ماه: مهر ۱۳۹۹

حقوق گیاهان از منظر فقه اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم  حقوق گیاهان از منظر فقه اسلام   دکتر حسن موثقی گروه حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز   (متن کامل مقاله : pdf - حقوق گياهان از منظر فقه اسلام)   چکیده تاریخ گویای این حقیقت است که زمانی که امپراطوریهای باستانی درگیر جنگ، زیاده خواهی و تجاوز به دیگر کشورها و ملل بودند و حیات بشری برای سلاطین فاتح و کشورگشا ارزشی نداشت، اراده خداوند بر این قرار گرفت که بشریت بتواند با آغاز رسالت پیامبران الهی و ترویج ادیان توحیدی از زنجیرهای اسارت هم نوعان خود رهایی یابند و طعم شیرین صلح و ایمان را بچشند. آموزه های اسلام نه فقط ارزشهای حیات انسانی را احیا کرد بلکه با جامعیت و پیشتازی و با کمک از معنویت به تشریح حقوق حیوانات و گیاهان پرداخت و همگان را به رعایت آن ترغیب و تشویق کرد. مطالعه فلسفه حیات و بویژه آموزه های برجسته و بی نظیر اسلام راجع به حقوق گیاهان ما را به این نکته رهنمون می کند که برای داشتن آرامش و سلامت روانی و جسمی باید به حقوق دیگر موجودات از جمله حیوانات و گیاهان احترام گذاریم و جهان را به مکانی زیبا برای زیستن مبدل نمائیم. در این پژوهش قصد داریم به جایگاه حقوق گیاهان از منظر فقه غنی اسلام بپردازیم. . واژگان کلیدی: آموزه های اسلام، فلسفه حیات، قواعد فقهی، حقوق گیاهان، مسئولیت پذیری .................................................................................................................................. منبع : فصلنامه علمی-پژوهشی فقه و مبانی حقوق اسلامی - دوره 6 / شماره 4

بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی از دیدگاه قرآن و احادیث

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی از دیدگاه قرآن و احادیث   فرزانه کازرانی  - استادیار پژوهشی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/909443/ . چکیده مقاله: بیان مساله: محیط زیست یکی از محورهای مهم توسعه پایدار به حساب می آید و در این بین جنگل ها و مراتع جزئی از منابع طبیعی تجدید شونده در محیط زیست می باشند که چرخه غذایی پیچیده ای بر آنها حاکم است. این منابع سرمایه ای طبیعی و موهبتی بزرگ می باشند که خداوند متعال به بشر ارزانی داشته تا همه انسان ها و موجودات از آن بهره مند باشند؛ بنابراین حق بهره مندی از آن را باید از مصادیق مهم حقوق بشر دانست. هدف پژوهش: از این رو هدف کلی این پژوهش بررسی اهمیت حفظ پوشش گیاهی جنگلها و مراتع از دیدگاه قرآن و فقه دینی می باشد و سعی بر این است که اهمیت اکوسیستم های جنگلی و مراتع را در زندگی بشر براساس آیات قرآن و روایات ائمه اطهار توجیه کرد. روش و چگونگی انجام پژوهش: تحقیق به صورت فیش برداری با بررسی و مطالعه آیات قرآن و بهره گیری از تفاسیر معتبر و احادیث ائمه اطهار انجام شد و به بحث در مورد اهمیت حفاظت از اکوسیستم های جنگلی و مراتع می پردازد. یافته ها و نتیجه گیری: بخش جنگلداری فائو بیان نموده است که ما می توانیم امنیت غذایی را با افزایش بازده اکوسیستم، یکپارچه سازی منابع جنگلی و جلوگیری از گسترش کشاورزی در مناطق جنگلی تقویت کنیم. طبیعت و به ویژه جنگل ها و مراتع در شریعت مقدس اسلام از جایگاهی ویژه ای برخورداراند. قرآن کریم در بسیاری موارد به لزوم استفاده صحیح از منابع طبیعی و حفظ اعتدال در بهره برداری از آنها تاکید نموده است. در قرآن یکی از مصادیق فساد در زمین تخریب، قطع و سوزاندن منابع طبیعی از جمله جنگل ها و مراتع می باشد و براین اساس، تجاوز و تعدی به طبیعت عذاب اخروی و مسئولیت دنیوی را در پی خواهد داشت. در روایات اسلامی، زمین منبع خیر و برکت و همچون مادری مهربان دانسته شده که نگهداری آن بر همگان لازم است. رسول خدا می فرمایند: از زمین محافظت نمائید، چرا که زمین اصل و منشا شماست و نیز می فرمایند: جز به هنگام ضرورت، درخت را قطع نکنید . تاکید خداوند در قرآن به لزوم حفظ منابع طبیعی و نیز آموزه های ائمه اطهار حاکی از شدت توجهی است که خداوند نسبت به حفظ محیط زیست به عنوان ظرف رشد و تکامل انسان دارد بنابراین باید در راستای حفظ و حراست از این نعمت های خدادادی تلاش کرد. کلیدواژه ها: امنيت غذايي، محيط زيست، جنگل ها، مراتع، قرآن، احاديث ...................................................................................................... منبع : دومین همایش ملی قرآن و علوم زیستی با محوریت غذای سالم

طراحی سبک تغذیه بر پایه قرآن و روایات با رویکرد آسیب شناسانه به سبک تغذیه موجود

بسم الله الرحمن الرحیم  طراحی سبک تغذیه بر پایه قرآن و روایات با رویکرد آسیب شناسانه به سبک تغذیه موجود (پایان‌نامه)    جاسم دریس  دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران استاد راهنما: محمدجواد نجفی  استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم .    آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/909377/ (این پایانامه به صورت مقاله نیز منتشر شده است)   . اشاره: در پژوهش پیش‌رو نگارنده بر آن است با استعانت الهی و با استفاده از آیات و روایات، سبک تغذیه تجویزی اسلام را با توجه به شرایط و دستاورد‌های امروزی طراحی نماید. در این راستا و در حد توان، ابعاد گوناگون فقهی،اخلاقی، پزشکی و آداب تغذیه از آیات و روایات استخراج گردیده و طی یک دسته‌بندی دقیق به همه مراحل قبل، حین و بعد از تناول غذا پرداخته‌ شده‌است؛ بر این اساس برخی از جزئیات فرآیند تغذیه به ترتیب عبارتند از: نیت خوردن، حرمت و حلیّت غذا و مالکیت مشروع آن، تهیه غذای نافع، اطعام دیگران، شستن دست‌ها، آغاز تناول غذا با نام خدا و خوردن نمک، نشسته خوردن، خوب جویدن، پرخوری نکردن، شکر گزاری، بهداشت دهان و دندان، چگونگی آب نوشیدن و...؛ که متناسب با هر مرحله به جنبه‌های اخلاقی و پزشکی نیز توجه شده‌است. اهمیت پرداختن به این مطالب از این جهت است که بتوان طبق آن‌ها جسم را چون مرکبی سالم و راهوار در خدمت تعالی روح قرار داد. لذا هدف این است که ضمن تکمیل نقشه سبک‌زندگی اسلامی، دستاورد‌های این پژوهش را در سطح جامعه به ویژه در سالن غذاخوری مدارس، دانشگاه‌ها و سایر نهادها و نیز خانواده‌ها کابردی و نهادینه شود. مطالب این تحقیق به صورت کتابخانه‌ای گردآوری و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مقایسه‌ای تألیف گردیده‌است. که نتیجه آن طراحی سبک تغذیه بر اساس آموزه‌های اسلامی برای عصر حاضر است، البته هنوز مجال برای تحقیقات پزشکی، آزمایشگاهی و میدانی در این زمینه وجود دارد. . نمایه ها: اسلام ، آداب رفتاری ، تغذیه ، روایت ، شیوه زندگی ، فقه ، قرآن  ........................................................................................................ منبع : پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

مروری بر خواص درمانی سیر و پیاز در منابع طب سنتی و روایات اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم  مروری بر خواص درمانی سیر و پیاز در منابع طب سنتی و روایات اسلامی   فخار، مهدي منتظري، محبوبه دارابی نیا، مرتضی بنی مصطفوي، الهام سادات رفیعی، علیرضا . 1 -دانشيار، گروه انگلشناسي، مركز تحقيقات بيولوژي سلولي و مولكولي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران 2 -دانشجوي دكتراي انگلشناسي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران 3 -استاديار، گروه معارف اسالمي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران 4 -استاديار، گروه راديولوژي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران 5 -استاد، گروه ايمونولوژي، مركز تحقيقات بيولوژي سلولي و مولكولي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مازندران، ساري، ايران . (متن کامل مقاله : pdf - مروری بر خواص درمانی سیر و پیاز ...)   چكیده گياهان دارويي از جذابترين موضوعات در حوزه علوم پزشكي طي دهه هاي اخير ميباشند و توليدكننده مواد طبيعي بي شماري به شمارمي روند. بخشي از اين مواد، آثار فارماكولوژيك مفيد دارند و قسمتي نيز آثار نامطلوب به همراه خواهند داشت. خداوند متعال در قرآن كريم در مجموع به 61 گياه و ميوه ازجمله سير )sativum Allium )و پياز )cepa Allium )به صورت مستقيم و غيرمستقيم اشاره كرده است. در روايات اسلامي و طبسنتي نيز، خواص متعدد درماني اين گياهان گفته شده است. در اين مطالعه مروري غيرنظام مند كه با هدف بررسي خواص دارويي و زيستي اثبات شده اين گياهان صورت گرفت، علاوه بر قرآن كريم، احاديث و كتابهاي معتبر طب سنتي و گياهان دارويي، داده هاي مورد مطالعه از پايگاههاي اطلاعاتي قابل دسترس مانند: Ovid و ISI ،Magiran ،IranMedex ،Scopus ،ISC ،PubMed ،Google Scholar استخراج و بررسي شدند. امروزه با كشف خواص دارويي گياهان سير و پياز، مويدات جديدي بر تأكيد طب سنتي و روايات اسلامي درخصوص استفاده از سير و پياز به دست ميآيد. عصاره و اسانس اين گياهان بر درمان بيماريهاي قلبي- عروقي به داليل كاهش كلسترول خون، كاهش ليپيدمي، ضد فشار خون، ضد ترومبوز، ضد ديابت و ضدهموسيستئين خون مؤثر است. از ديگر خواص دارويي آنها، خواص ضد ميكروبي )ضدويروس، ضد قارچ، ضد انگل و ضد باكتري(، ضد سرطان، تعادل در سيستم ايمني، كاهشعوارض دارويي ناشي از شيمي درماني مانند تهوع و استفراغ ميباشد؛ بنابراين مصرف اين گياهان يا محصوالت حاوي آنها در رژيم غذايي توصيه ميشود. . واژه های کلیدی: پياز، خواص دارويي، روايات اسلامي، سير، طب سنتي ............................................................................................................... منبع:  نشریه دین و سلامت - ، دوره 5؛ شماره 1

ضرورت و اهميت بررسي خواص دارويي گياهان ذكر شده در قرآن کريم و احاديث

بسم الله الرحمن الرحیم  ضرورت و اهميت بررسي خواص دارويي گياهان ذكر شده در قرآن کريم و احاديث . عليرضا قنادي نعيمه سادات داودي 1 -استاد گروه فارماکوگنوزي دانشکده داروسازي و علوم دارويي و مرکز تحقيقات علوم دارويي دانشگاه علوم پزشکي اصفهان 2 -فارغ التحصيل دکتراي داروسازي، دانشکده داروسازي و علوم دارويي دانشگاه علوم پزشکي اصفهان  . (متن کامل مقاله : pdf - ضرورت و اهميت بررسي خواص دارويي گياهان ...)     ............................................................................................... منبع : فصلنامه علمی - پژوهشی : طب و تزکیه - دوره 22 - شماره 4  

