، مخصوص پیامبر صلى‌الله‌علیه‌وآله و حاکم اسلامى:
۱. «وَ أَنْزَلَ الَّذِینَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ مِنْ صَیاصِیهِمْ وَ قَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِیقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِیقاً • وَ أَوْرَثَکُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِیارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها …؛[۴۲][۴۳]

و خداوند گروهى از اهل کتاب (یهود) را که از آنان (مشرکان عرب‌) حمایت کردند از قلعه‌هاى محکمشان پایین کشید و در دلهایشان وحشت افکند؛ و کارشان به جایى رسید که گروهى را به قتل مى‌رساندید و گروهى را اسیر مى‌کردید. و زمینها و خانه‌ها و اموالشان را در اختیار شما گذاشت، و همچنین زمینى را که هرگز در آن گام ننهاده بودید….» بنا بر قولى «و ارضا لم‌تطؤوها» از اراضى فى‌ء دانسته شده است. [۴۴]

۲. «وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‌ رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَیْهِ مِنْ خَیْلٍ وَ لا رِکابٍ وَ لکِنَّ اللَّهَ یُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى‌ مَنْ یَشاءُ … • ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‌ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى‌ فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‌ …؛[۴۵][۴۶]

و آنچه را خدا از آنان (یهود) به پیامبرش باز گردانده و بخشیده چیزى است که شما براى به دست آوردن آن زحمتى نکشیدید، نه اسبی بر آن تاختید و نه شتری؛ ولى خداوند پیامبران خود را بر هر کس بخواهد مسلط مى‌سازد … آنچه را خداوند از اهل این آبادیها به پیامبرش باز گرداند، از آنِ خدا و پیامبر و خویشاوندان او، و یتیمان و مستمندان و در راه‌ماندگان است، تا این اموال عظیم در میان ثروتمندان شما دست به دست نگردد. آنچه را پیامبر براى شما آورده بگیرید (و اطاعت کنید)، و از آنچه شما را نهى کرده خوددارى نمایید؛ و از مخالفت خدا بپرهیزید که خداوند کیفرش شدید است!»
منظور از «ما اوجفتم …» بنا بر قولى زمینهاى بنی‌نضیر است که بدون جهاد در اختیار پیامبر صلى‌الله‌علیه‌وآله و مسلمانان قرار گرفت. [۴۷]

مالکیت زمین‌هاى فتح شده

زمینهاى فتح شده (مفتوحه عنوه) به وسیله سپاه اسلام، از آنِ تمام مسلمانان:
«وَ أَنْزَلَ الَّذِینَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ مِنْ صَیاصِیهِمْ وَ قَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِیقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِیقاً • وَ أَوْرَثَکُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِیارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها وَ کانَ اللَّهُ عَلى‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیراً؛[۴۸][۴۹]

و خداوند گروهى از اهل کتاب (یهود) را که از آنان (مشرکان عرب‌) حمایت کردند از قلعه‌هاى محکمشان پایین کشید و در دلهایشان وحشت افکند؛ و کارشان به جایى رسید که گروهى را به قتل مى‌رساندید و گروهى را اسیر مى‌کردید. و زمینها و خانه‌ها و اموالشان را در اختیار شما گذاشت، و همچنین زمینى را که هرگز در آن گام ننهاده بودید؛ و خداوند بر هر چیزى تواناست.»
جمله «و ارضا لم‌تطؤوها» بنا بر قولى اراضى خیبر است و بنا بر قولى تمام اراضى مفتوحه عنوه تا روز قیامت است. [۵۰]

← زمین‌های فتح شده بنى‌قریظه

اراضى فتح شده بنی‌قریظه به دست لشکر اسلام، از آنِ تمام مسلمانان:
«وَ أَنْزَلَ الَّذِینَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ مِنْ صَیاصِیهِمْ وَ قَذَفَ فِی قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِیقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِیقاً • وَ أَوْرَثَکُمْ أَرْضَهُمْ وَ دِیارَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها وَ کانَ اللَّهُ عَلى‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدِیراً؛[۵۱][۵۲]

و خداوند گروهى از اهل کتاب (یهود) را که از آنان (مشرکان عرب‌) حمایت کردند از قلعه‌هاى محکمشان پایین کشید و در دلهایشان وحشت افکند؛ و کارشان به جایى رسید که گروهى را به قتل مى‌رساندید و گروهى را اسیر مى‌کردید. و زمینها و خانه‌ها و اموالشان را در اختیار شما گذاشت، و همچنین زمینى را که هرگز در آن گام ننهاده بودید؛ و خداوند بر هر چیزى تواناست.»
مفسّران، اتّفاق نظر دارند که «الّذین ظاهروهم من اهل‌الکتاب» بنى‌قریظه است. و «أورثکم أرضهم» یعنى زمینهاى آنها را به شما اعطا کردیم. این زمینها با جنگ سپاه اسلام فتح شد.  [۵۳]

