ماه: اردیبهشت ۱۴۰۰

نقد و بررسی قانون زکات و ارائه راهکارهای اصلاحی

بسم الله الرحمن الرحیم نقد و بررسی قانون زکات و ارائه راهکارهای اصلاحی . سیدمحمد کاظم رجائی میثم نعمتی عضو هیات علمی موسسه امام خمینی دکترای حقوق عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی . متن کامل مقاله: pdf - نقد و بررسی قانون زکات... . چکیده قانون زکات در سال ۱۳۹۰ به تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان رسید. با توجه به اهمیت زکات و نقش آن در فقرزدایی، انتظار می‌رود نقاط قوت و ضعف این قانون مورد مداقه قرار گرفته و سیر تکاملی خود را بپیماید. پژوهش حاضر، ضمن فهرست برخی مزایای قانون زکات، سعی دارد با روش تحلیلی ـ توصیفی، این قانون را در قالب سه محور ارزیابی کند و زمینه را برای رفع نقایص احتمالی و ارتقای آن فراهم سازد. این محورها عبارت‌اند از: الف) ارزیابی ساختاری: مانند ابهام در شخصیت حقوقی شورای زکات، عدم توجه الزام اعضای آن به تکلیف مشخص، ابهام در وضعیت نهادهای همسو در تداخل مسئولیت‌ها، عدم توجه به زیرساخت‌هایی مثل سامانه جامع اطلاعات، دستگاه نظارتی و مرجع رسیدگی به دعاوی؛ ب) ارزیابی روشی: مانند عدم تبیین مفاهیم و اهداف زکات و وظایف مؤدیان، نظام تشویقی نامتناسب و زمینه‌ساز مفاسد، عدم توجه به الزامات سایر ادیان و مذاهب؛ ج) ارزیابی محتوایی: مانند لزوم هدفمندی کمک‌های دولت، فقدان وحدت رویه اعضا در شوراهای محلی و لزوم تعیین وظایف مؤدیان. . کلیدواژه‌ها زکات  قانون زکات  نقد قانون زکات  مالیات  مالیات‌های منصوص شرعی ................................................................................ منبع : فصلنامه علمی- پژوهشی اقتصاد اسلامی - دوره ۱۸، شماره ۷۰ - شماره پیاپی ۷۰ تابستان ۱۳۹۷

عناوین …

بسم الله الرحمن الرحیم عناوین . https://www.aparat.com/v/dElxa احترام حیوانات به قران   سیر تحول گیاه شناسی و گیاھان داروئی در تمدن اسلامی   اهمیت و جایگاه حفظ منابع طبیعی و مدیریت آن در منابع دینی ........................... پایداری منابع طبیعی و آبخیزداری از دیدگاه اسلام ............................................................... بررسی جایگاه و ارزش گیاهان در آیات قرآن و روایات .................. نگرشی پویا به اقتصاد منابع طبیعی ........................ بررسی خواص و کاربرد میوه ها و گیاهان در آیات قرآنی ................................ بهداشت محیط زیست از منظر قرآن و روایات .............................. *************************************************************  مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است.      سایت   . مرکز تحقیقاتی اندیشکده آب، محیط زیست، امنیت غذایی و منابع طبیعی     مالکیت زمین . مبانی حقوقی مالکیت زمین از منظر اسلام مالکیت زمین (قرآن) - ویکی فقه پایگاه جامع استاد شهید مرتضی مطهری : دانشنامه شهید مطهری ... مالکیت زمین از نظر اسلام آیا از نظر اسلام با سند زدن می توان صاحب زمین های بدون مالک . با اینکه روایات و اجماع فقها دلالت دارد؛ هر فردی که زمین بایری نظریه عمومی اسلام درباره مالکیت زمین - Magiran نسخه چاپی قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺭﻭﻧﺪ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺻﺪﻭﺭ ﺳﻨﺪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻰ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳ ﺑﺮﺭﺳﻰ ﺭﻭﻧﺪ ﺗﺎﺭﻳﺨﻰ ﺻﺪﻭﺭ ﺳﻨﺪ ﻣﺎﻟﻜﻴﺖ ﻣﺴﻜﻮﻧﻰ ﺭﻭﺳﺘﺎﻳ قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت ... - مرکز پژوهشها پژوهشی در احکام فقهی زمین های بایر(قسمت اول) تعریف انواع زمین موات و بایر و دایر اراضی موات و تفاوت آن با انواع دیگر اراضی بایر و دایر – قانون زمین شهری - شهرداری تهران تبارشناسی حقوقی و تقنینی مالکیت زمین در ایران مالکیت زمین دراسلام - مجتمع آموزش عالی فقه کاوشی در حقوق زارع در برابر مالک زمین - آموزه های فقه مدنی تأثیر خشکسالی و قحطی بر وضعیت مالکیت زمین در ایران .. مروری بر نگاه اسلام به زمین و مسکن/ «همه» مالک هستند - ایام |     ************************************************************* ادامه مالکیت زمین . مسائل فقهی مالکیت و وراثت زمین در نظام های بهره برداران ایران با تکیه بر عقود و قوانین اسلامی   مالک و زارع در ایران؛ سیری در مسئله مالکیت زمین در تاریخ ایران نظام حقوقی مالکیت زمین در سایر کشورها و ارتباط آن با پدیده زمین خواری     ************************************* مطالعات تطبیقی مدیریت زمین در ایران و جهان و سازمانهای بین ... مرکز پژوهشها - " قانون نحوه واگذاری و احیاء اراضی در حکومت ... تحلیلی بر اراضی موات و نحوه احیای آن در ایران از منظر فقه و ... بررسی فقهی احیا زمین های موات - Magiran تعریف انواع زمین موات و بایر و دایر | شعار سال - Shoaresal.ir نظام حقوقی حاکم بر اراضی و انواع مالکیت آنها - امور فرهنگی ... احیای زمینهای بایر | هدانا | HADANA.IR بررسی ضربات "اصلاحات ارضی" به اقتصاد کشور   .................................... مالکیت زمین (قرآن) - ویکی فقه   مبانى نظرى ساختار مالکیت از دیدگاه قرآن   مباحثی از مالکیت در قرآن - راسخون با اینکه روایات و اجماع فقها دلالت دارد؛ هر فردی که زمین بایری ... آیا از نظر اسلام با سند زدن می توان صاحب زمین های بدون مالک ... مبانی فقهی و منابع حقوقی تقدم منفعت عمومی بر حقوق مالکانه با نگاهی به قرآن   بررسی احکام و آثار مالکیت بر فضا و قرار زمین: مطالعۀ تطبیقی در فقه اسلامی و کامن‌لا مراد از این احادیث که؛ «تمام زمین متعلق به امام شیعیان است» چیست؟   پژوهشى در فقه اراضى احیاى موات(۲)   احیا و مالکیت از نگاه شهید صدر   بهره برداری از زمین از دیدگاه قرآن ،احادیث و روایات - سازمان امور ...   زمین موات ... و اگر مراد از استشهاد، ان باشد که تملک کتاب مالکیت زمین در اسلام [چ۱] -کتاب گیسوم   الگوی مالکیت و بهره برداری از زمین در نظام اقتصادی اسلام | ...کتاب «زمین در اقتصاد اسلامی»   خرید و قیمت کتاب نظام های حاکم بر مالکیت و بهره برداری از ... نگاهی نو به مساله احیای زمین های موات - SID.ir مقاله کشاورزی، احیا و مراقبت از زمین در اندیشه اسلامی : تی پی بین نظر اسلام در مورد حفظ زمین+ تصویر - خبرگزاری حوزه زمین - دانشنامه‌ی اسلامی ... کنفرانس ″اسلام سازگار با محیط زیست″ در پاکستان آغاز ...   کتاب اصول مالکیت در اسلام اثر علی احمد میانجی   ۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ بارگزاری شود «معجزه آبخیزداری»| دیدگاه آیت الله جوادی آملی درباره ذخیره سازی آب در زیرزمین در آیات و روایات بارگزاری شود «معجزه آبخیزداری»| آبخیزداری در تمدن اسلامی از زبان ناصر خسرو/ "در قدس درختان بی آب(دیم) نهایت ندارد" در تمدن اسلامی بارگزاری شود «معجزه آبخیزداری» |روایتی از خیانت انگلیس در نابودی باغ های میوه ایران در تمدن اسلامی بارگزاری شود   «معجزه آبخیزداری»|نهی مقام معظم رهبری از غرس درختان مضر/ درختان غیرمثمر چگونه باعث وقوع سیل می شوند؟ در امام و رهبری بارگزاری شود علوم مسلمانان - ویکی فقه در تمدن اسلامی بارگزاری شود   مالکیت بستر و حریم رودخانهها (متن کامل دارد) در مقالات بارگزاری شود   حریم رودخانه ها فقهی مبانی نگاهی به در بانک مقالات ................................. موارد زیر فعلا بارگذاری نشود   احیاء بیابان‌ها و زمین‌های موات کشور جمهوری اسلامی ایران (جلد ۳)  - فعلا بارگذاری نشود اصلاح‌ قانون‌ "واگذاری‌ زمینهای‌ بایر و دایر که‌ بعداز انقلاب‌ به‌ ...فعلا بارگذاری نشود لایحه قانونی مربوط به واگذاری زمین به کشاورزان مصوب ۸/۱۲ .---فعلا بارگذاری نشود بررسی فقهی بهره‌برداری از اراضی بایر (موات) با مطالعه موردی افغانستان...... در بانک مقالات احیای موات - ویکی فقه   ....       فعلا بارگذاری نشود طرح جدید مجلس برای ممنوعیت تغییر کاربری زمین +جزئیات ... کاربردهای کنونی مقررات قانون مدنی در حیازت آبها با توجه به قوانین توزیع عادلانه آب تاثیر نظام زمین‌داری بر اقتصاد روستایی و زندگی کشاورزان ایران در عصر صفویه (از شاه‌عباس اول تا سقوط اصفهان) پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی مظاهری-احکام ... در اینکه این نوع از زمینهای موات نیز جزء انفال است، مسئلۀ مالکیت و مالیات اراضی بایر در دورۀ قاجار موضوع شناسی حریم امالک بر پایه مبانی فقهی و حقوقی با ... در بانک مقالات شرط اذن امام در احیاى زمین‏هاى موات...... در بانک مقالات پژوهشى در فقه احیاى اراضی موات-قسمت سوم - حقوق حیازت مباحات - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد مبانی فقهی – حقوقی سلب مالکیت توسط دولت فقه فرهنگ | حق مالکیت برای خدا، ذاتی است اسلام مالکیت مختلط را به رسمیت می‌شناسد - روزنامه جوان انواع اراضی و زمین در ایران و موضوعات حقوقی و مالکیت در جلد .. مالک و زارع در ایران؛ سیری در مسئله مالکیت زمین در تاریخ ... گفتار بیست و دوم: قوانین کشت زمین و مالکیت آن، در شریعت ... آبادانی فراگیر، نظریه اسلام در توسعه پایدار - خبرگزاری حوزه مبانی حق بهره مندی از امنیت زیست محیطی در قرآن کریم تأکید ادیان الهی بر حفظ و نکوداشت مواهب طبیعی ﻫﺎی ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺛﺮوت در ﺑﺎﯾﺴﺘﻪ زﯾﺴﺖ اﯾﻤﺎﻧﯽ و ﺳﺒﮏ زﻧﺪﮔﯽ ﺷﯿﻌ مجموعه مقالات سومین همایش تمدن نوین اسلامی (جلد اول ... - .. وضعیت و نقش دولت ادریسیان در تمدن اسلامی   ... در تمدن اسلامی امام خمینی (س) - علم و تمدن در حکومت اسلامی  ... در تمدن اسلامی نهضت شکوفایی علمی در تمدن اسلامی: - تاریخ فرهنگ وتمدن ... جایگاه کشاورزی در پیشرفت: تأملی در الگوی پایه اسلامی ...  در تمدن اسلامی گفتار بیست و دوم: قوانین کشت زمین و مالکیت آن، در شریعت ... .................................................................................................................................... امنیت غذایی الگوهای فقهی در استاندارد گذاری و طراحی برنامه غذایی مردم ایران؛ اثر علمی شاخص در مسئله غذا با نگاه دینی وجود ندارد دومین همایش ملی قرآن و علوم زیستی با محوریت غذای سالم سند اجرایی پروژه های اقتصاد مقاومتی برنامه ارتقای توان تولید ملی امنیت غذایی و تولید محصولات راهبردی (ایلام) سند اجرایی پروژه های اقتصاد مقاومتی برنامه ارتقای توان تولید ملی امنیت غذایی و تولید محصولات راهبردی (لرستان) و سایر استانها .................................................................................................................................... ویدئو -------- کلیپ برگ درختان و نسبت طلایی ، معجزه قرآن کریم - آپارات ستارگان و درختان سجده می کنند - تفکر در کلام خداوند و حکمت آن درخت عجیبی که خود یک جنگل است (قرآن ابراهیم ع بتنهایی ... درخت کاری عجیب و هنرمندانه با طراحی فوق العاده میکس تلاوت آفرینش خدا در درخت - آپارات شگفت انگیزترین و زیباترین درختان جهان - آپارات فیلم/ چرا در کوچه‌ها و پارک‌ها درخت میوه نمی‌کاریم؟ - مشرق نیوز خرما درخت زندگی -موسسه قرآن و نهج البلاغه ...  دانلود درختی که پیامبر بعدازاینکه ازطرف مردم... - تصاویر اسلامی ... ثواب کاشت درخت - فیلم و انیمیشن - تبیان تسبیح موجودات از نظر قرآن کریم/۱ - موسسه قرآن و نهج البلاغه با چوب دندان‌ هایتان را مسواک کنید - خبرگزاری مهر | اخبار ایران .. ................................................................. کلیپ جدید شگفتی طبیعت همراه با آیات قرآن شگفتی های آفرینش همراه با قرائت قرآن نظم خاص در طبیعت _ معجزه قران زمین تخت یا کروی؟ _ معجزه قرآن زنبور عسل _ معجزه قرآن طبیعت زیبا همراه با تلاوت قران قرآن و زمین شناسی(بخش دوم) - موسسه قرآن و نهج البلاغه (اگر تونستی براشون متنهای متناسب هم پیدا کن) .......... کلوا من طیبات... - خبرگزاری رسا فیلم/ راه‌های بدست آوردن امنیت غذایی - مشرق نیوز تهدید امنیت غذایی کشور با افزایش ضایعات کشاورزی غذا در سبک زندگی اسلامی - آپارات روش تهیه غذای آسمانی (شیر گوشت) - آپارات                       ........................................................................................ گردو و خواص درمانی آن را بشناس یم - موسسه قرآن و نهج البلاغه ............................................................................................................................... خواص عسل در قرآن؛ ۲۳ خواص شگفت انگیز عسل از دیدگاه ... - ...       .................................................................................................................................... پربازدیدترین ویدئوی تلاوت قرآن در اینترنت + فیلم  

تفسیر تطبیقی آیه زکات (انما الصدقات)

بسم الله الرحمن الرحیم تفسیر تطبیقی آیه زکات (انما الصدقات) .  فاکر میبدی   استاد علوم قرآن جامعه المصطفی| العالمیه   سیده معصومه فاطمی   دانش پژوه دوره دکتری تفسیر تطبیقی جامعه المصطفی| العالمیه  . متن کامل مقاله : PDF : تفسیر تطبیقی آیه زکات (انما الصدقات) . چکیده  آیه «انما الصدقات» (توبه: ۶۰) به تبیین مصارف زکات پرداخته و از آیات مورد اختلاف مفسران فریقین است. روش بحث در این مقاله، تفسیر تطبیقی آیه با توجه به تفاسیر فریقین می‌باشد. هدف آن است که با بررسی مقایسه‌ای نظرات و دیدگاه‌های فریقین، موافقات و مؤالفات مذاهب اسلامی درباره آیه مورد نظر روشن گردد. اکثریت علمای فریقین معتقدند که منظور از «الصدقات» صدقه واجب یعنی زکات است. دیدگاه مورد قبول در «لام» که بر سر فقرا آمده است، همان نظر علمای شیعه و نیز حنفی و مالکی است مبنی بر اینکه لام برای بیان مصرف می‌باشد، نه تملیک. در اختلاف بین فقیر و مسکین به نظر می‌رسد که حال مسکین از فقیر سخت‌تر است.مالی که از زکات به صنف عاملین داده می‌شود به عنوان اجرت عمل (ثمن) نیست بلکه یک حد کفایتی است که به او داده می‌شود. نسبت به مؤلفه قلوبهم، رقاب، غارم، فی سبیل الله و ابن السبیل هم بعد از بیان آرای فریقین، دیدگاه مختار بیان شده است. . کلیدواژه : تفسیر؛ مقارن؛ الصدقات؛ مصارف زکات . . ___________________________________________________________________ منبع :  مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث دوره ۹۷، شماره ۲ - شماره پیاپی ۱۱، بهمن و اسفند ۱۳۹۷

تحلیل نظری زکات و بررسی امکان تعمیم دامنه اموال مشمول زکات

بسم الله الرحمن الرحیم تحلیل نظری زکات و بررسی امکان تعمیم دامنه اموال مشمول زکات دکتر محمد مهدی عسکری دانشیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)  مهدی اسماعیل پور دره کارشناس ارشد مدیریت مالی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع) . متن کامل مقاله : PDF : تحلیل نظری زکات و بررسی امکان تعمیم دامنه اموال مشمول زکات . چکیده  گرچه همه مذاهب پنجگانه در اصل وجوب زکات متّفق­القول هستند، امّا نظرات و دیدگاه­هاى آن­ها درباره سعه و ضیق موارد زکات که موجب وفور اموال زکوى یا کمى آن مى­شود، مختلف است. برخى از مذاهب آنرا منحصر در موارد نه­گانه مى­دانند و برخى دیگر آنقدر توسعه مى­دهند که شامل هر مال با ارزش مى­شود. از اینرو، انتخاب رأى فقهى مى­تواند اثر مهمّى روى افزایش یا کاهش عایدات زکات و در نتیجه زدودن فقر از چهره جامعه اسلامى داشته باشد. ارائه نظریه تعمیم متعلقات زکات توسط فقهای نزدیک به عصر ائمه(ع)، تعلق زکات بر اسب در دوران امیر المومنین(ع) و وجود روایاتی دال بر تعلق زکات بر اموال تجاری صامت، می­توانند مویداتی برای تقویت نظریه تعمیم وجوب تعلق زکات بر مواردی بیش از اموال     نه­گانه باشند. واژگان کلیدی : زکات، متعلقات زکات، تعمیم متعلقات زکات، حکومت و زکات، دارائیهای مشمول زکات . . ___________________________________________________________________________ منبع: مطالعات اقتصاد اسلامی سال دوم پاییز و زمستان ۱۳۸۸ شماره ۱ (پیاپی ۳)  