اسلام و اخلاق زیستی با تأکید بر اخلاق محیط زیست

بسم الله الرحمن الرحیم  اسلام و اخلاق زیستی با تأکید بر اخلاق محیط زیست   محمدعلی برزنونی موسسه ابن سینا - بوسنی هرزوگوین ؛ سارایوو     مقدمه یکی از زیرشاخه‌ها در کنار مفهوم کلان اخلاق و رشته‌ای نوپا در حوزه ی آکادمیک فلسفه ی اخلاق: «اخلاق زیست‌شناختی» است که هم شاخه ی فلسفه اخلاق است و بحث درباره ی خاستگاه‌ها و زمینه‌های زیستی اخلاق و پیوند بایدها و نبایدهای اخلاقی با جنبه‌های زیست شناختی را در بر می گیرد و هم به دلیل داشتن جنبه ی کاربردی و عملی در زندگی آدمی با جنبه های گوناگون ارتباط وثیق می یابد و در حوزه ی اخلاق کاربردی و عملی نیز مطرح می شود. متخصصان بیواتیکس به دنبال یافتن پاسخ‌هایی برای سؤال هایی اخلاقی اند که از ارتباط بین علوم زیست شناسی، تکنولوژی زیستی (بیوتکنولوژی)، پزشکی، علوم سیاسی، حقوق، فلسفه و دین‌شناسی ایجاد شده‌اند و اخلاق رفتار با حیوانات و اخلاق محیط زیستی (environmental ethics) هم بخشی از آن است. اخلاق زیستی به همه ی چالش¬های هنجاری پدیدآمده از رهگذر پیشرفت علوم زیست شناختی اشاره دارد، و در این عرصه به ویژه بر مسایلی که مستقیماً با بهداشت و پزشکی ارتباط دارند، تمرکز فراوان دارد و چالش های اخلاقی را که به سبب پیشرفت¬های زیست پزشکی شگفت¬انگیزی مانند امور ژنتیک به وجود آمده است، مورد بحث قرار می دهد. برخی به‌ دلیل طرح مسأله ی سلامتی، به اشتباه آن را معادل و مترادف اخلاق پزشکی(medical ethics) می‌دانند اما حق آن است که اخلاق بیولوژیک گستره‌ای فراتر از اخلاق پزشکی و نیز اخلاق زیستی - پزشکی(biomedical ethics) است و فلسفه ی حقوق پزشکی (Medical Jurisprudence) و نیز مسایل اخلاقی ناشی از پیشرفت های نوین و توسعه ی فناوری‌های پزشکی را در بر می‌گیرد. هدف اخلاق زیستی درک عمیق و درست مسایل حاصل از دست آوردهای علوم زیستی و بیوتکنولوژی مدرن است و با پرسش های عمیق فلسفی، به جنبه¬ها و لایه¬های زیرین¬تر اخلاقی موضوعات نظیر ارزش حیات و مفهوم انسان می پردازد و مسایل مربوط به سیاستگذاری عمومی در حوزه ی اخلاق زیستی و نیز کنترل و جهت دهی اخلاق علوم زیستی را در بر می گیرد. درواقع اخلاق زیستی حوزه ای نوین در قلمرو اخلاق عملی است. می توان گفت: مجموعه‌ها یا رشته‌هایی از مسایل اخلاقی که از تکنولوژی‌های زیستی- پزشکی و تعامل انسان با حیوانات و محیط زیست ناشی می‌شوند، اخلاق زیستی را سامان می دهند. اهمیت اخلاق زیستی در یک نگاه کلان، علوم زیستی به دلیل ارتباط مستقیم با زیست انسانی، هم امیدآفرین و هم بیم‏زا هستند. از یک سو، حل بسیاری از مشکلات انسانی از درمان بیماری ها گرفته تا حل مشکلات غذایی جوامع انسانی به آن وابسته است و از سوی دیگر، دست‏آوردهای علوم زیستی بی‏تردید می‏تواند به جای حل مشکلات انسانی، شبیه فیزیک به سلاحی در دست آدمیان تبدیل شود. از همین رو اخلاق در حوزه ی علوم زیستی به معنای عام از اهمیت دو چندان برخوردار است. مفهوم اخلاق زیستی در این جا مراد ما از اخلاق زیستی، «اخلاق زیستی توصیفی» به مفهوم نوع نگاه مردم به زندگی و نقطه شروع عشق به زندگی و علاقه به خویشتن نیست. یا «اخلاق زیستی بینشی» به معنی حق بشری برای متذکرشدن به حقوق و تکالیف متقابل خویش و دیگران به لحاظ پیشرفت تمدن بشری هم نیست. حتی «اخلاق زیستی تعاملی» به مفهوم تکامل ایده¬های اخلاقی و سخن گفتن از آن ها برای رسیدن به نوعی همگرایی در میان افراد اجتماع هم نیست. بلکه اخلاق زیستی پژوهش و عملکردی با ماهیت بین رشته¬ای است که هدف آن تنقیح و حل مسایل اخلاقی ناشی از معرفی و اجرای مطالعات پزشکی، زیستی و زیست شناختی است. هم در جنبه ی نظری و هم در جنبه ی عملی باید بدان پرداخت. اخلاق زیستی و بیولوژیک یا بیواِتیک (bioethics)در معنای وسیع کلمه و فراتر رفتن از اخلاق کلاسیک: مطالعه ی معضلات اخلاقی، اجتماعی و سیاسی‌ای در زندگی بشری است که خط مشی سیاسی و اجتماعی نیز در بر می¬گیرد و از پیشرفت در علوم پدید آمده و ریشه ی بیولوژیک دارند و نه ایدئولوژیک و به تعبیر وی. آر. پاتر (V. R. Potter) مستقیم یا غیرمستقیم با سلامتی، تندرستی و بهروزی انسان ارتباط دارد. اخلاق زیستی در اسلام اخلاق زیستی اسلامی به شکل تنگاتنگ با آموزه¬های گسترده ی اخلاقی قرآنی و سنت نبوی صلی الله علیه و آله و سلم و در نتیجه با نوعی تفسیر از شریعت اسلامی مرتبط است. تأملات اخلاق زیستی از خود دین جدایی ناپذیر است؛ دینی که بر پیوستگی بین جسم و روح و حوزه های مادی و روحانی و نیز اخلاق و حقوق تأکید دارد. قرآن و سنت نبوی صلی الله علیه و آله و سلم حاوی اصول راهنمایی کننده ی مشروح و مشخصی در موضوعات مختلف است، که به طور مشخص نشان از اهمیت اخلاق زیستی در زندگی انسان است. از سوی دیگر، اخلاق و حقوق و به تبع آن اخلاق و قانون در هیچ زمینه ای به اندازه ی حوزه ی اخلاق زیستی به هم پیوند نیافته¬اند. در اخلاق زیستی، همواره بین اخلاق و حقوق رابطه¬ای متقابل و دو سویه برقرار است، هر چند که نقش و تأثیر اخلاق بر حقوق نقشی گسترده و پررنگ است، به گونه ای که برخی فلاسفه مانند ریپر فرانسوی و علامه جعفری حقوق را کاملاً متأثر از اخلاق می دانند. آموزه¬های حقوقی اخلاقی در بسیاری از زمینه ها، حاصل همکاری مشترک اندیشمندان حوزه ی حقوق و اخلاق است. برخی تعابیر که در آیات شریف قرآن آمده، شایان توجه است: «به سبب آن چه دست‌هاي مردم فراهم آورده، فساد در خشكي و دريا نمودار شده است، تا [خدا سزاي‏] بعضي از آن چه را كه كرده‏اند به آنان بچشاند، باشد كه بازگردند». (روم: 41) «و اگر مردم شهرها ايمان آورده و به تقوا گراييده بودند، قطعاً بركاتي از آسمان و زمين برايشان مي‏گشوديم، ولي تكذيب كردند. پس به [كيفر] دستاوردشان [گريبان‏] آنان را گرفتيم». (اعراف: ۹6) «و اگر آنان به تورات و انجيل و آن چه از جانب پروردگارشان به سويشان نازل شده است، عمل مي‏كردند، قطعاً از بالاي سرشان [بركات آسماني‏] و از زير پاهايشان [بركات زميني‏] برخوردار مي‏شدند. از ميان آنان، گروهي ميانه‏رو هستند، و بسياري از ايشان بد رفتار مي‏كنند». (مائده: 66) بحران‌های اجتماعی و فردی انسان معاصر پیش از آن که ناشی از عقب‌ماندگی علمی و صنعتی باشد، ناشی از انحطاط اخلاقی و بی‌توجهی به فضایل انسانی است. تجربه ی تاریخی بشری نشان داده که انسان ها در برهه‌هایی از تاریخ که جهان‌محوری یا خودمحوری را اساس دیدگاه خود ساخته است، از خود حقیقی و خدای خویش غافل شده و در نتیجه به «خود تباه‌گری» و «دگر تباه‌گری» روی آورده است. تخریب محیط‌زیست از طریق دفن زباله‌های اتمی، به‌کارگیری سلاح‌های بیولوژیکی و توسعه تأسیسات آلاینده صنعتی از جمله نتایج و رهاوردهای علم و تکنولوژی مدرن با مدل سکولار است. ورود تکنولوژی‌های برتر و صنایع و علوم پیشرفته در عرصه ی زندگی بشر مشکلات را پیچیده و پیچیده‌تر کرده و بحران‌های اخلاقی برای انسان به‌وجود آورده که هرگز با آن ها روبه‌رو نبوده است، این جا است که به اهمیت و ارزش مبانی و اصول اخلاقی و حیاتی و متعالی اسلام و سایر ادیان ابراهیمی پی می‌بریم. جهان معاصر به موجب توسعه ی فلسفه، علم و تکنولوژی دنیامدار مخرّب با هویت مدرن و پست‌مدرن، بیش از هر زمان دیگری به توسعه ی اخلاق و حقوق از جمله اخلاق و حقوق زیستی با رویکرد و مبانی عرفانی، اسلامی، نبوی و علمی اصیل نیازمند است. نگاهی به اخلاق در محیط زیست پرسش مهم در باب چگونگی بهره گیری آدمی از جهان مادی و محیطی است که به تسخیر بشر در آمده است. ما در عصری زندگی می کنیم که همراه با بحران‌هاي بزرگ زيست‌محيطي در زمين است. سال 1992 حدود 1600 تن از دانشمندان برجسته ی و متعهد جهان، در بيانيه‌اي، با عنوان «دانشمندان جهان به بشريت هشدار مي‌دهند»، اعلام كردند كه «رفتارهاي ويرانگر انسان معاصر به جايي رسيده است كه ممكن است جهان زنده چنان دگرگون شود كه ديگر نتواند حيات را، به شيوه‌اي كه براي ما آشنا است، تأمين كند... اخلاق جديدي لازم است، اين اخلاق بايد حركت عظيمي برانگيزد، بايد رهبران بي‌ميل و انگيزه، حكومت‌هاي بي‌ميل و انگيزه و انسان‌هاي بي‌ميل و انگيزه را وادارد تا تغييرات لازم را ايجاد كنند». به تعبیر لستر راسل براون و دیگران در کتابشان به نام «جهان در آستانه ی سال 2000»: «هيچ نسلي تاكنون با چنين مجموعه ی پيچيده‌اي از مشكلات كه نيازمند توجه فوري باشد، روبه‌رو نبوده است. ما نخستين نسلي هستيم كه بايد تصميم‌هايي تعيين‌كننده اتخاذ كنيم تا سياره‌اي كه به فرزندان ما به ارث مي‌رسد، قابل سكونت باشد... زمان آن فرا رسيده كه با يكديگر صلح كنيم، تا بتوانيم با كره ی زمين صلح كنيم». چرا كار انسان و طبيعت به اين جا رسيده است!؟ رشد و پيشرفت چشمگير و روزافزون علم‌ و فن آوري در دو قرن اخير، موجب توانايي انسان برای تسلّط بر محيط زيست، طبيعت و تصرّف در آن و بهره‌گيري هرچه بيش تر شده است، اما کدام اندیشه ی فلسفی حاکم بشر امروزی را به این وضع رسانیده است؟ اصالت انسان یا اومانیسم، همراه با اصالت فرد (Individualism) که خودمختاری، آزادی مطلق و محوربودن انسان را ترویج می کند، اصالت سود يا مطلوبيّت (Utilitarianism)، که هر چیز سودآور را ارزشمند و درست می پندارد، اصالت لذّت (Hedonism) که لذّت را خیر ذاتی می داند و لذّت بیش تر را با ارزش تر تلقی می نماید و استفاده ی مسرفانه، غیرمنطقی، نامناسب و تخریب منابع و مواهب طبیعی را به شرط لذّت آوری مجاز می شمارد، و اصالت آزادي یا لیبرالیسم (Liberalism) که آزادي مطلق بشر را ارزشي حاکم و مقدّم بر ارزش‌هاي الهي و اخلاقي مانند توحيد و عدالت می پندارد، تنها بخشی از این اصول است و این اصول، انسان را بریده از خدا یا حتی دشمن با او قلمداد می کند که متّکی بر عقل خطاكار و علم و فن آوري، خود را در دستيابي به سود و لذتِ هرچه بيش تر و تسخیر محیط و عالم و آدم، رها مي‌بيند. از ميان‌رفتن جنگل‌ها و سبزه‌زارها، آلودگي آب و هوا و حتی خاك، كاهش منابع طبيعي، همراه با از دست‌رفتن ارزش‌هاي والاي الهي، معنوي و اخلاقي و البته افزايش انواع بزه كاری هاي فردي و اجتماعي، ازدياد انواع بيماري‌هاي جسمی، رواني، و روان‌تني، تنها نمونه‌هايي از پيامدهاي ناخوشايندی است که گریبانگیر بشر امروز شده و می شود. اخلاق زيستي در پی پاسخ به سؤالاتی اخلاقي است که در حوزه ی زيست شناسي، طب و زيست فناوري هاي نوين ايجاد شده است و در این راستا، به كارگيري اخلاق در عمل را دنبال مي نمايد و در این عرصه، اخلاق زیست محیطی نیز درباره ی چگونگي رفتار انسان با محیط پیرامونی او بحث مي‌كند. به دیگر بیان، انسان علاوه بر رابطه ای که با خداوند سبحان، با خود و نیز با دیگر انسان‌ها دارد، رابطه ای ویژه نیز با پیرامون و محيط زيست (Environment) دارد و بر همین اساس، باید برای این رابطه، مجموعه‌اي از احكام و دستورالعمل‌هاي اخلاقي در نظر گرفته شود که از آن می توان تحت عنوان «اخلاق محيط زيست» (Environmental Ethics) نام برد. نظریات اخلاقی در این عرصه همه ی نظریات اخلاقي، مبتني بر جهان‌بيني؛ یعنی نوع نگاه به هستي، طبيعت و انسان است و طبعاً بنيادي‌ترين و مهم‌ترين پرسش‌هاي پيش روي آدمي در این باره، باید به درستی پاسخ داده شود تا نظریه ی اخلاقی درست سامان بیابد. داشتن آفریننده یا تصادفی بودن آن، غایت داشتن یا بی هدفی، مادی محض یا درهم پیچیده ی مادی و معنوی، ارزش داری یا بی ارزشی طبیعت و رابطه ی انسان با آن، کمال و سعادت انسانی و بسیاری دیگر از جمله سؤال هایی است که نیازمند پاسخی درخور و شایسته است. در باب نظریات اخلاق زیستی، و حق اخلاقی انسان و زیست، تاکنون مبتنی بر مکاتب مختلف، نظریات گوناگونی مطرح شده است: الف) نظريه ی انسان‌مدار (anthropocentric, human center) از ميان موجودات طبيعي، فقط انسان را داراي ارزش می داند و حتی برای او ارزش ذاتي (Intrinsic Value) اثبات می کند که بر اساس آن، انسان داراي شأن و حق اخلاقي است و ساير موجودات طبيعي، يا بي‌ارزش‌اند يا حداكثر داراي ارزش ابزاري‌اند (Instrumental Value). پس هر نوع رفتار انسان با طبیعت، اخلاقاً فاقد اشکال است. ب) نظريه ی حيوان‌مدار (Animal Liberation, zoo centrism) از میان موجودات هستی، برای انسان و حیوانات قایل به ارزش و شأن اخلاقی است. ج) نظرية زيست (حيات‌) مدار (Biocentrism, extensionism) همه ی موجودات زنده، اعم از انسان، حيوان و گياه را داراي ارزش و شأن و حق اخلاقي می داند. د) نظريه ی بوم‌مدار (Ecocentrism) همه ی موجودات كره ی زمين با ارزش و داراي شأن و حق اخلاقي می داند. ه) نظريه ی عالم‌مدار (Universalism) همه ی موجودات عالم را ارزشمند و داراي شأن و حق اخلاقي می داند. بر اساس این نظریات، دایره ی مسؤولیت انسان نسبت به هستی، از محدود و کم دامنه (انسان مدار) تا بیش ترین حد و دامنه (عالم مدار) قلمداد شده است که طبعاً پیروی از هر کدام، نتایج ویژه ی خود را به دنبال دارد. بررسی دیدگاه اسلام از ديدگاه اسلام، همه ی مخلوقات عالم متناسب با بهره ی آن ها از کمالات وجودی و افاضه و عنایت الهی، از ارزش برخوردارند، اما لزوماً این ارزش، اخلاقی نیست. شأن و ارزش اخلاقي، تنها مربوط به موجوداتي است كه داراي توانايي انتخاب آگاهانه هستند و بر این اساس، تنها انسان داراي شأن و ارزش اخلاقي است و همین انسان، نسبت به همه ی موجودات آفرینش مسؤوليت دارد و در روز داوری بازپسین و نهایی در باره ی آن ها مورد پرسش قرار خواهد گرفت. به تعبیر قرآن کریم: «و قفوهم إنهم مسؤولون» (صافات: ۲۴). با تأمل در آيات قرآن كريم، منشأ و ماده ی اوليه ی آفرينش انسان، ارض یا زمين (هود: 61)؛ تراب یا خاك (حج: 5)؛ صلصال یا گِل خشكيده ی بدبو (حجر: 26)، طین یا گِل (انعام: ۲)، ماء یا آب (فرقان: ۵۴) و نطفه (نحل: ۴ و يس: 77) را دانسته است که همه برگرفته از طبیعت است و در مرحله ای خاص با دمیدن روحی که مخلوق ذات باری تعالی است (مؤمنون: ۱۲ـ۱۴)، به او کسوت انسانی پوشانیده می شود. پس انسان، دارای دو بعد جسمی و روحی است. انسان با زیستی جاودانه، به دلیل ابتلا و آزمایش الهی (دهر: ۲؛ كهف:۷) مورد بشارت یا بیم و انذار قرار می گیرد (بقره: ۲۱۳؛ فاطر: ۲۴) و عهد و میثاق الهی مبنی بر تبعیت نکردن از شیطان و شرک نورزیدن از او گرفته شده است (يس: 6۰؛ بقره: ۸۳)، پس موجودي مختار و توانا بر انتخاب آگاهانه و ایمان یا کفر او نسبت به حق مختارانه است (كهف: ۲۹ و ۴۲) و از همین رو، مورد بازپرسی نعمت ها قرار می گیرد (تكاثر: ۸) و مسؤول است (صافات: ۲۴). پس کمال او نیز اختیاری است و همین ارزش اختیاری، واجد حسن و قبح است و اتّصاف به اخلاقی بودن یا غیراخلاقی بودن می یابد. پس بحث از ارزش، حق و مسؤوليت اخلاقي، فقط در باره ی انسان معنا و مفهوم خواهد داشت. از منظر قرآن کریم، کاری واجد ارزش اخلاقی است که واجد دو شرط اساسی باشد تا او را به سعادت و کمال نهایی برساند: الف) برخاسته از ايمان به خداوند و روز قيامت ب) در چارچوب دستورات شرع مقدس اسلام. از یک سو انسان، با نوعی کرامت تکوینی یا ذاتی (اسراء: ۷۰) توانايي بهره گیری از همه ی مخلوقات در جهت اهداف خود را که «مقام عبودیّت» است (ذاريات: ۵6) دارد و با عقل‌ورزي و انتخاب آگاهانه و استعداد كمال‌يابي بي‌نهايت، در این آزمون الهی (انعام: ۱6۵؛ ملك: ۲) مسیر کمالی خود را طی می کند (انشقاق: 6) و در این مسیر، زمين بستر آرامش و آسايش، رشد و شكوفايي انسان است (بقره: ۲۲؛ طه: ۵۳؛ ملك: ۱۵) و نعمت های الهی به عنوان امانت در اختیار او قرار داده شده (احزاب: ۷۲)، و جهت تأمين مصالح انسان، طبیعت برای او تسخیر و رام شده (ابراهيم: ۳۳؛ نحل: 12 و 14) و حق تصرف و استفاده دارد (بقره: ۲۹؛ اعراف: ۱۰). اگر درست استفاده نکند، ستمگر و ناسپاس خواهد بود (ابراهيم: ۳۴) و پایین تر از چهارپايان، در مقام گمراهان قرار خواهد گرفت (اعراف: ۱۷۹). از سوی دیگر، جهان هستي و طبيعت، مخلوق و مملوك خداوند است (انعام: ۱۰۱ و 102؛ فرقان: ۲؛ نجم: ۳۱) که به حق آفریده شده (دخان: ۳۸؛ انعام: 73؛ حجر: 85) و بر کلیت جهان آفرینش، قوانين و سنت‌هاي تغییرناپذیر الهي حاكم است (فرقان: 2؛ يس: ۳۸ و 39؛ لقمان: ۲۹؛ اعراف: ۳۴) و مانند انسان، تحت تدبیر الهی (رعد: 2) غایتمند و هدفدار و البته شعورمند است (نحل: 68؛ هود: ۴۴؛ حشر: 11؛ احزاب: ۷۲). همه ی اجزاي عالم هستي، با دو جنبه ی ملکی (دنیوی) و ملکوتی (معنوی) (كهف: 26؛ انعام: ۷۵؛ حجر: ۲۱؛ يس: 83؛ سجده: 6؛ اعراف: 185)، تجلي و آيت خداوند است (اسراء: ۱۲؛ فصلت: ۵۳) و با نظامی هماهنگ، بدون خلل در تدبیر الهی اند (ملك: ۳۲؛ حجر: ۱۹؛ انبياء: ۳۳) و ذات اقدس الهی بر آنان احاطه دارد و حافظ آن ها است (نساء: ۱۲6؛ اسراء: 6۰؛ فاطر: ۴۱؛ حجر: ۱۷). هر آدمی واجد سه گونه زیست در دنیا است: الف) زیست بیولوژیکی: در زیست دنیایی و زندگی طبیعی خود، نیازمند بدن است و با نوعی اشتراک میان انسان، حیوان و گیاه به تغذیه، نمو و تولید نیازمند است. ب) زیست حیوانی: آدمیان در نقطه ی مشترکی با حیوان، از عواطف و احساسات برخوردار است. ج) زیست انسانی: آدمی در حیات انسانی خود، از یک سود مبتنی بر داده های عقل و وحی، جزم علمی درباره ی جهان و موجودات ویژه ی آن پیدا می کند و از سوی دیگر، در باب کیفیت تعامل درست با خدا، خود، جهان و دیگران، عزمی عملی می یابد و رسالت تأمین این حیات معنوی انسانی برای فرد و جامعه را اخلاق بر عهده دارد که با راهنمایی های وحی، سامان درست را برای زندگی بشری ترتیب می دهد. بر این اساس، مبتنی بر مبانی فوق، شاید بتوان چارچوب نظريه ی اخلاق زيستي اسلام را به ‌اختصار به شرح زیر بیان کرد: فارغ از ارزشمندی همه ی موجودات الهی متناسب با بهره ی کمالی آن ها، شأن، ارزش، حق و مسؤوليّت اخلاقي، به معنای خاص، از ميان مخلوقات الهی، گذشته از جن به عنوان موجودی نامرئی، فقط به انسان اختصاص دارد، زيرا فقط او داراي قدرت اختيار و انتخاب و هدف آگاهانه است و شعور، آگاهي و انتخاب ساير مخلوقات، طبيعي يا غريزي است و نه اختیاری. مسؤوليت اخلاقي انسان در برابر طبيعت، بر حسب فضيلت امانت‌داري و جانشيني عام او در زمين و نيز به موجب قاعده ی تلازم ميان حق و تكليف، در قبال حقِّ الهی تصرف و بهره‌برداري از طبيعت است که باید با رضايت و اذن خداوند و مطابق با دستورها و احكام الهي باشد. پس نمی تواند هرگونه كه بخواهد با طبيعت و محيط زيست رفتار كند و هر مقدار كه بخواهد از آن استفاده كند، بلكه بايد براساس ضوابط و به مقداري كه براي بقا، رشد و كمال حقيقي او ضرورت دارد، بدون اسراف، تبذير، تخريب و افساد به شدت بپرهيزد (مؤمن: ۳۴؛ مائده: ۳۳ و 6۴؛ اسراء: ۲6 و ۲۷) در طبيعت تصرف و از آن استفاده كند. این نظریه، با نگاهی واقع‌بينانه مبتنی بر خرد‌ سالم، و متكي بر مباني و آموزه‌هاي مستدلّ وحیانی، از نوعی اعتدال برخوردار است و برخلاف نظریه ی انسان مدار که تنها انسان را با ارزش می داند، با ارزشمند دانستن همه ی آفریده های الهی، برخلاف نظریه عالم مدار که همه ی موجودات را دارای حق و مسؤولیّت اخلاقی قلمداد می کند، ارزش، حق و مسؤوليّت اخلاقي را تنها از اختصاصات انسان بر مي‌شمارد که به موجب آن، مورد پرسش الهی نیز در روز بازپسین و یوم الحشر قرار خواهد گرفت. به تعبیر پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و سلم در آن روز، آدمیان در باره ی همه چیز مورد سؤال قرار می گیرند، حتی از حیوانات و زمین مورد استفاده. در این عرصه، گذشته از فضایل و مفاهیم عام اخلاقی، نظیر تقوا و پرواپيشگي، امانت‌داري، شكرگزاري، عدالت‌ورزي، اصلاح، اعتدال و ميانه‌روي و قناعت، که در اخلاق زیستی لازم الرعایه است، می توان از پاره ای احکام سخن گفت که در متون و منابع دینی آمده است. احکامی در این عرصه مطرح است: الف) آبادساختن زمین (هود: 61) به گونه ی متوازن و هماهنگ در همه ی اجزای طبیعت: به تعبیر پیامبر اعظم خاتم صلی الله علیه و آله و سلم: باید در حفظ آن کوشید و به آن مانند مادر، حرمت نهاد و هرکس بر روی آن کار نیک یا بد انجام دهد، گزارش خواهد کرد (نهج الفصاحه پاينده، ح۱۱۳۰) و به تعبیر حضرت اميرالمؤمنين علیه السلام: «خدا را واپاييد در حق شهر‌هاي او و بندگانش، كه شما مسؤوليد حتي از سرزمين‌ها و چهارپايان (نهج البلاغه، خطبه 167) ب) نهی از افساد در زمین (اعراف: 56) و نابودسازی کشتزارها و دام ها (بقره: 205). ج) لزوم استفاده و تصرف از مواهب حلال و پاک به دور از هوا و هوس و پیروی از شیطان (بقره: ۱6۸؛ مائده: ۸۸) همراه با سپاس گزاری (نحل: ۱۱۴) و به دور از اسراف و تبذير و نابودسازی آن ها (انعام: ۱۴۱). د) لزوم تفکر و تأمل در آیات و نشانه های الهی و الگوگیری مناسب از آن ها (روم: ۵۰؛ آل‌ عمران: ۱۹۱؛ جاثيه: ۴ و 5؛ رعد: 3). قرآن کریم آب را منشأ حيات و زندگي دانسته است (انبياء: ۳۰) و به تعبیر پیامبر اعظم خاتم صلی الله علیه و آله و سلم، در کنار آتش و چراگاه، آب نیز حقّی همگانی (مستدرك الوسائل نوري، ج۱۷، ص۱۱۴، ب۱، ح۲) و سرور نوشیدنی های دنیا و آخرت است (مستدرك نوري، ج۱۷، ص6، ح۵) و در احادیث فراوانی از آلوده ساختن آب نهی گردیده است. در قرآن کریم از گیاهان و درختان صحبت شده و به برخی سوگند خورده شده (تين: ۱) و بر نگهداری آن ها تأکید رفته است. در روایات شریف نیز از یک سو بر كشاورزي، درخت‌كاري و آبياري گياهان و مراقبت از آن ها تأكيد شده و در بیان پیامبر اعظم خاتم صلی الله علیه و آله و سلم کاشتن درخت و افشاندن بذر، ثواب و صدقه است (مستدرک نوري، ج۱۳، ص۴6۰) و ثواب آب دادن به گياه را، همانند ثواب آب دادن به انسان مؤمن تشنه (بحار مجلسي ، ج۹، ص۲۱۲) و کشت و زرع را بهترین مال دانسته است (مستدرک نوري، ج۱۳، ص۴6۰) و آن را محبوب ترین اعمال نزد خدا دانسته و تصریح کرده است که همه ی پيامبران الاهي جز حضرت ادريس علیه السلام كشاورز بوده‌اند (مستدرک نوري، ج۱۳، ص۴6۰). از سوی دیگر، از آسيب رساندن و از بين بردن گياهان به شدت نهي شده است. پیامبر اعظم خاتم صلی الله علیه و آله و سلم در فرازي از فرمان خود درباره ی رفتار سپاهيان اسلام، حتي در سرزمين دشمن، از آتش زدن، غرق كردن و قطع و نابود ساختن درختان و كشتزارها به شدت پرهيز داده است (کافي كليني، ج۵، ص۲۹) جز در موارد اضطرار (کافي كليني، ج۵، ص۲۷) امام صادق علیه السلام نیز با نهی از قطع درختان، كيفر آن را عذاب الهي دانسته است (کافي كليني، ج۵، ص۲6۴) و امير مؤمنان علیه السلام نیز كيفر کشتن بي‌دليل چهارپايان یا قطع درختان یا تخریب كشتزار، چاه و نهر آب را، جريمه ی نقدي و شلاق دانسته است (مستدرك نوري، ج۱۷، ص۹۵). در قرآن با نام بردن از بسیاری حیوانات، حتی برخی سوره ها نیز به نام حیوانات نام گذاری شده است یا به منابع و فواید حیوانات برای انسان اشاره شده (نحل: ۸) و از انسان تفکر و تأمل و حتی الهام گیری خواسته شده است (انعام: ۱۴۴). در روايات اسلامي نيز از حقوق حيوانات و احكام مربوط به رفتار با آن ها بسيار ياد شده است. در بیان پیامبر اعظم خاتم صلی الله علیه و آله و سلم نشستنگاه قرارندادن پشت چهارپایان (مستدرک نوري، ج۸، ص۲۵۹) و آن را محل گفتگو قرار ندادن (کافي كليني، ج6، ص۵۳۹) توصیه شده و از داغ كردن و ضربه زدن بر چهره ی آن ها نهي شده است (مستدرک نوري، ج۸، ص۲6۱). حتی به صاحب شتری که بدون برداشتن جهاز از پشت آن، پای او را بسته و در زنجیر کرده بود، فرمود باید آماده ی پاسخ گویی روز قیامت باشد (وسائل حر عاملي، ج۱۱، ص۵۴۱) و از ایشان روايت شده كه هركس بي‌دليلي موجَّه گنجشكي را بكشد، روز قيامت از عرش چنين ندا مي‌رسد: پروردگارا از اين فرد بپرس از چه رو بي‌فايده مرا كشت؟ (مستدرك الوسائل نوري، ج۸، ص۳۰۳) حضرت امير مؤمنان علیه السلام نيز بر پروای الهی در اموال و احشام (گوسفند، گاو و كبوتر) تأکید کرده است (وسائل حر عاملي، ج۱۱، ص۵۱۸) امام صادق علیه السلام خطاب به جوانی که صاحب شتری لنگ بود، توصیه به مدارا فرمود (وسائل حر عاملي، ج۱۱، ص۵۴۱) و برای چهارپا، شش حق را بر صاحب آن ذکر کرد: اول، بيش از توان چهارپا بر آن بار مگذارد. دوم، از پشت چهارپا به مثابه محلي براي نشستن و گفت‌وگو استفاده نكند. سوم، علوفه ی آن را همواره به‌هنگام دهد. چهارم و پنجم، به چهره ی آن داغ و ضربه نزند؛ زيرا چهارپا خدا را ستايش مي‌كند. ششم، به هنگام عبور از كنار آب، اجازه دهد كه آب بياشامد (کافي كليني، ج6، ص۵۳۷). سخن آخر خلاصه این که: پیشرفت های علمی بشر در حوزه ی علوم زیستی و فن آوری های نوین به انسان معاصر توانایی‏های فراوانی بخشیده که هم امیدوار کننده و هم بیم افزا است که توجه به اخلاق زیستی همراه با التزام درونی و البته قواعد نگهدارنده ی بیرونی را می طلبد تا آرامش را در کنار آسایش به او عطا کند و با ممانعت اخلاقی از استفاده ی ابزاری از انسان به عنوان غایت بالذات، نظام طبیعی جهان و حیات انسانی را از انواع خطرهای ناشی از پیشرفت علمی حفظ نماید. در این راستا، پايبندي به قوانين الهي و احكام و فضايل اخلاقي، ضروری است. در جهان‌بيني مادي، كه طبيعت و انسان محصول تصادف و بي‌هدف‌اند، انگيزه و دليلي معقول براي حفظ محيط زيست وجود ندارد. نظريات انسان‌مدار، حيوان‌مدار، زيست‌مدار، بوم‌مدار و عالم‌مدار، مشهورترين نظريات در باب اخلاق محيط زيست بوده و البته هريك كاستي‌هايي دارند. براي تبيين چارچوب نظريه ی اخلاق زيستی اسلام، بايد مهم‌ترين ويژگي‌هاي انسان و طبيعت و رابطه ی آن ها و دیگر مسایل مربوط به این حوزه از علم را از منظر قرآن و روايات شناخت و به صدور نظریه اقدام کرد. براساس نظريه ی اخلاق زيستي اسلام، از ميان مخلوقات، انسان داراي ارزش و شأن اخلاقي است، و بر همین اساس، و به عنوان امانت دار در قبال حق تصرف و بهره‌برداري از طبيعت، نسبت به همه ی طبيعت و مخلوقات، داراي وظيفه و مسؤول است و در روز بازپسین مورد پرسش قرار می گیرد. درهمین راستا، گذشته از لزوم رعایت مفاهیم عام اخلاقی و نیز اخلاق خاص در حوزه های مربوط به محیط زیست در ابعاد گوناگون، در متون دینی و روایات شریف، از احکامی فقهی و شرعی در این عرصه نیز سخن رفته است. ............................................................................................ منبع : سایت موسسه