________________________________________________________________________________

پی نوشت ها 

۱. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۰۷.    
۲. ↑ آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۰.    
۳. ↑ آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۸۹.    
۴. ↑ نساء/سوره۴، آیه۹۷.    
۵. ↑ مائده/سوره۵، آیه۱۷.    
۶. ↑ مائده/سوره۵، آیه۱۸.    
۷. ↑ مائده/سوره۵، آیه۴۰.    
۸. ↑ مائده/سوره۵، آیه۱۲۰.    
۹. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۱۲۸.    
۱۰. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۱۵۸.    
۱۱. ↑ توبه/سوره۹، آیه۱۱۶.    
۱۲. ↑ مریم/سوره۱۹، آیه۴۰.    
۱۳. ↑ مریم/سوره۱۹، آیه۶۵.    
۱۴. ↑ انبیاء/سوره۲۱، آیه۵۶.    
۱۵. ↑ مؤمنون/سوره۲۳، آیه۸۴.    
۱۶. ↑ مؤمنون/سوره۲۳، آیه۸۵.    
۱۷. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۲.    
۱۸. ↑ جاثیه/سوره۴۵، آیه۲۷.    
۱۹. ↑ فتح/سوره۴۸، آیه۱۴.    
۲۰. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۲.    
۲۱. ↑ ص/سوره۳۸، آیه۱۰.    
۲۲. ↑ زمر/سوره۳۹، آیه۴۴.    
۲۳. ↑ شوری/سوره۴۲، آیه۴۹.    
۲۴. ↑ زخرف/سوره۴۳، آیه۸۵.    
۲۵. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۲.    
۲۶. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۵.    
۲۷. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۱۰.    
۲۸. ↑ بروج/سوره۸۵، آیه۹.    
۲۹. ↑ انفال/سوره۸، آیه۱.    
۳۰. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۴، ص ۷۹۶.    
۳۱. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۱۷، ح ۵.    
۳۲. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۱۸، ح ۶.    
۳۳. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۱۸، ح ۶.    
۳۴. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۱۸-/ ۱۲۰، ح ۱۳.    
۳۵. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۱۵.    
۳۶. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۱۶.    
۳۷. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۱۷.    
۳۸. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۲۰.    
۳۹. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۱۵.    
۴۰. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۱۷.    
۴۱. ↑ عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، ج ۲، ص ۱۲۰، ح ۲۰.    
۴۲. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۶.    
۴۳. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۷.    
۴۴. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۵۵۱.    
۴۵. ↑ حشر/سوره۵۹، آیه۶.    
۴۶. ↑ حشر/سوره۵۹، آیه۷.    
۴۷. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۳۹۰.    
۴۸. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۶.    
۴۹. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۷.    
۵۰. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ۸، ص ۵۵۱.    
۵۱. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۶.    
۵۲. ↑ احزاب/سوره۳۳، آیه۲۷.    
۵۳. ↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۸، ص ۵۵۱-۵۵۲.  

.

.

_______________________________________________________

منبع : ویکی فقه؛ به نقل از : مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج ۱۵ , ۱۶

  • لیـنک دانلـود مسـتقیم
  • حجم فایـل: 0 MB
  • نویسنده / ناشر:
  • منبع:
  • چکیده
    بسم الله الرحمن الرحیم مالکیت زمین (قرآن) . فهرست  ۱ – مالکیت حقیقی زمین ۲ – مالکیت زمین‌های موات یا متروک ۳ – مالکیت زمین‌های فیء ۴ – مالکیت زمین‌های فتح شده        ۴.۱ – زمین‌های فتح شده بنی‌قریظه ۵ – عناوین مرتبط ۶ – پانویس ۷ – منبع . مالکیت حقیقی زمین مالکیّت حقیقى بر زمین، […]

    آخرین دیدگاه کابران

    پر بازدید ترین مقالات

    «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

    بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

    زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

    بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

    اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

    بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

    سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

    بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

    تقویم شمسی

    شهریور ۱۴۰۰
    ش ی د س چ پ ج
        تیر »
    ۱۲۳۴۵۶۷۸۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵۱۶۱۷۱۸۱۹۲۰۲۱۲۲۲۳۲۴۲۵۲۶۲۷۲۸۲۹۳۰۳۱