فلسفه احکام در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم فلسفه احکام در قرآن . نویسنده : محمد بهرامى . متن  در نگاه اهل دیانت و آنان که قرآن را وحى الهى مى دانند, هرحکم و دستورى که درآن آمده, داراى ملاک, مصلحت وحکمتى ویژه است, زیرا در بینش خداپرستان, آفریدگار جهان, در نهایت علم و حکمت است وازهرگونه بیهودگى, سستى و پوچى در آفرینش یا در هدایت خلق و تشریع و تعیین احکام, مبرّاست: (وما خلقنا السّماء و الأرض وما بینهما لاعبین) انبیاء/۱۶ (وماخلقنا السّموات و الأرض وما بینهما الاّ بالحقّ ) حجر/۸۵ (وما خلقنا السّماء والأرض و ما بینهما باطلاً) ص/۲۷ (انّا کلّ شئ خلقناه بقدر) قمر/۴۹ (الّذى أحسن کلّ شئ خلقه) سجده/۷ دراین آیات, رابطه اى وثیق میان حسن آفرینش, قانونمند بودن, حق بودن و پوچ وباطل نبودن آن, مشهود است ودرآیات دیگر, پیوند و پیوستگى میان خلقت وهدایت در نظام احسن آفرینش تبیین شده است: (ربّنا الّذى اعطى کلّ شئ خلقه ثمّ هدى) طه/۵۰ چنانکه هدایت الهى در آیه اى دیگر مبتنى بر سنجش و محاسبه و ملاک و معیار معرفى شده است: (سبّح اسم ربّک الاعلى, الّذى خلق فسوّى, والّذى قدّر فهدى) اعلى/۳ نزول قرآن, بى تردید در جهت هدایت و عرضه برنامه زندگى به انسان صورت گرفته است: (ونزّلنا علیک الکتاب تبیاناً لکلّ شئ وهدى و رحمه و بشرى للمسلمین) نحل / ۸۹ بخشى از آیات این کتاب هدایت گر و متعالى, مربوط به احکام وبایدها و نبایدهایى است که خداوند براى خلق تعیین فرموده است. براساس آنچه یاد شد, این احکام نیز نمى تواند بى ملاک و به دور از مصلحت سنجى باشد. البته این حقیقت آشکار به دلیل آلودگیهاى مختلف ذهنى یا پیچیدگى برخى از اصطلاحات, به گونه اى مورد بحث و تردید از سوى نحله هاى گوناگون قرار گرفته است. ازاین رو, ضرورى مى نماید نخست اشاره اى به این آرا داشته باشیم و ابهام و ایهام واژه ها واصطلاحات را بازشناسیم و سپس به جست وجوى مصادیق و نمودهاى قرآنى فلسفه احکام بپردازیم. درنگى در واژه فلسفه واژه فلسفه, کاربردهاى گوناگون و معانى متفاوتى دارد. این واژه, گاه به گونه مطلق (بدون قید) وگاه به گونه پسوند (مبانى فلسفه, تاریخ فلسفه و…) و زمانى به شکل پیشوند (فلسفه اسلامى, فلسفه غرب, فلسفه هنر, فلسفه دین و…) به کار رفته است. فلسفه به صورت مطلق, به معناى فلسفه خاص است; یعنى: (علمى که در آن از عوارض موجود از آن جهت که موجود است, بحث مى شود.)۱ واژه فلسفه هرگاه به صورت پسوند به کار رود, به معناى فلسفه اى است که حکما آن را به نظرى و عملى تقسیم کرده اند; عملى را شامل تهذیب اخلاق, تدبیر منزل و سیاست مدنى دانسته اند و نظرى را به طبیعیات, الهیات وریاضیات تقسیم کرده اند. بنابراین, تاریخ فلسفه, یعنى کاوش در زمان پیدایش, رشد و سیر تکامل مباحث فلسفى و شخصیّتهاى نقش آفرین و برجسته آن. ولى هرگاه فلسفه به گونه پیشوند آورده شود, معانى گوناگون از آن اراده مى شود که بیشتر آن معانى نوپیداست ودر لغت نامه هاى کهن دیده نمى شود. به عنوان نمونه (فلسفه اسلامى) به معناى آن بخش از مباحث فلسفى است که درمیان اندیشوران اسلامى مطرح شده و رشد یافته است. (فلسفه مردمى) بر مجموع پژوهشها و مطالعاتى اطلاق مى شود که در جهت تأیید و تأکید تمایلات آزادیخواهانه است. (ولف) آن را آغاز کرد ودرآلمان رواج یافت.۲ ولى دربرخى از این واژه ها, فلسفه به علمى از علوم اضافه شده است; مثل: فلسفه حقوق, فلسفه هنر, فلسفه تاریخ و…. دراین واژه ها, فلسفه به معناى (علم شناسى) علم است. موضوع علم تاریخ, وقایع گذشته و تجزیه و تحلیل آنهاست, ولى موضوع فلسفه تاریخ, خود علم تاریخ است. به هر تقدیر, دراین نوشته, منظورما از فلسفه, معنایى دیگر است. وقتى فلسفه احکام را مطرح مى کنیم, نظر به شناخت حکمت تشریع احکام از سوى خداوند داریم و درصدد هستیم تا حکمت, مصلحت و اهداف لحاظ شده درآن احکام را مورد شناسایى قرار دهیم. غرض و غایت در افعال الهى غرض و غایت در اصطلاح حکما, عبارت است از آنچه که فعل یا حکم, جهت حصول آن صادر شود, به گونه اى که آن امر, متمم فاعلیت فاعل باشد. و چون لازمه این معنى, نیازمندى فاعل به نتیجه و حاصل فعل خویش است و چنین فرضى مستلزم نقص ونیاز فاعل است, بدین جهت حکما (غرض و غایت) را از افعال الهى نفى کرده اند. امّا در مذهب حکما افعال الهى داراى حکمت و مصلحت مى باشد, زیرا آنان حکمت و مصلحت را هم معنى با غرض و غایت نمى دانند. در برابر حکما, امامیه براین باورند که غرض و غایت همرده نیستند, بلکه مراد از غرض همان مصلحت و حکمتى است که خداوند از تشریع احکام اراده کرده است. بنابراین, امامیه مثل حکما اعتقاد دارند که افعال الهى داراى مصلحت و حکمت است; آن هم مصلحتى که به مکلّف و مخلوق باز گردد, نه به خالق سبحان.۳ علامه حلى مى نویسد: (قالت الامامیه انّ اللّه تعالى یفعل لغرض و حکمه و فائده و مصلحه ترجع الى المکلفین و نفع یصل الیهم.)۴ امامیه معتقدند که خداوند متعال افعال را براساس غرض وحکمت و فایده و مصلحتى که متوجه مکلفان است و نفعش به مخلوق مى رسد, انجام مى دهد. البته باید متوجه این نکته بود که مطلق غایت در افعال الهى محال نمى نماید, بلکه غایتى محال است که غایت فاعل باشد. علامه طباطبائى دراین باره مى نویسد: (ازاین روى که موجودات این جهان, فعل خداوند مى باشند و هر یک از آنها غایتى دارد, پس فعل خداى پاک بى غایت نخواهد بود, ولى این غایت فقط براى فعل, غایت شمرده مى شود; یعنى غایت آفرینش است, نه آفریدگار, زیرا غایت فاعل به معنایى که اثبات کردیم, کمالى است که نقص فاعل را ترمیم مى نماید و براى خداى آفریدگار, نقص نمى توان فرض کرد.) ۵ بینش اشاعره از بسیارى نوشته ها استفاده مى شود که اشاعره برخلاف امامیه, منکر غرض و غایت در افعال الهى هستند و اعتقاد دارند که افعال الهى فاقد حکمت و مصلحت است, ولى سخنان اشاعره, خلاف این نسبت را ثابت مى کند. روزبهان از علماى اشاعره پس از بیان نظریه اشاعره که قائلند افعال الهى معلل به اغراض نیستند, در مقام ردّ علامه که به سخن اشاعره ایراد گرفته است, مى نویسد: (این که اشاعره قائلند افعال الهى داراى غرض نیست, مرادشان غرضى است که به خالق سبحان برگردد. امّا اگر غرضى باشد که به مخلوقات بازگردد, به نظر اشاعره محال نیست و عبث بودن فعل خداوند وقتى است که هیچ غرضى درفعل او نباشد, امّا اگر افعال الهى از روى مصلحت و حکمتى که به مکلفان بازمى گردد, صادر شود, ما آن را محال نمى شماریم.) ۶ ودراحکام الهى, اشاعره مى گویند: (حق این است که مستند ساختن بعضى از افعال, بخصوص احکام شرعیه به حکمتها و مصالح روشن است وامّا این که هر فعلى از افعال الهى داراى غرض است, ما این را نمى پذیریم.) ۷ بنابراین, اشاعره نیز همانند شیعه, احکام الهى را داراى مصلحت و حکمت مى دانند; آن هم حکمت و مصلحتى که به مکلفان بازمى گردد. نهایت این که شیعه وجود حکمت و مصلحت در تمام افعال الهى را پذیرفته اند, امّا اشاعره در برخى از افعال الهى حکمت و مصلحت را پذیرفته اند, ولى باید دید به چه جهت نتوانسته اند وجود غرض و مصلحت را در همه افعال الهى بپذیرند. آیا علت این بوده است که چون نمى توانسته اند به مصالح و حکمتهاى برخى از احکام پى ببرند و ناتوانى خود را دلیل عدم وجود مصلحت درآن احکام شمرده اند. ییا این که با این سخن مى خواسته اند بگویند که خداوند در افعال خویش وابسته و نیازمند مصلحت موجود در فعل خود نیست و مى تواند افعال را منهاى مصالحش انجام دهد؟ فرق فلسفه حکم و علّت حکم چنانکه یادآورشدیم, تعبیر (فلسفه حکم),تعبیرى نوپیداست که درمنابع کهن از آن به عنوان (حکمت حکم) یاد شده است. در متون فقهى و کلامى وگاه تفسیرى, میان حکمت و علت, فرقهایى گذاشته اند که اشاره بدانها در این نوشته, مایه دقت و بصیرت در شناخت مبحث, خواهد بود. ۱٫ گفته اند: علت, پیش از حکم وجود دارد, ولى مصلحت پس از تحقق حکم حاصل مى شود; مثلاً علّت قصاص, قتل نفس است که قبل از حکم قصاص صورت مى گیرد, ولى حکمت قصاص,(حیات) است که پس از اجراى حکم قصاص وجود مى یابد. ۲٫ هرگاه علت حکم, وجود نیابد, حکم هم هرگز وجود نخواهد داشت, ولى اگر در جایى فلسفه و حکمت حکم نباشد, الزاماً به معناى نفى حکم نیست; مثلاً اگر قتلى صورت نگیرد, قطعاً قصاص معنى ندارد, زیرا قتل علّت است و قصاص معلول, ولى اگر در جایى نماز باعث دورى شخص از فحشا و منکر نشد, حکم نماز از او ساقط نمى شود, زیرا نهى از فحشا و منکر, حکمت وجوب نماز است, نه علّت آن. یا مثلاً حکمت افطار روزه در سفر, رفع مشقت ازمکلف است. حال اگر در سفرى, روزه گرفتن هیچ مشقتى هم نداشته باشد, باز هم نمى توان روزه گرفت. ۳٫ برخى گفته اند: فرق علّت و حکمت حکم دراین است که علّت همیشه امرى ظاهر است و نقش آن در پیدایش حکم (معلول) آشکار است, برخلاف حکمت و فلسفه حکم که گاه تشخیص آن براى مکلف دشواراست; مثلاً مفهوم قتل و نقش آن در حکم قصاص روشن است, امّا تعیین معناى دقیق عسر و حرج, که حکمت افطار روزه است, چندان آسان نیست. به همین جهت دربرخى موارد, شارع به جاى این که به خود حکمت (عسرو حرج) اشاره کند, به موارد آن که عبارت از سفر باشد, تصریح کرده است. ۸ این فرق را عبدالکریم زیدان از سخنان فخررازى استفاده کرده است. ۴٫ از برخى سخنان فخررازى استفاده مى شود که واژه علّت, اعم از حکمت است, چه این که وى در بیان اقسام علّت, شش قسم را بیان کرده است که یکى از آنها را مصلحت و حکمت حکم دانسته و گفته است بازدارندگى نماز از فحشا و منکر,علّت وجوب نماز است. ۹ با این که مى دانیم(بازدارندگى از فحشا و منکر) علّت اصطلاحى نیست, بلکه حکمت است. پیشینه شناخت فلسفه احکام بررسى فلسفه احکام و تلاش براى شناخت حکمت افعال و اوامر و نواهى خداوند, کارى نوپیدا نیست و عمرى به درازاى عمر ادیان الهى و اندیشه انسان در شناخت پیام وحى دارد. تحقیق درباره فلسفه افعال و اراده الهى, مخصوص انسان و محدود به تاریخ زندگى بشر درکره خاکى نبوده است, بلکه براساس آیات قرآن, یش از آفرینش آدم, فرشتگان به وسیله خداوند از پیدایش موجودى به نام آدم درزمین, با خبرشدند و درصدد برآمدند تا حکمت این آفرینش را بدانند: ۱۰ (واذ قال ربّک للملائکه انّى جاعل فى الأرض خلیفه قالوا أتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدّماء… ) بقره/۳۰ هنگامى را که پروردگارت به فرشتگان گفت: (من در روى زمین جانشینى قرار خواهم داد), فرشتگان گفتند: (پروردگارا آیا کسى را در آن قرار مى دهى که فساد و خونریزى مى کند. قرآن با طرح این آیات, براى مخاطبان خود, نوعى پیام دارد و آن این است که فرشتگان با همه مقام اطاعت و تسلیمى که به درگاه پروردگار دارند, این حق را یافتند که از فلسفه فعل و اراده الهى جویا شوند و خداوند هم با دلایل قانع کننده ایشان را پاسخ داد و به ایشان ثابت کرد که افعال الهى عالمانه ترین است و بى ملاک و مصلحت نیست. در بسیارى از آیات دیگر قرآن, براى احکام و رهنمودهاى وحى, فلسفه وحکمت یاد شده است که در ادامه همین بحث به آنها اشاره خواهیم کرد. وجود این آیات درقرآن, این فهم را درمخاطبان آن به وجود آورده است که هیچ فعل, حکم, اراده و سخن الهى بدون حکمت و فلسفه نیست. حال بخشى از آنها به آسانى درک مى شوند و برخى نیازمند درنگ و تفکر و دانش و حتّى درس آموزى از مکتب حاملان وحى و راسخان در علم است. این نکته, دقیقاً همان چیزى است که در مکتب اهل بیت روى آن تکیه شده است و عملاً ایشان ثابت کرده اند که از پاسخ گویى به هیچ پرسش دینى, عاجز و روى گردان نبوده اند, بلکه به درک عمیق دین و حقایق دینى تشویق مى کرده اند. این شیوه در برخى از مکاتب و مذاهب مشهود نیست, بلکه خلاف آن دیده شده است. برخى ادیان (حتّى آنها که به عنوان ادیان الهى شناخته مى شوند) به دلیل راه یافتن خرافات و مطالب ساختگى در دینشان و ناتوانى از پاسخ گویى به پرسشهاى عقلایى پیروان, اصولاً پرسش در مسائل دینى را امرى کفرآمیز و نادرست و حرکتى الحادى معرفى مى کرده اند, چنانکه نظیر چنین مشکلى در بخشى از محافل علمى اهل سنّت پدید آمد, تا آن جا که برخى از ایشان تصریح مى کردند: ( السؤال بدعه.) ممنوع شمردن پرسش, دو علّت مى توانست داشته باشد: ۱٫ پوشیده داشتن تحریفها و مطالب نادرست تحمیل شده بر دین. ۲٫ ناتوانى از درک حقایق دینى و تلاش براى حفظ دیانت ظاهرى مردم و سرپوش گذاشتن بر جهل مروّجان و داعیه داران آن دین و مکتب. شیعه امامیه, به برکت برخوردارى از علوم اهل بیت, همیشه ازاین آزادى برخوردار بوده است که راه پرسش را براى همگان بازگذارد و حتّى به اندیشیدن و پرسیدن و درک عمیق و بسنده نکردن به ایمان سطحى تشویق کند. این بینش و منش امامیان, سبب شد تا مجموعه اى از روایات که بیانگر فلسفه و حکمت احکام و افعال الهى است, در مطاوى احادیث شکل گیرد, چنانکه بخشى ازآن روایات را شیخ بزرگوار صدوق درکتاب (علل الشّرایع) گردآورده است. وقتى هشام بن حکم, متکلّم توانمند امامى, از امام صادق(ع) درباره فلسفه روزه سؤال مى کند, نه تنها امام بر او خرده نمى گیرد, بلکه به وى پاسخ مى دهد: (حکمت روزه این است که تهیدست و توانمند با هم یکسان شوند, ثروتمندان گاه دردگرسنگى را نچشیده اند ویا از یاد مى برند و روزه سبب مى شود تا به فکر نیازمندان بیفتند و برگرسنگان رحم آورند.) ۱۱ درروایتى دیگر, امام موسى بن جعفر(ع) به بیان فلسفه تشریع زکات پرداخته و فرموده است: (زکات ازآن رو تشریع شد که وسیله اى باشد براى تأمین زندگى نیازمندان و در پرتو این امر, زکات دهندگان نیز به رشد اقتصادى دست خواهند یافت.) ۱۲ در روایتى دیگر, امام رضا(ع) به فلسفه تشریع نماز اشاره داشته است.۱۳ مخالفان تحقیق در فلسفه احکام با این که منطق وحى, منطق عقل و ادراک است و تعبیرهایى چون: (لعلّکم تتفکرون), (لعلّکم تشعرون), (لعلّکم تعقلون ) در جاى جاى آن به چشم مى خورد, کسانى تفکر و اندیشه در فلسفه احکام را نادرست شمرده اند و برخى براین باورند که بیان فلسفه احکام, نه تنها سودى ندارد و سبب تحکیم مبانى دینى و ترویج و تبلیغ دین نمى شود, بلکه به عکس, باعث سستى عقاید دینى مسلمانان و خشنودى و تقویت مخالفان مى گردد.۱۴ این سخن از دوگروه انتظار مى رود: ۱٫ کسانى که از اصل, مخالف خردگرایى و منکر ارزش دریافتهاى عقلى و اجتهادى و علمى انسانند و معتقدند که وحى, فوق عقل است و نباید سعى داشت آنها را با عقل بشرى توجیه و تفسیر کرد. اخباریان واصحاب حدیث چه در اهل سنّت و چه شیعه از این گروهند. اینان ازآن رو اندیشیدن در فلسفه احکام را ممنوع مى دانند که براى دریافتهاى عقلى انسان, ارجى قائل نیستند. ۲٫ کسانى که اصل تعقل و تفکر واجتهاد را پذیرفته اند, ولى در خصوص شناخت فلسفه احکام, براساس تجربه به این نتیجه رسیده اند که شناختها و اظهارنظرها درزمینه فلسفه احکام, معمولاً متّکى به نظریه هاى علوم تجربى است واز آن جا که تئوریها و دریافتهاى تجربى در طول زمان تغییر و تحوّل مى پذیرند و چه بسا با پیشرفت دانش, برخى نظریه ها باطل اعلام مى شود, اساس قراردادن این آرا براى بیان فلسفه احکام, قابل اعتماد نیست, زیرا با باطل شدن یکى ازآن نظریات, فلسفه احکام الهى در ذهن مردمان زیر سؤال مى رود و مایه شک آنان در اساس باورهاى دینى مى شود و چه بسا توده ها نتوانند میان فلسفه واقعى احکام و آنچه تاکنون به عنوان فلسفه احکام معرفى شده, فرق بگذارند! پاسخ به گروه نخست در پاسخ به گروه نخست کافى است که به منطق آیات و روایات در تشویق به تفکر و تعقل و بهره جستن از عقل و علم در شناخت دین و رهیافتن به باورهاى مکتبى اشاره شود, که البته اشاره اجمالى به آنها خود نیازمند صفحات بسیار است ودر این جا ما به ارائه نمونه اى بسنده مى کنیم. در ذیل آیه حرمت خمر, پس ازبیان حکم خمر واین که گناه و زیان خمر بیش از سود آن است, چنین آمده: (کذلک یبیّن اللّه لکم الآیات لعلّکم تتفکّرون فى الدنیا و الآخره) بقره/۲۱۹ـ۲۲۰ خداوند این گونه آیات را براى شما بیان مى دارد و روشن مى سازد, تا مگرشما در زمینه مسائل دنیا و آخرت بیندیشید و تفکر کنید. علامه طباطبایى در این زمینه مى نویسد: (درآیه شریفه دو نکته وجود دارد: ۱٫ انگیزش بندگان به بحث از حقایق وجود و معارف مبدأ و معاد و اسرار طبیعت و تفکر در اجتماع و قوانین فردى در اجتماعى آن. ۲٫ هرچند قرآن, مردم را به اطاعت مطلق از خداوند و رسول فرامى خواند, ولى خداوند راضى نیست که این اطاعت بدون آگاهى و درک و همراه با جمود محض صورت گیرد.) ۱۵ آلوسى در روح المعانى, ذیل آیه شریفه همین نکته را بیان داشته است.۱۶ در ادامه همین آیات نیز خداوند مى فرماید: (کذلک یبیّن اللّه لکم آیاته لعلّکم تعقلون) بقره/۲۴۲ خداوند این گونه آیات را براى شما بیان مى دارد و روشن مى سازد, تا مگرشما بیندیشید. این آیات به همراه آیات و روایات فراوان, اساس جمود اندیشى و عقل گریزى را ویران مى سازد. پاسخ به گروه دوم هرچند دغدغه گروه دوم, عقلایى و منطقى است, ولى راههایى وجود دارد که هم دست از شناخت و معرفى فلسفه احکام برنداریم و هم پیامدهاى ناگوار آن را از میان ببریم. وجود خطر در پیمودن یک مسیر, همیشه نمى تواند سبب ترک آن شود, بلکه باید در مرحله نخست به ایمنى راه اندیشید. اوّلاً, اگر همراه با بیان فلسفه احکام, به مخاطبان یادآورى شود که آنچه ما براساس عقل تجربى و دریافتهاى علمى در زمینه فلسفه احکام بیان مى داریم, به معناى درک فلسفه واقعى احکام نیست, بلکه این نکته هایى است که تاکنون برما کشف شده و چه بسا فلسفه واقعى, چیزى فراتر ازاین دریافتها باشد. ثانیاً, بسیارى از دریافتهاى عقلى و علمى بشر, به مرحله تثبیت رسیده است واگر تغییرى پیدا کند, تغییر تکاملى است ونه ابطال گر دریافتهاى پیشین. ثالثاً, برخى از فلسفه احکام در خود آیات و روایات بیان شده است وآنها متّکى به علوم تجربى نیستند واگر اصل اندیشیدن به فلسفه احکام ممنوع بود, هرگز درقرآن و روایات بدانها پرداخته نمى شد. بلى انتخاب روش, موضوعى دیگر است. توجه به فلسفه احکام در تفاسیر این نکته قابل توجه است که در کتابهاى تفسیرى کهن, هرچه به گذشته ها باز مى گردیم, کمتر به فلسفه پرداخته اند و به عکس هرچه به ادوار بعد رومى آوریم, توجه به فلسفه احکام را به طور گسترده ترى شاهد خواهیم بود. تفسیرى چون تفسیر طبرى که متعلق به قرن چهارم هجرى است, کمتر به بیان فلسفه احکام پرداخته, در حالى که تفسیر تبیان, موارد بیشترى را یادآور شده است و اهتمام به بیان فلسفه احکام در کتابهاى تفسیرى دوره معاصر و نزدیک به آن, چونان: نمونه, المیزان, فرقان وفى ظلال القرآن, به مراتب مشهودتر و گسترده تر است. سرّ آن کم توجهى و این اقبال شاید در میزان دانش تجربى و اجتماعى بشر نهفته باشد, زیرا در روزگار کم دانشى, بشر راز بسیارى از پدیده هاى هستى و روابط اجتماعى را نمى داند و بدین جهت انگیزه چندانى براى شناخت فلسفه احکام نیز ندارد, ولى با رشد دانش تجربى و اجتماعى به طور طبیعى ذهن انسانها جست وجوگر و ژرفکاو و منطقى مى شود و به شناخت اسرار همّت مى گمارد. پیشینه طرح فلسفه احکام در فقه شناخت فلسفه احکام از نظر فقها همیشه تلاشى ارزشمند بوده است, بویژه در نگاه فقهاى اهل سنت که به دلیل کمبود منابع روایى, ناگزیر به گسترش احکام و قیاس موارد مشابه بوده اند. فقهاى اهل سنّت, آن دسته از فلسفه احکامى که درقرآن و روایات آمده, به عنوان مصالح قطعیه به شمار آورده اند و در قیاس ازآن بهره جسته اند وآن دسته از فلسفه احکامى که دلیلى شرعى بر اعتبارش نیافته اند, به عنوان مصالح مرسله مورد استفاده قرار داده اند. براى نمونه به مواردى از فقه اهل سنّت که به بحث فلسفه احکام پرداخته است, اشاره مى کنیم: جصاص از علماى قرن چهارم, فلسفه قصاص را حفظ و پاسدارى از جان مردم مى داند: (اگر کسى قصد کشتن دیگرى را داشته باشد, وقتى بداند اگر او را بکشد قصاص مى شود, دست از قتل برمى دارد.) ۱۷ جصاص از آن فلسفه قصاص در چند مورد براى استنباط احکام فقهى استفاده کرده است. ابن عربى, در شهادت بر زنا مى نویسد: (از آیه شریفه: (واللاّتى یأتین الفاحشه… فاستشهدوا علیهنّ أربعه منکم…) (نساء/۱۵) استفاده مى شود که در شهادت بر زنا, چهار شاهد لازم است.) پس ازآن مى نویسد: (اگر کسى اشکال کند که در قتل, با این که حرمتش بیشتر از زناست, دوشاهد کافى است, پس چرا در زنا چهار شاهد لازم است؟ علماى ما در جواب گفته اند: حکمت خداوند اقتضا کرده است که موضوع زنا فاش نشود و مستور بماند. بدین جهت, آوردن چهار شاهد را لازم دانسته است تا آبروى مردم حفظ شود ….) ۱۸ وابن قدامه در المغنى مى نویسد: (فلسفه تشریع جزیه,حفظ جان اهل ذمّه است. بنابراین, از کودکان و دیوانگان و زنان نباید جزیه گرفت, زیرا جان آنان بدون جزیه هم باید حفظ شود.) ۱۹ امّا بیان فلسفه احکام در تمام ادوار فقه شیعه صورت پذیرفته است و مى توان ادّعا کرد که فقهاى شیعه در تمام ابواب فقه به بیان فلسفه احکام و استفاده از آن رغبت نشان داده اند و پایه و اساس برخى از مسائل فقهى را بر فلسفه احکام بنا نهاده اند; مثل صلح با کفّار, تعیین مقدار جزیه و…. با این وصف, از نظر فقها تحقیق در فلسفه احکام, مانند شناخت احکام نیست, زیرا شناخت احکام واجب است, ولى شناخت فلسفه احکام واجب نیست. ابن ادریس مى نویسد: (سید (مرتضى) معتقد است که شناخت فلسفه احکام و علل آن مشخصاً واجب نیست, هرچند در مجموع با علل و فلسفه احکام آشنایى داریم و مى دانیم که آنچه از سوى شرع, واجب یا مستحب اعلام شده, داراى مصلحتى بوده است.) ۲۰ مانند همین مطلب در رسائل شریف مرتضى آمده است: (احکام شرعى بر پایه مصالح بنا شده است; مصالحى که براى خداوند مشخص و معلوم است, ولى براى ما مجهول. بلى ما علم اجمالى به فلسفه احکام داریم, ولى علم تفصیلى نخواهیم داشت.) ۲۱ بیان فلسفه احکام در فقه شیعه شیخ مفید از فقهاى قرن پنجم (م: ۴۱۳) در باره فلسفه تشریع جزیه مى نویسد: (فلسفه تشریع جزیه,حفظ جان و مال اهل ذمه است. علاوه براین, جزیه باعث مى شود آنان برده به شمار نیایند.)۲۲ در مقابل, شیخ طوسى از علماى همین قرن (م:۴۶۰) فلسفه جزیه را ملتزم شدن اهل کتاب به احکام اسلام و اجراى آنها بیان مى کند.۲۳ علامه حلى یکى دیگر از فقهاى بزرگ شیعه در قرن هشتم(م: ۷۲۶) فلسفه زکات را پاکى و تزکیه صاحب مال مى داند.