بررسی میزان آگاهی و عملکرد دانشجویان علوم‎ پزشکی نسبت به غذاها و گیاهان عنوان ‎شده در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی میزان آگاهی و عملکرد دانشجویان علوم‎ پزشکی مازندران نسبت به غذاها و گیاهان عنوان‎ شده در قرآن   فتحي حامد رستم نژاد مصطفي ابراهيم زاده محمدعلي يزداني چراتي جمشيد ابراهيمي محمدجواد بیمارستان فاطمه ‎زهرا (س)، دانشگاه علوم‎ پزشکی مازندران، ساری، ایران   (متن کامل مقاله : pdf - بررسی میزان آگاهی و عملکرد ...)   چکیده :  سابقه و هدف: قرآن معجزه علمي پيامبر اکرم (ص) است که در آن به تمام مسائل حياتي انسان از جمله تغذيه پرداخته شده است. از آنجايي که دانش مقدمه آگاهي بوده و آگاهي زمينه ساز عملکرد و رفتار انسان است، اين پژوهش با هدف بررسي آگاهي و عملکرد دانشجويان علوم پزشکي مازندران نسبت به غذاها و گياهان عنوان شده در قرآن در سال 1392 انجام شد. مواد و روش ها: اين مطالعه توصيفي بر روي 308 نفر از دانشجويان دانشگاه علوم پزشکي مازندران در سال 1392 با روش نمونه گيري دردسترس انجام شد. داده ها به وسيله پرسشنامه اي روا و پايا جمع آوري شده و تست آماري تي (t-test) جهت تجزيه و تحليل داده ها استفاده شد. يافته ها: 57.8 درصد در مقطع دکتراي عمومي، 30.7 درصد در مقطع کارشناسي و 11.6 درصد در ساير مقاطع مشغول به تحصيل بودند. درارتباط با خوراکي هاي ذکرشده در قرآن، بيشترين و کمترين پاسخ صحيح به ترتيب مربوط به زيتون و نمک بود. ميانگين و انحراف معيار مربوط به آگاهي 2.27±0.68 به دست آمد که با عدد 3.5 (مقدار تي) اختلاف معناداري داشت (p<0.001) و درارتباط با استفاده از غذاهاي قرآني (عملکرد) نيز 2.58±0.48 بودکه اختلاف معناداري با عدد 3.5 داشت (p<0.001). استنتاج: بر اساس يافته هاي اين مطالعه، آگاهي و عملکرد افراد مورد پژوهش به طور معناداري کمتر از حد انتظار بود. بنابراين پيشنهاد مي‎شود برنامه‎ريزي هاي آموزشي جهت ايجاد انگيزه لازم براي افزايش استفاده از غذاهاي ذکرشده در قرآن و آگاهي دانشجويان مورد بازبيني قرار گيرند. کلید واژه ها : آگاهی،تغذیه،دانشجویان،عملکرد،غذا،قرآنی،گیاهان ................................................................................................................ منبع : نشریه: دین و سلامت - , دوره  3 , شماره  1 

بلوک بندی اقتصادی در فرآیند تشکیل بازار مشترک اسلامی با تاکید بر بخش کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم بلوک بندی اقتصادی در فرآیند تشکیل بازار مشترک اسلامی با تاکید بر بخش کشاورزی   يراسته حسين,  طيبي سيدكميل,  هرتمني امير دانشگاه اصفهان   (متن کامل مقاله : pdf - بلوک بندی اقتصادی در فرآیند...)   چکیده : امروزه در فرآيند يکپارچگي اقتصادي و تشکيل بازار مشترک، بلوک بندي هاي اقتصادي از اهيمت ويژه اي برخوردار است. در اين خصوص هم مرزي، همگرايي و تشابه اقتصادي، هم زباني، هم نژادي عوامل تاثيرگذار بر تعميق روابط تجاري و اقتصادي بين کشورها است. با اين حال در يک مفهوم کلي عوامل فوق الذکر زير مجموعه اي از مفهوم گسترده همجواري در روابط تجاري و اقتصادي بين آن ها است. در ادبيات اقتصادي تجارت بين الملل، اندازه گيري شاخص تجاري مانند معيار کسينوس و تمرکز تجاري و شاخص هاي همگني اقتصادي مثل درجه آزادي اقتصادي، همگرايي درآمد سرانه و نقش دولت در اقتصاد، تبيين کننده راهبردهاي کشورها به سمت بلوک بندي و ادغام هاي تجاري - منطقه اي است. بلوک بندي در همکاري هاي منطقه اي کشورهاي عضو OIC بويژه يکپارچگي در محصولات کشاورزي امکان پذير است. به طوري که هدف اين مطالعه بررسي اثر بلوک بندي هاي مختلف از طريق هم جواري بر کاهش ناهمگني در ساختار اقتصادي کشورهاي عضو و افزايش درجه تشابه تجاري آنهاست. چنانچه کشورها در قالب زير بلوک هاي موثر تقسيم بندي شوند، زمينه هاي هم گرايي اقتصادي در بين اعضاي اين بلوک ها فراهم مي شود. بر اين اساس، با استفاده از تحليل آماري روابط تجاري محصولات کشاورزي در کنار شاخص آزادي اقتصادي کشورها، تغيير در ناهمگني کشورها در زير بلوک هاي اقتصادي مورد ارزيابي قرار مي گيرد. تعميق يکپارچگي در زير بلوک هاي موجود (اکو، شوراي همکاري خليج فارس) و برخورداري از پتانسيل استقرار زير بلوک هاي پيشرفته تر، در راستاي تعميق هم جواري توان مبادله اي درون بلوکي را در اعضاي سازمان کنفرانس اسلامي افزايش مي دهد. کلید واژه: محصولات کشاورزی ،بلوک بندی ،شاخص آزادی اقتصادی، تشابه تجاری، جریان تجاری ،ساختار اقتصادی، هم جواری .................................................................................................  منبع: نشریه دانش و توسعه -  دوره  15- شماره 22

آسیب شناسی موانع توسعه بخش کشاورزی در کشورهای اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم  آسیب شناسی موانع توسعه بخش کشاورزی در کشورهای اسلامی   اکبرزاده مرتضي سليماني محمد استادیار دانشگاه امام اوزاعی لبنان  دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع) . (متن کامل مقاله : pdf - آسیب شناسی موانع توسعه کشورهای اسلامی ...)  . چکیده : کشورهاي اسلامي در بخش کشاورزي خود با مشکلات و موانع متعددي روبرو هستند که توسعه اين بخش را با چالش هايي روبرو کرده است. از اين رو اين کشورها علي رغم ظرفيت هاي بالقوه طبيعي و انساني، نتوانسته اند به جايگاه قابل توجهي در بازار محصولات کشاورزي جهان دست يابند. اين مقاله با استفاده از روش پيمايشي، به دنبال شناسايي اصلي ترين موانع توسعه بخش کشاورزي در کشورهاي اسلامي مي باشد و در اين راه پس از شناسايي موانع مطرح شده در ادبيات موضوع، پرسشنامه طراحي شده و در ميان 284 نفر از صاحب نظران حوزه کشاورزي در کشورهاي اسلامي توزيع گرديد. نتايج حاصل از به کارگيري آزمون فريدمن حاکي از آن است که از بين موانع توسعه اقتصادي بخش کشاورزي، عقب ماندگي صنعتي و فناورانه، ضعف هاي ساختاري کسب و کارهاي فعال در حوزه کشاورزي، مشکلات تحقيق و توسعه و بومي سازي دانش کشاورزي و عدم ورود به بازار جهاني داراي بيشترين اهميت مي باشد و کمبود نيروي انساني ماهر در بخش کشاورزي کمترين تأثير را بر توسعه اقتصادي کشاورزي داشته است.   کلیدواژه : کشورهاي اسلامي،بخش کشاورزي،موانع توسعه ............................................................................................................. منبع : نشریه: مطالعات اقتصاد اسلامي -  دوره  11 , شماره  1 (پياپي 21) 

الزام رعایت حقوق حیوانات در اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم  الزام رعایت حقوق حیوانات در اسلام (چکیده)   ابراهیم کلانتری   مونا محمداسماعیل   سیدجاوید آل‌داود مسئول نهاد و نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهران - رئیس دانشگاه دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران  دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/59762/ . چکیده :  از آنجا که دین مبین اسلام کاملترین و آخرین دین الهی است، بدون شک احکامی کامل درباره حیوانات دارد که شاید کمتر به آنها توجه شده است . انسان به عنوان اشرف مخلوقات در تمام ادیان آسمانی، از کرامت خاصی برخوردار است و حقوق و تکالیف زیادی دارد . برطبق دیدگاه دین مبین اسلام و تعلیمات آن، اگر چه خداوند سبحان آنچه که درآسمان و زمین است مسخر انسان قرار داده است ولی انسان فقط حق بهره گیری مشروع از اینها را دارد . طبق تعالیم دین اسلام ،حیات در قلمرو خود حقیقتی است که همه جانداران به منزله امواجی از آن حقیقت می باشند . بر اساس معارف دینی و به صراحت قرآن کریم، تمام جهان هستی دارای درک و شعور بوده و با خالق جهان در ارتباط هستند هر چند برای ما انسان هادرک آن از طریق عادی مقدور نیست و رابطه ما با آنها گسسته است . در این میان حیوانات اگرچه قوه ناطقه و عاقله انسانی را ندارند از درک و شعور بهره مند بوده و از احساسات و عواطف برخوردار هستند . به همین علت فقه اسلامی برای حیوانات حرمتی قائل شده که به دنبال خود، حقوقی برای حیوان و تکالیفی را بر عهده صاحبان انها در پی دارد . اسلام در 1400 سال پیش رعایت حقوق حیو انات را بسیار دقیق و لطیف حتی با ضمانت اجرا های دنیوی و اخروی بیان کرده است . چنانچه در حدیثی نقل شده که روزی مردی به سگ تشنه ای آب داد، خداوند از رحمت خود گناهان او را بخشید . خداوند متعال در آیاتی از قرآن مانند آیه 4 سوره جاثیه مردم را به شناختن عموم حیوانات و تفکر در کیفیت خلقت آنان و کارهایی که می کنند ترغیب نموده و حیوانات را به عنوان نشانه های خداوند برای اهل یقین محسوب می نماید همچنین در آیات 38 و 37 سوره دخان برهدفدار بودن خلقت تاکیید شده است . با توجه به این آیات متوجه دیدگاه دین مبین اسلام می شویم که همه اجزای هستی از جایگاه خاصی برخوردارند وخلقت هیچ موجودی بیهوده نیست در تعالیم اسلامی همواره انسانها به شفقت و ترحم و مدارا با حیوانات توصیه شده اند . آیات واحادیث زیادی بر لزوم رعایت حقوق حیوانات اشاره دارند : پیغمبر اسلام می فرمایند : \ حیوان هر صبح و شام گوید خداوندا صاحبی مرا نصیب فرما که مرا سیر گرداند و سیراب نماید و بیش از طاقت بر من بار نکند . \ بنابراین ازتعالیم اسلام چنین برداشت می شود که، اهم حقوق حیوانات شامل : تأمین نیازهای طبیعی آنان مانند آب، غذا ، محل مناسب زندگی و شرایط زیستی و روانی صحیح، رسید گی به بهداشت و درمان آنان، جلوگیری از آزار و درد و رنج و کشتن بی مورد آنان باید بدقت مورد توجه کسانی که با حیوانات کار می کنند قرار گیرد . البته آنچه که از اسلام آورده شد تنها قطره ای از دریاست . ........................................................................................ منبع : پانزدهمین کنگره دامپزشکی ایران . جامعه دامپزشکان ایران 

تبيين ساختار كشاورزي ايران در الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت

بسم الله الرحمن الرحیم  تبيين ساختار كشاورزي ايران در الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت   نكويي نائيني سيدعلي دانشگاه اصفهان   متن کامل مقاله : pdf - تبیین ساختار کشاورزی ایران در الگوی اسالمی ایرانی پیشرفت   ......................................................................................... منبع : پنجمین کنفرانس الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت ؛ الگوی پایه پیشرفت

مسئولیت های اخلاقی کشاورزان و تولید محصولات زراعی از دیدگاه قران و حدیث و چالش های این حوزه

بسم الله الرحمن الرحیم  مسئولیت های اخلاقی کشاورزان و تولید محصولات زراعی از دیدگاه قران و حدیث و چالش های این حوزه (پایان‌نامه)   احمد میرعلی دانشگاه قرآن و حدیث - دانشکده علوم حدیث قم . کارشناسی ارشد . اشاره: آیات و روایات فراوانی درباره کشاورزی وجود دارد که نشانگر اهتمام اسلام به این مسئله است. کشاورزی ازجمله کارهایی است که بشر برای ادامه حیات خود به آن نیازمند است و در سربلندی و سرافرازی جامعه تأثیر بسزایی دارد. با توجه به اهمیت و شرافت این شغل و نقش اساسی اخلاق اسلامی در کشاورزی، کشاورزان و افرادی که به طرق مختلف در این عرصه ارتباط دارند باید مسولیت ‌های اخلاقی مربوط به کار خود را در این حوزه رعایت کنند تا جامعه و افراد آن از مشکلات متعدد رهایی پیدا کنند که در اینجا بعضی از مسولیت ‌های اخلاقی این افراد در تولید محصولات زراعی طبق قرآن و سنت ذکر شده است. در این پژوهش که شامل چهار فصل است، چالش‌ها را با مسائل اخلاقی آورده‌ایم و فصل خاصی را برای آن اختصاص نداده‌ایم. در فصل اول به بیان کلیات و مفاهیم پرداخته شده است. فصل دوم به دو قسم تقسیم شده است که در قسمت اول به بعضی از مسولیت های اخلاقی کشاورزان اختصاص داده شده است؛ که شامل توکل، شکر، پرداخت زکات، پرهیز از اسراف، پرهیز از غش، پرهیز از غصب، رعایت بهداشت، پرداخت حقوق کارگران و رعایت اصول سم‌پاشی می‌شود. و در قسمت دوم مسولیت ‌های اخلاقی دامداران ازجمله مسولیت ‌های اخلاقی دامداران هنگام نگهداری و هنگام بهره‌برداری ذکر شده است. در فصل سوم بعضی از مسولیت ‌های اخلاقی دولت ذکر شده است؛که شامل مهرورزی، دانش‌افزایی، عدالت، توجه به مشکلات، تشویق و استفاده از مدیران متخصص می‌شود. در فصل چهارم نیز مسولیت ‌های اخلاقی مسولان صنایع تبدیلی کشاورزی ذکر شده است که شامل نظارت بر بهداشت، پرهیز از دروغ، پرهیز از تدلیس و پرهیز از غش می‌شود.   نمایه ها: مسؤلیت ، اخلاق، تولید، کشاورزی ، قرآن، احادیث  ...................................................................................................... منبع : پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران است