۲۴ وى در بحث جزیه, فلسفه جزیه را خوار کردن و اهانت به اهل کتاب و ترغیب آنان به اسلام یاد کرده است.۲۵ شهید اول یکى دیگر از علماى همین قرن (م: ۷۳۴) آن جا که احکام را بر اساس غرض و مصلحت نهفته درآنها به عبادیات و معاملات تقسیم کرده است, مى نویسد: (هرگاه مهمترین غرض در یک حکم, مربوط به امور اخروى باشد, آن حکم از عبادات به شمار مى آید. واگر غرض اهم, دنیا باشد از معاملات به شمار مى آید.) وبعد از چند سطر مى نویسد: (فلسفه حکم, ممکن است حفظ جان یا دین یا عقل یا نسب و یا مال باشد…. فلسفه قصاص یا دیه یا دفاع, حفظ نفس است و فلسفه جهاد و کشتن مرتد, حفظ دین و فلسفه تحریم مسکرات و حدّ درآن,حفظ عقل و فلسفه تحریم زنا و نزدیکى با حیوانات و قذف و حدّ و تعزیر,حفظ نسب و فلسفه تحریم غصب و سرقت وخیانت و راهزنى و حدّ وتعزیر برآنها, حفظ مال است.) ۲۶ در ادوار بعد, فاضل مقداد و ابن فهد حلى, از علماى قرن نهم به بیان فلسفه احکام پرداخته اند. فاضل مقداد (م: ۸۲۶) در کتاب دَیْن مى نویسد: (أن تضلّ إحداهما فتذکّر إحداهما الأخرى) در آیه شریفه: (یاایّها الذین آمنوا اذا تداینتم بدین…) (بقره/۲۸۲) اشاره است به جواب سؤال مقدر و آن این است که چگونه خداوند شهادت دو زن را به جاى شهادت یک مرد قرار داده است؟ زنان سرد مزاج هستند و سرد مزاجى سبب نسیان است, لذا ما شهادت دو زن را در نظر گرفتیم, تااگر یک زن غفلت کرد, دیگرى وى را یادآور شود.) ۲۷ همو در باب نکاح, فلسفه حرمت ازدواج با مشرکان را دعوت مشرکان, به کفر و آتش ذکر مى کند. ۲۸ ابن فهد حلى (م: ۷۷۱) در بحث عده صغیره و یائسه مى نویسد: (مشهور اعتقاد دارند فلسفه عده, استعلام پاکى رحم از حمل است.) ۲۹ و ى فلسفه جزیه را اهانت به اهل کتاب و ترغیب آنان به اسلام بیان مى کند.۳۰ درقرن دهم, شهید ثانى, فلسفه تشریع نکاح را استمرار و بقاى نسل مى داند. ۳۱ در همین قرن,محقق اردبیلى (م: ۹۹۳) فلسفه لزوم شهادت دو زن در باب دیْن را چنانکه فاضل مقداد گفته بود, مى نویسد.۳۲ درقرن یازدهم فاضل جواد (م: ۱۰۴۶) فلسفه برخى از احکام را یاد آور مى شود; مثل فلسفه لزوم شهادت دو زن در دیْن.۳۳ محدث بحرانى در قرن دوازدهم (م: ۱۱۸۶) به بیان پاره اى از فلسفه احکام مى پردازد; مثلاً, در کتاب زکات, نخست تحت عنوان (علّه تشریع الزّکاه),چندین روایت مى آورد که بازگوکننده فلسفه تشریع زکات است.۳۴ درقرن سیزدهم, فقهاى بسیارى به بیان فلسفه احکام پرداخته اند که یکى از آنان صاحب جواهر است. او در باب نظر به همسرآینده, چندین روایت بیان مى کند که در آنها فلسفه حلیت نظر به همسر آینده, ایجاد مودّت و الفت, بازگو شده است.۳۵ وى در بحث جهاد, دو روایت براى فلسفه حرمت فرار از جنگ مى آورد که یکى از حضرت على(ع) است و دیگرى از امام رضا(ع).۳۶ درقرن چهاردهم, که جست وجوگرى انسان براى فهم اسرار طبیعت و نیز فلسفه احکام به اوج خود رسیده است, پرسشهاى فراوان, فقها را واداشته است تا به صورت گسترده ترى به بیان فلسفه احکام بپردازند. فواید و کاربردهاى شناخت فلسفه احکام بیان فلسفه احکام, اگر از روى میل شخصى و هوى و هوس و… باشد, باعث ضرر و سستى عقاید مسلمانان مى گردد, امّا اگر فلسفه احکام, مستند به ادله محکم و در خور پذیرش شرعى باشد, داراى فواید و کاربردهاى بسیارى است: ۱٫ ایجاد انگیزه مضاعف در میدان عمل شخصى که فایده عمل خویش را مى داند, معمولاً با میل و رغبت و انگیزه بیشترى عمل را انجام مى دهد واز سوى دیگر,عناصر وسوسه انگیز نمى توانند به بهانه بى ثمر بودن آن عمل, فرد را به انکار و بى تفاوتى و شک بکشانند. فخررازى در این باره مى نویسد: (شناخت فلسفه احکام, فایده مهمى است, زیرا نفوس بشرى به پذیرش احکامى میل دارد که مطابق ملاکهاى عقلى و علمى است و به عکس, در پذیرش احکامى که تنها تعبدیند, بى میل است.) ۳۷ ۲٫ کارآیى فلسفه احکام در مباحث کلامى حکمت, که از صفات الهى است, با دلیلهاى گوناکونى درخور ثابت کردن است, که یکى از آن دلیلها شناخت فلسفه احکام است; چه این که معلّمان و مبلغان اندیشه دینى, براى معتقد ساختن مردم به حکمت الهى و تفهیم به ایشان از مثالها و نمونه هایى سود مى جویند که براساس فهم بشرى یا دریافتهاى علمى, آثار حکیم بودن صانع در آنها آشکار است. واین البته شیوه اى است که خود قرآن نیز به کاربسته است, چنانکه در آغاز این نوشته به اشارتى ازآن گذشتیم, آن جا که مى فرماید: (انّا کلّ شئ خلقناه بقدر) قمر/۴۹ البته ما هر چیز را به اندازه آفریدیم. میان تقدیر و اندازه گیرى و سنجش و محاسبه با حکیم بودن فاعل, ارتباطى وثیق وجود دارد. این ارتباط در آیه اى دیگر,چنین نمایانده شده است: (الّذى خلق سبع سموات طباقاً ما ترى فى خلق الرّحمن من تفاوت فارجع البصر هل ترى من فطور) ملک/۳ همان کسى که هفت آسمان را بر فراز یکدیگر آفرید; در آفرینش خداوند رحمان هیچ ناسازگارى نمى بینى; بار دیگر نگاه کن, آیا هیچ خللى مشاهده مى کنى. اهل کلام نیز در موارد مختلف از فلسفه احکام در جهت استوار کردن آراى خود سود جسته اند; مثلاً از این که خداوند در بیان فلسفه جواز روزه گشودن مریض فرموده است: (یرید اللّه بکم الیسر و لایرید بکم العسر) بقره/۱۸۵ خدا براى شما خواستار آسایش است نه سختى. چنین نتیجه گرفته اند: (برخى از افعال عباد مورد اراده خداوند نیستند, زیرا اگر مریض روزه بگیرد, عملى را انجام داده است که اراده الهى به آن تعلق نگرفته, زیرا خداوند سختى را اراده نکرده است.)۳۸ همچنین از این آیه, براى ردّ قول اشاعره استفاده کرده و گفته اند: (این آیه دلالت بر رحمت خداوند مى کند و اگر قرار بود برابر نظریه اشاعره, خداوند خودش خالق کفر باشد و براى برخى کفر را مقدّر کرده باشد تا به جهنّم روند! در این صورت, نمى بایست بگوید:(یرید اللّه بکم الیسر و لایرید بکم العسر).۳۹ شیخ طوسى نیز از این آیه در ردّ نظریه جبریون, سود جسته: (تکلیف بندگان به چیزى که خدا قدرت آن را به بندگان نداده, ناپذیرفتنى است.)۴۰ ۳٫ شناخت ابعاد اعجازى وحى قرآن از زاویه هاى گوناگونى معجزه است که یکى ازآن زاویه ها, زاویه علمى و واقع بینى آیات وحى است, زیرا قرآن در زمانى انسان را به ارزشها فراخوانده و حلالها و حرامها و قوانین مدنى واجتماعى را براى ایشان بازگفته که دانش محدود بشر به او اجازه دریافت ضرورت و اهمیت آن فرمانها را نمى داده است وامروز در پرتو شناختهاى تجربى و علمى, فلسفه بسیارى ازآن احکام روشن شده و آشکارتر نیز خواهد شد و چه بسا این یکى از جلوه هاى آن آیاتى باشد که خداوند هماره وعده ظهور و تجلى نوین آن را داده است: (سنریهم آیاتنا فى الآفاق و فى انفسهم حتّى یتبیّن لهم انّه الحقّ) فصلّت/۵۳ به زودى نشانه هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى دهیم, تا براى آنان آشکار گردد که حق اوست. کاربرد فلسفه احکام در اصول فقه برخى از مسائل اصولى بردرک و شناخت فلسفه احکام پایه ریزى شده اند و هرکدام از امامیه و اهل سنّت در بهره جویى از فلسفه احکام, روش و ضوابط خاصى دارند که مى بایست به هریک نگاهى ویژه داشت. در نگاه امامیه ۱٫ اثبات حجیّت عقل: بیان فلسفه احکام در قرآن, خود نوعى دعوت به تعقل و حجّت شمردن حکم عقل است. شهید مطهرى در این باره مى نویسد: (یکى از دلایل حجیّت عقل از نظر قرآن این است که براى احکام و دستورها, فلسفه ذکر مى کند. معناى این امر این است که دستورِ داده شده, معلول این مصلحت مى باشد. علماى اصول مى گویند مصالح و مفاسد در سلسله علل احکام قرار مى گیرند; مثلاً قرآن در یک جا مى گوید: نماز به پاى دارید و درجاى دیگر فلسفه اش را هم یادآورى مى کند: ( انّ الصّلاه تنهى عن الفحشاء والمنکر) ویا از روزه یاد مى کند و به دنبال دستور به اجراى آن مى گوید: (کتب علیکم الصیّام… لعلّکم تتقون) و چنین است در سایر احکام نظیر زکات و جهاد و…که در باره همه آنها از لحاظ فردى و اجتماعى توضیح مى دهد. به این ترتیب, قرآن به احکام آسمانى در عین ماورائى بودن, جنبه این دنیایى و زمینى مى دهد و از انسان مى خواهد درباره آنها اندیشه کند تا کنه مطلب براى او روشن گردد و تصور نکند که اینها صرفاً یک سلسله رمزهاى مافوق فکر بشر است.) ۴۱ علاوه براین, پایه و اساس برخى از احکام عقلى, درک مصالح و مفاسد اشیاست که ازآن به فلسفه احکام تعبیر مى کنیم. براى نمونه در بحث ملازمات عقلیه که بحثى اصولى است, باید عقل نظرى ابتدا فلسفه و مصالح و مفاسد را درک کند; مثلاً بگوید:عدل داراى مصلحت است, سپس عقل عملى وارد میدان مى شود و مى گوید:عدل از افعالى است که انجامش خوب است. عقل نظرى دوباره برمى گردد و دربرخى موارد حکم به ملازمه بین حکم عقل و حکم شرع مى کند. و آن در قضایاى مشهوره است. که به (آراى محموده) شهرت یافته است. در چنین موردى عقل نظرى مى گوید: هرفعلى که به نظر عقل, درخور عمل باشد, به نظر شرع هم نیک و درخور عمل است. دربرخى موارد هم عقل نظرى حکم به ملازمه نمى کند و آن مواردى است که از قضایاى مشهوره به شمارنمى آید. بلى در مواردى عقل حکم به لزوم دارد, ولى شرع حکم به وجوب ندارد و آن مواردى است که حکم مایه سختى و رنج باشد. ۲٫ کاربرد فلسفه احکام در بحث تکلیف بمالایطاق: معتزله براى اثبات محال بودن تکلیف بمالایطاق, به فلسفه افطار در رمضان تمسک کرده اند و آن را دلیل استحاله تکلیف بمالایطاق مى دانند. دراین باره فخررازى نوشته است: (معتزله به (یرید الله بکم الیسر و لایرید بکم العسر) تمسک کرده اند و مى گویند طبق این آیه,خداوند چیزهایى را اراده کرده است که آسان است. پس چگونه ادعا کنیم خداوند تکلیف به غیر مقدور مى کند, در صورتى که تکلیف بمالایطاق از نمونه هاى آشکار عسر است.)۴۲ ۳٫ نقش فلسفه حکم در بحث اجزاء: صاحب فصول در بحث اجتهاد و تقلید براى اثبات نظریه خویش به فلسفه تشریع حکم اجتهاد تمسک مى کند. هرگاه رأى مجتهد در مسأله اى تغییر کند, این پرسش مطرح مى شود که آیا عمل مکلف به نظر پیشین مجتهد, مجزى است و نیاز به اعاده و قضا ندارد, یا مجزى نیست؟ آخوند خراسانى در کفایه مى نویسد: (صاحب فصول به تفصیل بین احکام و موضوعات قائل است و مى گوید: اگر در موضوعات باشد, اعمال گذشته مجزى است, زیرا در صورت مجزى نبودن, عسر و حرج پیش مى آید و در الفصول مى گوید: اگر بگوییم مجزى نیست, اطمینان به عمل ازبین مى رود, زیرا مقلدان مى گویند ممکن است مجتهد اشتباه کرده باشد واین با فلسفه تشریع حکم اجتهاد ناسازگار است.)۴۳ چنانکه مشاهده مى کنید, صاحب فصول مى خواهد به کمک فلسفه حکم اجتهاد, مجزى بودن اعمال گذشته را اثبات کند. درنگاه اهل سنّت استفاده از فلسفه احکام در اصول اهل سنت, گاه جنبه استقلالى و در برخى موارد غیراستقلالى دارد. ۱٫ مصالح قطعیه و مصالح مرسله: شناخت مصالح یکى از راههاى مورد اعتماد اهل سنّت, براى شناخت احکام است. ایشان مصلحت را به دو قسم تقسیم مى کنند: ۱٫ قطعیه, ۲٫ مرسله. مصالح قطعیه, مصالحى هستند که آیات یا روایات دلالت بر اعتبار آنها دارند و در برابر, مصالح مرسله, مصالحى هستند که دلیل معتبر بر اعتبار داشتن یا باطل بودن آنها نداریم.۴۴ اهل سنّت از مصالح قطعیه در بحث قیاس استفاده مى کنند ۴۵و آن را حجّت مى دانند, ولى درمصالح مرسله اختلاف دارند. عده اى براین باورند که مصالح مرسله حجّت است و گروهى دیگر آن را حجّت نمى دانند. البته این اختلاف, تنها در معاملات است و در عبادات, اهل سنّت به عدم حجیت مصالح مرسله قائلند و مى گویند: ( به طور قطع, مصالح مرسله در عبادات جارى نمى شوند, چون عبادیات, توقیفى و منوط به نظر شارع هستند و از این رو ى, در عبادات, اجتهاد و رأى معنى ندارد و زیاد کردن عبادات بدعت در دین است.) ۴۶ اشخاصى مثل شافعى, ابوحنیفه و… که حتى در معاملات, مصالح مرسله را حجّت ندانسته اند, بازهم ناخواسته در مواردى ازمعاملات به مصالح مرسله روى آورده اند برخلاف مالک و احمد و… که اصولاً مصالح مرسله را یکى از مصادر تشریع مى دانند.۴۷ ۲٫ شناخت علّت احکام به عنوان پایه قیاس: یکى دیگر از کاربردهاى فلسفه احکام در اصول اهل سنّت, استفاده ازآن براى رسیدن به علّت احکام است تا با شناخت آن بتوانند قیاس را به کارگیرند. فخررازى در اسباب و علاماتى که باعث دستیابى به علّت مى شود, مى نویسد: (برخى ادعا دارند که فلسفه احکام یکى از راههاى رسیدن به علّت حکم است و دلایلى اقامه کرده اند.) وى, این بحث را تحت عنوان (بیان علّه الوصف بالمناسبه) ذکر کرده است.۴۸ علاوه براین, اهل سنّت فلسفه احکام را شرط علّت حکم مى دانند و مى گویند: (این که علت باید شامل بر حکمت و مصلحتى باشد که بتواند دلیل ارتباط حکم به علت گردد و در عین حال, مکلف را وادار به پیروى از حکم کند; مثلاً قتل عمد از روى دشمنى, علت وجوب قصاص است وحکمت و مصلحتى که درآن موجود است, حفظ نفوس و تأمین حیات و زندگى افراد مردم مى باشد….)۴۹ روش دستیابى به فلسفه احکام * صریح آیات آیات قرآن مهم ترین و متقن ترین منبع شناخت فلسفه احکام هستند. در قرآن کریم به دهها آیه برمى خوریم که حکمت افعال و احکام الهى را بیان کرده است; از جمله: (یا أیّها النّاس اعبدوا ربّکم الّذى خلقکم والّذین من قبلکم لعلّکم تتّقون) بقره/۲۱ اى مردم! پروردگارتان را که شما و پیشینیانتان را آفریده است بپرستید. باشد که پرهیزگار شوید. خداوند با بیان (لعلکم تتقون),فلسفه (اعبدوا ربّکم) را یادآور شده است. ییکى از احکام الهى, پوشش و حجاب است و درقرآن براى پوشش, این فلسفه یادشده است که زنان در پرتو حجاب, شناسایى نمى شوند و مورد اذیت و آزار بیگانگان قرار نمى گیرند: (یاایّها النّبى قل لازواجک و بناتک و نساء المؤمنین یدنین علیهنّ من جلابیبهنّ ذلک ادنى ان یعرفن فلایؤذین کان اللّه غفوراً رحیماً ) احزاب/۵۹ اى پیامبر به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو که چادر را برخود فروپوشند. این, مناسب تر است, تا شناخته شوند و مورد آزار واقع نگردند و خدا آمرزنده و مهربان است. جمله (ذلک ادنى ان یعرفن فلایؤذین), فلسفه حکم حجاب را بیان مى کند. ییکى دیگر از احکام قرآنى, حرمت ازدواج با مشرکان است: (ولاتنکحوا المشرکات حتّى یؤمنّ و لأمه مؤمنه خیر من مشرکه ولو أعجبتکم و لاتنکحوا المشرکین حتى یؤمنوا و لعبد مؤمن خیر من مشرک و لوأعجبکم اولئک یدعون الى النّار و اللّه یدعوا الى الجنّه و المغفره باذنه…) بقره/۲۲۱ و با زنان مشرک و بت پرست تا ایمان نیاورده اند ازدواج نکنید; کنیز با ایمان از زن آزاد بهتر است, هرچند شما را به شگفتى آورد. و زنان خود را به ازدواج مردان بت پرست تا ایمان نیاورده اند درنیاورید. یک غلام با ایمان از یک مرد آزاد بت پرست بهتر است, هرچند شما را به شگفتى آورد. آنها به سوى آتش فرا مى خوانند و خدا به بهشت و آمرزش به فرمان خود فرا مى خواند…. ممکن است از خود بپرسیم چرا خداوند چنین حکمى کرده است؟ مگربین مشرک و مؤمن فرق است؟ پاسخ این پرسش, ذیل آیه شریفه آمده است, آن جا که خداوند مى فرماید: (اولئک یدعون الى النّار) مشرکان سبب گرایش به دوزخ مى شوند; یعنى این همنشینى مایه جذب به روش و منش باطل ایشان مى شود. در برخى از آیات, به اجمال و با واژه (لعل) به بیان فلسفه احکام اشاره شده است: (یا ایّها الّذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب على الّذین من قبلکم لعلّکم تتقون) بقره/۱۸۳ اى کسانى که ایمان آورده اید روزه بر شما نوشته شده همان گونه که بر کسانى که قبل از شما بودند, نوشته شد تا پرهیزگار شوید. واژه (لعلّکم تتقون) فلسفه اجمالى وجوب روزه را مطرح مى کند. بنابراین, فلسفه روزه تحصیل تقواست. در این گونه موارد باید با استمداد از آیات دیگر, فلسفه تقوا را به دست آورد. * تناسب آیات ییکى دیگر از راههاى رسیدن به فلسفه احکام, استفاده از تناسب آیات است: (یاایّها الذین آمنوا لاتدخلوا بیوتاً غیر بیوتکم حتّى تستأنسوا و تسلّموا على اهلها…) نور/۲۷ اى کسانى که ایمان آورده اید, به خانه اى غیر از خانه خود, بى آن که اجازت طلبید و بر ساکنانش سلام کرده باشید, داخل مشوید…. دراین آیه, خداوند مى فرماید به خانه دیگران, بدون اجازه وارد نشوید. حال اگر بخواهیم به فلسفه این حکم الهى پى ببریم, کافى است دقت کنیم این آیه در کجا واقع شده است. این آیه با آیات حجاب ذکر شده است. بنابراین, فلسفه اجازه, همان فلسفه حجاب است. علامه در المیزان به این نکته اشاره دارد و مى نویسد: (سیاق آیه شهادت مى دهد که منع از ورود بدون اجازه, در حقیقت به خاطر مصونیت عورات است.)۵۰ علاوه بر این, در ذیل همین آیه آمده است: (ذلکم خیر لکم لعلّکم تذکرون) ییعنى حکم به اجازه دربردارنده مصلحتى است که متوجه مکلفان مى شود و دستورى بدون مصلحت و حکمت نیست. * اسباب نزول اسباب نزول, از مهم ترین راههاى رسیدن به فلسفه احکام به شمار مى آید. زرکشى دراین باره مى نویسد: (اسباب نزول داراى فوایدى است که یکى از آنها شناختن حکمت تشریع احکام است.) ۵۱ در اسباب نزول قرآن به مواردى برمى خوریم که حکمت حکم آیه را بازگو مى کند; مثلاً از سبب نزول آیه لعان, مى توان به حکمت تشریع لعان دست یافت, زیرا در سبب نزول آن آمده است: پس از نزول آیه قذف: (والذین یرمون المحصنات ثمّ لم یأتوا باربعه شهداء فاجلدوهم ثمانین جلده ولاتقبلوا لهم شهاده ابدا و اولئک هم الفاسقون) نور/۴ و کسانى که زنان پاکدامن را متهم مى کنند, پس چهار شاهد نمى آورند, آنان را هشتاد تازیانه بزنید و شهادتشان را هرگز نپذیرید و آنان همان فاسقان اند. گروهى نزد پیامبر مى آیند و از سختى حکم قذف سخن به میان مى آورند. (عبداللّه گوید: ما شب جمعه در مسجد نشسته بودیم که ناگاه مردى از انصار وارد شد و گفت: اگر شوهرى زن خود را با اجنبى ببیند, چه کار کند؟ اگر جریان را بازگو کند, تازیانه مى خورد و اگر پنهان دارد, از غم و اندوه خواهد مرد و اگر اجنبى را بکشد, قصاص مى شود. به خدا قسم من این مسأله را از پیامبر سؤال خواهم کرد. صبح روز بعد, رسول خدا به مسجد آمد و موضوع را از آن مرد جویا شد. او گفت: اگر مردى, مرد اجنبى را با زن خود مشاهده کند, چه عکس العملى نشان بدهد؟ و مجدداً آن سخنان را براى پیامبر(ص) بازگو کرد و پس ازآن گفت: خدایا گشایشى برسان. هنوز دعایش تمام نشده بود که آیه لعان نازل شد وآن چنین است: (والّذین یرمون ازواجهم ولم یکن لهم شهداء الاّ انفسهم فشهاده احدهم اربع شهادات باللّه انّه لمن الصادقین. والخامسه ان ّ لعنت اللّه علیه ان کان من الکاذبین) نور/۶ و کسانى که زنان خود را به زنا متهم مى کنند و شاهدى جز خود ندارند, شهادت هریک ازآنان, چهار بار شهادت است به نام خدا که از راستگویان است و بار پنجم بگوید که لعنت خدا براو باد اگر از دروغ گویان باشد.)۵۲ از این سبب نزول استفاده مى کنیم فلسفه حکم لعان, تخفیف در وجوب احضار چهار شاهد است. نیز به کمک سبب نزول آیه تحریم خمر و قمار: ( ویسألونک عن الخمر و المیسر… ), مى توانیم به فلسفه حرمت شراب و قمار دست یازیم, زیرا در سبب نزول این آیه چنین آمده است: (عمربن خطاب و معاذبن جبل و برخى از انصار نزد پیامبر آمدند و از پیامبر درباره حکم خمر وقمار نظر خواستند و گفتند: اى پیامبر! نظرخودتان را در باره خمر و قمار بفرمایید, زیرا خمر و قمار باعث نیستى عقل و مال مى شود. در این هنگام, آیه شریفه در جواب آنان نازل شد: (یسألونک عن الخمر و المیسر قل فیهما اثم کبیر ومنافع للنّاس و اثمهما اکبر من نفعهما…) بقره/۲۱۹ تو را از شراب و قمار مى پرسند. بگو در آن گناهى بزرگ و سودهایى است براى مردم و گناهشان از سودشان بیشتر است….)۵۳ * روایات روایات از جمله منابع شناخت فلسفه احکام است که راه را بر پویندگان این راه هموار ساخته و در بسیارى ازموارد ملاکها و قلمرو را نیز نمایانده است. امام على(ع) در روایتى مى فرماید: (خداوند بزرگ ایمان را به منظور زدایش شرک از دلها واجب کرد ونماز را جهت دور ساختن انسان از کبر و گردنکشى و زکات را به هدف تأمین نیاز مستمندان و روزه را به منظور آزمایش اخلاص مردمان و حجّ را به خاطر نزدیک شدن اهل دین از اقطار جهان به یکدیگر و جهاد را به جهت ارج نهادن به کیان اسلام و امربه معروف را براى تأمین مصالح مردم و حفظ صلاح ایشان و نهى از منکر را به ایده بازداشتن جاهلان از نافرمانى و صله رحم را به سبب گسترش بخشیدن به روابط آشنایى و قصاص را به انگیزه جلوگیرى از خونریزى وبرپاداشتن حدود و کیفرها را به منظور اهتمام به رعایت نواهى وجلوگیرى از نوشیدن شراب را به جهت نگاهبانى عقل و خرد و اجتناب از دزدى را به ایده پاس داشتن از پاکدامنى و ترک زنا را به هدف مصون ماندن نسل و نسب از آمیختگى و ترک لواط را به خاطر بقاى نسل و زاد وولد و گواهى درست دادن را براى آشکار گشتن حقوق انکار شده و دروغ نگفتن را به منظور نگهبانى از شرف راستى و آزار نکردن را به ایده امنیت اجتماعى و حفظ امانت را به قصد نظام بخشیدن به امور جامعه و طاعت و فرمانبردارى را به انگیزه حفظ پیشوایى و رهبرى واجب گردانید.) ۵۴ در روایتى دیگر, حضرت فاطمه(س) همین مضمون را در خطبه معروف خویش بیان داشته است. نیز امام صادق(ع) در احتجاج خویش با کفرپیشگان به پاره اى ازحکمتها و فلسفه هاى احکام قرآنى پرداخته است. * عقل چنانکه در بخشهاى پیشین یادشد, عقل ازنظر آیات و روایات ارجمند و کارآمد شناخته شده است وآنان که عقل خویش را به کار نمى گیرند و نمى اندیشند, در شمار زشت ترین جنبندگان شمرده شده اند: (انّ شرّ الدوابّ عنداللّه الصمّ البکم الّذین لایعقلون ) انفال/۲۲ بدترین جنبندگان نزد خداوند افراد کر و لالى هستند که اندیشه نمى کنند. و بهره نجستن از نیروى عقل, مایه نوعى پلیدى شناخته شده است: (و یجعل الرّجس على الّذین لایعقلون) یونس/۱۰۰ و خداوند پلیدى را بر کسانى مى نهد که نمى اندیشند. و در روایات, عقل حجّت درونى و انبیا حجّت بیرونى معرفى شده اند. بااین وصف, قلمرو حضور و داورى عقل در فلسفه احکام, مجال بررسى و بحث داشته است. آن جا که حکم عقل باشد, بى تردید عقل قادر به درک مصالح حکم است, زیرا تا چنین درکى حاصل نشود, حکم عقل صورت نمى گیرد وامّا در احکام شرعى, سخن این است که چه بسا عقل به تنهایى و بدون مدد گرفتن از شرع, همه جا نتواند به مصالح احکام راه یابد. بلى, درآن جا که عقل مدّعى درک حکمت و فلسفه حکمى ازاحکام شرع است, براى شناخت درستى و نادرستى این ادّعا باید دید که آیا همه عقلا همان درک و برداشت را دارند یا خیر؟ اگر همه عقلا هم صدا باشند, مى توان اطمینان یافت و گرنه ادّعاى عقل, بى پشتوانه خواهد بود. * علوم تجربى و دریافتهاى علمى به موازات پیشرفت بشر و فزونى دانستنیهاى وى, فلسفه برخى از احکام الهى که درگذشته ناشناخته و مجهول بوده است, آشکار مى گردد. فلسفه بسیارى از احکام الهى در گذشته پوشیده بوده است وبا وجود سعى پژوهشگران, در جهت شناسایى فلسفه آن احکام, موفقیتى حاصل نمى شده است, ولى اکنون با پیشرفت علوم, فلسفه آن احکام روشن گشته و چه بسا بسیارى از فلسفه احکامى که ما قادر بر فهم و درک آن نیستیم, درآینده با پیشرفت دانش آشکار گردند. * فلسفه آفرینش اشیاء در آیات و روایات به فلسفه آفرینش برخى از اشیاء اشاره شده است. دراین گونه موارد اگرآن چیز حکمى داشته باشد با توجه به فلسفه آفرینش آن مى توان به فلسفه آن حکم پى برد. غزالى در احیاءالعلوم, از طرفداران بلکه از مبتکران این روش است. وى در فلسفه حرمت کنز درهم و دینار و حرمت استفاده از ظرف طلا و نقره و معامله ربوى در درهم و دینار, از فلسفه آفرینش طلا و نقره استفاده مى کند و مى نویسد: (فلسفه آفرینش طلا و نقره استفاده مردم در تعیین ارزش کالاها و دستیابى به سایر اشیاء و داد و ستد است.) سپس مى نویسد: (بنابراین, طلا و نقره از نعمتهاى الهى است و هرکس ازآنها استفاده اى برخلاف این حکمت و فلسفه آفرینش کند, کفران نعمتهاى الهى کرده است.) ۵۷ * مقایسه نسبت میان احکام ابن عربى از استاد خود فخرالاسلام, فلسفه حرمت ازدواج زن آزاد با بنده خود را چنین بازگو مى کند: ( فلسفه حرمت این است که در صورت ازدواج زن آزاد با بنده اش, تعارض در عمل به احکام پیش مى آید, زیرا بنده به زن آزاد دستور مى دهد و انتظار دارد چون شوهراست, اطاعت شود و در مقابل, زن آزاد مى گوید من صاحب و مالک تو هستم و تو باید پیرو من باشى.) ۵۸ از این رو, خداوند به جهت مفسده اى که در ازدواج زن آزاد با بنده خود وجود دارد, حرام بودن ازدواج آن دو را تشریع کرده است. * لغزشها در شناخت فلسفه احکام با وجود راههاى مختلف براى پى بردن به فلسفه احکام, پیمودن این مسیر چندان خالى از لغزش و لغزشگاه نیست, چه این که پویندگان این طریق به دلایل گوناگون, گاه گرفتار پندارها و برداشتهاى سطحى شده اند. مثلاً در آیه: (… ومن کان مریضاً أو على سفر فعدّه من ایّام اخر یرید اللّه بکم الیسر و لایرید بکم العسر…) بقره/۱۸۵ برخى گمان کرده اند که اراده خدا در آسانى و سهل گیرى براى مردم و سخت نگیرى نسبت به آنان, فلسفه حکم تشریع روزه است! ییعنى ما برشما روزه را واجب کردیم, چون اراده خدا به سهل گیرى تعلق گرفته است! در حالى که جمله: (یرید اللّه بکم الیسر…) به دنبال جایز شمردن روزه نگرفتن براى مریض و… است و فلسفه جواز روزه نگرفتن مریض را بیان مى کند.۵۹ برخى دیگر پنداشته اند که فلسفه حجاب, این است که مردم در سرشت خویش میل به ریاضت و رهبانیت دارند و خداوند با واجب ساختن حجاب, این میل را در وجود ایشان پاسخ گفته است! این در حالى است که تمایل به ریاضت و رهبانیت هم درقرآن و هم در روایات, ناپسند شناخته شده است. چنانکه از حدیث: (لارهبانیه فى الاسلام)۶۰ مشهود است و نیز از سخن پیامبر به عثمان بن مظعون که مى خواست از راهبان تقلید کند, مى توان دریافت, زیرا پیامبر به او فرمود: (خداوند مرا براى رهبانیت و ریاضت نفرستاده است.)۶۱ نمونه دیگر از این دست لغزشها را, دکتر قرضاوى دچار شده است که نوشته: (عرب در عصر جاهلى بدن شتر یا حیوان دیگرى را سوراخ مى کرد و ازآن خون مى نوشید وخداوند نوشیدن این گونه خون (دم مسفوح) را حرام ساخت, زیرا این کار باعث رنج حیوان و ضعف و ناتوانى آن مى شد.) در پاسخ این گونه فلسفه بافى گفته اند: اگر براستى فلسفه حرمت دم مسفوح, آزار و ضعف حیوان بود, پس مى بایست نوشیدن خونى که هنگام ذبح از حیوان خارج مى شود, حرام نباشد, درحالى که مى بینیم اصولاً نوشیدن خون حرام است.۶۲ در مورد فلسفه حرمت ربا, برخى گفته اند ربا از آن جهت حرام است که پیوندها و مهربانیهاى اجتماعى را از میان مى برد و حفظ دوستیها و مهربانیها خود مورد توجه شارع است. به این پاسخ داده اند که هرچند این نکته در قرضهاى مصرفى صحیح است, ولى در قرضهاى تولیدى مجال طرح ندارد, چه این که در این گونه قرضها, شخص قرض گیرنده چه بسا در نتیجه این قرض, مالک میلیونها ثروت شود و خلاف رحمت و رأفت اجتماعى نیست که بخشى از آن را در اختیار قرض دهنده قرار دهد.۶۳ کاربرد فلسفه احکام در فقه استفاده از فلسفه احکام به صورت گسترده در فقه امامیه واهل سنّت صورت گرفته است وفقها در مواردى که دست خود را از آیات و روایات کوتاه دیده اند, از فلسفه احکام به صورت دلیل, مؤید و… استفاده کرده اند. براى نمونه به مواردى اشاره مى کنیم: ۱٫ در این که آیا پرداخت زکات به سیّد هاشمى جایز است یا خیر, برخى گفته اند که چون فلسفه زکات, تطهیر زکات دهنده از اخلاق رذیله است, بنى هاشم بزرگتر ازآنند که چنین مالى به ایشان پرداخت شود. فاضل جواد و مرحوم حکیم از جمله کسانى هستند که فلسفه زکات را دلیل حرمت آن بر بنى هاشم دانسته اند.۶۴ ۲٫ درآیه اى ازآیات مربوط به زکات آمده است: (خذ من اموالهم صدقه تطهّرهم و تزکّیهم بها و صلّ علیهم انّ صلوتک سکن لهم و اللّه سمیع علیم) توبه/۱۰۳ ییعنى پیامبر به حکم الهى مى بایست براى زکات دهنده دعا کند, زیرا این دعا مایه آرامش خاطر زکات دهنده مى شود. فقها در این که حکم وجوب دعا مخصوص شخص پیامبر است یا هرکس دیگرى نیز که در منصب دریافت زکات قرار گیرد, مکلف به دعاکردن است, اختلاف نظر دارند. ازآن میان, گروهى گفته اند که از آن جا که تنها دعاى پیامبر مایه آرامش خاطر است, این آرامش خاطر, فلسفه حکم وجوب دعاست و در دعاى غیرپیامبر, این نکته حاصل نمى شود, پس دعا بر غیر پیامبر واجب نیست.۶۵ ۳٫ در قرض این سؤال مطرح است که اگر کسى مالى را که به حدّ نصاب رسیده قرض بگیرد و شرط کند که زکات این مال برعهده قرض دهنده باشد, آیا این شرط صحیح است و قرض دهنده باید زکات بپردازد, یا شرط باطل است و قرض گیرنده باید زکات بدهد؟ برخى مى گویند: شرط صحیح است و قرض دهنده باید زکات را بپردازد. در مقابل, گروهى مى گویند: آنچه مسلم است این است که قرض گیرنده اکنون مالک است و پس از گذشت یک سال او باید زکات را پرداخت کند, زیرا فلسفه زکات, طهارت و تزکیه صاحب مال است, چنانکه آیه شریفه مى فرماید: (خذ من اموالهم صدقه تطهّرهم و تزکّیهم بها …) بنابراین, فلسفه زکات مربوط به مالک است وچون قرض گیرنده مالک است, خودش باید زکات را پرداخت کند و شرط وى صحیح نیست. از کسانى که به کمک فلسفه حکم, این گونه استدلال کرده اند, فخرالمحققین را مى توان نام برد. ۶۶ ۴٫ شیخ طوسى از فقهاى بزرگ امامیه (م: ۴۶۰) از فلسفه حکم جزیه که درآیه شریفه: (حتّى یعطوا الجزیه عن ید و هم صاغرون) آمده, براى اثبات شرایط عقد ذمه استفاده کرده است. وى پس از بیان شرایط لازم در عقد ذمّه مى نویسد: (این دو شرط باید در عقد جزیه به صورت لفظ بیان شود و اگر از ذکر دو یا یکى ازآن دو غفلت شود, عقد جزیه تحقق پیدا نخواهد کرد, زیرا آیه شریفه: (حتّى یعطوا الجزیه عن ید و هم صاغرون) در برگیرنده مفهوم (صغار) است و (صغار) وقتى تحقق پیدا مى کند که اهل ذمّه ملتزم به احکام مسلمانان و اجراى آن احکام برخود شوند.) ۶۷ ۵٫ ابن ادریس به جمله ( تطهّرهم و تزکّیهم) در بحث شرایط وجوب زکات تمسک جسته است: (صحیح از مذهب ما آن است که کمال عقل, شرط وجوب زکات در اجناس نه گانه است ودلیل بر درستى این مطلب, وجوهى است…. دومین دلیل آن, قول خداوند متعال: (خذ من اموالهم صدقه تطهّرهم و تزکّیهم بها) است.)۶۸ و نتیجه مى گیرد: زکات بر طفل و مجنون واجب نیست, زیرا طفل گناهى ندارد که صدقه سبب تطهیر او شود و مجنون جرمى ندارد تا تزکیه کفاره جرم او باشد. جزیه از فلسفه حکم جزیه در تعیین مقدار جزیه نیز استفاده شده است. ابن قدامه مى نویسد: (… وجه دوم این است که تعیین مقدار جزیه واجب نباشد, بلکه بستگى به نظر امام داشته باشد, زیرا فلسفه وجوب جزیه, کوچک شمردن اهل ذمّه یا مجازات آنهاست. بنابراین, مقدار جزیه بستگى تام به توانایى افراد دارد و نمى توان براى آن, مقدار معیّنى مشخّص کرد….)۶۹ علامه حلى از فقهاى بزرگ شیعه در قرن هشتم (م: ۷۲۶) از فلسفه حکم جزیه که درآیه شریفه یاد شده است, براى واجب نبودن جزیه بر ذمى که پس از گذشت یک سال از عقد ذمّه, مسلمان شده باشد, استفاده مى کند و مى نویسد: (فلسفه تشریع جزیه, کوچک شمردن اهل ذمّه و ترغیب ایشان به مسلمان شدن است و کوچک شمردن آنان با اسلام ایشان ناسازگارى دارد.) ۷۰ وى نتیجه مى گیرد: اگر ذمى پس از گذشت یک سال از عقد ذمّه مسلمان شود, جزیه بر او واجب نیست, زیرا فلسفه جزیه با اسلام آوردن او ازمیان مى رود. نزدیک به همین استدلال را فاضل مقداد و ابن فهد حلّى و صاحب جواهر آورده اند.۷۱ نماز از آیات داراى فلسفه حکم, این آیه شریفه است: (لاتقربوا الصّلاه و انتم سکارى حتّى تعلموا ما تقولون…) نساء/۴۳ در حال مستى به نماز نزدیک نشوید تا بدانید چه مى گویید. و همان طور که در بحث نمونه ها ذکر خواهد شد, جمله: (حتّى تعلموا ما تقولون), در مقام بیان فلسفه حرمت نزدیک شدن به نماز است. برهمین اساس, فاضل مقداد در کنزالعرفان به جمله فوق تمسک جسته, مى نویسد: عدم تعقل, سبب باطل شدن طهارت مى شود. پس خواب و بیهوشى و دیوانگى نیز سبب باطل شدن وضو است. نیز مى نویسد: همان طور که مسائل فوق سبب باطل شدن وضوست, سبب باطل شدن نماز نیز مى شود.۷۲ روزه فلسفه احکام در کتاب صوم, کاربردهاى بسیارى دارد که به نمونه هایى اشاره خواهیم داشت: ۱٫ کسى که سالم است و بیم دارد که با روزه گرفتن دوباره مریض شود, آیا مى تواند روزه بگیرد یا خیر؟ محدث بحرانى در این باره نوشته است: (تفریع اولّ: علامه در منتهى گفته است فرد سالمى که مى ترسد اگر روزه بگیرد مریض شود, جواز افطار وى مورد تردید است, زیرا از یک سو دلیل وجوب روزه عموم و شمول دارد و معارضى هم براى آن سراغ نداریم و براین اساس, باید فرد سالم روزه بگیرد واز سوى دیگر, مریض که افطار مى کند, به جهت این است که ضرر به او نرسد و این جهت در شخصى که اکنون سالم است, ولى مى ترسد با روزه گرفتن مریض شود, وجود دارد. پس مى تواند روزه نگیرد و افطار کند. ممکن است نظریه دوم را به سبب عموم آیه شریفه: (وماجعل علیکم فى الدّین من حرج) و عموم آیه: ( یرید اللّه بکم الیسر و لایرید بکم العسر…) ترجیح دهیم.) ۷۳ در مسأله مریض, جصاص مى نویسد: (اگر مریضى است که مى ترسد به واسطه روزه گرفتن مرضش بیشتر شود, بر او روزه واجب نیست, زیرا فلسفه اجمالى روزه مى گوید: اگر روزه بگیرید روزه براى شما بهتر است واین خیر بودن در مورد مریض که بیم دارد به خاطر روزه مرضش بیشتر شود, صادق نخواهد بود.)۷۴ همو, مانند همین استدلال را در روزه گرفتن زن حامله و یازنى که بچه شیر مى دهد, آورده است. ۷۵ جهاد در ابتدا, جهاد با مشرکان در ماههاى حرام, ممنوع بود و پس ازآن, اختلاف است که آیا حرمت جهاد در ماههاى حرام نسخ شده است, یانه؟ در این زمینه صاحب جواهر مى نویسد: (اصحاب ما مى گویند: اگر کفّار براى ماههاى حرام, احترامى قائل باشند, تحریم جنگ درماههاى حرام نسخ نشده است و امّا اگر کفّار حرمتى براى ماههاى حرام قائل نیستند, مى توان با آنان به جنگ پرداخت. ولى برخى از عامه معتقدند که تحریم جنگ در ماههاى حرام به آیه شریفه: (فاقتلوا المشرکین حیث وجدتموهم…) و آیه شریفه: (وقاتلوهم حتّى لاتکون فتنه) نسخ شده است. بنابراین, مى توان بدون استثنا, با کفار در ماههاى یادشده به مبارزه و جهاد ادامه داد.) ۷۶ چنانکه مشهود است, عامه براى اثبات نسخ تحریم قتال از فلسفه جهاد در آیه شریفه: (و قاتلوهم حتّى لاتکون فتنه) استفاده کرده اند. نکاح فاضل مقداد, مى گوید: ایمان از شرایط صحت نکاح است. وى دو دلیل براى مدّعاى خویش مى آورد. دومین دلیل او فلسفه حرمت نکاح با مشرکان است, زیرا این فلسفه مى گوید مخالفان و مشرکان, همسران خود را به اعمالى وا مى دارند که نتیجه اش دوزخ است وما از فلسفه این حکم استفاده مى کنیم که ایمان, شرط صحت نکاح است, زیرا همان دلیل که در حرام بودن ازدواج با مشرکان است, در ازدواج با بى ایمان نیز وجود دارد.۷۷ در مورد ازدواج با وثنیه و ذمیّه یهودیه و نصرانیه نیز راوندى مى نویسد: (به اجماع فقها ازدواج با بت پرست جایز نیست, زیرا او به سوى آتش دعوت مى کند, چنانکه خداوند فرموده است و این علّت, در ذمیه از اهل یهود ونصارى نیز موجود است. پس با آنان نیز نمى توان ازدواج کرد.)۷۸ از جمله مواردى که به مسأله نکاح ربط مى یابد و فلسفه احکام درآن مطرح شده, مسأله عزل است. در این که آیا عزل از همسر دائمى جایز است یا خیر؟ برخى اعتقاد دارند جایز نیست, زیرا عزل با حکمت و فلسفه نکاح ناسازگار است, چه این که فلسفه نکاح, آوردن فرزند است ومعمولاً عزل به خاطر جلوگیرى از باردارى صورت مى گیرد و این, ناسازگار با تدبیر الهى و حکمت نکاح است و از محرّمات به شمار مى آید.۷۹ امّا عزل از همسر موقت را جایز شمرده اند, زیرا فلسفه ازدواج موقت, بهره ورى است برخلاف نکاح دائم که فلسفه اش, فرزند دار شدن (استیلاد) مى باشد.۸۰ طلاق شهید در لمعه مى نویسد: (اگر کنیزى در حال عدّه باشد و مولاى او فوت کند, به طور قطع باید گفت: برکنیز عدّه واجب نیست. امّا اگر بعد از پایان یافتن عدّه, مولاى کنیز فوت کند و مباشرتى هم صورت نگرفته باشد, دراین صورت دو نظریه مجال طرح دارد. دومین نظریه این است که عدّه نگه داشتن لازم نیست, زیرا حکمت و فلسفه عدّه, یقین به نداشتن فرزند از مولاست ودر صورت یقین به مباشرت نکردن مولا با کنیز, این غرض حاصل است و نیاز به نگه داشتن عدّه نیست.)۸۱ در مورد عدّه صغیر و یائسه نیز برخى به فلسفه حکم تمسّک کرده اند. شیخ طوسى ومفید و ابن حمزه و… اعتقاد دارند که عدّه بر صغیر و یائسه واجب نیست, زیرا آن حکمتى که اقتضا مى کرد زن, از همسر خود, عدّه نگهدارد در مورد صغیر و یائسه مجال ندارد و در نتیجه باید گفت حکم عدّه هم درباره آنان نخواهد بود.۸۲ اطعمه و اشربه ابن فهد حلى از فقهاى بزرگ شیعه در قرن نهم (م: ۸۴۱) از دو بخش آیه: (یاایّها الّذین آمنوا انّما الخمر والمیسر و الانصاب والازلام رجس… ) مائده/۹۰ به فلسفه حکم حرمت قمار وخمر استشهاد کرده است. او از فلسفه اجمالى حکم خمر: (لعلکم تفلحون), چنین استفاده کرده است که ضد رستگارى, فساد است و رستگارى با اجتناب ازخمر تحقق پیدا مى کند. بنابراین, خمرحرام است. و از فلسفه تفصیلى حکم خمر: (انّما یرید الشّیطان ان یوقع بینکم العداوه… ) نیز حرمت را استفاده کرده, مى نویسد: (فلسفه حرمت خمرآن است که شیطان از خمر براى دشمنى بین مسلمانان استفاده مى کند وهرآنچه باعث عداوت و دشمنى گردد, به قاعده لطف حرام است, بنابراین, خمر حرام است. افزون بر این, چون شیطان ازخمر براى بازداشتن مسلمانان از یاد خدا و نماز استفاده مى کند, بایستى خمرحرام باشد, زیرا آنچه باعث دورى از ذکر خدا ونماز یا هرکدام ازآن دو شود, حرام است.)۸۳ شهادات در زمینه پذیرش و عدم پذیرش شهادت کافر علیه کافر دیگر,چهار نظریه وجود دارد که ابن برّاج و علامه وفخرالمحققین, طرفدار پذیرفته نشدن گواهى کافر به صورت مطلق هستند; چه هردو کافر از یک ملّت باشند و چه نباشند, گواهى دهنده کافر, عادل باشد یا نباشد…. ابن برّاج و علامه و فخرالمحققین, دلایل چندى براى اثبات مدعاى خود آورده اند که ازجمله دلایل ایشان, تمسک به فلسفه حکم جزیه است, چرا که در آیه جزیه آمده است: (حتّى یعطوا الجزیهعن ید و هم صاغرون); یعنى کافران باید جزیه بپردازند و این جزیه را با حالت حقارت و کوچکى پرداخت کنند. ازآیه استفاده مى شود که کافر, باید( صاغر) باشد و لازمه (صاغر) بودن و حقیر بودن وى, عدم پذیرش شهادت و گواهى اوست.۸۴ قصاص در موردى که نابینا قتل عمد کند, برخى اعتقاد دارند عمد نابینا به منزله خطاست و قصاص ندارد, ولى عاقله نابینا باید به خانواده مقتول, دیه بپردازد و درمقابل این نظریه, ابن ادریس, علامه و فخرالمحققین و… مى گویند: نابینا اگر کسى را کشت, باید قصاص بشود, زیرا حکمتى که براى تشریع قصاص در قرآن آمده است: (ولکم فى القصاص حیوه), در حق نابینا نیز وجود دارد.۸۵ از دیگر موارد استناد به فلسفه حکم جایى است که فردى, فرد دیگرى را حبس کرده و در این حبس, قصد قتل او را داشته است و حبس هم به گونه اى باشد که معمولاً به کشته شدن منتهى مى شود. علامه مى گوید: نظر نزدیک تربه حق, قصاص است وفخرالمحققین در تعلیل آن آورده است: (زیرا حکمت قصاص, قطع تجرّى و حفظ دماء است, به خاطر قول خداوند که فرمود: (و لکم فى القصاص حیوه یا اولى الالباب….)۸۶ نمونه اى دیگر از استناد به فلسفه حکم درباب قصاص, مسأله پذیرش شهادت کودکان در مورد جرح و قتل است. ابن فهد حلى مى گوید ما شهادت کودکان را در مورد قتل و جرح مى پذیریم, به سبب تحقق حکمتى که در این آیه آمده است:(ولکم فى القصاص حیوه…)۸۷ همو درباب اثبات قتل با (قسامه) مى گوید: (یکى از راههاى ثابت کردن قتل, قسامه است. حجیّت قسم ضعیف تر از حجیّت بیّنه است, ولى شارع در ثابت کردن قتل, این حجّت را پذیرفته است, همان طور که شهادت کودکان را در جراح و قصاص پذیرا شده است, تا قول خداوند متعال: (ولکم فى القصاص حیوه یااولى الالباب) تحقق یابد.)۸۸ فلسفه احکام در آیات برخى براین باورند که فلسفه احکام در روایات, بیش از قرآن بازگو شده است, ولى مطالعه آیات مى نمایاند که توجه به فلسفه احکام درآیات قرآن, کمتر از روایات نبوده است, بلکه تحقیق, خلاف آن را ثابت مى کند. چه این که قرآن, ضمن دهها آیه به تفصیل و اجمال, فلسفه احکام را بیان داشته, ولى آنچه در علل الشّرایع شیخ صدوق آمده است, همه آنها بیانگر فلسفه احکام نیست, زیرا مراد صدوق از علل, معنایى است که شامل دلیل, علّت و حکمت مى شود. و ى هرچند در برخى بابها واژه (علت) را مى آورد, ولى با درنگ بیشتر آشکار مى شود که منظور وى از علّت, دلیل حکم است, چنانکه در مواردى, مرادش از علت, علت شرعى است ودر پاره اى ازموارد نیز مرادش از علّت, حکمت است. علاوه براین, مراد صدوق از شرایع در (علل الشّرایع) اعم از احکام است; یعنى فلسفه آفرینش, فلسفه نامگذارى بعضى چیزها, علت دفن نشدن و یا دفن شدن ائمه (ع) در مکانى و… را از علل الشّرایع به شمار آورده است. بلى, اگر سخن صحابه را چنانکه اهل سنّت مى گویند, از روایات به شمار آوریم ویا روایات ضعیف را معتبر بدانیم, احتمال دارد شمار روایات بیانگر فلسفه احکام بیش از آیات فلسفه احکام باشد. نمونه اى از آیات: * (… و ماجعلنا القبله الّتى کنت علیها الاّ لنعلم من یتّبع الرسول ممّن ینقلب على عقبیه…) بقره/۱۴۳ وآن قبله اى را که رو به آن ایستادى, دگرگون نکردیم, جز بدان سبب که بدانیم چه کسى از پیامبر پیروى مى کند و چه کسى به خلاف او بر مى خیزد. درصدر اسلام قبله مسلمانان بیت المقدس بود. پس از هجرت نیز مسلمانان به مدّت شانزده ماه به سوى بیت المقدس نماز گزاردند, تا این که خداوند در فرمانى جدید, کعبه را قبله مسلمانان قرار داد. درقرآن براى فلسفه این حکم جدید, چندین آیه آمده است: ۱٫ (الاّ لنعلم من یتّبع الرسول ممّن ینقلب على عقبیه) این قسمت از آیه شریفه, فلسفه حکم جدید را آزمایش افراد در پیروى از پیامبر یاد مى کند. خداوند با این حکم مى خواست میزان تعهد و پایبندى افراد مختلف جامعه را بیازماید وحکمت و مصلحت ایجاب مى کرد که زمانى قبله بیت المقدس باشد و زمانى دیگر کعبه.۸۹ نویسنده مجمع البیان مرحوم طبرسى مى نویسد: (برخى از مسلمان نماها که از حکمت تغییر قبله بى خبر بودند, پس از تغییر قبله مرتد شدند.)۹۰ برخى گفته اند این قسمت از آیه شریفه بیانگر حکمت تغییر قبله نیست, بلکه بیانگر فلسفه این است که چرا در آغاز, بیت المقدس قبله مسلمانان معرفى شد; یعنى خداوند مى خواست با دستور نمازگزاردن به سوى بیت المقدس, مسلمانان واقعى و پیروان راستین محمد(ص) را شناسایى کند.۹۱ ۲٫ (قد نرى تقلّب وجهک فى السّماء فلنولّینّک قبله ترضاها…) بقره/۱۴۴ نگریستن تو را به اطراف آسمان مى بینیم. تو را به سوى قبله اى که مى پسندى مى گردانیم…. دراین آیه شریفه,خداوند به فلسفه دیگرى براى تشریع قبله جدید (کعبه) اشاره دارد. پیامبر(ص) در ابتداى اسلام به سوى کعبه نماز مى گزارد, ولى پس ازمدّتى به جهت تشویق یهود و امتحان آنان به سوى بیت المقدس نمازگزارد. یهود به جاى همراه شدن, این کار را بر پیامبر عیب گرفتند و گفتند: محمد(ص) با دین ما مخالفت مى کند, ولى خود به سوى بیت المقدس که قبله ماست, نماز مى گزارد. از این رو, پیامبر(ص) اشتیاق داشت که کعبه به عنوان قبله قطعى اهل اسلام از سوى خداوند تعیین شود. بدین جهت, رو به جانب آسمان رحمت الهى داشت واز خدا تمنّا مى کرد وخداوند با نزول آیه یاد شده, به خواهش پیامبر(ص) پاسخ مثبت داد.۹۲ ۳٫ (… لئلایکون للنّاس علیکم حجّه…) بقره/۱۵۰ تا هیچ کس را جز ستمکاران, با شما مجادله اى نباشد. این قسمت از آیه شریفه نیز به فلسفه دیگرى از حکم اشاره دارد. ییهودیان در کتابهایشان دیده بودند که قبله پیامبر موعود, کعبه است نه بیت المقدس وچون مى دیدند قبله محمد(ص) و مسلمانان بیت المقدس است, مى گفتند: محمد(ص) آن پیامبر موعود نیست و علاوه براین, خداوند براى هرصاحب شریعتى, قبله اى جداگانه قرار مى دهد و محمد(ص) که ادّعا مى کند شریعت جدیدى آورده است, چگونه به سوى بیت المقدس که قبله آیین موسى است, نماز مى گزارد؟ بدین جهت خداوند قبله را تغییر داد, تا این که مسلمانان در برابر یهود, قدرت پاسخ گویى داشته باشند و یهود دیگرنتوانند با پیامبر و مسلمانان مجادله کنند.۹۳ همچنین جمله: (و لعلّکم تهتدون) در پایان آیه شریفه نیز به فلسفه اجمالى حکم قبله اشاره دارد و مى گوید: هدایت یافتن, فلسفه حکم قبله است. این که منظور از هدایت چیست وچه رابطه اى میان تغییر قبله و هدایت وجود دارد, چیزى است که در پرتو شناخت ابعاد ومفهوم هدایت در قرآن, شناسایى مى شود. * (یاایّهاالذین آمنوا کتب علیکم القصاص فى القتلی… و لکم فى القصاص حیوه یا اولى الالباب لعلّکم تتقون) بقره/۱۷۸-۱۷۹ اى کسانى که ایمان آورده اید, درباره کشتگان برشما قصاص مقرر شد… اى خردمندان, شما را در قصاص کردن زندگى است, باشد که پروا کنید. پس از تشریع حکم قصاص, برخى پنداشتند که این حکم در بردارنده نوعى قهر و غضب است. ازاین رو, سؤال کردند چگونه ممکن است خداوند با کمال رحمتى که داراست, بندگان ضعیف خود را به قهر گیرد؟ خداوند براى پاسخ این پرسش, حکمت و فلسفه تشریع قصاص را بیان کرد:۹۴ الف. (ولکم فى القصاص حیوه): در این قسمت ازآیه, خداوند متعال فلسفه قصاص را (حیات) معرفى کرده است; یعنى اگر خواهان حیات اجتماعى هستید, باید از زندگى فرد جنایتکار چشم بپوشید وگرنه جامعه تهدید مى شود. گویى خداوند با این بیان ژرف, پاسخ به ظاهر طرفداران حقوق بشر در روزگار معاصر را داده است; آنان که کشتارهاى صدهزار نفرى مى کنند ویا در برابر کشتارهاى جمعى قدرتهاى استکبارى سکوت مى ورزند, ولى در برابر اجراى احکام الهى که مانع رشد و گسترش فجایع بشرى مى شود, از خداى جهان براى خلق دلسوزتر مى شوند! ب. (لعلکم تتقون): در تمام مواردى که (لعلّ) در قرآن به کار رفته, به معناى (براى این که) است, بنابراین, فلسفه دیگر قصاص, این است که دیگر کسى دنبال کشت و کشتار نرود. * (یا ایّها الّذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب على الّذین من قبلکم لعلّکم تتّقون) اى کسانى که ایمان آورده اید, روزه داشتن بر شما مقرر شد, همچنان که برکسانى که پیش از شما بوده اند مقرر شده بود, تا پرهیزگار شوید. جمله(لعلکم تتقون) در ذیل آیه شریفه, فلسفه روزه را رسیدن به تقوا ذکر مى کند, زیرا هرچه خوردن کمتر شود, شهوت نیز کم مى شود و هرچه شهوت کم شود, گناه کمتر صورت مى گیرد.۹۵ * (… فمن شهد منکم الشّهر فلیصمه ومن کان مریضاً أو على سفر فعدّه من ایّام اُخر یرید اللّه بکم الیسر و لایرید بکم العسر و لتکملوا العدّه و لتکبرّوا اللّه على ما هدیکم و لعلکم تشکرون) بقره/۱۸۵ پس هر که از شما در ماه رمضان در حضر باشد روزه بدارد و آن کس که بیمار یا در سفر است روزهاى دیگرى را به جاى آن روزه بگیرد; خداوند راحتى شما را مى خواهد نه زحمت شما را, هدف این است که این روزها را تکمیل کنید و خدا را بر این که شما را هدایت کرده بزگ بشمارید. باشد که شکرگزار باشید. دو بخش ازاین آیه, فلسفه حکم افطار مسافر را بیان مى کند: الف. (یرید اللّه بکم الیسر). ب. (لعلّکم تشکرون). * (احلّ لکم لیله الصیام الرفث الى نسائکم هنّ لباس لکم وانتم لباس لهنّ علم اللّه انّکم کنتم تختانون انفسکم فتاب علیکم و عفا عنکم…) بقره/۱۸۷ همبسترى با زنانتان در شب ماه روزه برشما حلال شد. آنان پوشش شمایند و شما پوشش آنانید. خدا مى دانست که شما به خویشتن خیانت مى ورزید. پس توبه شما را پذیرفت و شما را عفو کرد. پیش از نزول این آیه شریفه, پیامبر(ص) حکم به حرام بودن همبسترى با زنان در شبهاى ماه رمضان کرده بود, ولى با نزول این آیه, حکم نسخ شد و جایز بودن, جاى آن را گرفت. فلسفه این حکم را به کمک آیه شریفه مى توان دو جهت دانست: الف. (هنّ لباس لکم و انتم لباس لهنّ). خداوند دراین جا با استعاره اى بسیار زیبا, فلسفه حکم به جایز بودن را باز نکرده و فرموده است: (چنانکه لباس مایه ستر و پوشش است, زن و شوهر نیز هرکدام نسبت به هم مثل لباس هستند, زیرا هریک از زن و شوهر دیگرى را از رسواییها مانع مى شوند.)۹۶ ب. دومین بخشى که مى تواند نوعى فلسفه حکم باشد, جمله: ( علم اللّه انّکم کنتم تختانون انفسکم) است; یعنى اگر خداوند حکم جواز نمى داد, بسیارى ازمسلمانان گرفتار خیانت مى شدند و رحمت و رأفت الهى سبب شد که تکلیف دشوار برداشته شود و مسلمانان ازآن جهت, گرفتار نافرمانى نشوند. * (وقاتلوهم حتّى لاتکون فتنه…) بقره/۱۹۰ باآنان بجنگید تا دیگر فتنه اى نباشد…. این آیه شریفه فلسفه جهاد را بیان مى کند و مى گوید: پیکار براى این است که فتنه از جامعه انسانى رخت بربندد ۹۷و درآیه شریفه: (کتب علیکم القتال وهرکره لکم وعسى أن تکرهوا شیئاً وهوخیرلکم…) بقره/۲۱۶ خداوند با کلمه (خیر),به فلسفه جهاد با دشمنان اشاره دارد وبه اهل ایمان یادآوردمى شود که احکام الهى با توجه به مصالح صورت گرفته وتخلف ازآن, پیامدهاى ناگوارى براى خود ایشان خواهد داشت. * (ولاتنکحوا المشرکات حتى یؤمنّ ولأمه مؤمنه خیر من مشرکه ولوأعجبتکم ولاتنکحوا المشرکین حتى یؤمنوا و لعبد مؤمن خیر من مشرک ولوأعجبکم اولئک یدعون إلى النّار… ) بقره/۲۲۱ دراین آیه شریفه,خداوند فلسفه حرام بودن ازدواج با زنان ومردان مشرک را دعوت آنان به آتش ذکر کرده است.۹۸ و دراین باره مى فرماید: (اولئک یدعون الى النّار…) اینان به سوى آتش دعوت مى کنند. ییعنى ازدواج, نوعى همگرایى فکرى وعملى را در پى دارد و این همگرایى, گاه سبب کشیده شدن مؤمن به سمت تمایلات گناه آلود مشرک مى شود. * (و یسئلونک عن المحیض قل هو اذى فاعتزلوا النّساء فى المحیض…) بقره/۲۲۲ تو را از حیض زنان مى پرسند. بگو: حیض رنجى است. پس در روزهاى قاعدگى از زنان دورى گزینید. دراین آیه شریفه,خداوند پیش ازبیان حکم, فلسفه آن را یادکرده و فرموده است:(قل هو اذى). آمیزش جنسى بازنان در روزهاى قاعدگى, افزون بر همه مشکلاتى که دارد, نوعى آزار به شمارمى آید, چه این که زن در این دوره احساس نوعى بیمارى دارد. * (وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهنّ فلاتعضلوهنّ ان ینکحن ازواجهنّ إذا تراضوا بینهم بالمعروف… ذلک أزکى لکم وأطهر واللّه یعلم و أنتم لاتعلمون) بقره/۲۳۲ دراین آیه شریفه آمده است که اگر مردى زنش را طلاق گفت, پس از تمام شدن مهلت, از ازدواج همسر سابقش با مرد دیگرى جلوگیرى نکند, زیرا:(ذلک ازکى لکم واطهر). ۹۹ اگر مرد از ازدواج همسر سابق خود با مرد دیگرى جلوگیرى کند, ممکن است زن به فساد کشیده شود و رابطه اى برخلاف قوانین شرع برقرار کند و پاکى و امنیت محیط خانواده و روابط زناشویى مخدوش گردد. * (یا ایّها الذین آمنوا إذا تداینتم بدین… واستشهدوا شهیدین من رجالکم فإن لم یکونا رجلین فرجل و امرأتان … ذلک أقسط عنداللّه وأقوم للشّهاده و أدنى ألاّترتابوا…) بقره/۲۸۲ این آیه شریفه ناظر به احکام دیْن است و (ذلک أقسط عنداللّه و أقوم للشهاده و أدنى الاّترتابوا…), بیانگر فلسفه حکم است; چه این که تنظیم اسناد و مدارک که آیه شریفه به آن دستور داده است, از یک سو ضامن اجراى عدالت, واز سوى دیگر, سبب تقویت و اطمینان شهود به هنگام شهادت و از طرف سوم, مانع ایجاد بدبینى درمیان افراد اجتماع مى گردد.۱۰۰ * (و ان خفتم ألاّتقسطوا فى الیتامى فانکحوا ما طاب لکم من النّساء مثنى و ثلاث ورباع و إن خفتم ألاّتعدلوا فواحده أو ما ملکت أیمانکم ذلک أدنى ألاّتعدلوا) نساء/۳ اگر شما را بیم آن است که در کار یتیمان عدالت نورزید, از زنان هرچه شما را پسند افتاد, دو دو و سه سه و چهار چهار به نکاح در آورید و اگربیم آن دارید که به عدالت رفتار نکنید, تنها یک زن بگیرید یا هرچه مالک آن شوید. این راهى بهتر است تا مرتکب ستم نگردید. دراین آیه شریفه, دو حکم بیان شده و فلسفه هردو حکم, پرهیز از اجحاف و ستم معرفى گشته است.۱۰۱ * (ولاتؤتوا السفهاء أموالکم التى جعل اللّه لکم قیاماً …) نساء/۵ اموالتان را, که خدا قوام زندگى شما ساخته است, به دست سفیهان مدهید…. دراین آیه شریفه,خداوند با بیان حکم (ندادن اموال به سفیهان) به فلسفه آن نیز اشاره مى کند و مى فرماید: اموال شما را زیربناى زندگى شما قرار داده ایم و اگر قرار باشد شما اموال را در اختیار سفیه قرار دهید, آنان اموال را نابود مى کنند. * (یا ایّها الّذین آمنوا لاتقربوا الصّلاه و انتم سکارى حتّى تعلموا ما تقولون…) نساء/۴۳ اى کسانى که ایمان آورده اید, آن گاه که مست هستید, گرد نماز نگردید تا بدانید که چه مى گویید. دراین آیه شریفه جمله: (حتّى تعلموا ماتقولون) فلسفه تحریم نماز در حال مستى را بازگو مى کند, زیرا نماز ,گفت وگوى بنده و راز و نیاز او با خداست و باید در نهایت هوشیارى انجام گیرد وافراد مست از این مرحله دور و بیگانه اند.۱۰۲ * (و اذا کنت فیهم فأقمت لهم الصّلاه فلتقم طائفه منهم معک… ودّ الّذین کفروا لو تغفلون عن أسلحتکم وأمتعتکم فیمیلون علیکم میله واحده… ) نساء/۱۰۲ هنگامى که در میان آنان (جنگاوران مسلمان) هستى و براى آنها نماز جماعت برپا مى دارى, باید مسلمانان بردو گروه تقسیم شوند, نخست عده اى با حمل اسلحه با تو به نماز بایستند. سپس هنگامى که این گروه سجده کردند (ورکعت اول نماز آنهاتمام شد, تو درجاى خود توقف مى کنى) و آنها به سرعت رکعت دوم را تمام کرده, به میدان باز گردند و دربرابر دشمن بایستند و گروه دوم که نماز نخوانده اند, جاى گروه اول را بگیرند و باتو نماز گزارند. گروه دوم نیز باید وسائل دفاعى و اسلحه را با خود داشته باشند و برزمین نگذارند. پس از این حکم, خداوند با جمله: (ودّ الّذین کفروا… ) به زیبایى تمام, به فلسفه این حکم تصریح کرده و فرموده است: کافران دوست دارند که شما به هنگامى که نماز به پا مى دارید از حمل سلاح غافل شوید, تا آنان دراین فرصت با سرعت وارد عمل شوند و شکست سختى به مسلمانان وارد کنند, ولى اگر شما آن گونه که گفته شد نماز بگذارید, چنین خطرى شما را تهدید نمى کند.۱۰۳ * (یا ایّها الذین آمنوا إذا قمتم إلى الصّلوه… فلم تجدوا ماء فتیمّموا صعیداً طیّباً فامسحوا بوجوهکم و أیدیکم منه ما یرید اللّه لیجعل علیکم من حرج و لکن یرید لیطهّرکم و لیتمّ نعمته علیکم لعلّکم تشکرون) مائده/۶ دراین آیه, (مایرید اللّه… ) به فلسفه تشریع تیمّم نظر دارد, زیرا تکلیف وضو براى مریض وکسى که جز به مشقت دسترسى به آب ندارد, تکلیف دشوارى است. خداوند با حکم تیمّم, این تکلیف دشوار را از دوش مکلفان برداشته است. * (انّما یرید الشیطان أن یوقع بینکم العداوه و البغضاء فى الخمر والمیسر و یصدّکم عن ذکراللّه و عن الصّلوه…) مائده/۹۰ شیطان مى خواهد با شراب و قمار میان شما کینه و دشمنى افکند و شما را ازیاد خدا و نماز بازدارد…. این آیه, به فلسفه حرمت خمر اشاره دارد و جمله: (انّما یرید الشیطان ان یوقع بینکم العداوه و البغضاء فى الخمر والمیسر) بیانگر مفاسد دنیوى خمر وقمار است و جمله: (ویصدّکم عن ذکر اللّه و عن الصّلوه) بیانگر آثار سوء خمر و قمار از جهت معنوى است.۱۰۴ افزون بر این, جمله: (لعلّکم تتقون) به بیان فلسفه اجمالى حرمت خمر وقمار نظر دارد. * (ولاتسبّوا الّذین یدعون من دون اللّه فیسبّوا اللّه عدواً بغیر علم…) انعام/۱۰۸ چیزهایى را که آنان به جاى اللّه مى خوانند, دشنام مدهید که آنان نیز ندانسته از روى کینه توزى به اللّه دشنام مى دهند…. دراین آیه شریفه, خداوند مسلمانان را از دشنام دادن به معبودهاى بت پرستان بازداشته و در توضیح فلسفه آن فرموده است: چنانچه شما به مقدسات ایشان توهین کنید, آنان هم به مقدّسات شما و خداوند اهانت خواهند کرد و این, شایسته نیست. * (وأعدّوا لهم مااستطعتم من قوّه و من رباط الخیل ترهبون به عدوّ اللّه و عدوّکم و آخرین من دونهم…) انفال/۶۰ و تا آن جا که مى توانید نیرو و اسبان سوارى آماده کنید تا دشمنان خدا و دشمنان خود (و جز آنها که شما نمى شناسید و خدا مى شناسد) را بترسانید. جمله: (ترهبون به عدوّاللّه…) بیانگر فلسفه حکم خداوند به (أعدّوا لهم) است; یعنى آمادگى و اقتدار نظامى, دشمن را از جنگ و تجاوز باز مى دارد و ایشان در شما طمع نمى کنند.۱۰۵ * (… والذین یکنزون الذهب و الفضّه ولاینفقونها فى سبیل اللّه…) توبه/۳۴ و کسانى را که زر وسیم مى اندوزند و درراه خدا انفاقش نمى کنند…. جمله: (ولاینفقونها فى سبیل اللّه…) درآیه شریفه, بیانگر فلسفه حرمت کنج اندوزى است و مى گوید: فلسفه حرمت, محروم شدن فقرا از انفاق است, زیرا کسانى که به دنبال ذخیره سازى پول و زر و سیم هستند, دیگر انفاق نمى کنند.۱۰۶ * (خذ من أموالهم صدقه تطهّرهم و تزکّیهم بها…) توبه/۱۰۳ از داراییهایشان صدقه بستان تا آنان را پاک و منزه سازی…. دراین آیه شریفه, فلسفه زکات, پاکى و رشد زکات دهنده بیان شده است. زکات سبب پاک شدن زکات دهندگان از دنیا پرستى و بخل و دیگر رذایل اخلاقى مى شود و نهال نوعدوستى و سخاوت و بخشش به دیگران را در آنان پرورش مى دهد.۱۰۷ * (… حتى یعطوا الجزیه عن ید و هم صاغرون) تا آن گاه که به دست خود در عین خوارى جزیه بدهند. برخى فلسفه جزیه را شکستن اقتدار و موقعیت اجتماعى اهل کفر (و هم صاغرون) دانسته اند. * (لیشهدوا منافع لهم…) حج/۲۸ تا سودهایى را که ازآنِ آنهاست ببینند…. دراین آیه شریفه, خداوند به فلسفه حج اشاره مى کند و روشن است که منافع, شامل تمام فلسفه هاى سیاسى, اقتصادى, اجتماعى, فردى,اجتماعى و… مى شود.۱۰۸ * (قل للمؤمنین یغضّوا من ابصارهم ویحفظوا فروجهم ذلک ازکى لهم…) نور/۳۰ به مردان مؤمن بگو که چشمان خویش را ببندند و شرمگاه خود را نگهدارند. این برایشان پاکیزه تر است, زیرا خدا به کارهایى که مى کنند آگاه است. قرآن با جمله: (ذلک ازکى لهم) فلسفه پوشش را بیان داشته است, چه این که اسلام نمى خواهد مردم بیش از آن اندازه اى که طبیعت از ارضاى غریزه جنسى اقتضا مى کند, اشتغال خاطر, اشتغال ذهن و تهییج شهوت پیدا کنند.۱۰۹ * (… انّ الصّلوه تنهى عن الفحشاء والمنکر…) عنکبوت/۴۴ و نماز بگزار که نماز آدمى را از فحشا و منکر بازمى دارد…. این قسمت ازآیه شریفه بیانگر فلسفه تشریع نماز است. درذیل این فلسفه بحثهاى زیادى در تفاسیر صورت گرفته و چگونگى بازداشتن نماز از فحشا و منکر بازگو شده است.۱۱۰ * (یا أیّها النبیّ قل لأزواجک وبناتک و نساءالمؤمنین یدنین علیهنّ من جلابیبهنّ ذلک أدنى أن یعرفن فلایؤذین…) احزاب/۵۹ اى پیامبر به زنان و دختران خود و زنان مؤمنان بگو که چادر خود را برخود فروپوشند. این مناسب تراست, تا شناخته نشوند و مورد آزار واقع نگردند…. (ذلک أدنى أن یعرفن…) در این آیه شریفه, بیانگر فلسفه حجاب است. * (…ولایغتب بعضکم بعضاً أیحبّ أحدکم أن یأکل لحم أخیه میتاً فکرهتموه…) حجرات/۱۲ وازیکدیگر غیبت مکنید. آیا هیچ یک از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ پس آن را ناخوش خواهید داشت. جمله: (أیحبّ احدکم… ) فلسفه تشریع حرمت غیبت است که (ولایغتب) از آن نهى کرده است.۱۱۱ * (ماافاء اللّه على رسوله من اهل القری… کى لایکون دوله بین الاغنیاء منکم…) حشر/۷ آن غنیمتى که خدا از مردم قریه ها نصیب پیامبرش کرده است ازآنِ خداست وپیامبر و خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و مسافران درراه مانده تامیان توانگرانتان دست به دست نشود…. جمله: (کى لایکون دوله بین الاغنیاء منکم) به فلسفه این تقسیم حساب شده غنایم پرداخته, مى افزاید این به سبب آن است که این اموال عظیم میان ثروتمندان شما دور نزند و نیازمندان ازآن محروم نشوند.۱۱۲ پی نوشت ها ________________________________________ ۱٫ طباطبایى, محمدحسین, بدایه الحکمه, (قم, دفتر انتشارات اسلامى, ۱۳۶۴). ۲٫ واژه هاى فلسفه و علوم اجتماعى/۳۶۶٫ ۳٫ فیض کاشانى, اصول المعارف, تصحیح جلال الدّین آشتیانى, (قم, دفتر تبلیغات اسلامى, ۱۳۶۲)/۱۱۴٫ ۴٫ ۵٫ طباطبایى, محمدحسین, اصول فلسفه و روش رئالیسم, (قم, صدرا), ۳/۲۵۱٫ ۶٫ مظفر, محمد حسن, دلائل الصدق, (نجف), ۳۹۰/۱٫ ۷٫ تفتازانى, عبدالکریم, شرح المقاصد, (مصر), ۴ ـ ۵ / ۳۰۲٫ ۸٫ عبدالکریم زیدان, الوجیز فى اصول الفقه/ ۲۰۳ - ۲۰۴٫ ۹٫ فخر رازى, محمدبن عمر, المحصول فى علم الاصول, (بیروت),۲ / ۳۸۷٫ ۱۰٫ شیخ طوسى, محمدبن حسن, التبیان فى تفسیر القرآن, (نجف), ۱ / ۱۳۲٫ ۱۱٫ شیخ صدوق, محمدابن بابویه, علل الشّرائع, ۲ / ۳۷۸ ۱۲٫ همان, ۲ / ۳۶۸٫ ۱۳٫ همان, ۲ / ۳۱۷٫ ۱۴٫ مکتب اسلام, سال ۱۱, شماره ۲٫ ۱۵٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان فى تفسیر القرآن, (بیروت), ۲/۱۹۶ـ۱۹۷٫ ۱۶٫ آلوسى, شهاب الدین, روح المعانى, (بیروت, دار احیاء التراث), ۲/۱۱۶٫ ۱۷٫ جصاص, احکام القرآن, ۱/۱۹۶٫ ۱۸٫ ابن عربى, محى الدین, احکام القرآن, ۱ / ۳۵۶٫ ۱۹٫ ابن قدامه, المغنى, ۱۰ / ۵۸۲٫ ۲۰٫ ابن ادریس, السرائر, (قم, دفتر انتشارات اسلامى), ۱ / ۱۳۴٫ ۲۱٫ سید مرتضى, رسائل شریف مرتضى, (قم, دارالقرآن الکریم), ۲ / ۳۵۰٫ ۲۲٫ مفید, محمدبن محمدبن نعمان, المقنعه, (قم, دفتر انتشارات اسلامى) / ۲۶۹٫ ۲۳٫ شیخ طوسى, المبسوط, (تهران, مرتضوى), ۲ / ۴۳٫ ۲۴٫ فخر المحققین, ایضاح الفوائد, (قم, اسماعیلیان), ۱ / ۱۷۱٫ ۲۵٫ علامه حلى, مختلف الشیعه, (قم, دفتر انتشارات اسلامى), ۴ / ۴۴۰٫ ۲۶٫ مکى عاملى, محمدبن جمال الدین(شهید اول), القواعد و الفوائد, ۱ / ۳۴ - ۳۸٫ ۲۷٫ سیورى حلى, فاضل مقداد, کنز العرفان, (تهران, مرتضوى), ۲ / ۵۲٫ ۲۸٫ همان, ۲ / ۲۰۰٫ ۲۹٫ حلى, ابن فهد, مهذب البارع, (قم, دفتر انتشارات اسلامى), ۳ / ۴۸۸٫ ۳۰٫ همان, ۲ / ۳۰۹٫ ۳۱٫ عاملى , زین الدین بن على,(شهید ثانى), الروضه البهیه, شرح کلانتر, ۵/۱۰۲٫ ۳۲٫ محقق اردبیلى, زبدهالبیان فى احکام القرآن, (تهران, مرتضوى) / ۴۴۶٫ ۳۳٫ فاضل جواد, مسالک الافهام, (تهران, مرتضوى), ۳ / ۶۱٫ ۳۴٫ بحرانى, یوسف بن حسن, الحدائق الناضره, (قم, دفتر انتشارات اسلامى),۱۲ / ۱۰ - ۱۱٫ ۳۵٫ نجفى, محمدحسن, جواهرالکلام, (تهران, دارالکتب الاسلامیه), ۲۹ / ۶۴ - ۶۵٫ ۳۶٫ همان, ۲۱ / ۵۶ ۳۷٫ فخررازى, المحصول, ۲ / ۴۰۵٫ ۳۸٫ فخررازى, تفسیر کبیر, (بیروت, دار احیاء التراث العربى), ۵ / ۱۰۰٫ ۳۹٫ همان. ۴۰٫ شیخ طوسى, التبیان, ۲ / ۱۲۶٫ ۴۱٫ مطهرى, مرتضى, آشنایى با قرآن, (قم, انتشارات صدرا) / ۴۸ - ۵۵٫ ۴۲٫ فخررازى, تفسیر کبیر, ۵ / ۱۰۰٫ ۴۳٫ اصفهانى, محمد حسین, الفصول, (حجرى) / ۴۰۶٫ ۴۴٫ غزالى, المستصفى, (مصر),۱/۲۸۴٫ ۴۵٫ همان, ۱ / ۲۸۶ - ۲۸۷٫ ۴۶٫ عبدالکریم زیدان, الوجیز فى اصول الفقه / ۲۳۸٫ ۴۷٫ همان. ۴۸٫ فخررازى, المحصول, ۲ / ۳۱۹٫ ۴۹٫ شافعى, اصول فقه / ۱۶۹ - ۱۷۰٫ ۵۰٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۱۵ / ۱۱۰٫ ۵۱٫ زرکشى, البرهان, (بیروت), ۱ / ۲۲۲٫ ۵۲٫ واحدى, اسباب النزول, (بیروت) / ۱۸۰٫ ۵۳٫ همان / ۳۸٫ ۵۴٫ نهج البلاغه, تحقیق صبحى صالح, (تهران, انتشارات اسوه, ۱۴۱۵), کلمات قصار, شماره ۲۵۲٫ ۵۵٫ طبرسى, الاحتجاج, (بیروت), ۱ / ۹۹٫ ۵۶٫ همان, / ۳۴۷٫ ۵۷٫ فیض کاشانى, محمدبن مرتضى, المحجه البیضاء, (قم, دفتر انتشارات اسلامى), ۷ / ۱۶۲٫ ۵۸٫ ابن عربى, محى الدین, احکام القرآن, ۳ / ۱۳۷۲٫ ۵۹٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۲/۲۴; آلوسى, شهاب الدین, روح المعانى, ۲/۶۲٫ ۶۰٫ مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۱ / ۶۲۷٫ ۶۱٫ قمى, عباس بن محمدرضا, سفینه البحار, (تهران, کتابخانه سنایى), ۱ / ۵۴۰; طریحى, فخرالدین, مجمع البحرین, (تهران, مرتضوى), ۲ / ۷۴; ابن اثیر, النهایه فى غریب الحدیث و الاثر, (قم, اسماعیلیان), ۳ / ۲۸۰ ۶۲٫ قرضاوى, یوسف, الحلال والحرام فى الاسلام / ۷۶٫ ۶۳٫ مطهرى, مرتضى, رباء, بانک, بیمه, (صدرا) / ۱۶۳ـ۱۶۴٫ ۶۴٫ فـــاضل جـواد, مسـالک الافهـــام, ۳ / ۶; حکیم, سیـد محسن, مستمسک الـعروه الوثقى, ۹ / ۳۰۷٫ ۶۵٫ حکیم, سیـد محسن, مستمسک العروه الوثقى, ۹ / ۳۳۴٫ ۶۶٫ فخرالمحققین, ایضاح الفوائد, ۱ / ۱۷۱٫ ۶۷٫ شیخ طوسى, مبسوط, ۲ / ۴۳٫ ۶۸٫ حلى, ابن ادریس, السرائر, ۱/۴۳۰٫ ۶۹٫ ابن قدامه, المغنى, ۱۰ / ۵۷۶ - ۵۷۷٫ ۷۰٫ علامه حلى, مختلف الشیعه, ۴ / ۴۴۰٫ ۷۱٫ فاضل مقداد, تنقیح الرائح, (قم کتابخانه آیه الله مرعشى), ۱ / ۵۷۵; ابن فهد حلى, مهذب البارع, (قم, دفتر انتشارات اسلامى), ۲ / ۳۰۹; نجفى, محمدحسن, جواهرالکلام, ۲۱ / ۲۵۸ - ۲۵۹٫ ۷۲٫ فاضل مقداد, کنز العرفان, ۱/۳۱٫ ۷۳٫ بحرانى, یوسف بن حسن, الحدائق الناضره, ۱۳ / ۱۷۱٫ ۷۴٫ جصاص, احکام القرآن, ۱ / ۲۲۰ ۷۵٫ همان, ۱/۲۲۶٫ ۷۶٫ نجفى, محمدحسن, جواهرالکلام, ۲۱/۳۳٫ ۷۷٫ فاضل مقداد, کنزالعرفان, ۲ / ۲۰۰٫ ۷۸٫ راوندى, فقه القرآن, (قم کتابخانه آیه الله مرعشى), ۲ / ۷۷٫ ۷۹٫ نهایه المرام, ۱ / ۵۹; ابن فهد حلى, مهذب البارع, ۳ / ۲۰۹; نجفى, محمدحسن, جواهرالکلام,۲۹ / ۱۱٫ ۸۰٫ شهید ثانى, زین الدین بن على عاملى, الروضه البهیه, شرح کلانتر, ۵/۲۸۸٫ ۸۱٫ همان, ۶ / ۷۰ - ۷۱٫ ۸۲٫ ابن فهد حلى, مهذب البارع, ۳ / ۴۸۸٫ ۸۳٫ همان, ۵ / ۷۸٫ ۸۴٫ فخرالمحققین, ایضاح الفوائد, ۴ / ۴۱۹٫ ۸۵٫ حلى, ابن فهد, مهذب البارع, ۵ / ۱۹۸; فخرالمحققین, ایضاح الفوائد, ۴ / ۶۰۱٫ ۸۶٫ فخرالمحققین, ایضاح الفوائد, ۴ / ۵۵۸٫ ۸۷٫ حلى, ابن فهد, مهذب البارع, ۵ / ۱۹۹ و ۲۱۴٫ ۸۸٫ همان, ۵ / ۲۱۴٫ ۸۹٫ زمخشرى, کشاف,۱ / ۱۹۸ و ۲۰۰; آلوسى, روح المعانى, ۲ / ۵ - ۶; طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۱ / ۳۲۴٫ ۹۰٫ طبرسى, مجمع البیان, ۱ و ۲ / ۴۱۶ - ۴۱۷٫ ۹۱٫ همان, ۱ / ۲۰۰; صادقى, تفسیر الفرقان, ۲ / ۱۸۹; آلوسى, روح المعانى, ۲ / ۵ - ۶٫ ۹۲٫ فاضل مقداد, کنزالعرفان, / ۸۴٫ ۹۳٫ آلوسى, روح المعانى, ۲ / ۱۷; طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۱ / ۳۲۸ - ۳۲۹٫ ۹۴٫ فخررازى, تفسیر کبیر, ۵ / ۶۱٫ ۹۵٫ فخررازى, تفسیر کبیر, ۵ / ۷۶; آلوسى, روح المعانى, ۲ / ۵۷٫ ۹۶٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۲ / ۴۴ - ۴۵; زمخشرى, کشاف, ۱ / ۲۳۰٫ ۹۷٫ مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۲ / ۱۴ - ۱۵٫ ۹۸٫ صادقى, تفسیر الفرقان, ۳ / ۳۱۸; طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۲ / ۲۰۵; مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۲ / ۶۰٫ ۹۹٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۲ / ۲۳۹; آلوسى, روح المعانى ۲ / ۱۴۵; مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه ۲ / ۱۳۰٫ ۱۰۰٫ مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۲ / ۲۸۷٫ ۱۰۱٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۴ / ۱۶۹٫ ۱۰۲٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۵ / ۳۶۰; مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۳ / ۳۹۵٫ ۱۰۳٫ فاضل مقداد, کنزالعرفان, ۱ / ۱۹۱; مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۱۰۴٫ آلوسى, روح المعانى, ۷ / ۱۶٫ ۱۰۵٫ طباطبایى, محمدحسین, المیزان, ۹ / ۱۱۶ - ۱۱۷٫ ۱۰۶٫ همان, ۲ / ۴۳۲٫ ۱۰۷٫ مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۸ / ۱۱۷ - ۱۱۸٫ ۱۰۸٫ فخررازى, تفسیر کبیر, ۲۳ / ۲۸٫ ۱۰۹٫ مطهرى, مرتضى, آشنائى با قرآن, ۴ / ۸۳ - ۸۴٫ ۱۱۰٫ شیخ طوسى, التبیان, ۸ / ۲۱۲٫ ۱۱۱٫ صادقى, تفسیر الفرقان,۳/ ۳۱۳٫ ۱۱۲٫ مکارم شیرازى, ناصر, تفسیر نمونه, ۲۳ / ۵۰۶ . . _____________________________________________________________________________ منبع:پژوهشهای قرآنی ۱۳۷۴ شماره ۳ ویژه نامه قرآن و فقه