کشاورزی، احیا و مراقبت از زمین در اندیشه اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم  کشاورزی، احیا و مراقبت از زمین در اندیشه اسلامی (چکیده) . مرتضی عرب سلمانی  - عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی تهران مریم ممیزی  - عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی تهران   آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/300657/ . چکیده مقاله: موضوع احیای زمین و استفاده از آن برای برآورد نیازهای غذایی، پوشاک و سایر نیاز ها ی ضرروری مثل انتخاب محلی برای سکونت، احداث کارخانه ،جنگل و پارک ...همیشه مورد توجه انسان بوده است. راهبرد جهانی حفاظت در سال 1980 منتشر شد. این راهبرد تاکیددارد که بشر به عنوان بخشی از طبیعت نمی تواند آینده ای داشته باشد مگر از طبیعت و منابع آن حفاظت شود.راهبرد جهانی حفاظت بارا رایج نمودراهبرد جهانی ( Sustainable development ) تاکید بر همبستگی بین حفاظت و توسعه برای اولین بار توسعه پایدارحفاظت بر سه هدف اصلی احیای سیستم حیات بخش، تنوع ژنتیکی و پایداری اکوسیستم تاکید دارد. اعتقاد براین است که رسیدن به این اهداف آسان بدست نخواهد آمد ، مگر جهان بینی و اندیشه انسان نسبت به زمین و محیط اطرافش اصلاح و تبیین گردد. انسان ها باید به این اعتقاد برسند که طبیعت ارزش مراقبت دارد و آینده آن با آینده انسان در این جهان گره خورده است. علاوه بر این ارتباط مادی ویژه انسان و طبیعت،به دلیل عاقل بودن انسان و برتری او نسبت به سایر موجودات ، مسئولیت حفظ این ارتباط ،احیای زمین و حفظ سایرموجودات به عهده انسان است. در اندیشه اسلامی نیز حفظ و احیای زمین ازجایگاه ویژه ای برخوردار است. براساس عقاید دینی بنیادهستی، بر درستی و استواری ،که به آن نظام احسن یاد می شود،بنا نهاده شده است ، از مسائل پذیرفته شده است. بنابراین انسان مسلمان سعی می کند که از امکانات موجود بهترین استفاده را نماید و از هدر دادن امکانات جلوگیری کند. چنین انسانی نه تنها باید ازتخریب طبیعت پرهیز کند باید به آبادانی آن همت نماید،چنانچه در آیه 61 سوره هودمی فرماید: هو انشاکم من الارض و استعمر کم فیها *او شمارا از زمین پدید آورد و آبادی آن را از شما خواسته است . در این نوشتار به کشاورزی ، احیا و مراقبت از زمین از دیدگاه اندیشه اسلامی (قرآن ، پیامبر و امامان و فقیه) پرداخته شده است. . کلیدواژه ها: قرآن، طبيعت، بهره وري، آباداني و حفاظت ............................................................................................ . مراجع و منابع این مقاله: لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود ممقالهقاله لینک شده اند : - پویان، حسن و نیره توکلی.1380 . محیط زیست و ... - جان بری(ترجمه پویان، حسن و نیره توکلی). 1380 . ... - حمیدی کلیچی، سعید.1386 . قرآن و طبیعت.انتشارات حلم. 250 ... - حق شناس، محمد صادق.1392.واژه های آسمانی.انتشارات فرهیزش.288 صفحه. ... - سجادی، سید احمد. 1392 . رستاخیز . انتشارات حوزه ... - طباطبایی، سید محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقرموسوی ... - علی زاده، میرزا، رضا.1390 .مثبت اندیشی یا منفی نگری.موسسه ... - فیاضی، ج و ملک زاده آراسته، .1374 .بهره وری. ... مکارم شیرازی، ناصر. 1392 . تفسیر نمونه . موسسه تحقیقات ... - وطن دوست، رضا.1388 .مسئولیت پذیری و مسئولیت گریزی.موسسه چاپ ... وهاب زاده، عبدالحسین.1377 . مراقبت از زمین برای زندگی پایدار.انتشارات ... - Manafi -Anari, S.2003 .A Study Of Islamic Texts In ... .......................................................................................................... منبع : کنگره بین المللی فرهنگ و اندیشه دینی

نحوه توجه به آموزش کشاورزی در اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم  نحوه توجه به آموزش کشاورزی در اسلام (پایان‌نامه)  . محمدمهدی فیاضی دانشگاه تربیت مدرس - کارشناسی ارشد   اشاره:  قلب کشاورزی هر کشور تحقیقات و آموزش و ترویج می‌باشد که با پیشرفت علم و تکنولوژی ایده‌های نوین و جدید را در قالب آموزشهای ترویجی به فراگیران آموزش می‌دهد. جدیت و کوشش مسلمانان به کشاورزی به این دلیل است که در متون اسلامی و آیات قرآن کریم و روایات ائمه معصومین، تشویق و تاکید زیاد شده است به گونه‌ای که هر مسلمانی را به کوشش و کار در روی زمین وادار می‌کند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران که ارزشهای حاکم بر آموزش و پرورش دگرگون شده است ترویج کشاورزی هم یک مکتب آموزشی می‌باشد تحولی بنیادین را در این مکتب آموزشی عمومی و همگانی و غیر رسمی طلب می‌کند. مسئله و مشکلی که زمینه‌ساز این موضوع تحقیقاتی شد و باعث شد این پایان‌نامه تدوین گردد: این بود که - آموزش ترویج کشاورزی در اسلام چگونه است ؟ - که با توجه به مطالب مذکور و مسئله مطرح شده با بررسی آیات قرآن کریم و متون روائی اسلامی توضیح و تبیین اصول و مبانی ترویج کشاورزی با استفاده از روشهای آموزشی اسلام و پیشنهادها و رهیافت مناسب منطبق با با بافت فرهنگی، مذهبی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران، یک طرح علمی، عملی و آموزشی ارائه شده است که نسبتا راه حلی برای مشکلات کشاورزی می‌باشد. موضوعاتی و اصولی که مورد بحث قرار گرفته است عبارتند از تحقیق، آموزش بزرگسالان، ترویج، مدیریت ، رهبری، شورا، برنامه‌ریزی، ارزشیابی و در پایان سه پیشنهاد جدید و نوین نشان داده است که متناسب با فرهنگ و آداب و اعتقادات جامعه کشاورزی و روستائی می‌باشد که آنها عبارتند از: -استفاده از مساجد در تشکیل جلسات آموزشهای غیر رسمی و ارشادی ترویج کشاورزی. -حضور روحانیون در روستاها و نقش آنها در جامعه روستائی و توسعه روستائی. -کمک و استفاده از ائمه جمعه و دعوت آنها از کشاورزان و روستائیان در استفاده از برنامه‌های آموزشی و ترویجی آموزشگران. . نمایه ها: مدیریت ، رهبری ، شورا ، برنامه ریزی ، ارزشیابی ، آموزش کشاورزی ، اسلام ، ترویج    *** برای دریافت خلاصه پایانامه به «پایگاه اطلاعات علمی ایران» مراجعه شود. ......................................................................................... منبع : پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

اهمیت محیط زیست و کشاورزی در الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت

بسم الله الرحمن الرحیم  اهمیت محیط زیست و کشاورزی در الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت   در دومین روز از برگزاری هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، نشست تخصصی «محیط زیست و کشاورزی در الگوی پیشرفت» برگزار شد. عباسعلی زالی و  محمدحسن روزی طلب اعضای هیئت رئیسه این نشست تخصصی را تشکیل می دادند. در این نشست تخصصی منصوره شاه ولی، محمدرضا بلالی، رضا مکنون، محمدتقی شیخی، علیرضا کرباسی، محمدحسن روزی طلب، جعفر عزیزی، امین نواختی مقدم و عبدالمجید مهدوی دامغانی به ارائه نتایج تحقیقات خود پرداختند: . نخستین مقاله ارائه شده در نشست تخصصی محیط زیست و کشاورزی در الگوی پیشرفت با عنوان «الگوی پایه محیط‌زیست اسلامی-ایرانی پیشرفت » بود که توسط منصور شاه‌ولی؛ استاد دانشگاه شیراز ارائه شد. وی در این رابطه اعلام کرد: با تشدید بحران های زیست محیطی از اواخر قرن بیستم، یاری طلبیدن از دین برای رفع آن ها کانون توجه جهانی قرار گرفت. در ایران نیز مراکز علمی نظیر الگوی اسلامی ایران پیشرفت درصدد تدوین الگوی پایه محیط زیست برآمد. بررسی ها نشان داد بهره گیری از دین باید وظیفه گرا و نه فایده گرا باشد زیرا بدون فرامین‌ الهی، نمی‌توان درکی صحیح از داوری‌های اخلاق محیط زیست داشت. وی در ادامه افزود: رسالت الگو همانا پژوهش های نظری و عملی برای تبیین علوم زیست محیطی در راستای احیای قداست طبیعت با کمک منابع اسلامی نظیر قرآن و آموزه های اهل بیت ع است. بالاخره تدابیر را تبیین عینی، ذهنی و سیستمی مبتنی بر اجزاء مشهود و غیر مشهود با رویکرد فرارشته ای و تعامل حداکثری متخصصان علوم تجربی و دینی (اسلام) برای پاسخ گویی به نیازهای نسل حاضر و آینده و برآوردن حکیمانه انتظارات معنوی مورد نظر خالق هستی است. محمدرضا بلالی، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در مقاله ای با عنوان «امانتداری تسهیل گذار از کنترل‌گری به تعامل با محیط‌زیست و زمینه‌سازی نگاه فرابخشی در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» عنوان کرد: با ترسیم دو تغییر پارادایمی سنت به مدرنیته در رنسانس و صنعتی شدن به سوی توسعه پایدار با بروز بحران محیط‌زیست در نیمه دوم قرن بیستم، ظهور جهانبینی مکانیکی و شیوع کنترل گری بجای تعامل و سازگاری با طبیعت به عنوان اصلی ترین پیامد تغییر پارادایم اول که در پارایم دوم بدنبال حل آن هستند، ذکر شد. وی در ادامه افزود: بررسی علل بحران محیط زیست نشان داد، توسعه فناوری، نهادهای اجتماعی و نگرش به محیط زیست و اعتقادات فردی رابطه ای تنگاتنگ داشته و نبایستی این عوامل را مجزای از یکدیگر در نظر گرفت. براین اساس با کمک شبکه فناوری، حکمرانی و فرهنگ در حوزه منابع چهار پارادیم متمایز شد و با تشریح پارادیم سنت در حوزه منابع این رابطه نشان داده شد. بدین ترتیب برای بررسی انسجام بخش های پنج گانه الگوی پایه ابتدا مدل امانتمدار و عناصر آن به عنوان مدلی که ریشه در سنت اسلامی و ایرانی داشته و در سطح جهانی نیز مورد توجه و بازخوانی است و قادر است احیاء کننده تعامل انسان و طبیعت بوده، فردگرائی را به جمع گرائی و مسئولیت و پاسخگوئی را ترغیب نماید، مورد بحث قرار گرفت. عنوان پژوهش بعدی ارائه شده در این نشست تخصصی، «راهبردهای آب برای حفظ محیط‌زیست و توسعه ایران » بود که توسط رضا مکنون، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ارائه شد. وی در این رابطه گفت: منابع آب کشور و ارتباط آن با محیط زیست از چالش های مهم بوده و کمبود آن در دهه های اخیر موجب پیامدهای گسترده نظیر خشک شدن تالاب ها، کاهش رواناب رودخانه ها، خشک شدن قسمت اعظم دریاچه ارومیه، بروز ریزگردها و گستردگی آن در ایران گردیده است. آب منبع اصلی برای برنامه های توسعه کشور است. وی در خاتمه تاکید کرد: بخش مهم منابع آب در کشاورزی و پس از آن در بخش های شرب و خانگی و صنعت بکار گرفته میشود. در این راستا باید گفت الگوهای توسعه در کشور تعیین کننده نیاز بخش های مختلف به آب است. کمبود منابع آب چالش هر سه بخش مذکور بوده و تداوم الگوهای کنونی مصرف آب امکان پذیر نبوده و بحران جدی برای آینده ایران است. آب و محیط زیست بعنوان دو چالش اصلی در برنامه ششم توسعه کشور (۱۴۰۰-۱۳۹۶) اعلام شده است. محمدتقی شیخی استاد و عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه الزهرا(س) در ادامه با ارائه تحقیق خود با عنوان «پیامدهای رویکرد زیست‌محیطی: تحلیلی جامعه‌شناختی» گفت: افزایش جمعیت خود تا حد زیادی محیط‌زیست را به اَشکال مختلف تحت تأثیر قرارمی‌دهد،و آن خود بر سلامت جمعیت و جامعه تأثیرگذار است.در ابتدای قرن بیستم به دنبال ظهور علم پزشکی نوین،مسئولین بهداشت وسلامت به دنبال پیدایش علل بسیاری بیماری‌ها وپیشگیری از آنها،درمان ودستآوردهائی از این نوع،کمتر بدنبال شرایط محیطی بودند،که افراد در آن بسر می‌بردند. در آن دوره انسان هسته وعامل عمده بروز بیماری‌ها شناخته شده بود،و آن خود ناشی از نظریه جِرمبود؛یعنی عقیده‌ای که اشاره بر اشاعه بیماری از طریق انتقال میکروارگانیزم‌ها داشت. وی در ادامه توضیحات خود افزود: طی قرن بیستم بیشتر دانشمندان صرفاً به بررسی پدیده جمعیت،سلامت جمعیت، امنیت بیشتر جمعیت و نظایر آن پرداخته‌اند. این درحالی است که پیامدهای افزایش جمعیت تا جایی که به محیط‌زیست مربوط می‌گردد، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.به همین خاطر،امروزه بسیاری از ملل با چالش‌ها و مشکلات مربوط به محیط‌زیست روبه‌رو هستند. همین‌طور،بسیاری از پژوهشگران به این نتیجه رسیده‌اند که با حفظ سلامت محیط‌زیست، سلامت جمعیت را بیشتر می‌توان تأمین کرد. بتدریج با درآمیختن قدرت،سیاست وعلم،نگاه به بیماری‌ها تغییر کرد.باپیش‌گرفتن سیاست‌های مناسب،ورود به مقاطع علمی ودستیابی به اقتدار،کنترل بیماری‌ها تا حد زیادی امکان‌پذیر گردید.این فرآیند ابتدا در جوامع صنعتی آغاز گردید و بتدریج به جوامع کمتر توسعه یافته نیز راه یافت.این حرکت باعث گردیده است تا جمعیت از سلامت بیشتری برخوردار گردد، طول عمر بیشتری پیدا کند،ودر اغلب جوامع افزایش یابد. «نقد برنامه ششم توسعه و سند چشم‌انداز در حوزه محیط‌زیست با استناد به دستاوردهای کنفرانس‏های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت»   دیگر تحقیق ارائه شده در نشست تخصصی محیط زیست و کشاورزی در الگوی پیشرفت بود که توسط امین نواختی‌مقدم، استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه محقق اردبیلی و طیبه آخوندی، دانشجوی مطالعات منطقه‌ای دانشگاه محقق اردبیلی تهیه شده بود. امین نواختی‌مقدم در ارائه این مقاله گفت: امروزه تخریب محیط‌زیست به‌دست انسان به بحرانی جهانی تبدیل شده است. زمینی که روی آن زندگی می‏کنیم پیرتر از آن است که بتواند بدون کمک ساکنان خود به حیاط طبیعی ادامه دهد. به همین دلیل توجه‌به محیط‌زیست و حفاظت از آن جز اولویت‏ها و سیاست‏های مسولان اکثر کشورها به‌شمار می‏رود چنان که امروزه کشورها دستیابی به توسعه‏ی پایدار را از طریق حفاظت از محیط‌زیست می‏دانند. وی در ادامه افزود: در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، حفظ محیط‌زیست یکی از افق‏های مهم پیشرفت بوده و در برنامه‌ی پنج‌ساله‌ی ششم توسعه نیز محیط‌زیست یکی از محورهای مهم آن تلقی می‏گردد. بحران کم آبی و خشکیدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها و مشکلات محیطی ناشی از استخراج و تولید نفت و غیره همه این‏ موارد ضرورت پرداختن به محیط‌زیست را بیش از پیش ضروری می‏سازد. مقاله بعدی ارائه شده در این نشست تخصصی با عنوان «عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی مناطق روستایی با تأکید بر اهداف الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» توسط علی‌رضا کرباسی، استاد گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد و سیدحسین محمدزاده دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد تهیه شده بود. دکترعلی‌رضا کرباسی در این رابطه گفت: یکی از مهمترین مباحث مطرح شده در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت توجه به رشد همه جانبه اقتصادی در تمامی مناطق ایران است. میزان تولید ناخالص داخلی و نرخ رشد آن از مهمترین شاخص های عملکردی اقتصاد کلان است و دستیابی به نرخ رشد اقتصادی بالا یکی از اهداف مهم هر نظام اقتصادی و الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت است. به شمار مـی رود. از ایـن رو، بررسی عواملی که بر رشد اقتصادی اثـر می گذارنـد از اهمیـت خاصـی برخـوردار اسـت و یکـی از مهمترین مباحث مطرح در حوزه اقتصاد کلان است. دستیابی به رشد اقتصادی بالا، زمینه‌ساز توسعه‌ی اقتصادی در مناطق روستایی است. وی در ادامه افزود: در این پژوهش با استفاده آمار دوره‌ی زمانی ۱۳۹۵- ۱۳۶۰ و معادلات رگرسیونی به ظاهر نامرتبط (SURE) نوع ارتباط رشد اقتصادی در ایران و بخش کشاورزی و روستایی مورد بررسی قرار گرفته است. متغیرهای نیروی کار کشاورزی، سرمایه، بهره‌وری نیروی کار و بهره وری سرمایه بر رشد اقتصادی بخش کشاورزی دارای تاثیر مثبت و معنی دار و متغیرهای نرخ باسوادی و نرخ رشد اقتصادی کل دارای تاثیر مثبت اما بی معنی بر بر رشد اقتصادی بخش کشاورزی داشته است.از این رو پیشنهاد می‌شود که به منظور توزیع مناسب و تاثیرگذار منافع حاصل از رشد اقتصادی بخش کشاورزی با تاکید بر اهداف الگوی پایه پیشرفت در مناطق روستایی در کنار پیگیری و تقویت عوامل موثر بر رشد اقتصادی کشاورزی، دولت، برنامه‌های لازم را در قالب توزیع دارایی‌های مولد و فرصت‌های شغلی پر درآمد برای اقشار فقیر روستایی تدوین و اجرایی نماید. عباس‌علی زالی، استاد دانشگاه تهران و محمدحسن روزی‌طلب دانشیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی بترتیب رییس و دبیر اندیشکده آب، محیط زیست، امنیت غذایی و منابع طبیعی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت طی مقاله خود با عنوان «تحول در ساختار آموزش عالی و انتقال فناوری و تقویت تشکل‌های کشاورزان و بخش خصوصی پیش‌نیاز پیشرفت کشاورزی ایران» از منظر دیگری به بررسی این موضوع پرداختند. روزی طلب در این رابطه گفت: بخش کشاورزی ایران از گستردگی تصدی گری و دخالت دولت در زمینه تامین و توزیع نهاده های تولید (کود، بذر، نهال، سموم، سرم، واکسن، ماشین الات و خدمات فنی و بازرگانی)، صدور مجوزهای غیرضرور و دخالت دولت در تعین قیمت محصولات کشاورزی و غیره رنج می برد و این در حالی است که دولت در حفظ و صیانت از محیط زیست، آب و منابع طبیعی کشور (خاک، جنگل، مرتع،، تنوع زیستی، تالاب ها، دریاچه­ ها ...) و در واگذاری امور غیر حاکمیتی خود طبق اصل۴۴ قانون اساسی موفقیت چندانی نداشته است. وی در ادامه توضیحات خود افزود: کشاورزان و بخش غیردولتی بیش از ۹۵ درصد محصولات زراعی، باغی و دامی برنامه ریزی و تولید می کنند و کشاورزان خرد و دهقانی با داشتن با حدود ۳۶ درصد اراضی کشاورزی کشور بیش از ۵۰ درصد کل تولیدات محصولات زراعی و باغی را به خود اختصاص می دهند. لذا توجه به کشاورزان خرد و دهقانی و توانمند شدن تشکل ها و تعاونی های مورد نیاز آنان برای تامین نهاده های تولید، ارائه خدمات فنی و پژوهشی، بازاریابی، فروش و یا صادرات محصولات کشاورزی و غیره بایستی در اولویت برنامه های توسعه کشاورزی کشور قرار گیرد.   آخرین مقاله ارائه شده در این نشست تخصصی نیز با عنوان «ارتباط امنیت غذایی و امنیت ملی در مسیر پیشرفت کشور» توسط  دکترعبدالمجید مهدوی دامغانی دانشیار گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ارائه شد. وی در دفاع از این مقاله که با همکاری مریم اکبرپور دانشجوی دکتری اگرواکولوژی، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی،  و هادی ویسی دانشیار گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی تهی شده بود، گفت: غذا از­جمله نیاز­های بنیادی جامعه بشری است و تأمین آن در مقوله امنیت غذایی نهفته است. امنیت غذایی هنگامی وجود دارد که همه مردم همواره به غذای کافی، سالم و مغذی دسترسی فیزیکی و اقتصادی داشته باشند و غذای در دسترس نیاز­های رژیم تغذیه­ای سازگار با ترجیحات آنان را برای یک زندگی فعال و سالم فراهم سازد. وی در ادامه تصریح کرد: مفهوم امنیت غذایی پیش­شرطی برای بهره­مندی کامل از «حق بر غذا» است اما یک مفهوم قانونی نیست و تکلیفی بر دوش نهاد­های مسئول نمی­گذارد. درمقابل حق بر غذا به­منظور غلبه بر گرسنگی و سوء­تغذیه و تحقق امنیت غذایی همگان الزاماتی قانونی بر دولت­ها اعمال می­کند. تحقق امنیت غذایی از وظایف دولت­ها و از ارکان حفظ و ارتقاء امنیت ملی است. به بیان دیگر ارتباط امنیت غذایی و امنیت ملی ارتباطی دوسویه در مسیر پیشرفت کشور است. عبدالمجید مهدوی دامغانی در خاتمه گفت: دسترسی همگان به امنیت غذایی در راستای اهداف «پیش‌‌نویس اولیه­ی سند الگوی پایه پیشرفت» است و منجر به اجرای عدالت - از اصول دین اسلام- خواهد شد. از این­روی مطالعه حاضر در راستای «رویکرد امنیت ملی به الگوی پیشرفت» به بررسی ارتباط امنیت غذایی و امنیت ملی که مقام مرجع آن دولت­ها می­باشند، می­پردازد. یادآور می‌شود، هفتمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت از  ۱۹ اردیبهشت، به میزبانی مرکز همایش‌های کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در حال برگزاری است. این کنفرانس‌ها که به‌طور سالانه برگزار می‌شوند با هدف جلب مشارکت گسترده پژوهشگران؛ نظریه‌پردازان و صاحبان فکر و اندیشه در فرایند طراحی مدل بومی پیشرفت کشور برگزار می‌شود. ...................................................................................... منبع : ایکنا  

اهميت بخش کشاورزي، منابع طبيعي و محيط زيست و چالش هاي پيش روي الگوي پيشرفت اسلامي – ايراني

بسم الله الرحمن الرحیم اهميت بخش کشاورزي، منابع طبيعي و محيط زيست و چالش هاي پيش روي الگوي پيشرفت اسلامي - ايراني   كريم زاده مصطفي پايدارمنش نويد طالب زاده بردسيري علي استاديار دانشگاه فردوسي دانشجوي کارشناسي ارشد دانشگاه فردوسي مشهد دانشجوي کارشناسي ارشد دانشگاه فردوسي مشهد   (متن کامل مقاله: pdf - اهميت بخش كشاورزي،منابع طبيعي ...) . چكيده پيشرفت و رشد همواره در همه كشورهاي جهان در تمامي دوره ها ازدغدغه هاي اساسي بوده است. هنگامي يك كشور پيشرفت ميكند كه در تمامي زمينه هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي و فرهنگي و... رشد داشته باشد. ما نيز در اين مقاله به پيشرفت هاي كشور در زمينه هاي منابع طبيعي،كشاورزي، محيط زيست و عوامل موثر در پيشرفت اين حوز ه ها مي پردازيم. در اين مقاله راهكار هايي را در جهت تشريح امر پيشرفت در اين حوز ه ها را بيان ميكنيم. گسترش يافتن وجذب توريسم دربخش منابع طبيعي موجب ايجاد اشتغال ودرآمد ميشود. همچنين پيشرفت در بخش كشاورزي موجب افزايش توليد ناخالص داخلي وخودكفايي مي شود. همچنين درهربخش به چالشها و موانع پيش رو در آن حوزه اشاره كرده و راهكارهايي را جهت رفع آنها ارائه ميكنيم. همچنين به نتايجي دست پيدامي كنيم كه مشخص ميكند دست يابي به اين سطح ازپيشرفت در اين حوزه ها نياز به يك برنامه ريزي بلند مدت و صرف هزينه هاي گستردهاي داردكه بايد مورد حمايت بخش دولتي قرارگيرد. درپايان نيزبا توجه به نتايج بدست آمده به عوامل عمومي موثربر پيشرفت همه جنبه هاي يك كشور اشاره ميكنيم. . كليدواژه ها : الگوي پيشرفت ايراني- اسلامي، منابع طبيعي، عوامل موثر بر پيشرفت، بخش كشاورزي،موانع پيش روي پيشرفت ....................................................................................... منبع : عنوان همایش: كنفرانس الگوي اسلامي ايراني پيشرفت نوع همایش:  انجمن هاي علمي حامی:  مركز الگوي اسلامي ايراني پيشرفت

ﺗﺪوﻳﻦ ﺳﻨﺪ ﻣﻠﻲ اﻟﮕﻮي اﺳﻼﻣﻲ – ایرانی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻛﺸﺎورزي ﻣﺒتنی بر نظر خبرگان

بسم الله الرحمن الرحیم ﺗﺪوﻳﻦ ﺳﻨﺪ ﻣﻠﻲ اﻟﮕﻮي اﺳﻼﻣﻲ - ایرانی ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻛﺸﺎورزي . ﻣﺒتنی بر نظر خبرگان . مجری:محمد جواد تیموری همکار : مهندس عباس رمضان بیگی ناظر علمی : دکتر سید حسن کاظمی   دانلود متن کامل: http://www.agriis.ir/doc/download/38006 . وزارت کشاورزی ، موسسه پزوهشهای برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، 1394 ، 125 ص . جدول . نمودار

نهضت علمي مسلمانان در ترويج کشاورزي و توجه به منابع طبيعي

بسم الله الرحمن الرحیم  نهضت علمي مسلمانان در ترويج کشاورزي و توجه به منابع طبيعي   سپهري يداله گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان . (متن کامل مقاله : pdf - نهضت علمي مسلمانان ...) . چکیده: با نگرشي بر ميراث فرهنگي مکتوب مسلمانان مي توان دريافت که کشاورزي و اهميت به منابع طبيعي جايگاه ويژه اي در ميان مسلمانان دارد. با بررسي آثاري که در اين زمينه نوشته شده، به اهميت اين رشته علمي در ميان مسلمانان پي مي بريم. دانشمندان مسلمان توانسته اند موفقيت هاي زيادي در رشته هاي گياه شناسي و کشاورزي به دست آورند و قله هاي علمي را فتح نمايند. اهميت اين علوم در نزد مسلمانان ناشي از دو عامل تعاليم ديني و مذهبي و شناخت نقش کشاورزي به عنوان يک عامل اقتصادي در تامين مواد غذايي بود. بر اين اساس، مسلمانان در مطالعه علوم کشاورزي و منابع طبيعي خدمات ارزشمندي انجام داده اند که نتيجه آن کشف هزاران گياه موثر در سلامت انسان و تاليف هزاران کتاب ارزشمند بوده که در پيشرفت و تکامل جامعه انساني بسيار موثر مي باشد. در اين مقاله تلاش شده تا با بررسي آيات قران و احاديث معتبر و ساير منابع به جا مانده از دانشمندان اسلامي به تاثير نقش منابع طبيعي و کشاورزي در مطالعات دانشمندان اسلامي و تعاليم ديني پرداخته شود.   کلید واژه ها: کشاورزي،منابع طبيعي،قرآن،مطالعات دانشمندان مسلمان ..................................................................................................... منبع: نشریه علوم كشاورزي و منابع طبيعي - دوره  15 , شماره  4 

سبک تغذیه در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات

بسم الله الرحمن الرحیم  سبک تغذیه در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات   طیبه اکران 1   مهرناز گلی 2 1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم 2 استادیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان . (متن کامل مقاله : pdf - سبک تغذيه در سلامت ...) . چکیده تغذیه صحیح و سالم، تغذیه‌ای است که از نظر ظاهری باید از هرگونه عوامل آلوده و بیماری‌زا به دور بوده و از نظر کیفی و عناصر معدنی و انرژی‌زا نیز غنی باشد به طوری که بتواند نیازهای بدن را به احتیاجات غذایی در شرایط مختلف رشد و سلامت و بیماری تأمین کند، به عبارت دیگر تغذیه‌ای است که در آن تنوع و تعادل رعایت گردد. که هدف از این مقاله بررسی سبک تغذیه سالم در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات است. پژوهش حاضر به روش توصیفی– تحلیلی، با رویکرد قرآنی و روایی می‌باشد. این پژوهش پس از بررسی منابع دینی بیان می‌دارد دستیابی به تغذیه سالم مستلزم مقدماتی چون مواد غذایی حلال و پاکیزه، پرهیز از مواد غذایی حرام، تنوع مواد غذایی، میانه‌روی در غذا و پرهیز از افراط و تفریط و ... می‌باشد. از دیدگاه قرآن و روایات سبک تغذیه صحیح و سالم سبب می‌شود افراد از سلامت جسمی و روانی لازم برخودار شوند، و این جزء مهم‌ترین برنامه‌های هدایتی و تربیتی قرآن و روایات می‌باشد، زیرا زیر بنای صحت و رمز سلامت نیز بهره مندی از مواد غذایی سالم و پاکیزه مورد نظر اسلام است. بنابراین تغذیه سالم یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های تاثیرگذار در سلامت انسان است. کلیدواژه‌ها : روان ، جسم ، قرآن ، اسلام ، حلال ، حرام ، پاکیزه ................................................................................................................. منبع: فصلنامه مطالعات قرآنی - دوره 8، شماره 32

بايسته‌هاي حفظ محيط زيست در پرتو قواعد فقه

بسم الله الرحمن الرحیم  بايسته‌هاي حفظ محيط زيست در پرتو قواعد فقه   حامد مایلی دانشجوي دکتري فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه عدالت   (متن کامل مقاله: pdf - بایسته هاي حفظ محیط زیست...) . چکیده:  اصلاح روند رو به تزايد تخريب محيط زيست، نيازمند سازوکاري جدي است که توان سامان‌دهي به نابساماني‌هاي اين عرصه مهم را داشته باشد. رويکرد انسان به طبيعت، از يک سو ريشه در نوع جهان‌بيني فرد داشته و از سوي ديگر سنجه‌هاي سود و زيان شخصي، بر ميزان دخل و تصرف در محيط زيست و کيفيت آن تأثيرگذار است. اين مقاله مي‌کوشد با توجه به تأثير باورهاي شخصي در تعريف چگونگي روابط انسان با طبيعت، آن قسمتي از دين را (به عنوان يک جهان‌بيني فراگير) بيشتر مطمح نظر قرار دهد که در حوزه تنظيم اين روابط، تأثيرگذارتر است. بي‌شک، فقه همان بخش طلايي دين براي تنظيم زاويه ديد و چگونگي رابطه ما با طبيعت است که از يک سو بايدها و نبايدهاي نحوه حضور انسان در محيط زيست را تعريف کرده و به تنظيم قوانين الزام‌آور میپردازد و از سوي ديگر پويايي و تلازمش با زمان و مکان، توانمندي‌اش را براي پاسخگويي به نيازهاي جديد، حفظ و تقویت مي‌نمايد. اگر چه ادله فقهي، دلالت کافي در تعيين حدود و ثغور تصرفات انسان در طبيعت دارند، اما قواعد فقهي به اين دليل که هم براي مجتهد کاربرد دارد و هم براي مقلد، می‌تواند کاربرد بیشتری در عرصه محيط زيست داشته باشد. اين پژوهش با روش مطالعه کتابخانه‌اي، در کنار توجهی مختصر به قرآن، سنت و عقل، هشت قاعده فقهي را نیز در حفظ و حراست بهتر از محيط زيست مورد واکاوي قرار داده است. واژگان کلیدي: فقه، قواعد فقه، حفظ محیط زیست. ............................................................................................ منبع: نشریه راهبرد توسعه - شماره 53

جهان شهر معنوي و محيط زيست

بسم اله الرحمن الرحیم  جهان شهر معنوي و محيط زيست   غفراني علي دانشگاه بوعلي سينا، همدان   (متن کامل مقاله: pdf - جهان شهر معنوي و محيط زيست)     چکیده:  هر شهر و زيستگاه انساني، با اتکا به عوامل زيست محيطي موجود در يک منطقه شکل مي گيرد. از اين رو، توجه به اهميت محيط زيست تقريبا در همه فرهنگها و جوامع انساني از ضروريات بوده و تمام اديان اعم از الهي و بشري، به پيروان خود توصيه مي کردند تا از تخريب محيط زيست اجتناب کنند. در قرآن به عنوان کتاب آسماني و منبع دين نيز، آيات متعددي درباره اهميت محيط زيست و اهتمام به حفاظت از آن وجود دارد و خداي متعال ضمن تذکر به انسانها در استفاده درست از مواهب الهي، تخريب محيط زيست را مصداق «فساد في الارض» ذکر کرده است. در تاريخ تمدن اسلامي نيز توجه به محيط زيست به عنوان مظاهر قدرت و نعمت خداوندي مورد توجه بوده و مسلمانان نهايت تلاش خود را در استفاده درست از عوامل زيست محيطي به کار مي گرفتند. در عصر حاضر که دنيا با توليد گسترده زباله هاي پلاستيکي و پس ماندهاي صنعتي و تخريب شديد محيط زيست مواجه است و کشورهاي مختلف و سازمانهاي بين المللي درجهت حفظ و احياي محيط زيست تلاش سازمان يافته اي را انجام مي دهند، ما مسلمانان نيز که در پي حرکت در مسير معنويت و جهاني سازي اسلام هستيم، بايد ضمن اصلاح در الگوهاي زيستي و فرهنگي خود، به اين نهضت جهاني بپيونديم و در راه حفظ محيط زيست به عنوان آيات الهي و نعمت خداوندي تلاشي سازمان يافته و جدي بکنيم.   . کلید واژه: محيط زيست، قرآن، فساد في الارض، معنويت اسلامي ...................................................................................................... همايش بين المللي بازخواني تمدن اسلامي و جهان شهر معنوي با تاكيد بر شهر مقدس مشهد

آثار رویکرد الگوی اقتصاد مقاومتی در بخش کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم آثار رویکرد الگوی اقتصاد مقاومتی در بخش کشاورزی   الهه قویدل سدهی  1  سعید فراهانی فرد 2   مهدی محمدی نسب  3 1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد اسلامی، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران. 2 دکترای اقتصاد، دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران. 3 دکترای سیاست‌گذاری بازرگانی، استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران.   متن کامل مقاله: pdf- آثار رویکرد الگوی اقتصاد مقاومتی ... چکیده تجربه چند دهه اخیر نشان داده است اقتصاد ایران با توجه به ایستادگی در مقابل نظام سلطه با تکانه‌های فراوانی مانند جنگ و تحریم مواجه شده است. از سوی دیگر وابستگی شدید به نفت و درآمدهای آن مقاومت کشور را در مقابل این تکانه‌ها کاهش داده است. الگوی اقتصاد مقاومتی که در سال های اخیر در ایران مطرح شده است، قادر است ضمن مقاوم‌سازی اقتصاد در برابر تهدیدها، پیشرفت جهشی درخور توجهی در اقتصاد ایران ایجاد کند. بخش کشاورزی، بعد از خدمات، بزرگ‌ترین بخش اقتصادی است که حدود 20 درصد تولید ناخالص ملی و سهم عمده‌ای از صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص می‌دهد. اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی در بخش کشاورزی، با توجه به استراتژیک‌بودن محصولات این بخش، می‌تواند نقش زیادی در مقاوم‌سازی اقتصاد داشته باشد. در این پژوهش ضمن بررسی الگوی اقتصاد مقاومتی، جایگاه بخش کشاورزی بر اساس گزارشات و آمار توصیف شده است و در ادامه به صورت تحلیلی بر مبنای گزارشات و مبانی اقتصاد مقاومتی، پیشنهاداتی در زمینه لوازم و آثار رویکرد الگوی اقتصاد مقاومتی در این بخش ارائه شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد کل واردات بخش کشاورزی در سال 1383 از 7957 هزار تن به 2/17592 هزار تن در سال 1395رسیده است که نشان‌دهنده افزایش نوسانی میزان واردات کشاورزی کشور از سال 1383 تا 1395 است. بر اساس نتایج پژوهش، اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی با ایجاد بستر و فضای افزایش تولید داخلی محصولات کشاورزی استراتژیک و اساسی (گندم، برنج و غیره)، جایگزینی واردات، ایجاد اشتغال و زمینه‌سازی برای افزایش صادرات غیرنفتی، می‌تواند شرایط را بهبود ببخشد و از تمامی ظرفیت‌ها برای مقاوم‌کردن اقتصاد استفاده کند. کلیدواژه‌ها:  اقتصاد مقاومتی،  اقتصاد بومی واسلامی،  کشاورزی در اقتصادمقاومتی .................................................................................. منبع : فصلنامه سیاستهای راهبردی و کلان - دوره 6 - ویژه نامه