همایش های زکات در چند شهرستان کشور برگزار شد

بسم الله الرحمن الرحیم همایش زکات با حضور مسئولین کشوری و استانی در شیراز برگزار شد . همایش زکات با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین تقوی، رئیس شورای عالی زکات کشور و فتاح، رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) کشور و نماینده ولی فقیه در فارس و استاندار و جمعی از ائمه جمعه و مؤدیان زکات استان در شیراز برگزار شد. . . . . . . تاریخ : ۲۷ تیر ۹۷ _______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری دانشجویان ( ایسنا ) . . . همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات در شوشتر برگزار شد . همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات با حضور تنی چند از مسئولین، ائمه جماعات و روحانیون طرح مستقر و هجرت در سالن جلسات اداره تبلیغات اسلامی شوشتر برگزار شد. به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی خوزستان،مهدی نوروزی زاده کارشناس فرهنگی و تبلیغ اداره تبلیغات اسلامی شهرستان شوشتر با اعلام این خبر گفت: همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات با حضور تنی چند از مسئولین، ائمه جماعات و روحانیون طرح مستقر و هجرت در سالن جلسات اداره تبلیغات اسلامی شوشتر برگزار شد. وی افزود: در این همایش که حجت‌الاسلام علیپور رئیس اداره تبلیغات اسلامی شوشتر، حجت‌الاسلام سبزی مدیر حوزه علمیه، حجت‌الاسلام رستمی دبیر ستاد زکات، مهندس استکی بخشدار مرکزی، مهندس بلیوند رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) و جمعی از ائمه جماعات و روحانیون طرح هجرت و مستقر حضور داشتند، حجت‌الاسلام علیپور در سخنانی، خواستار ترویج بیش از پیش فریضه فراموش شده زکات در سطح جامعه شد و از همه مبلغین خواست تا نهایت تلاش خود را در این راه بکار گیرند. در ادامه، مهندس بلیوند رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) نیز در سخنانی، آمادگی کامل خود را در جهت همکاری با اعزام مبلغ به نقاط روستایی در جهت ترویج فرهنگ زکات اعلام کرد. سپس حجت‌الاسلام رستمی دبیر ستاد زکات شهرستان شوشتر با ارائه گزارشی از روند طرح جمع آوری زکات گندم در سال گذشته، از همکاری خوب و مؤثر روحانیون و مبلغین تشکر و قدردانی کرد. همچنین، حجت‌الاسلام سبزی مدیر حوزه علمیه شوشتر به بیان اهمیت مقوله زکات در اسلام پرداخت و افزود: اگر اهمیت والای این واجب الهی برای افراد جامعه تبیین شود، بدون شک شاهد مشارکت حداکثری مردم در این امر خواهیم بود. در ادامه این مراسم، تنی چند از مبلغین به ارائه راهکارها و پیشنهادات خود پیرامون اجرای هر چه بهتر این طرح نمودند. گفتنی است این همایش در روز یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۹۵ برگزار شد. . . . . . _______________________________________________________________________ منبع : سازمان تبلیغات اسلامی . . . به میزبانی سازمان حج و زیارت؛ نخستین همایش ملی زکات برگزار شد . نخستین همایش ملی زکات در سازمان حج و زیارت با حضور جمعی از علما و روحانیان و نمایندگان کمیته امداد امام خمینی(ره) در تهران برگزار شد. . . نخستین همایش ملی زکات صبح امروز سه شنبه یازدهم خرداد در سالن همایش‌های سازمان حج و زیارت با حضور جمعی از علما و روحانیان و نمایندگان کمیته امداد امام خمینی(ره) در تهران برگزار شد. در ابتدای این مراسم آیت‌الله حسن عالمی رئیس شورای عالی زکات با اشاره به حدیثی از پیامبر اسلام مبنی بر این‌که زکات بدهید تا نمازتان قبول شود، ابراز کرد: زکات از احکام اجتماعی دین اسلام است و اگر ادا شود، زندگی مردم لذت بخش و هدایت بخش می‌شود؛ زکات برای نجات انسان از لغزش گاه‌ها است و به عنوان یک پل در اسلام معرفی شده است و عدم ادای آن، سبب نزول بلایای طبیعی شده و خداوند متعال برکت را از زمین بر می‌دارد. در ادامه این همایش، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی رییس ستاد اقامه نماز، بیان داشت: زکات همچون نماز عبادتی است که باید برای رضای الهی انجام گیرد بنابراین باید به مردم آموزش داده شود که برای قرب ولی‌الله زکات دهند؛ در قرآن کریم ۴۰۰ بار لفظ زکات به‌ کار برده شده است و هیچ امری در اهمیت، مانند رسیدگی به فقرا نیست، روحانیت باید تلاش کند تا با آمادگی شایسته زکات مردم را دریافت کرده و در مسیر درست هزینه کند، ماه رمضان نزدیک است از آن در راستای تبلیغ و ترویج امر زکات استفاده کنیم. در پایان بخش اول این همایش که تا پیش از ظهر ادامه داشت، آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی رییس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) اظهار داشت: خداوند در قرآن می‌فرمایند: «ندا دهید همان طور که نماز واجب است زکات نیز یک فریضه و از واجبات است.» اگر کسی نماز یا خمس بجا نیاورد نمی‌توان او را از مسجد بیرون کرد ولی در مورد زکات می بینیم که به دلیل اهمیت آن، پیامبر چند نفری را که زکات نداده‌اند از مسجد خارج کرد، از این رو اگر کسی زکات ندهد مورد غضب الهی قرار می‌گیرد. در بخش دوم این همایش که پس از اقامه نماز و صرف نهار برگزار شد، حجت الاسلام والمسلمین مهدی دهقان مدیرکل امور اجرایی زکات کشور اظهار داشت: در سال ۹۴، براساس مصوبه مجلس، دولت موظف شد که ۱۰۰ میلیارد تومان جهت تشویق کشاورزان پرداخت کننده زکات، به شورای مرکزی بپردازد تا کشاورزان به این امر مهم ترغیب شوند، اما به دلیل کسری بودجه، اقدامی در این راستا انجام نشد؛ الحمدلله با وجود نزول برکات و نعمات الهی در سال ۹۵، میزان زکاتی که پیش بینی می‌کنیم که ان‌شاءالله جذب شود، ۳۳۰ میلیارد تومان تخمین زده شده که نشانه قابلیت کشورمان در این حوزه است. در بخش پایانی این همایش سید پرویز فتاح، رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) بیان داشت: شورای عالی زکات تصمیم گرفته است درصدی از زکات را برای هزینه‌های شورا اختصاص دهد؛ در این راستا ۱۰ درصد در اختیار شورا قرار می‌گیرد که بدین وسیله، مصوب شده و در دست اجرا است؛ زکات امسال ۳۳۰ میلیارد تومان برآورد شده است؛ همچنین با عنایت بر اینکه زکات به عنوان یه فریضه واجب دینی در قرآن آمده است، شیعه و سنی در این مورد اتفاق نظر دارند که همین امر موجب وحدت قومیت‌های مختلف است و با توجه به اینکه محصولات کشاورزی از پرداخت مالیات معاف هستند و راه پرداخت زکات برای کشاورزان هموار است، همه ما باید در راستای احیای زکات تلاش کنیم و رقم آن را هر سال بالاتر ببریم. همچنین در میان برنامه‌های این اجلاس، از فیلم مستند ۲۴ دقیقه ای "روزگار ما" و فیلم کوتاه "سعلبه" و کتاب "زکات" نوشته حسن نوراللهی رونمایی شد؛ این همایش عصر امروز خاتمه یافت. . . _______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری رسا . . . برگزاری همایش زکات و مدیریت فرهنگ جهادی با حضور حضرت آیت ا… عالمی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی . حضرت آیت الله حسن عالمی در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که با حضور نماینده مردم استان در مجلس خبرگان رهبری، امام جمعه ارومیه و رئیس شورای زکات استان ، امام جمعه اهل تسنن شهرستان ارومیه، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی ، مدیر کل امور عشایر استان و جمعی از مسئولان استانی در سالن امفی تئاتر سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی برگزارشد ، با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ زکات در جامعه اظهارکردند  : مردم ایران پیرو مکتب اهل بیت (ع) هستند و نسبت به فریضه بزرگ الهی زکات اهتمام دارند و بر اساس فرموده پیامبر اکرم (ص) زکات پل اسلام است. . . ایشان افزودند : با تحقق زکات، هیچ فقیری در جامعه وجود نخواهد داشت و اقتصاد مقاومتی محقق می شود. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: در روایتی آمده است که وقتی آیه وجوب زکات نازل شد رسول گرامی اسلام (ص) مردم را به مسجد فراخواند و وجوب زکات را برای مردم تبیین فرمودند. بعد از ایشان حجت الاسلام و المسلمین سیدمهدی قریشی نماینده محترم ولی فقیه و امام جمعه ارومیه بیان داشتند نماز ارتباط خلق با خالق است و زکات ارتباط خلق با مخلوق است و کسی که اهل زکات نباشد نماز او نیز در درگاه خداوند متعال پذیرفته شده نیست.  وی ادامه دادند : هنگامی که در جامعه از پرداخت زکات خودداری شود زمین برکات خود را از انسانها منع و باز خواهد داشت. قریشی با بیان اینکه لازمه بهره مندی از برکات آسمانی و زمینی، پرداخت زکات است، به پیامدهای فردی و اجتماعی زکات اشاره و ادامه دادند : پرداخت به موقع مواجب شرعی می تواند در حل بسیاری از مشکلات اقتصادی جامعه مؤثر باشد. رئیس شورای زکات کشور یادآوری کردند: در فقه شیعه تاکید شده که در پرداخت زکات واجب نباید سستی و کم کاری صورت گیرد و باید در این مورد همه علما و رسانه هایی که توان تبلیغ دارند مردم را از ضرورت پرداخت زکات آگاه کنند. آقای انتظاری با بیان اینکه در استان شاهد رشد روز افزون میزان پرداخت زکات هستیم، افزودند : امیدواریم ساز و کارهای لازم برای ترویج فرهنگ زکات در استان توسط مسئولین استانی فراهم شود‌. امام جمعه اهل سنت ارومیه هم در این همایش اظهار کردند: خدای متعال مومنان را کسانی وصف می کند که نماز را اقامه کرده و زکات را پرداخت می کنند که این نشان از اهمیت پرداخت زکات است، ماموستا عبدالقادر بیضاوی ترک نماز و زکات را از عوامل گرفتاری در دوزخ برشمرد و گفتند: تمام کسانی که وظیفه پرداخت زکات دارند فقرا را شناسایی کرده و با پرداخت زکات و انفاق به آنان، از مستمندان جامعه دستگیری کنند. نجفعلی انتظاری در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که در ارومیه برگزار شد، با بیان این مطلب اظهارکرد: آذربایجان غربی با پرداخت ۳ و نیم میلیارد تومان زکات واجب توانسته است رتبه نخست پرداخت زکات در کشور را به خود اختصاص دهد. حاج آقا مهاجری مسئول هماهنگی و پیگیری امور زکات وزارت جهاد کشاورزی نیز در این همایش گفت : بسترهای لازم برای ترویج فرهنگ زکات زمینه ساز پیشرفت کشور است ، وی تاکید کردند : داشتن آمار و اطلاعات صحیح از اراضی زیر کشت محصولات زراعی در کشور و تعامل و همگرایی بیش از پیش شورای زکات در سطح شهرستانها ، استانها و ارتباط تنگانگ با شورای زکات کشور از مهمترین عوامل و بستر های لازم برای افزایش زکات در کشور است . آقای مهندس کریم زاده رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بیان داشتند : نهادینه کردن فرهنگ جهادی در جامعه مستلزم ترویج فرهنگ و مدیریت جهادی است که در سال مزین به شعار اقتصاد مقاومتی و تولید و اشتغال ترویج این فرهنگ در جامعه بیش از پیش ضرورت دارد، وی تصریح کردند : با وجود کاهش بارندگی در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۰ میلیارد ریال زکات در استان جمع آوری شده است. ایشان خاطر نشان کردند : افزایش ۳۰ درصدی پرداخت زکات در استان نشان از اهمیت و جایگاه ویژه این فریضه مهم الهی در بین کشاورزان و عمل به ضروریات دین مبین اسلام است . مهندس کریم زاده با تاکید بر ضرورت ترویج فرهنگ زکات در جامعه افزودند: در استان بالای ۴ میلیون واحد دامی کوچک وجود دارد و امسال با پیش بینی تولید بیش از ۲۰۰ هزار تن انگوردر استان امیدواریم تا پایان سال شاهد افزایش پرداخت زکات توسط کشاورزان و مردم در سطح استان باشیم .حجت الاسلام و المسلمین سیدحامد ساجدی نژاد در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که با حضور نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، در این همایش اظهار کرد: بیش از ۸۴ درصد از زکات جمع آوری شده استان صرف کمک به فقرا و مابقی در مسایل عمرانی عام المنفعه صرف شده است. وی ادامه دادند: فلسفه زکات، آزمایش مودیان در بذل مالی که با تلاش از طبیعت بدست آورند و همچنین زدودن فقر از جامعه است. حاج آقا ساجدی نژاد با بیان اینکه آذربایجان غربی از قطب های مهم کشاورزی کشور است، ادامه دادند : این استان در تولید گندم، جو، دام و انگور سهم بسزایی دارد و از استان های پیشرو به حساب می آید. این مقام مسئول اظهار کردند : ترویج فریضه زکات که همسنگ فریضه نماز است، مدیریت جهادی می طلبد و در حال حاضر تلاش های زیادی برای نهادینه شدن آن در جامعه صورت می گیرد. گفتنی است در این مراسم ۴۰ نفر از ریش سفیدان و معتمدین عشایر و روسای ادارات ستادی و شهرستانی و مدیران عامل تشکلهای عشایری حضور داشتند، در ادامه این همایش از ۲۰ نفر از عاملین و فعالان عرصه زکات استان با اهدای لوح تقدیر ، تندیس و هدایایی تجلیل شد.  . . . . ____________________________________________________________________ منبع : اداره کل امور عشایر استان آذربایجان غربی . . . همایش زکات در ایذه برگزار شد . همایش زکات با حضور مسؤولان استانی و آیت‌الله شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری در شهرستان ایذه برگزار شد. . . در این همایش آیت‌الله سیدعلی شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری، مدیر کل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان خوزستان، نماینده ولی فقیه در جهاد کشاورزی استان خوزستان و چند تن از مدیران کل و معاونان استانی در کنار امام جمعه شهرستان ایذه، فرماندار و دیگر مسؤولان در این همایش حضور داشتند. حجت‌الاسلام سید کمال موسوی در ابتدای این برنامه در سخنانی کوتاه با خیر مقدم به مهمانان و حاضران در این همایش و تسلیت شهادت امام موسی کاظم علیه‌السلام اظهار کرد: ائمه اطهار برای دستگیری مادی و معنوی انسان ها آمدند تا راه روشن و صحیح را به مردم نشان دهند. امام جمعه ایذه افزود: کمیته امداد با اقدامات خود مجاهدت‌های زیادی می‌کند و با همایش‌های مختلفی که در رابطه با زکات برگزار کرده است به نقطه مطلوب و هدف برای این امر رسیده است. موسوی با تقدیر و تشکر از تمام زحمات کشاورزان که در طول ماه‌ها در شرایط سخت اقدام به کار می‌کنند بیان کرد: جا دارد از تمام کسانی که برای توسعه مساله زکات اقدامی کنند تقدیر و تشکر داشته باشیم. . . _________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری فارس . . . برگزاری همایش زکات در دزفول . به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی خوزستان، مهدی حسین‌مشکی، کارشناس قرآنی اداره تبلیغات اسلامی شهرستان دزفول، از برگزاری همایش زکات در دزفول، خبر داد. .   . حسین مشکی گفت:حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد علی قاضی در همایش زکات که در اردوگاه شیخ انصاری (ره) دزفول برگزارشد، با اشاره به تاکید قرآن کریم بر اهمیت زکات گفت: زکات علاوه بر اثرات فردی دارای اثرات اجتماعی مهمی است بطوریکه پرداخت زکات باعث ایجاد روح برادری و همدلی و مودت بین مردم می‌شود. رییس شورای زکات دزفول تاکید کرد: اگر افراد زیادی در جامعه زکات پرداخت کنند، رحمت و برکت شامل کل جامعه و حتی کسانی که زکات پرداخت نکرده اند،می شود و از افزایش عمر وبرکت در مال برخوردار خواهند شد. امام جمعه دزفول با اشاره به آیات و روایات متعدد مال حرام را بی برکت دانست و بیان کرد: اعتقاد نداشتن به زکات و عدم پرداخت آن هم ردیف کفر بوده و کسی که مانع زکات شود را همانند رباخوار برشمرد. امام جمعه دزفول با توجه به اهمیتی که قرآن به زکات داده است گفت: بدون تردید دومین سؤال در روز قیامت پس از نماز، زکات خواهد بودو.یکی از راهها و مسیرهای مستقیم هدایت الهی پرداخت زکات است. در ادمه این همایش حجت‌الاسلام شاخی پور رییس شورای زکات استان خوزستان در سخنانی به اهمیت زکات از دیدگاه قرآن و روایات پرداخت و گفت: زکات مال فقط یکی از مصادیق زکات است که یکی از مشکلترین زکاتهاست که باعث پاکی روح انسان می‌شود. وی اصل تشریع زکات را ریشه کنی و مبارزه با فقر در جامعه دانست و اظهار کرد: شورای مرکزی زکات در کشور، امسال تأکید بر اختصاص ۶۰ درصد زکات استان را برای نیازمندان و ۴۰ درصد برای پروژه های عمرانی دارد. . . _______________________________________________________________ منبع : سازمان تبلیغات اسلامی . . .   برگزاری همایش زکات در گرگان . در ادامه ی سفر حضور آیت اله تقوی نماینده ولی فقیه در وزارت جهادکشاورزی و رئیس شورای عالی زکات کشور، همایش زکات امروز ۳ شهریور در گرگان برگزار شد. در این همایش آیت اله نورمفیدی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه گرگان، رییس سازمان جهادکشاورزی استان ،جمعی از مسوولان کشوری و استانی و تولیدکنندگان حضور داشتند. . . آیت‎الله سیدرضا تقوی صبح امروز در همایش شورای زکات استان گلستان اظهار کرد: استان گلستان از لحاظ تاریخی و فرهنگی بسیار قوی است و یکی از شاخصه‎ های گلستان وحدت بین شیعه و سنی است. وی ادامه داد: در استان گلستان شیعه و سنی زندگی مسالمت‎آمیز خوبی را به نمایش گذاشتند و گلستان یکی از بهترین استان‎ها در به نمایش گذاشتن وحدت شیعه و سنی است که نقش رهبری و هدایت نماینده ولی فقیه در گلستان برجسته بوده و خوشبختانه تاکنون دشمن نیز موفق به طراحی توطئه‎ در این استان نشده است. رئیس شورای عالی زکات بیان کرد: گلستان از لحاظ اقتصادی به‎ ویژه در تولیدات کشاورزی و باغی و دامی همیشه مورد توجه بوده است، طبیعت زیبای استان گلستان سرمایه‎ای ارزشمند به‎ شمار می‎رود و همه باید از طبیعت سرسبز و پربرکت گلستان استفاده و از آن پاسداری کنند. آیت الله تقوی یادآور شد: تخریب منابع طبیعی تخریب سلامتی، محیط زیست و امنیت غذایی جامعه و مردم است. نخستین جهت‎ گیری نظام اسلامی  تأمین عادلانه زندگی معیشتی مردم است نماینده ولی فقیه در جهاد کشاورزی با بیان اینکه در جامعه‎ای که فقر باشد دین نیست، خاطرنشان کرد: افراد و مسؤولان باید همدرد فقرا، پابرهنگان و مستضعفان باشند و نخستین جهت‎ گیری نظام اسلامی تأمین عادلانه زندگی معیشتی مردم است که یکی از راه‎های آن زکات است. رئیس شورای عالی زکات، یکی از پیام‎ها و حکم زکات را وجهه انسانی این حکم شرعی برشمرد و اذعان کرد: پیام دیگر زکات عرفانی است و انسان با پرداخت زکات به خداوند نزدیک می‎شود. وی با بیان اینکه اوج عرفان در حکم زکات مشاهده می‎شود، یادآور شد: یکی دیگر از پیام‎های زکات جنبه سیاسی آن است.  زکات یک امر ولایی و حاکمیتی است و علاوه‎بر تطهیر جان مال انسان را هم پاک می‎کند وی با اشاره به اینکه نظام اسلامی به پیاده شدن احکام اسلامی است، بیان کرد:  از زکات می‎توان برای آزادی قدس و کمک به مبارزین فلسطین و جبهه مقاومت هم استفاده کرد و این همان جنبه سیاسی زکات است البته هنوز زکات کشورمان به اندازه‎ای نیست که در این راه‎ها هزینه شود. رئیس شورای عالی زکات پیام تربیتی را پیام دیگر زکات خواند و افزود: زکات یک امر ولایی و حاکمیتی است و علاوه‎ بر تطهیر جان مال انسان را هم پاک می‎کند. آیت الله تقوی خاطرنشان کرد: در سال گذشته بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان زکات در سطح کشور جمع‎ آوری شده است و امیدواریم امسال این میزان افزایش یابد. وی تصریح کرد: در کشورمان دو و نیم میلیون نفر افغانستانی وجود دارد که هیچ کدام از آنها بیکار نیستند اما بسیاری از جوانان ما بیکارند و این بیکاران کسانی هستند که مدرک لیسانس گرفتند اما حاضر نیستند در مزرعه‎ کشاورزی کنند و تنها در انتظار یک کار دولتی هستند.  مسؤولان باید قدردان سرمایه‎گذاران و تولیدکنندگان باشند/ اگر می‎خواهیم زکات اداره شود باید به بخش کشاورزی کمک کرد رئیس شورای عالی زکات با بیان اینکه مسؤولان باید قدردان سرمایه‎گذاران و تولیدکنندگان باشند، گفت: اگر بتوانیم معیشت مردم را حل کنیم مشکلات سایر بخش‎ها قابل حل است. آیت الله تقوی با بیان اینکه گلستان استانی کشاورزی است و اگر می‎خواهیم زکات اداره شود باید به بخش کشاورزی کمک کرد، ابراز کرد: البته بخش کشاورزی هم باید به بخش زکات کمک کند تا میزان زکات جمع‎آوری شده افزایش یابد و سفره محرومان رونق بگیرد. وی بر ضرورت فرهنگ‎سازی برای پرداخت زکات در جامعه تأکید کرد و گفت: زکات حقوق واجب و شرعی ما است که باید آن را ادا کنیم. در این مراسم از عاملین زکات استان تجلیل شد. . . . _________________________________________________________________ منبع : استانداری گلستان . . . همایش زکات در بندرعباس برگزار شد . همایش زکات و تجلیل از مودیان، مبلغین و عاملین استان هرمزگان با حضور آیت الله تقوی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، آیت الله نعیم آبادی نماینده ولی فقیه در هرمزگان و رییس سازمان جهاد کشاورزی استان در بندرعباس برگزار شد. . . به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان، آیت الله «رضا تقوی»، نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی ضمن بیان اهمیت زکات از نظر معنوی و اجتماعی گفت: زکات حکم الهی است و باید در جامعه اسلامی اجرایی شود. وی تصریح کرد: جامعه اسلامی تنها به اسم نیست، جامعه ای اسلامی است که احکام اسلامی از جمله زکات و نماز در آن جاری باشد. آیت الله تقوی بیان کرد: سرمایه گزاری و تقویت احکام و ارزش های اسلامی موجب تقویت جامعه را تقویت می کند، اسلامی بودن در واقع به آن محتوایی است که در نظام وجود دارد. وی اظهار داشت: ما آن گونه که باید نسبت به محتوای اسلامی سرمایه گزاری می کردیم انجام نداده ایم. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به جنگ تحمیلی گفت: اگر به دوران دفاع مقدس بنگرید مشاهده خواهید کرد که عامل پیروزی ما در آن جنگ نابرابر تکیه بر ارزش های اسلامی بود. این مقام مسئول تصریح کرد: زکات یک امر فردی نیست و درواقع یک امر حکومتی است و متولی آن حاکمیت است. تقوی افزود: زکات بخل را از انسان دور می کند و مسائل نفسانی را مهار می کند و فضائل اخلاقی را بالا می برد، پیام دیگر زکات به فکر فقرا بودن است. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: باید فقر از را از جامعه بزداییم و بدین منظور دین مبین اسلام راهکارهای متنوعی را در مقابل ما قرار داده است، باید فقر را برطرف کنیم از طریق عمل کردن به اصول و فرامین دینی. لذا نمی شود سفره مردم خالی باشد و از آن ها تقاضای ایستادگی و مقاومت داشته باشیم. آیت الله تقوی با اشاره به ظرفیت های اقتصادی موجود در کشور بیان کرد: باید از امکانات و ظرفیت های موجود در کشور در جهت محرومیت زدایی استفاده کنیم. وی تصریح کرد: دشمن در جنگ اقتصادی فعلی معیشت مردم را نشانه رفته استغ لذا باید در مقابل این توطئه دشمن با برنامه ریزی صحیح و کارآمد ایستادگی کنیم، آن ها می خواهند مردم را نسبت به نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبری و مسئولین بدبین کنند. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی تصریح کرد: باید به مردم تکیه کنیم و اندیشه سازی و خود باوری را در جامعه تقویت کنیم. آیت الله «غلامعلی نعیم آبادی»، نماینده ولی فقیه در استان هرمزگان نیز گفت: تنها به زبان آوردن احکام الهی کافی نیست و باید در عمل ثابت شود، این مورد زمانی نمود پیدا می کند که تفکر ما اسلامی باشد و به وظایفی که اسلام بر عده ما قرار داده است عمل کنیم، از جمله این وظایف پرداخت زکات است که موجب پیشرفت جامعه می شود و از طرفی سیره ائمه اطهار نیز بر این امر یعنی عمل به قوانین اسلامی استوار است. امام جمعه بندرعباس افزود: اسلام نظام مالیاتی فقیری ندارد، لذا باید این نظام در جامعه ترویج شود. وی در ادامه گفت: علم ما از عمل جدا شده است و باید به سمت و سوی عملی شدن و تولیدی شدن حرکت کند تا مشکلات جامعه برطرف گردد. نعیم آبادی اظهار داشت: ایجاد اشتغال در کشور آسان است و لذا باید اهل عمل وارد عرصه شوند و تنها به بخش علمی اکتفا نکنیم، علم بدون عمل راهگشا و حلال مشکلات نمی باشد. . . ____________________________________________________________ منبع : خبرگزاری شبستان . . . حجت‌الاسلام تقوی: تمامی زکات جمع‌آوری شده صرف فقرا می‌شود . . رئیس شورای زکات کشور گفت: تمامی وجوهات جمع‌آوری شده زکات که حدود ۵ هزار میلیارد ریال در سال گذشته بود صرف فقرا شد و این روند همچنان ادامه دارد. حجت الاسلام والمسلمین سیدرضا تقوی روز یکشنبه در همایش عاملین و اعضای شورای زکات خراسان شمالی در بجنورد فلسفه وضع زکات را زدودن فقر در جامعه دانست و گفت: هر چند دولت مدتی است که اختصاص اعتبار معادل زکات جمع آوری شده برای امور عمرانی اختصاص نمی دهد اما،  باید این فریضه الهی را به بهترین روش ادا کرد. وی اظهار داشت: هر چند میزان زکات جمع آوری شده  پارسال ۵ هزار میلیارد ریال بوده اما اگر تبلیغات لازم در این زمینه انجام شود این میزان تا ۱۰ هزار میلیارد ریال هم قابل افزایش است. حجت الاسلام والمسلمین تقوی گفت: براساس برنامه تعریف شده، زکات جمع آوری شده در هر منطقه با مدیریت شورای زکات استان فقط در همان منطقه هزینه می‌شود. وی با بیان اینکه عاملین زکات هیچ کدام از پول زکات دستمزدی برداشت نمی کنند، اظهار داشت: این درحالی است که در دین مبین اسلام سهمی برای آن در نظر گرفته شده است. . . نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه بجنورد نیز در این همایش از زکات و نماز به عنوان دوگانه های به هم پیوسته یاد کرد و گفت: انسان با پرداخت زکات رشد کرده و بالنده می شود. حجت الاسلام و المسلمین ابوالقاسم یعقوبی دل کندن از مظاهر دنیا را جهاد اکبر دانست و افزود: زکات در تمامی ادیان الهی وجود داشته ولی جزو ارکان و پایه های اصلی اسلام بوده و بر کسی پوشیده نیست. وی اظهار داشت: کسی که زکات خود را می پردازد به نوعی خودسازی کرده و برای نیازمندان امکانات ایجاد می کند و خوشحالی را برای خود در دنیا و آخرت رقم‌ می زند. وی خاطرنشان کرد: اگر زکات در جامعه فرهنگ‌سازی شود مشکلات برطرف و از بروز بسیاری از ناهنجاری ها جلوگیری می شود. . . رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی نیز در این همایش با اشاره به تولید سالانه ۱.۵ میلیون تن انواع محصولات زراعی، باغی و دامی در استان، گفت: ۳۷ تا ۴۳ درصد اشتغال سالانه مردم استان در حوزه کشاورزی است که بر این اساس بالاترین نرخ اشتغال کشاورزی در کشور و بالاترین درصد سکونت روستایی را با حدود ۴۵ درصد داریم. عبدالله یوسفی با تاکید بر توجه بیشتر به بخش کشاورزی به دلیل نقش تاثیرگذار آن در امنیت غذایی، افزود: در خراسان شمالی استفاده از سموم کشاورزی به دلیل ارائه آموزش های لازم به کشاورزان کمتر است و درصد قابل توجهی از تولیدات استان سالم و پاک است. وی با اشاره به اینکه با اقدامات دانش محور، وضعیت کشاورزی استان علیرغم خشکسالی های سال گذشته رو به رشد است، خاطرنشان کرد: در این استان سالانه یک میلیارد مترمکعب آب برای کشاورزی در اختیار داریم که ۵۹ درصد آن از منابع سطحی و باران تامین می شود که با توجه به محدودیت های موجود، چاره ای جز استفاده از روش‌های علمی نداریم. یوسفی به تولید ۶ گونه بذر اصلاح شده و سه هزار و ۵۰۰ تن محصول گندم و جو در سال های گذشته اشاره کرد و افزود: با توجه به اینکه ۳۰ درصد توان تولید مربوط به استفاده از بذر اصلاح شده است امروز بالغ بر ۲۳ رقم تنوع بذری داریم و ۱۴ هزار تن بذر گندم و جو تولید و حتی به سایر استان ها ارسال می شود که کمک زیادی به رونق تولید و افزایش آن از ۶۰ هزار تن به ۲۵۰ هزار تن در سال جاری است. وی میزان خرید گندم استان در سال گذشته را ۹۱ هزار تن و در سال جاری ۱۶۳ هزار تن اعلام و اظهار داشت: نوغانداری نیز از پتانسیل هایی است که با توسعه صنعت توتستانها و نژاد اصلاح شده در استان توانستیم با پشتیبانی اعتبارات سفر رهبری توسعه معناداری به آن داده و تولید را به ۵ هزار تن برسانیم. وی از انگور به عنوان دیگر مزیت بزرگ استان یاد کرد و افزود: با توسعه آبیاری تحت فشار، راندمان آبیاری خراسان شمالی از ۳۵ درصد به ۴۵ درصد رسیده و بر اساس برنامه ریزی در پایان برنامه ششم به ۶۰ درصد خواهد رسید. رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: با این وجود علیرغم محدودیت های اعتباری برای توسعه شبکه های آبیاری تحت فشار مشکلی نداریم و از محل اعتبارات صندوق توسعه ملی، بدون محدودیت منابع در اختیار داریم. وی همچنین به صدور مجوزهای بی نام برای سرمایه گذاری در استان اشاره کرد و گفت بر این اساس یکسری زمین ها آماده واگذاری شده که طی آن استعلامات و طرح آماده و به محض اینکه سرمایه گذاری ورود پیدا کند مجوز را به نام وی می زنیم تا سرمایه گذاری را شروع کند. یوسفی یادآور شد از مجموع تسهیلات اشتغال پایدار روستایی در سال گذشته سهم بخش کشاورزی استان ۴۵ درصد بود که ۷۲ درصد منابع در این حوزه جذب شد که بر این اساس چهار هزار و ۳۸۰ میلیارد ریال برای پنج هزار و ۵۲۶ طرح مصوب شد و چهار هزار و ۲۲ طرح منابع لازم را دریافت کردند. . . مدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان شمالی نیز در این همایش با اشاره به برگزاری ۴۶۰ جلسه شورای زکات در سال جاری گفت: هم اینک یک هزار و ۴۴۵ عامل زکات مشغول جمع آوری زکات هستند و ۱۷۳ مبلغ نیز در حوزه ترویج و تبلیغ زکات فعالیت دارند. مجید الهی راد افزود: مجموع زکات جمع آوری شده در سال جاری ۹۹ میلیارد ریال بوده که نسبت به برنامه ۱۱۵ درصد و نسبت به مدت مشابه خود ۱۳درصد رشد داشته است. وی خاطرنشان کرد: از این میزان ۴۹ میلیارد ریال زکات واجب، ۱۵ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال زکات مستحب و ۳۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال زکات فطریه و کفارات بوده است. الهی راد با اشاره به هزینه کرد ۸۰ درصد زکات جمع آوری شده در بین نیازمندان برای مواردی نظیر احداث و مرمت مسکن و معیشت نیازمندان و تحصیل هزینه می شود، اظهار داشت: ۲۰ درصد مابقی نیز برای امور عمرانی روستاها از قبیل احداث مسجد و حسینیه و خاته عالم و فاطمیه مصرف شده است. در این همایش که با حضور رئیس شورای زکات کشور، استاندار و نماینده ولی فقیه در خراسان شمالی و جمعی از عاملین زکات در محل سالن ایثار بجنورد برگزار شد، از استاندار و امام  جمعه و تعدادی از عاملان زکات شهرستان ها تجلیل شد. . . __________________________________________________________________________ منبع : خبرگذاری جمهوری اسلامی ( ایرنا ) . . . همایش «زکات و روحانیت» در تبریز برگزار شد . همایش بزرگ «زکات و روحانیت» با حضور نماینده ولی‌فقیه در امر زکات و با مشارکت کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان تبلیغات اسلامی استان آذربایجان شرقی، در مصلای تبریز برگزار شد. به گزارش خبرگزاری حوزه از تبریز،  در این همایش علاوه بر مسئولان استانی، آیه‌الله حسن عالمی نماینده ولی‌فقیه در امر زکات و رئیس شورای زکات کشور، آیه‌الله محسن مجتهد شبستری نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان شرقی و امام جمعه تبریز و نیز حسین نبی‌لو دبیر شورای مرکزی زکات کشور نیز حضور داشتند.   ترویج زکات از وظایف مهم مبلغان است نماینده ولی‌فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: ترویج زکات از وظایف مهم مبلغان و روحانیت است و اگر آیات قرآن درباره زکات برای مردم تبیین و تفسیر شود، مردم به اهمیت و ضرورت پرداخت زکات پی می‌برند. به گزارش خبرگزاری حوزه از تبریز، آیه‌الله حسن عالمی رئیس شورای زکات کشور در همایش بزرگ «زکات و روحانیت» با توجه به این‌که این همایش در آستانه ماه محرم برگزار شد، با اشاره به این‌که حادثه عاشورا علت مبقیه اسلام است، خاطرنشان کرد: اگر حادثه عاشورا نبود، از سال ۶۱ به بعد نشانی از توحید باقی نمی‌ماند. رئیس شورای زکات کشور در بخش دیگری از سخنان خود فریضه زکات را یکی از مهم‌ترین مسایل اسلامی دانست و عنوان کرد: در قرآن مجید ۳۲ بار سخن از نماز آمده که در کنار همه این آیات، زکات نیز مطرح شده است. آیهالله عالمی افزود: همان‌طور که ما نیازمند تبلیغ نماز هستیم، باید زکات را نیز تبلیغ کنیم، نماز و زکات دو فریضه‌ای هستند که از همدیگر جدایی‌ناپذیرند. نماینده ولی‌فقیه در امر زکات تأکید کرد: ترویج زکات از وظایف مهم مبلغان و روحانیت است و اگر آیات قرآن درباره زکات برای مردم تبیین و تفسیر شود، آنان به اهمیت و ضرورت زکات پی می‌برند. عضو مجلس خبرگان رهبری اظهار داشت: با پرداخت زکات، بسیاری از مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم و مشکلات مستمندان حل می‌شود. روحانیون منادی وحدت باشند امام‌جمعه تبریز گفت: روحانیون و مبلغان باید منادی وحدت بوده و مردم را به همدلی و وحدت دعوت کنند. ه گزارش خبرگزاری حوزه از تبریز، نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان شرقی نیز در این همایش، علما، فقها و روحانیت را متصدی تربیت، هدایت و ارشاد مردم دانست و با اشاره به شرایط عالم بودن، اظهار داشت: بدون مطالعه و معلومات و یا تنها ملبس‌بودن به لباس روحانیت، کافی نیست، بلکه روحانی و مبلغ باید دین‌شناس بوده، احکام الهی و معارف دین را بداند و پاسخ‌گوی شبهات باشد. امام‌جمعه تبریز در پایان با اشاره به این‌که زکات از ارکان اسلام است، ابراز داشت: هشت مسجد در مناطق زلزله‌زده آذربایجان شرقی احداث شده، اما تعداد ۳۲ مسجد دیگر باقی است که باید ساخته شود، پس اگر زکات پرداخت شود، در ساخت این مساجد نیز تسریع می‌شود. ارتباط روحانیت با مردم، اهداف عالی زکات را تبیین می‌کند مدیرکل کمیته امداد امام خمینی (ره) آذربایجان شرقی نیز با اشاره به اهداف برگزاری این همایش، عنوان کرد: ایجاد تعامل مستمر و وحدت رویه بین شورای زکات استان و جامعه روحانیون مبلغ، از اهداف عمده برگزاری این همایش است. آقای حسین دشتی خاطرنشان کرد: تبلیغات و اطلاع‌رسانی دینی به‌عنوان بال‌های مستحکم گسترش و تبیین امر واجب زکات در ایام ماه محرم هستند. وی با اشاره به این‌که در ماه محرم، روحانیون در شهرها و روستاهای استان حضور گسترده‌ای می‌یابند، گفت: با توجه به ارتباط نزدیک روحانیت با مردم، در این ایام، امکان بهره‌مندی از این ظرفیت برای تبیین اهداف عالی فریضه زکات و محرومیت‌زدایی دوچندان می‌شود.   مکتب عاشورا بهترین الگوی سبک زندگی بشریت است مدیرکل تبلیغات اسلامی استان آذربایجان شرقی هم در این همایش، با اشاره به این‌که پیام عاشورا سبک زندگی فرهنگی برای بشریت است، خاطرنشان کرد: هیچ مکتب مادی نتوانسته چنین سبکی را عرضه کند؛ البته غرب الگوهای سبک زندگی را از طریق ماهواره و اینترنت به دنیا ارائه می‌کند، به‌طوری که در آن، مرزبندی بین حرام و حلال از بین رفته است. حجه‌الاسلام والمسلمین عظیمی عزت را یکی از پیام‌های بزرگ عاشورا دانست و ابراز داشت: الگوی دیپلماسی سیاسی باید برگرفته از نهضت عاشورا باشد، هم‌چنان که نهضت امام خمینی (ره) برگرفته از نهضت امام حسین(علیه‌السلام) بود. . . ________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه . . . همایش زکات در ماکو برگزار شد افزایش ۵۶ درصدی پرداخت زکات در این شهرستان . به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از روابط عمومی سازمان جهادکشاورزی آذربایجان غربی، قاسم تاروردی‌زاده در همایش بزرگ زکات که با حضور مسئولان استانی و شهرستانی در محل روستای قره تپه از توابع مرکز جهاد کشاورزی چایپاسار جنوبی این شهرستان برگزار شد، اظهار کرد: طبق گفته مسئولان کمیته امداد امام خمینی این شهرستان به منظور کمک به احداث مساجد، حسینه و انجام کارهای عام‌المنفعه، در سه ماهه اول سال جاری، ۴۵۰۰ میلیون ریال زکات جمع آوری شده است که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته در حدود ۵۶ درصد از رشد برخوردار است. . مسئول حوزه نمایندگی ولی فقیه در جهاد کشاورزی آذربایجان غربی نیز در این همایش با اشاره به اهمیت پرداخت زکات از دیدگاه قرآن کریم، از عاملین جمع اوری زکات در شهرستان قدر دانی کرد و نقش پرداخت زکات را درریشه کن کردن فقر در جامعه انکار ناپذیر عنوان کرد. وی هدف از برگزاری همایش بزرگ زکات در شهرستان را فرهنگ سازی و تشویق بهره برداران عزیز در امر مهم پرداخت زکات برشمرد. مسئول حوزه نمایندگی ولی فقیه در جهاد کشاورزی استان گفت : بیش از یک ششم آیات قرآن کریم در خصوص کشاورزی و موضوعات دامداری و مسائل مربوط به روستا ها است. ساجدی نژاد ادامه داد: یکی از ستون دین زکات است که پرداخت زکات نشانه علاقه انسان به خداوند بوده و طبق فرموده خداوند متعال اگر می خواهید اموال شما افزایش پیدا کرده و افزایش نعمت داشته باشید،  زکات پرداخت کنید . . . ________________________________________________________________ منبع : وزارت جهاد و کشاورزی . . . همایش زکات جنوب استان کرمان برگزار شد . با حضور رئیس ستاد زکات کشور همایش زکات جنوب کرمان در شهرستان عنبرآباد برگزار شد. به گزارش خبرگزاری تسنیم از عنبرآباد، همایش زکات جنوب استان کرمان صبح امروز با حضور رئیس ستاد زکات کشور، مدیر کل کمیته امداد استان کرمان، فرمانداران شهرستان‌های جنوبی استان و مردم و مسئولان در شهرستان عنبرآباد برگزار شد. . . حجت‌الاسلام رضا سالاری امام جمعه شهرستان عنبرآباد در این همایش با بیان اینکه خداوند در آیات متعددی دستور به پرداخت زکات پرداخت داده است اظهار داشت: اهمیت زکات به اندازه‌ای است که در قرآن کریم هر جا از نماز سخن به میان آمده در کنارش به مسئله زکات هم اشاره شده است. وی با اشاره به اینکه آیین مقدس اسلام در همه زمینه‌ها جامع است گفت: زکات در شهرستان عنبرآباد رشد ۲۵ درصدی داشته است و بیش از ۱۰ میلیارد ریال در منطقه عنبرآباد در یک ساله گذشته خرج نیازمندان شده است. در این همایش نادر ملایی فرماندار عنبرآباد با بیان اینکه این شهرستان در زمینه کشاورزی دارای رتبه‌های برتری در کشور است اظهار داشت: خوشبختانه امروز پرداخت زکات در شهرستان عنبرآباد جایگاه واقعی خود را پیدا کرده است. وی با بیان اینکه می‌طلبد شهرستان‌های جنوبی استان کرمان با توجه به محرومیت‌هایی که دارند در زمینه زکات به طور ویژه‌تر دیده شوند گفت: در بحث درمانی هم می‌شود از هزینه‌های زکات استفاده شود چرا که نیازمندان زیادی در این مناطق وجود دارد. فرماندار عنبرآباد به پرداخت تسهیلات بانکی به مددجویان تحت پوشش کمیته امداد اشاره کرد و افزود: در بحث وام‌هایی پرداختی به مددجویان کمیته امداد می‌طلبد سخت‌گیری‌های کمتری شود. . . ______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری تسنیم  