کشاورزی در اسلام و رابطه آن با حماسه اقتصادی

بسم الله الرحمن الرحیم  کشاورزی در اسلام و رابطه آن با حماسه اقتصادی حسین اسکندری . اقتصاد اسلامی توجه زیادی به کشت و زرع و کشاورزی دارد و مبنای قراردادهای کشاورزی آن هم بر این اساس است که موضوع کشاورزی توسعه بیشتری پیدا کند؛ از این رو جامعه را به بهره برداری از منابع طبیعی و معادن و آبادی زمین های بایر فراخوانده و پیشوایان دین با عمل خود مردم را به آن هدایت و تشویق می‌کردند. . کشاورزی و زراعت، هدیه‌ای است از زمین به انسان تا به وسیله آن بشر قدرت زندگی داشته باشد و بتواند به کمال مطلوب برسد؛ اما گاه انسان از اهمیت کشاورزی در زندگی خود غافل است و بیشتر توجه خود را صرف صنعت می‌کند. کشاورزی یکی از منابع اصلی تغذیه انسان است؛ از این رو اسلام تأکید بسیاری در مورد آن دارد؛ زیرا پیشرفت کشاورزی پایه مهمی در استقلال اقتصادی و بلکه سیاسی جامعه خواهد بود. . کشاورزی در قرآن قرآن کریم با این که کتاب اقتصادی نیست، ولی در آیات فراوانی انسان را به تلاش بر روی زمین در راه آبادانی بیشتر و بهره رساندن به دیگران دعوت و راهنمایی کرده است. در برخی از آیات، خداوند انسان را به کشاورزی و تشویق مردمان برای استفاده صحیح از محصولات کشاورزی اشاره کرده و می‌فرماید: «... فاطر السماوات و الارض و هو یطعم و لایطعم...؛ آفریننده آسمان و زمین خداست و او به خلق طعام و روزی می‌بخشد و خود از طعام بی‌نیاز است... .»[1] و در برخی آیات جریان کشت و روییدن گیاهان از زمین به عنوان نمونه‌ای از قدرت الهی و مایه بصیرت و آگاهی انسان‌ها معرفی شده است[2]. نکته کلیدی و اساسی این است که خداوند خود را زارع و رویاننده گیاهان و محصولات کشاورزی معرفی کرده و انسان‌ها را به تدبر در این مسأله فراخوانده است[3].قرآن بشر را از چهارده قرن پیش به اهمیت و ارزش منابع در زندگی انسان و از جمله کشاورزی توجه داده است. خداوند در آیات مختلف انسان‌ها را به کشاورزی تشویق و کسانی که در این کار مقدس فساد ایجاد می‌کنند را سرزنش کرده است. این کلام آسمانی جاودانه، هر آنچه در مورد کشت و کشاورزی بوده ذکر کرده و برای نخستین بار، از نقش جریان بادها و اقسام آن در کشاورزی سخن به میان آورده است. به عبارتی، قرآن نخستین کتابی است که به اطلاعات هواشناسی و تغییرات جوی که رابطه نزدیکی با کشاورزی دارند، توجه نموده است[4]. کشاورزی در سیره اهلبیت(ع) امام علی(ع) در ترویج و توسعه کشاورزی تلاش فراوان می‌کرد و افزون بر این‎که خود آن حضرت یک کشاورز نمونه بود، در برنامه دولتش کشاورزی در اولویت قرار داشت و به استانداران و فرمانداران خود دستور داده بود که از حال کشاورزان و مالیات دهندگان همیشه با خبر باشند.در دستور آن حضرت به مالک اشتر آمده است: «و لیکن نظرک فی عمارة الأرض ابلغ من نظرک فی استجلاب الخراج لان ذلک لایدرک الا بالعمارة و من طلب الخراج بغیر عمارة اخرب البلاد و اهلک العباد و لم یستقیم امره الا قلیلاً فان شکوا ثقلاً او علۀ او انقطاع شرب او بالة او احالة ارض اعتمرها غرق او اجحف بها عطش خففت عنهم بما ترجوان یصلح به امرهم؛ باید کوشش تو در آبادی زمین بیش از کوشش در جمع آوری خراج(مالیات) باشد؛ زیرا که خراج جز با آبادانی به دست نمی‌آید و آن کس که بخواهد مالیات را بدون عمران و آبادانی مطالبه کند، شهرها را خراب و بندگان خدا را نابود می‌سازد و حکومتش بیش از مدت کمی دوام نخواهد داشت. اگر کشاورزان از سنگینی مالیات، رسیدن آفات، خشک شدن آب قنات‌ها، کمی باران، دگرگونی زمین در اثر آب گرفتن، فساد بذرها، تشنگی بسیار برای زراعت و فاسد شدن آن به تو شکایت آورند، مالیات را به مقداری که حال آنها بهبود پذیرد تخفیف بده و هرگز این تخفیف بر تو گران نیاید، زیرا که آن ذخیره و گنجینه‌ای است که آنها بالأخره آن را در عمران و آبادی کشورت به کار می‌بندند و موجب عمران سرزمین‌های تو و زینت حکومت و ریاست تو خواهند بود.»[5]. اسلام به موجب طرحی که برای زمین و آب ریخته، همه زمین‌ها آباد می‌گردد و همه مردم از سفره گسترده‌ای که خداوند جهان در روی زمین گسترده است، بهره‌مند می‌شوند و هیچ فقیر و گرسنه‌ای در جامعه باقی نمی‌ماند؛ زیرا با وجود آب و خاک معنی ندارد انسانی گرسنه بماند!امیر مؤمنان(ع) پیوسته می‌فرمود: «من وجد ماء و تراباً ثم افتقر فابعده الله؛ هر کس آب و خاک در اختیار دارد و نیروی خود را برای بهره برداری به کار نمی‌بندد و با فقر و گدایی روزگار خود را می‌گذراند، نفرین و لعنت خدا بر او باد.»[6] اسلام کشاورزی را مقدس‌ترین شغل‌ها و کشاورز را شریف‌ترین انسان‌ها و درآمد او را بهترین اموال می‌داند؛ مشروط بر این که هنگام برداشت، حقی را که خدا در آن قرار داده ادا نموده باشد. . خصوصیات کشاورزی . 1- شغل انبیاء و اولیاء بسیاری از انبیاء و اولیاء الهی دارای کشت و زرع بوده‌اند. بی‌شک انتخاب این شغل و صَرف بخشی از عمر پیامبران خدا در این راه، نشان از عنایت ویژۀ خداوند به این شغل دارد؛ چنان‌که امام صادق(ع) در پاسخ به سؤال کسی که درباره فلّاحین پرسید،‌ فرمودند: «هُمُ الزَّارِعُونَ کُنُوزُ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ وَ مَا فِی الْأَعْمَالِ شَیْ‏ءٌ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ مِنَ الزِّرَاعَةِ وَ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِیّاً إِلَّا زَارِعاً إِلَّا إِدْرِیسَ(ع) فَإِنَّهُ کَانَ خَیَّاطاً؛آنان همان کشاورزانند که گنج‌های خدا در زمینشان هست و در کارها، چیزی پیش خداوند دوست‌ داشتنی‌تر از کشاورزی نیست و خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرده، مگر این‌که کشاورز بوده، جز حضرت ادریس که خیاط بوده است. [7]» بررسی سیرۀ ائمۀ بزرگوار دین، ما را به این مهم هدایت می‎کند که علاوه بر این‎که آن بزرگواران بر کار و تلاش برای امرار معاش تأکید می‌کردند، کشاورزی را به عنوان یکی از بهترین کارها برای خویش بر می‌گزیدند؛ چنان‌که یکی از دوستداران خاندان رسالت می‌گوید: «امام کاظم(ع) را در مزرعه‌اش دیدم که بیل در دست و عرق‌ریزان کار می‌کرد، به ایشان عرض کردم: فدایت گردم پس کارگران شما کجا هستند که خودتان این‌گونه عرق می‌ریزید؟ فرمود: «یَا عَلِیُّ! قَدْ عَمِلَ بِالْیَدِ مَنْ هُوَ خَیْرٌ مِنِّی وَ مِنْ أَبِی فِی أَرْضِه؛ ای علی کسانی که از من و پدرم بهتر بودند، با دست در مزرعۀ خویش کار می‌کردند.» و پس از آن‌که پرسیدم: آنان چه کسانی هستند؟ فرمود: «رَسُولُ اللَّهِ(ص) وَ أَمِیرُالْمُؤْمِنِینَ وَ آبَائِی(ع) کُلُّهُمْ کَانُوا قَدْ عَمِلُوا بِأَیْدِیهِمْ وَ هُوَ مِنْ عَمَلِ النَّبِیِّینَ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ الْأَوْصِیَاءِ وَ الصَّالِحِینَ؛ پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) و پدران گران‌قدرم همگی کسانی بودند که با دستان خویش کار می‌کردند؛ چرا که کار و تلاش سیرۀ پیامبران، مرسلین، اوصیاء و صالحین است. [8]» پیامبر اکرم(ص) در هر نقطه‌ای که قوای اسلامی را متمرکز می‌ساخت، نخست دستور حفر چاه می‌داد و از همان سال‌های اول هجرت، آنان را وادار به کشاورزی، باغداری و حفر قنات نمود. آنان نیز با سعی و تلاش به این امور مشغول شده و در اثر آن، اراضی بی‌حاصل بسیاری آباد گردید.2. 2- بهترین ثروت کشاورزی بزرگ‌ترین کیمیاست و خداوند متعال برای پیامبرانش، از میان کارها کشاورزی را انتخاب نموده است. انسان‌ها از روزگار قدیم به ارزش اقتصادی کشاورزی پی‌ برده‌اند؛ چرا که اولاً کشاورزی توان برآورده نمودن بخش عظیمی از این نیازها را داراست و ثانیاً سرمایۀ اولیۀ آن جز آب و خاک نیست و هرگاه تلاش و همّت بشر به آن افزوده شود، زمینۀ دست‌یابی به محصولات ارزشمند آن بیش‌تر فراهم می‌گردد. این مطلب همان سخن گهر بار امام ششم(ع) است که فرمود: «مَنْ وَجَدَ مَاءً وَ تُرَاباً ثُمَّ افْتَقَرَ فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ؛ هر کس آب و خاک داشته باشد و باز نیازمند باشد، از رحمت خداوند بدور است. [9]» از رسول خدا(ص) سؤال شد کدام مال بهتراست؟ فرمود: «زَرْعٌ زَرَعَهُ صَاحِبُهُ وَ أَصْلَحَهُ وَ أَدَّى حَقَّهُ یَوْمَ حَصَاده؛ زراعتی که صاحبش آن را بکارد و بارور سازد، و پس از درو کردن، حق(زکات) آن را بدهد.[10]» 3- پاکیزه‌ترین کاردر میان کارها، زراعت و کشاورزی جزء سودمندترین و پاکیزه‌ترین کارهاست؛ زیرا علاوه بر اینکه هوا را آلوده نمی‌کند، موجب طراوت و پاکیزگی هوا می‌شود. امام صادق(ع) می‌فرماید: «ازْرَعُوا وَ اغْرِسُوا فَلَا وَ اللَّهِ مَا عَمِلَ النَّاسُ عَمَلًا أَحَلَّ وَ لَا أَطْیَبَ مِنْه؛زراعت کنید و درخت بکارید. به خدا قسم هیچ کاری مردم انجام نمی‌دهند که حلال‌تر و پاکیزه‌تر از آن باشد. [11]» 4- پر برکت‌ترین کار یکی از پر برکت‌ترین کارها، کشاورزی است. امام صادق(ع) در پاسخ به سؤال کسی که دربارۀ آیۀ «وَ عَلَى اللَّهِ فَلْیَتَوَکَّلِ الْمُتَوَکِّلُونَ»[12] پرسید، فرمود: «الزَّارِعُونَ؛ [آنها] کشاورزان هستند که توکل و امیدشان به خداوند متعال است. [13]»کشاورزی یکی از ثروت‌های خدادادی است که موجب برکت در مال و زندگی می‌شود و اگر می‌بینیم در برخی زمین‌ها برکت، جای خویش را با بی‌برکتی عوض نموده است، شاید به خاطر این است که در برخی کشاورزان، امید به خداوند متعال جای خویش را به امید به غیر خدا داده است؛ البته استفاده از امکانات و بهره‌برداری از خدماتی هم‌چون بیمه‌های کشاورزی امری پسندیده و لازم است؛ اما نباید امید به رحمت خداوند را در افراد، ضعیف نماید؛ چنان‌که متأسفانه در برخی مشاغل مشاهده می‌شود. گسترش کشاورزی، نیاز اقتصاد مقاومتی در کشورمان پتانسیل کشت و کار و کشاورزی پتانسیل بالقوه‌ای است که تا کنون بالفعل نشده است. آمارها می‌گویند ایران 14 میلیون هکتار اراضی قابل کشت دارد. از این 14 میلیون هکتار، تنها 8 میلیون هکتار است که به تمام توان به کشت و برداشت رسیده است. مابقی این پتانسیل، سال‌هاست که هدر رفته و به شکوفایی نرسیده است. نباید فراموش کرد که اگر به توانایی های واقعی کشاورزی توجه می‌شد، ایران وضعیتی مثال زدنی در منطقه و حتی جهان از نظر تولید مواد غذایی طبیعی و ارگانیک داشت. با وجود در اختیار داشتن این ودیعه الهی، اما کشاورزان ما در وضعیت معیشتی دشواری زندگی می‌کنند! محصولاتشان از سوی دولت مورد بی‌مهری قرار می‌گیرد، هزینه‌های گزافی برای ادامه کار می‌پردازند و تاکنون هم برای بهبود شرایط آنها فکری نشده است. در نقطه مقابل اگر به این پتانسیل توجه می‌شد، نه تنها زندگی باغ‌داران و کشاورزان با دگرگونی مواجه می‌شد، بلکه رشد اقتصادی کشور اوج می‌گرفت و از وابستگی به درآمدهای نفتی خلاص می‌شد. هرگاه به فرصت کشت و کار و استفاده از منابع و مزایای طبیعی کشور توجه شود، می‌تواند زمینه رشد را فراهم کند.رهبر معظم انقلاب از سال 1373 تا به امروز در 26 مورد از سخنرانی‌هایشان بر کاهش وابستگی به نفت تأکید کرده‌اند؛ تا جایی که احقاق اقتصاد بدون نفت را یکی از آرزوهای خود در اداره کشور عنوان نموده‌اند.ایشان فرموده‌اند: «ما باید به اینجا برسیم و بتوانیم خودمان را از درآمد نفت واقعاً بى‌نیاز کنیم. یکى از بزرگترین بلیات اقتصاد ما و نه فقط اقتصاد ما، بلکه بلیات عمومى کشور، وابستگى ما به درآمد نفت است.»من چند سال قبل از این گفتم - البته آن وقت مسئولین دولتى از این حرف هیچ استقبال نکردند- ما باید به جائى برسیم که اگر یک روزى به خاطر قضایاى سیاسى، اقتضائات سیاسى، یا اقتضائات اقتصادى در دنیا، اراده کردیم که صادرات خودمان را مثلاً براى مدت پانزده روز یا یک ماه متوقف کنیم، بتوانیم. شما ببینید این کار چه قدرت عظیمى را براى یک کشور تولید کننده نفت به وجود مى‌آورد که یک وقت اگر اراده کرد، بگوید آقا من از امروز تا بیست روز نفت صادر نمی‌کنم. ببینید چه حادثه‌اى در دنیا به وجود مى‌آید. امروز ما نمی‌توانیم این کار را بکنیم؛ چون به این درآمد احتیاج داریم. اگر یک روزى اقتصاد کشور از درآمد نفت و صادرات نفت بریده شود، این توان را ملت ایران و نظام اسلامى در ایران به دست خواهد آورد؛ که تأثیرگذارى‌اش در دنیا فوق‌ العاده است. ما باید به این‌جا برسیم. خب، این حمایت می‌خواهد؛ باید از صادرات حمایت بشود[14]. از جمله کارهائى که باز همت مضاعف را در زمینه اقتصاد نشان می‌داد، افزایش صادرات غیر نفتى است. بودجه کشور ما متأسفانه از ده‌ها سال پیش به این طرف، وابسته به نفت است. این روش را همه اقتصاددان‌هاى دل‌سوز رد می‌کنند؛ این روش در کشور ما عادت شده است. نفت را استخراج کنند، بفروشند، از پول آن کشور را اداره کنند! این شیوه غلطى است. من سال‌ها پیش، این را گفتم که یکى از آرزوهاى من این است که یک روزى ما بتوانیم کشور را جورى اداره کنیم که حتّى اگر لازم بود، یک قطره نفت هم صادر نکنیم و کشور اداره شود[15]. با وجود این‎که درآمد نفت به رشد زیرساخت‌های اقتصاد کشور و بخش‌های مهم آموزش و بهداشت در دهه‌های گذشته بسیار کمک کرده، اما جنبه‌هایی منفی نیز داشته است که کاهش یا حذف درآمد حاصل از فروش آن، ما را به شرایط جدید خوشبین می‌کند. در اکثر کشورهایی که اقتصادشان در اقتصاد جهانی ادغام می‌شود، بهره‌وری نیروی کار افزایش می‌یابد؛ اما این پدیده در کشورهای نفت‌خیز اتفاق نمی‌افتد؛ چون به اصطلاح بهره‌وری نفت منشأ خارجی دارد. یعنی قیمت نفت در یک بازار بین‌المللی تعیین می‌شود که نوسان آن هیچ ارتباطی با بهره‌وری اقتصاد داخلی ندارد. در اقتصاد ایران با وجود اینکه در بخش‌های آموزش و بهداشت سرمایه‌گذاری خوبی کرده‌ایم؛ اما آموزش ما روی‌هم‌رفته بر افزایش بهره‌وری و آموزش فنون متمرکز نبوده و مدرک‌گرایی در آن زیاد بوده و این امر خود به نوعی رانت‌‌ طلبی تبدیل شده است. شرایط جدید این فرصت را برای ما فراهم می‌کند که اثرات نا‌مطلوب این جنبه منفی درآمد نفت را کمتر کنیم؛ به این معنا که مواردی هم‌چون بخش آموزش یا قانون کار را اصلاح کنیم و افراد به جای این‌که تنها در پی کسب مدرک باشند، به دنبال فراگیری فنون مولد بروند. این امر انعطاف‌پذیری را در اقتصاد ما افزایش می‌دهد.در پایان باید گفت که کشاورزی جزء جدا نشدنی جوامع بشری است و عدم توجه به آن سبب بروز و ظهور مشکلات بسیاری در جامعه و اقتصاد کشور می‌شود. در دنیای امروز کشورها به دنبال افزایش تولیدات کشاورزی خود هستند و ایران با وجود پتانسیل بسیاری که در این زمینه دارد، می‌تواند با استفاده از آن، سهم کشاورزی در بودجه کشور را افزایش داده و کشور را از وابستگی به فروش نفت خارج کند. .............................................................................. منابع: 1- انعام: 14. 2- نحل: 11. 3- واقعه: 63-64. 4- بقره: 22 و 164؛ اعراف: 57-58؛ انعام: 99؛ رعد: 4. 5- نهج البلاغه, نامه شماره 53 . 6- قرب الإسناد, ص 55 وسائل, جلد , 12 ص 24. 7- وسائل‏الشیعة، ج17، ص42. 8- الکافی، ثقة الاسلام کلینى، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365، ج5، ص76. 9- وسائل‏الشیعه، ج17، ص41. 10- الأمالی،شیخ صدوق، انتشارات کتابخانه اسلامیه، چاپ چهارم، 1362، ص350. 11- الکافی، ج5، ص260. 12- ابراهیم/12. 13- من‏لایحضره‏ الفقیه، شیخ صدوق، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1413 ق، ج3، ص253. 14- بیانات در دیدار فعالان بخش‌هاى اقتصادى‌ کشور 26/05/1390. 15- بیانات در حرم مطهر رضوی در آغاز سال 90 01/01/1390. ............................................................... منبع: رسا

اهميت خاک و زمين از ديدگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم  اهميت خاک و زمين از ديدگاه قرآن   بي ريا ميلاد بختياري فر مرضيه خدابخشي سعيد   (متن کامل مقاله: اهميت خاک و زمين از ديدگاه قرآن - pdf )   چکیده:  خاک بخش زنده اي از کره زمين است که زندگي همه ي موجودات زنده به آن وابسته است. قرآن کريم، توجه و عنايت ويژه اي به طبيعت و عناصر موجود در آن دارد، که در اين ميان خاک از مهمترين عناصر طبيعت به شمار مي رود، که در کنار آن زمين نيز از اهميت بالايي برخوردار است... کلید واژه: خاک، زمين، کشاورزي، قرآن .................................................................................. منبع: همايش ملي رهيافت هاي علوم كشاورزي در پرتو قرآن دانشگاه كشاورزي و منابع طبيعي رامين خوزستان

بررسي اهميت خاک و کشاورزي در قرآن و روايات اسلامي

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسي اهميت خاک و کشاورزي در قرآن و روايات اسلامي   خاقاني رقيه دانشگاه آزاد اسلامي، واحد رودهن، گروه خاکشناسي، دانشکده کشاورزي، رودهن، ايران     متن کامل مقاله : بررسي اهميت خاک و ... pdf   چکیده:  خاک يکي از مهم ترين عوامل توليد و موثر در زندگي اجتماعي و اقتصادي بشر است، چرا که بستر اصلي کشت و کار و ماده همه محصولات کشاورزي است. سبزه ها، ميوه ها، دانه ها و هزاران گياه ديگر از دامن خاک و با تلاش کشاورزان بر مي خيزند. کشاورزي پيشه اي بسيار مهم که بشر براي بقاي عمر خود، نيازمند به آن است... . کلید واژه: قرآن، روايات، خاک، کشاورزي، آبادي ................................................................................................. منبع: همايش ملي رهيافت هاي علوم كشاورزي در پرتو قرآن  - دانشگاه كشاورزي و منابع طبيعي رامين خوزستان

پر بازدید ترین مقالات

«گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

تقویم شمسی

مهر ۱۴۰۰
ش ی د س چ پ ج
    تیر »
 12345678910111213141516171819202122232425262728293031