فضیلت زکات

بسم الله الرحمن الرحیم فضیلت زکات . رسول اکرم (ص): ( ان من إخلاق المومنین یا على الحاضرون الصلاه والمسارعون الى الزکاه والمطعمون المسکین. )(۱) یا على! همانا آمادگى براى نماز و شتاب در إداى زکات و طعام دادن به بیچارگان, از اخلاق انسان هاى با ایمان است.( االزکاه تذهب الذنوب. )(۲) پرداخت زکات, گناهان را مى زداید.امام على(ع): ( فرض الله الزکاه تسبیبا للرزق. )(۳) خداوند زکات را واجب کرد, تا سبب فراهم شدن رزق گردد. ( ان الزکاه جعلت مع الصلاه قربانا لاهل الاسلام. )(۴) همانا زکات با نماز واجب شده است, براى تقرب مسلمانان به خداوند. امام باقر (ع): ( بنى الاسلام على خمسه دعائم: اقام الصلوه و ایتإ الزکاه و صوم شهر رمضان و حج البیت الحرام والولایه لنا اهل البیت.(ع) )(۵) اسلام بر پنج ستون استوار شده است: برپایى نماز و اداى زکات و روزه ماه رمضان و حج خانه خدا و ولایت و سرپرستى ما اهل بیت(ع). امام صادق (ع): ( ما ضاع مال فى بر و لا بحر الا بتضییع الزکاه فحصنوا اموالکم بالزکاه. )(۶) هیچ مالى در دریا و خشکى از بین نمى رود, مگر به ندادن زکات پس با دادن زکات اموالتان را حفظ کنید. امام صادق(ع): ( یا مفضل قل لاصحابک یضعون الزکاه فى إهلها و انى ضامن لما ذهب لهم. )(۷) اى مفضل! به پیروانت بگو که زکات را در جایگاه آن قرار دهند و به تحقیق که من آنچه را که از دست آنها رفته است, ضمانت مى کنم. ( سلیمان بن خالد عن الامام الباقر(ع) قال: الا إخبرک بالاسلام اصله و فرعه و ذروه سنامه؟ قلت بلى جعلت فداک; قال علیه السلام: اما اصله فالصلاه و فرعه الزکاه و ذروه سنامه الجهاد. )(۸) سلیمان بن خالد از امام باقر(ع) روایت مى کند که فرمود: آیا مى خواهى که اصل و فرع اسلام و بلندترین درجه آن را برایت معرفى کنم. عرض کردم بله جانم به فدایت باد. فرمود: اصل اسلام نماز است و فرع آن زکات و والاترین درجه آن جهاد در راه خداست. امام صادق (ع): ( اذا قام القائم (عج) إخذ مانع الزکاه فضرب عنقه. )(۹) آن گاه که امام زمان(عج) قیام کند, کسى که زکات را نمى پردازد, دستگیر کرده گردنش را مى زند. امام کاظم (ع): ( انما وضعت الزکاه قوتا للفقرإ و توفیرا لاموال الاغنیإ. )(۱۰) همانا زکات به خاطر روزى فقیران و برکت اموال ثروتمندان, واجب شده است. امام رضا(ع): ( ان الله عزوجل ... امر بالصلاه و الزکاه فمن صلى و لم یزک لم تقبل منه صلاته. )(۱۱) همانا خداوند به نماز و زکات فرمان داده است, پس آن کسى که نمازگزارد و زکات نپردازد هیچ نمازى از او پذیرفته شده نیست. پاورقی ها:پى نوشت ها: ۱ ) اصول کافى, ج۲, ص۲۳۲, ح۵٫ ۲ ) همان, ج۲, ص۱۹, ح۵٫٫ ۳ ) نهج البلاغه, حکمه ۲۵۲٫ ۴ ) همان, خطبه۱۹۹٫ ۵ ) امالى مفید, ص۳۵۳, ح۴٫ ۶ ) محاسن, ج۱, ص۴۵۹, ح۱۰۶۲٫ ۷ ) تحف العقول, ص۵۱۴٫ ۸ ) اصول کافى, ج۲, ص۳۲, ح۱۵٫ ۹ ) ثواب الاعمال, ص۲۸۱, ح۸٫ ۱۰ ) علل الشرایع, ص۳۶۸, ح۱٫ ۱۱ ) الخصال, ص۱۵۶, ح۱۹۶٫ . . . ________________________________________________________________ منبع : نشریه پاسدار اسلام ۱۳۷۵ شماره ۱۸۰

نقش تربیتی زکات در سبک زندگی اسلامی: استنتاج اصول تربیتی

بسم الله الرحمن الرحیم نقش تربیتی زکات در سبک زندگی اسلامی: استنتاج اصول تربیتی . مریم بختیاروند دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی تهران سید جلال هاشمی استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز حسن نوکاریزی کارشناس ارشد مشاوره خانواده دانشگاه شهید چمران اهواز . متن کامل مقاله : PDF : نقش تربیتی زکات در سبک زندگی اسلامی ... . چکیده  در سبک زندگی اسلامی برخی از فرایض ناظر به رابطۀ بین خدا و انسان است. «زکات» یکی از ارکان فروع دین و به معنای پرداخت مال است. خدمت به خلق رمز پیوند انسان با خدا و دربردارنده نتایجی مهم در تزکیۀ نفس و تعالی معنوی انسان است. در این مقاله کوشش شده، با بهره گیری از صورت بازسازی شدۀ الگوی استنتاج عملی فرانکنا، اصول تربیتی پرداخت زکات با استناد به آیات و روایات اسلامی استنباط و تبیین شود. این اصول عبارت است از: اصل پرداخت زکات به مثابه عامل تطهیر معنوی و پاکیزگی روحی، شرط پذیرش اعمال دیگر، شرط دریافت رحمت الهی، وسیلۀ نیل به مقام ایمان و رستگاری، فراهمکنندۀ زمینۀ تقرب به خداوند و به مثابه نشانۀ اعتماد به پروردگار و اهل بیت (علیهم السلام). روش تحقیق: پژوهش حاضر به شیوه اسنادی- تحلیلی صورت گرفته است. یافته ها:یافتههای تحقیق نشان میدهد بین پرداخت زکات به مثابه اجرای یکی از فرایض الهی در تزکیه نفس و تعالی معنوی در زندگی اسلامی رابطهای مؤثر وجود دارد. نتیجه گیری : نتایج به دست آمده حاکی از آن است که با اتکای به اصول تربیتی و با هدف تزکیۀ نفس و تعالی معنوی، نهاد تربیت و نظام تربیت اسلامی به منظور پرداخت زکات به آموزش افراد بپردازد و وجوب آن را در آنان درونی سازد. . کلیدواژه‌ها : سبک زندگی ، سبک زندگی اسلامی ، زکات ،  اصول تربیتی . . _______________________________________________________________________ منبع : بصیرت و تربیت اسلامی سال سیزدهم- شماره ۳۷ - تابستان ۱۳۹۵

احکام، مجازات و آثار دنیوی و اخروی فرار و اجتناب از مالیات زکات

بسم الله الرحمن الرحیم احکام، مجازات و آثار دنیوی و اخروی فرار و اجتناب از مالیات زکات . مهدی عباسی سرمدی  استادیار دانشگاه آزاد اسلامی میرمحمود موسوی کارشناس ارشد حقوق بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی . متن کامل مقاله : PDF : احکام، مجازات و آثار دنیوی و اخروی ... . چکیده :  بانک توسعۀ اسلامی که یکی از نهادهای تخصصی سازمان همکاری اسلامی می باشد از طریق ایجاد نهادها و ارکان مختلف، اقدام به اصلاح نظام های اقتصادی و وضعیت اجتماعی کشورهای عضو و همچنین بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی جوامع مسلمان در کشورهای غیر عضو نموده است. ویژگی برجستۀ بانک توسعۀ اسلامی که آن را از سایر نهادهای اقتصادیِ مشابه متمایز می کند آن است که کلیۀ فعالیت ها و تصمیم گیر های بانک توسعۀ اسلامی که حول متور کاهش فقر، افزایش رشد اقتصادی و پیشرفت اجتماعی اعضاء می باشد در چارچوب شریعت اسلامی شکل می گیرد. از همین رو متمایز بودن بانک توسعۀ اسلامی نسبت به سایر نهادهای مشابه و بررسی رابطۀ متقابل بانک توسعۀ اسلامی با کشورهای عضو و همچنین با سایر نهادهای بین المللی و منطقه ای و تأثیرات این موجودیت ها بر روی یکدیگر، لزوم مطالعه و شناخت بانک توسعۀ اسلامی را به عنوان یکی از موجودیت های حقوق بین الملل موجب می گردد. . واژگان کلیدی: تحولات، بانک توسعۀ اسلامی، سازمان های همکاری های اقتصادی،سازمان همکاری اسلامی، اقتصاد اسلامی. . . _____________________________________________________________________ منبع : فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی / شماره دوم / بهار ۱۳۹۲

تحقیق در مورد زکات، احکام و تاثیرات آن در زندگی مسلمانان

بسم الله الرحمن الرحیم تحقیق در مورد زکات، احکام و تاثیرات آن در زندگی مسلمانان . تعریف زکات زکات یکی از واجبات مهم دینی است که به آن سفارش موکدی شده است. در ادامه در مورد زکات توضیحات بیشتری خواهیم داد. با دانشچی همراه باشید. زکات از فروع دین شمرده شده و در منابع دینی در کنار نماز و جهاد قرار گرفته و یکی‏ از پنج ستون دین است. در ۵۹ آیه قرآن و حدود ۲۰۰۰ روایت به زکات اشاره شده است. در قرآن در بسیاری از موارد از واژه صدقه برای اشاره به زکات استفاده شده است و در فقه، زکات را صدقه واجب می‌خوانند. زکات در اصطلاح شرعی به‌معنای وجوب پرداخت اندازه معینی از برخی اموال است که به حد نصابی خاص رسیده باشد. علت اینکه این واجب، زکات نامیده شده، امید به برکت یافتن مال، یا برای پاکیزه کردن نفس انسان است . . انواع زکات زکات دو نوع دارد: زکات بدن که همان زکات فطره است و در عید فطر پرداخت می‌شود و زکات مال که به غلات چهارگانه، دام‎ها و سکه‌ها با شرایط خاصی تعلق می‌گیرد. . احکام در مورد زکات ◊ وجوب زکات وجوب زکات از ضروریات دین اسلام و مورد اتفاق همه مسلمانان است و انکار وجوب آن موجب ارتداد خواهد شد.[ زکات از عبادات به‌شمار می‌رود، از این رو، نیت (قصد قربت) در آن شرط است. از آیات مختلف قرآن از جمله آیه ۱۵۶ سوره اعراف، ۳ سوره نمل، ۴ سوره لقمان، و آیه ۷ سوره فصلت که همه از سوره‌های مکّی هستند، چنین استفاده می‌شود که: حکم وجوب زکات در مکه نازل شده است، و مسلمانان موظف به انجام این وظیفه اسلامی بودند؛ ولی هنگامی که پیامبر(ص) به مدینه مهاجرت کرد و پایه حکومت اسلامی را گذارد از طرف خداوند مأموریت یافت که زکات را شخصاً از مردم بگیرد – نه این‌که خودشان به میل و نظر خود، در مصارف آن صرف کنند -. آیه شریفه «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً…» در این هنگام نازل شد. مشهور این است که نزول این آیه در سال دوم هجرت بود و سپس مصارف زکات به طور دقیق در آیه ۶۰ سوره توبه بیان گردیده است. . ◊ موارد زکات زکات به نه چیز تعلق می‎گیرد‏: ۱- گندم، ۲- جو، ۳- خرما، ۴- کشمش، ۵- طلا، ۶- نقره، ۷- شتر، ۸- گاو، ۹- گوسفند. برخی سرمایه را نیز به موارد فوق افزوده‌اند؛ هرچند نظر رایج در بین علمای شیعه این است که پرداختن زکات سرمایه را مستحب می‌دانند. اگر کسی یکی از این موارد را مالک باشد، طبق شرایطی واجب است مقداری از آن، که در شریعت معین شده را پرداخت کند. در پرداخت زکات نیت لازم است، چون زکات یک واجب مالی و عبادی است و بر زکات دهنده واجب است آن‎ را برای قربت و امتثال فرمان خداوند پرداخت کند. مراجع تقلید برای وجوب و نصاب موارد زکات احکامی بیان کرده‌اند که لازم است برای اطلاع دقیق از آنها به رسالۀ توضیح المسائل مراجعه کرد. نظر مشهور فقها در این احکام چنین است: . ◊ شرایط زکات غلات برای زکات غلات (گندم، جو، خرما و کشمش) دو شرط وجود دارد: ۱- مالک بودن زراعت ۲- رسیدن به مقدار نصاب (۲۰۷ مَن، معادل۸۴۷ یا ۸۸۵ کیلوگرم) مقدار زکات با توجه به شرایط مختلف آبیاری بین یک دهم تا یک بیستم محصول است. . ◊ شرایط زکات طلا و نقره برای زکات طلا و نقره سه شرط وجود دارد: ۱- زکات طلا و نقره در صورتی واجب می‌شود که آن را سکه زده باشند و معامله با آن رواج داشته باشد. ۲- گذشتِ سال. ۳- رسیدن به مقدار نصاب. نصاب اول طلا بیست مثقال شرعی (حدود ۶۹ گرم) و نصاب اول نقره دویست درهم (حدود ۶۰۰ گرم) و زکات آن یک چهلم است. . ◊ شرایط زکات حیوانات برای زکات دام (شتر، گاو، گوسفند) چهار شرط وجود دارد: ۱- گذشتِ سال ۲- چریدن از علف بیابان نه علوفه چیده شده ۳- بی‌کار بودن حیوان در طول سال ۴- رسیدن به مقدار نصاب. نصاب اول شتر ۵ نفر است که یک گوسفند زکات آن است. زکات اول گاو ۳۰ رأس است که زکات آن یک گوساله دو ساله است. زکات اول گوسفند ۴۰ رأس و زکات آن یک گوسفند است. . ◊ موارد مصرف زکات در بیان تعیین موارد مصرف زکات اکثر مفسّران بدین آیه استناد نموده‌اند و در این موارد، اختلافی ندارند. مراد از صدقات در این آیه زکات واجب است: «انَّما الصَّدقاتُ للفُقَراء و المَساکین و العاملین عَلَیها وَ المُؤلَّفَهِ قُلُوبُهُم وَ فی الرّقاب و الغارمین و فی سبیل الله و ابن السبیل فریضَه مِنَ الله و الله عَلیمٌ حکیم»[توبه ۶۰] صدقات، منحصرا در این موارد هشت‌گانه به مصرف می‌رسد: • فقرا • مساکین • متصدیان اداره صدقات و مأموران جمع‌آوری زکات • افرادی که به وسیله کمک‌های مالی، تمایل بیشتری به اسلام پیدا می‌کنند و تألیف قلوب در آنها به‌وجود می‌آید • کسانی که برده هستند و برای آزادی آنها از زکات استفاده می‌شود • بدهکاران • هر امری که رضای خداوند در آن باشد • ابن سبیل: افرادی که در راه مانده‌اند و درمانده شده‌اند تعلق زکات به سادات زکات واجبِ افراد غیرسید به سادات تعلق نمی‌گیرد. ◊ در مورد زکات فطره و مقدار آن زکات فطره مالی است که پرداخت آن با شرایطی پس از پایان ماه رمضان و با حلول عید فطر واجب می‌شود. مقدار آن یک صاع (تقریبا سه کیلو) گندم یا جو یا خرما یا کشمش برای هر نفر است و هر فرد مکلف باید برای خود و افرادی که نان‌خور او محسوب می‌شوند این زکات را بدهد. به جای هر یک از این ها می‌توان قیمت آن را نیز به فقیر داد. . سایر نعمت‌ها در مورد زکات در معنای گسترده زکات، برای هر نعمتی زکاتی است که با ادای آن، نعمت رُشد و برکت پیدا می‌کند. مطابق روایت امام صادق(ع) در کتاب مصباح الشریعه زکات اعضای بدن چنین هستند: ♦ زکات چشم، نگاه عبرت انگیز و چشم پوشی از شهوات ♦ زکات گوش، شنیدن دانش و حکمت و قرآن و هر آنچه رهایی روح آدمی در آن است و دوری کردن از آنچه موجب گرفتاری روح است مانند دروغ و غیبت و امثال آن ♦ زکات زبان، خیرخواهی برای مسلمانان و بیدار کردن غافلان و تسبیح و ذکر بسیار است ♦ زکات دست، بخشش و جود و عطا به دیگران از نعمتهای الهی و به کار انداختن آن در نوشتن علم و هر آنچه مسلمانان در راه طاعت خدا از آن سود می‌برند و خودداری از انجام کارهای بد ♦ زکات پاها، کوشش در گام برداشتن در راه حقوق خداوند از دیدار صالحان و مجالس ذکر و اصلاح کار مردم و صله رحم و جهاد و هر آنچه صلاح دل و سلامت دین انسان در آن است. . زکات چیست و چه تاثیری می تواند در زندگی مسلمانان و جامعه داشته باشد؟ ◊ اهمیت زکات اول باید باور کنیم که این مالهایی که داریم مال خودمان نیست. ما مثل کارمند بانک هستیم. یک روز می گویند در این باجه بایست و پول بگیر و یک روز هم می گویند در آن باجه بایست و پول بده؛ نه آن روزی که در آن باجه صدها میلیون پول می گیریم مال خودمان است که بخواهیم به هوا بپریم و شادی کنیم و نه آن روزی که باید صدها میلیون در آن باجه بدهیم سکته کنیم؛ نه گرفتن پول معلَّق زدن دارد و نه دادنش سکته؛ مالِ ما نیست؛ بدانیم که خودمان امانت هستیم، اموالمان هم امانت است. «انا للّه»؛ قرآن می گوید مال، مالِ خداست؛ «اتاکُم الله»، «رزقکم الله» یعنی باوَرت نیاید، که مال خودت است. اشکال قارون هم همین بود که وقتی به او گفتند: «اَحسِن کما اَحسَنَ اللهُ الیک»؛ یعنی خدا به تو مال داده، تو هم به فقرا بده؛ گفت: خدا نداده! «انّما اُوتیتُهُ علی علمٍ عندی»؛ یعنی من یک علمی در نزدم است، این از مدیریت من است، من یک اقتصاددان هستم، تخصص دارم. قارون می گفت این، مالِ مغزم است، نتیجه بازوی من است. اشکال قارون همین بود. امّا حضرت سلیمان علیه السلام می فرمود: «هذا من فضل ربی» این را خدا داده؛ آن هم نداده برای عیّاشی بلکه «لِیَبلُوَنی»؛ یعنی می خواهد مرا امتحان کند «أأشکُرُ اَم أکفُرُ» آیا شاکرم و تشکر می کنم یا این که کفران می کنم. باید باورمان بیاید که اولاً این مالی که داریم مالِ ما نیست؛ ثانیا: این مال دلیل بر امتیاز ما نیست؛ چون قرآن نفرموده «ان اکرمکم عندالله کسی که ثروت بیشتری دارد!» هیچ یک از پُستهای جمهوری اسلامی بر اساس پول نیست. این گونه نیست که اگر از کسی بپرسند از چه کسی تقلید می کنی بگوید از مرجع تقلیدی که پولش بیش تر است! یا چه کسی قاضی باشد، کسی که پولش بیش تر است! یا چه کسی امام جماعت شود، هر کس که پولش بیشتر است! یا چه کسی در دادگستری شهادت بدهد، هر کسی که پولش بیش تر است! یا چه کسی وکیل یا رئیس مجلس بشود، هر کس که پولش بیش تر است! یا چه کسی رهبر شود، هر کس که پولش بیش تر است! هیچ کجا در هیچ کدام از عزل و نصبهای حکومت اسلامی، پول مطرح نیست. ثالثا باور کنیم که اگر با پول کمک کردیم از طریق خمس و زکات و دلهایی از محرومین را جذب کردیم جذب دل محرومین ارزشش بیش از جذب مال است. من صد میلیون داشته باشم اما فقرا مرا فحش دهند بهتر است یا ۸۰ میلیون داشته باشم ولی فقرا مرا دوست داشته باشند؛ این ۲۰ میلیون را حساب کنم؛ این ۲۰ میلیون را کمک کنم از طریق خمس یا زکات و با آن دلها را به خودم جذب کنم یا با این بیست میلیون پولها را به خودم جذب کنم. باید باور کنیم ارزش جذب دل بیش تر از جذب پول است. دعای محرومین چقدر برای انسان در دنیا و آخرت سودمند است. از همه اینها گذشته، شاید خود ما فردا فقیر بشویم، یک قهرمان ممکن است بر اثر یک پوست خیار، ویلچری بشود، از پشت بخورد زمین، قطع نخاعی بشود و روی ویلچر بنشیند. ممکن است حافظه را از ما بگیرند و ما حتی اسم خودمان را فراموش کنیم. مغرور نشویم به مال. باور کنیم که خدا قول داده است که اگر مالَت را در راه خدا بدهی خدا جایش را پُر می کند. متن قرآن است، خداوند در آیه ۳۲ سوره سبأ می فرماید: «فهو یُخلِفُه»؛ یعنی خدا جایگزین می کند؛ اگر بدهی جایش پُر می شود. امام صادق علیه السلام فرمود: «به شیعیان من بگویید من ضامن هستم اگر خمس بدهید مالتان کم نشود.» ما خیال می کنیم به ظاهر کم می شود ولی در باطن زیاد می شود. مثل درخت انگوری که کشاورز می آید شاخه هایش را قیچی می کند، هر کس نگاه کند فکر می کند درخت کوتاه شده در حالی که میوه این درخت با این کار بیش تر می شود. باور کنیم کمکی که به یک فقیر می کنیم به درد قیامتمان می خورد؛ اصلاً لذت ببریم از این که یک فقیر سیر شد، یک شکم گرسنه سیر شد. باور کنیم این روایت را که امام فرمود: «اگر به فقرا کمک کنید این کمک شما به صورت یک قیافه زیبا در برزخ همدم شما می شود و دیگر تنها نیستید.» . . ________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

اردوغان: با پرداخت زکات، مشکل فقر در جهان اسلام حل می‌شود

بسم الله الرحمن الرحیم اردوغان: با پرداخت زکات، مشکل فقر در جهان اسلام حل می‌شود . رئیس جمهور ترکیه تاکید کرد اگر مسلمانان زکات خود را بپردازند، فقیری در کشورهای اسلامی باقی نخواهد ماند. . رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه طی سخنانی در کنفرانس «سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی و دولتی» با حضور اعضای سازمان همکاری اسلامی در مرکز کنگره استانبول گفت: تفاوت درآمد ثروتمندترین و فقیرترین کشور اسلامی بیش از ۲۰۰ برابر است. اگر مسلمانان زکات خود را بپردازند، فقیری در کشورهای اسلامی باقی نخواهد ماند. . . وی در ادامه سخنان خود همچنین اظهار داشت: «برای رسیدن به هدف، باید موضوعاتی را که در این کنفرانس بررسی کرده‌ایم، اجرا کنیم. ۲۱ درصد جمعیت کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی یعنی ۳۵۰ میلیون از برادران ما در شرایط بسیار سخت فقر و گرسنگی به‌سر‌می‌برند. روند راه‌اندازی «مرکز داوری استانبول» پایان یافته و فعالیت آن امسال آغاز خواهد شد. ترکیه در سال ۲۰۱۸ با جذب ۴۶ میلیون نفر در لیست کشورهای دارای بیشترین گردشگر قرار گرفته و به رتبه ششم صعود کرد. امسال انتظار داریم پذیرای بیش از ۵۰ میلیون گردشگر باشیم. شاخص‌ها و اصول اقتصاد کلان ترکیه بسیار قوی و سالم است. برای جذب بیشتر سرمایه‌ مستقیم به ترکیه تمام تلاش مادی و معنوی خود را انجام می‌دهیم و از سرمایه‌گذاران حمایت می‌کنیم. برای جلوگیری از تاثیر منفی برخی تنش‌های سیاسی ناشی از تحولات منطقه‌ بر همکاری‌ اقتصادی ترکیه با دیگر کشورها، حساسیت بسیار بالایی نشان می‌دهیم. شرایط مادی و تاریخی برای رشد اقتصادی و ارتقای سطح رفاه مردم در کشورهای اسلامی بسیار مناسب است. ترکیه در صدر کشورهای آماده مقابله با تاثیر جنگ‌های تجاری و نوسانات بازارهای مالی در جهان قرار دارد. از شما برادران درخواست می کنم برای کمک به آلبانی جهت رفع مشکلات ناشی از وقوع زلزله اخیر در این کشور هر آنچه از دست‌تان برمی‌آید انجام دهید». . . ________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری آناتولی

همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات در شوشتر برگزار شد

بسم الله الرحمن الرحیم همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات در شوشتر برگزار شد . همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات با حضور تنی چند از مسئولین، ائمه جماعات و روحانیون طرح مستقر و هجرت در سالن جلسات اداره تبلیغات اسلامی شوشتر برگزار شد. به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی خوزستان،مهدی نوروزی زاده کارشناس فرهنگی و تبلیغ اداره تبلیغات اسلامی شهرستان شوشتر با اعلام این خبر گفت: همایش مبلغین طرح اعزام تخصصی زکات با حضور تنی چند از مسئولین، ائمه جماعات و روحانیون طرح مستقر و هجرت در سالن جلسات اداره تبلیغات اسلامی شوشتر برگزار شد. وی افزود: در این همایش که حجت‌الاسلام علیپور رئیس اداره تبلیغات اسلامی شوشتر، حجت‌الاسلام سبزی مدیر حوزه علمیه، حجت‌الاسلام رستمی دبیر ستاد زکات، مهندس استکی بخشدار مرکزی، مهندس بلیوند رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) و جمعی از ائمه جماعات و روحانیون طرح هجرت و مستقر حضور داشتند، حجت‌الاسلام علیپور در سخنانی، خواستار ترویج بیش از پیش فریضه فراموش شده زکات در سطح جامعه شد و از همه مبلغین خواست تا نهایت تلاش خود را در این راه بکار گیرند. در ادامه، مهندس بلیوند رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) نیز در سخنانی، آمادگی کامل خود را در جهت همکاری با اعزام مبلغ به نقاط روستایی در جهت ترویج فرهنگ زکات اعلام کرد. سپس حجت‌الاسلام رستمی دبیر ستاد زکات شهرستان شوشتر با ارائه گزارشی از روند طرح جمع آوری زکات گندم در سال گذشته، از همکاری خوب و مؤثر روحانیون و مبلغین تشکر و قدردانی کرد. همچنین، حجت‌الاسلام سبزی مدیر حوزه علمیه شوشتر به بیان اهمیت مقوله زکات در اسلام پرداخت و افزود: اگر اهمیت والای این واجب الهی برای افراد جامعه تبیین شود، بدون شک شاهد مشارکت حداکثری مردم در این امر خواهیم بود. در ادامه این مراسم، تنی چند از مبلغین به ارائه راهکارها و پیشنهادات خود پیرامون اجرای هر چه بهتر این طرح نمودند. گفتنی است این همایش در روز یکشنبه ۱۹ اردیبهشت ۹۵ برگزار شد. . . . . . _______________________________________________________________________ منبع : سازمان تبلیغات اسلامی

 آیت الله فاضل لنکرانی:زکات از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است

بسم الله الرحمن الرحیم آیت الله فاضل لنکرانی: زکات از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است . ریشه کنی فقر از آرزوهای امام راحل(ره) بود . زکات یکی از درخشش های دین اسلام است و این مقوله از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است چرا که این دین جاودانه تا روز قیامت برای برطرف کردن فقر از جامعه برنامه دارد و نسبت به فقرا و مساکین هرگز بی تفاوت نبوده است. . نشست شورای زکات کشور نشست شورای زکات کشور امروز با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مهری مدیرکل امور اجرایی زکات کمیته امداد کشور و رؤسای شورای زکات ۸ استان کشور و جمعی از مسئولان زکات استان قم در دفتر مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی(ره) برگزار شد. . . در این دیدار آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی در سخنانی به تبیین اهمیت بحث زکات پرداخت و گفت: زکات یک بحث علمی، قرآنی، فقهی و حدیثی دارد و یک بحث اجرایی دارد، در عرصه معرفتی و مباحث علمی و فقهی زکات، فقها و مفسران واقعا هیچ کوتاهی نکردند ولو اینکه در زمان آنها حکومت اسلامی نبوده است، ولی همه فقها و مفسران به صورت مفصل به بحث زکات پرداخته اند ولی با همه این تلاش هایی که بزرگان انجام داده اند باز یک کار علمی جامع سراغ نداریم که راجع به زکات صورت گرفته باشد و در این میان میدان برای تحقیق  و پژوهش درباره زکات فراوان است. رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) خاطر نشان ساخت:باید یک تلاش مستمر و یک مطالبه جدی از حوزه شود که راجع به زکات چه فعالیت و پژوهشی صورت گرفته است، و باید مشخص شود که دین اسلام راجع به "کنز" چه نظری دارد؟ در روایت پیامبر گرامی اسلام(ص) آمده است که حضرت فرمودند هر مالی که زکات آن پرداخت شود کنز نیست و اگر جامعه ما  این حقایق را بداند مسلما استقبال و پذیرش بیشتری خواهد داشت. . مشروح سخنان آیت الله فاضل بحث زکات از یک جهت بحث معرفتی است که پشتوانه‌ای علمی، قرآنی، فقهی و حدیثی دارد و مسئولیت تبیین آن با فقها و حوزه علمیه است و از جهت دیگر یک بحث اجرایی است که مسئولیت پرداخت و هزینه کرد آن بر عهده مردم و مسئولین امر است. در مورد مباحث علمی و فقهی زکات، فقها، مفسران و محدثان تاکنون هیچ کوتاهی نکرده‌اند ولو در زمان آنها حکومت هم حکومت اسلامی نبوده منتها همه فقها چه فقهای شیعه و چه اهل‌سنت مباحث زکات را مفصل بحث کرده و حتی آن را در ردیف کتاب‌های اول فقه هم قرار داده‌اند و بعد از کتاب طهارت و صوم و صلاه، بلا فاصله وارد خمس و زکات می‌شوند. اینکه این بحث را در اوایل فقه مطرح می‌کنند خود کاشف از اهمیت این موضوع است. با وجود همه تلاش‌هایی که بزرگان ما تاکنون انجام داده‌اند هنوز یک کار علمی جامع راجع به زکات سراغ ندارم. در باب زکات بحث‌های مفصلی مطرح و میدان برای تحقیق فراوان است مخصوصاً با نیازهایی که در عصر ما وجود دارد، نسبت به این موارد باید کار جدید و بحث جدی و دقیق بشود. یادم هست جناب آقای قرائتی(سلمه الله) تقریباً حدود ۲۰ سال پیش از ما پرسیدند آیا در موارد نه‌گانه باب زکات کسی از فقهای زمان هست که قائل به توسعه آن باشد و زکات را منحصر به این موارد نداند؟ ایشان دنبال بود که این بحث از جهت فقهی روشن باشد، من عرض کردم اجازه بدهید از مرکز فقهی بخواهیم روی این بحث کار کنند، لذا درس یکی از کلاس‌ها را در یک سال تحصیلی بر همین موضوع قرار دادیم و بحمدالله کتاب‌هایی نوشته و منتشر شد که الآن موجود است ولی نباید به آن مقدار اکتفا می‌شد. الآن هم این مجموعه‌ای که جنابعالی دبیر آن هستید باید یک تلاش و پیگیری مستمر هم خودتان داشته باشید و از حوزه مطالبه کنید در هر سال از حوزه بخواهید و بپرسید راجع به زکات چه تحقیق جدیدی را فضلا یا اساتید درس خارج ارائه داده‌اند. شما می‌دانید ما دارای یک سرمایه بسیار بزرگی هستیم که هیچ مذهب و مکتبی در دنیا این سرمایه را ندارد، ما قرآن و روایات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و سنت نبوی و سنت ائمه معصومین(علیهم السلام) را داریم، از این سرمایه گرانقدر باید آن طوری که شایسته است استفاده شود. با همه تلاش‌های فراوانی که شده باز جای تحقیق بسیار است. مثلا در مورد آیه شریفه ۳۴ سوره توبه «وَ الَّذینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّهَ وَ لا یُنْفِقُونَها فی‏ سَبیلِ اللهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلیم‏»، مفسران عامه و خاصه زیاد بحث کرده‌اند اما من یک روایتی را دیدیم که خیلی عجیب است، ائمه(علیهم السلام) از پیامبر(صلی الله علیه و آله) نقل می‌کنند که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود «کُلُّ مَالٍ یُؤَدَّی زَکَاتُهُ فَلَیْسَ بِکَنْزٍ وَ إِنْ کَانَ تَحْتَ سَبْعِ أَرَضِین‏» (وسائل الشیعه ۹: ۳۰) هر مالی که زکاتش داده شود این دیگر کنز به حساب نمی‌آید ولو در طبقه هفتم زیرین زمین آن را پنهان کرده باشید. ببینید این روایت چه فکری را ارائه می‌دهد؟ ما الآن اگر از خود حوزه و عرف مردم بپرسیم کنز و گنج چیست؟ می‌گویند گنج آن است که مالی را پنهان کنیم. ولی بر اساس این روایت، (که البته من الآن نمی‌گویم بر اساس این می‌شود صد در صد نتیجه گرفت بلکه باید سایر روایات را هم دید) معنای کنز تغییر می‌کند. اتفاقاً عکس این را هم فرموده‌اند «کُلُّ مَالٍ لَا یُؤَدَّی زَکَاتُهُ فَهُوَ کَنْزٌ وَ إِنْ کَانَ فَوْقَ الْأَرْض‏» (وسائل الشیعه ۹: ۳۰) هر مالی که زکاتش پرداخت نشود گنج محسوب می‌گردد ولو در زیر زمین پنهان نشده و روی زمین باشد. این یک فکر عمیق دینی است که ما باید ببینیم دین به چه چیزی کنز و گنج می‌گوید. با این مطالبی که در روایات و متون دینی ما آمده فرهنگ زکات را در جامعه درست نهادینه کنیم. جامعه بداند که اسلام به چه چیزی کنز می‌گوید، کجا کنز نیست و کجا کنز هست؟ البته خود این آیه هم خیلی بحث دارد، چون آیه می‌فرماید «والذین یکنزون الذهب و الفضه و لا ینفقونها فی سبیل الله» یعنی پیامبر(صلی الله علیه و آله) از خود آیه استفاده کرده‌اند که کنز آن است که انفاق نشود و انسان حق خدا را از آن نپردازد. . زکات حصن و نگهبان اموال است و اقتصاد رونق پیدا می‌کند. باز در روایات باب زکات، این تعبیر آمده که «دَاوُوا مَرْضَاکُمْ بِالصَّدَقَهِ»، با صدقه مریض‌های خود را مداوا کنید یا «وَ ادْفَعُوا أَبْوَابَ الْبَلَاءِ بِالدُّعَاء»، درهای بلا را به وسیله دعا ببندید، و در ادامه می‌فرماید «وَ حَصِّنُوا أَمْوَالَکُمْ بِالزَّکَاهِ» (قرب الإسناد: ۱۱۷) با زکات اموالتان را حفظ کنید، زکات حصن و نگهبان اموال است. حالا غیر از اینکه از جهت معنای لغوی می‌گوئیم زکات موجب رشد مال انسان می‌شود ولی وقتی در جامعه مردم اعتقاد پیدا کنند با پرداخت زکات مال خود را حفظ می‌کنند نظیر حق بیمه‌ای که برای حفظ سرمایه خود هزینه می‌کنند، این امر آنها را تشویق به زکات می‌کند. یک سری ارتباطات در این عالم وجود دارد که ما آن را نمی‌فهمیم و درک نمی‌کنیم، مثل اینکه چه ارتباطی وجود دارد بین صدقه و خوب شدن مریض؟ چه ارتباطی وجود دارد بین طول عمر و صله رحم؟ اینها یک ارتباطات واقعی است که علم عاجز از فهم علت آن است. امروز مردم فکر می‌کنند اگر می‌خواهند مالشان حفظ شود باید آن را در یک بانک بگذارند ولی نمی‌دانند گاهی یک زلزله یا بلای آسمانی تمام آن را از بین می‌برد و نابود می‌کند، یک کرونا می‌آید اینطور اقتصاد دنیا را به چالش می‌کشاند! یک آماری را اخیراً از رادیو شنیدم که کرونا در آمریکا و اروپا چندین هزار میلیارد دلار ضربه اقتصادی وارد کرده، دین ما می‌گوید اگر زکات دهید مال‌تان حفظ می‌شود، اقتصادتان رونق پیدا می‌کند، ما این را باید به جامعه و مردم بگوئیم، هرچند از ارتباط رشد مال با زکات و صدقه خبر نداشته باشیم. زکات ازبرتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است. در همین روایات زکات تعبیرهای خیلی عجیبی آمده که انسان در ابتداء نمی‌تواند درست بفهمد که این کلام چه چیزی در بر دارد؟ نظیر اینکه هیچ پرنده‌ای صید نمی‌شود مگر اینکه تسبیح خدا را تضییع کرده است. ما اصلاً نه تسبیح حیوانات و پرندگان و موجودات عالم را می‌فهمیم و نه تسبیح آن را. قرآن می‌فرماید «لا تَفْقَهُونَ تَسْبیحَهُم» (اسراء:۴۴)، ولی چنین حرفی در روایات هست و می‌خواهد بگوید منشأ تضییع اموال این است که انسان واجبات را انجام ندهد و زکات را ترک کند. همین‌طور که رهبر معظم انقلاب در آن پیام بسیار خوبشان در سال ۹۶ تصریح فرموده‌اند نسبت به بحث معرفتی و فقهی زکات کار کنید. اگر می‌خواهید در مرحله دوم هم که بحث اجرا است موفق باشید باید این مطالب دقیق و غنی را به جامعه منتقل کنید. مگر مردم چقدر خبر دارند که کنز چیست؟ فکر می‌کنند کنز یعنی اینکه انسان مالش را در زیر زمین یا در گاوصندوق پنهان کند. اما وقتی معنای کنز را براساس این روایت پیامبر(صلی الله علیه و آله) در ذیل آیه شریفه تبیین کنیم فکر مردم تغییر پیدا می‌کند. تا ذهن مردم و جامعه را در مسیر صحیح قرار ندهیم خوب به میدان پرداخت زکات نمی‌آیند. واقعاً یکی از درخشش های دین اسلام بحث زکات  است. زکات یکی از مواردی است که انسان می‌تواند با آن برتری این دین را نسبت به سایر ادیان بیان کند و حتی بگوید این یکی از اموری است که استوانه‌ی خاتمیت است، اگر بپرسید اسلام برای حل مسئله فقر جامعه تا قیامت چه فکری اندیشیده است؟ می‌گوئیم زکات. زکات اختصاص به یک زمان خاص ندارد، در هر زمانی مسئله زکات از اهمیت خاصی برخوردار است و موضوع دارد، گاهی از آن تعبیر به صدقه واجب یا  صدقه مستحب، انفاق واجب یا انفاق مستحب هم می‌شود و یکی از برجستگی‌ها و ممیزات دین اسلام است. در ادیان دیگر چیزی به این نحو وجود ندارد که بشر کنار عبادتی که باید برای خدا انجام بدهد چنین وظیفه‌ای هم نسبت به جامعه داشته باشد. در مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام) بخشی به نام فقه اجتماعی داریم. زکات تاکنون از دیدگاه فردی مورد بحث قرار گرفته، اما اگر آن را از دریچه فقه اجتماعی هم مورد بحث قرار بدهیم چه بسا احکام جدیدی پیدا کنیم. چون موضوع موضوع جدید است حکم هم قاعدتاً تقیید پیدا می‌کند. ریشه کنی فقر از آرزوهای امام خمینی (ره) بود. متأسفانه در زمان ما آمار فقر بسیار تکان‌دهنده است این که گفته‌اند حدود ۴۰ میلیون کمتر یا بیشتر زیر خط فقر داریم، آمار وحشتناکی است واقعاً انتظار نداشتیم که در این جامعه و نظام اسلامی این چنین باشد. از آرزوهای امام خمینی(رضوان الله تعالی علیه) این بود که در پرتو حکومت اسلامی ما در جامعه فقیر نداشته باشیم ان شاء الله یک روزی اینطور خواهد شد، نباید در جامعه اسلامی فردی به عنوان فقیر موجود باشد اگر اغنیاء، اگر خود حکومت اسلامی، حق فقرا را ادا کنند ما دیگر فقیری نخواهیم داشت. در این موضوع بحث‌های معرفتی خیلی زیاد است. خود عنوان فقر و فقیر ابعاد فراوان دارد که برای تکمیل بحث می‌بایست از آنها استفاده کرد. اگر زکات از منظر فقه اجتماعی به میدان بیاید قاعدتاً این موضوع هم مطرح خواهد شد برای جامعه‌ای که ۴۰ میلیون زیر خط فقر دارد آیا باز باید زکات منحصر به همان موارد نه‌گانه باشد؟ یا می‌شود توسعه پیدا کند؟ امیدوارم با همت و اخلاص و تلاشی که هست این مباحث به نتایج روشن برسد. تا اخلاص پشتوانه این بحث‌ها نباشد به جایی نمی‌رسد. اگر ما بخواهیم زکات را در یک امر دولتی وظیفه‌ای مطرح کنیم، اینکه فقط گروهی مشخص شوند تا آن را از مردم بگیرند و در جایی مصرف کنند آنطوری که مطلوب است محقق نمی‌شود. حسن کار در این است شما با اخلاص برای خدا و برای خدمت به نظام اسلامی، برای خدمت به مردم که عائله خدای تبارک و تعالی هستند دنبال این کار باشید. گاهی که به این تعابیر برخورد می‌کنم از خود می‌پرسم کجا یک چنین درک و بینشی به ما می‌دهند که بشر عائله خداست؟ «الناسُ عیالُ الله»، خیلی حرف عجیبی است، اینجا همه مردم مطرح هستند و دیگر فرقی بین شیعه و سنی و مسلمان و غیر مسلمان نیست. یکی از توسعه‌ها در باب زکات اینست که برای به دست آوردن و تألیف قلب یک کافر می‌شود به او زکات داد، این چقدر مهم است. امیدواریم در جامعه مسلمین زکات احیا بشود که اگر زکات إحیا شود، مراکز علمی، مساجد، حسینیه‌ها، مراکز خدماتی و رفاهی بسیاری برای مردم ایجاد می‌شود و سطح اقتصادی جامعه در وضع بسیار خوبی قرار خواهد گرفت، ان شاء الله. امیدوارم به دعای خیر امام زمان(عج) که همه تحت ولایت مطلقه آن حضرت هستیم، آنچه را که مرضی خدای تبارک و تعالی است بفهمیم و بتوانیم در جامعه عمل کنیم. . . . . . _______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری حوزه

متن کامل قانون زکات

بسم الله الرحمن الرحیم متن کامل قانون زکات . مدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشور با توجه به انقضای مهلت مقرر در ماده «۱» قانون مدنی و در اجرای مفاد تبصره ماده «۱» قانون مذکور، یک نسخه تصویر «قانون زکات» برای درج در روزنامه رسمی ارسال می گردد. رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی . شماره۵۳۸۱۵/۲۲۲                                                                                ۳۰/۸/۱۳۹۰ . جناب آقای دکتر محمود احمدی نژاد ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در اجرای اصل یکصد و  بیست و سوم (۱۲۳) قانون اساسی جمهوری  اسلامی  ایران قانون زکات که با  عنوان طرح به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده بود، با تصویب در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ ۸/۸/۱۳۹۰ و تأیید شورای محترم نگهبان،  به پیوست ابلاغ می گردد. رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی . متن کامل قانون زکات- pdf _______________ منبع : مرکز پژوهش های مجلس شوارای اسلامی  

ارزیابی دانشگاهیان از لزوم توسعه و ارائه چارچوب مفهومی اندازه گیری حسابداری با رویکرد فرهنگ دین اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم ارزیابی دانشگاهیان از لزوم توسعه و ارائه چارچوب مفهومی اندازه گیری حسابداری با رویکرد فرهنگ دین اسلام . قاسم سلیمی  دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی ، دانشگاه شهید بهشتی تهران زهرا راثیان  کارشناس ارشد و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی . متن کامل مقاله : PDF : ارزیابی دانشگاهیان از لزوم توسعه و ارائه چارچوب مفهومی اندازه گیری حسابداری با رویکرد فرهنگ دین اسلام . چکیده  سرمایه فکری محرک پیش برنده کلیدی برای رقابت و بهبود عملکرد دانشگاهی است. در این جستار که با روش پژوهش کیفی تحلیل محتوا درصدد بازخوانی مفاهیم و رویکردهای ارزیابی سرمایه فکری در آموزش¬عالی صورت گرفته، تلاش شده است تا با توجه به چالشهای پیش روی متخصصان آموزش¬عالی در ارتباط با ارزیابی سرمایه فکری دانشگاهها و مراکز آموزش¬عالی به نسبت داراییهای مادی دانشگاهها و ضرورت پیوند برنامه¬های شناسایی و ارزیابی سرمایه فکری و دانشی با جهت دهی استراتژیک دانشگاه، چارچوب مفهومی بازشناسی شاخصهای ارزیابی سرمایه فکری و دانشی در آموزش¬عالی ارائه شود که راهنمای عملی اجرای مدیریت سرمایه فکری بخش آموزش¬عالی باشد. از این رو، در این مقاله نخست برای درک اهمیت ارزیابی سرمایه فکری در آموزش¬عالی مفهوم سرمایه فکری در دانشگاهها و مراکز آموزش¬عالی بررسی شده است. واکاوی مدلها و چارچوبهای ارزیابی سرمایه فکری در کشورهای توسعه یافته و دانشگاههای پیشرو در بخش بعدی مقاله مورد توجه قرار گرفته است. در پایان به منظور کاربردی تر ساختن یافته¬های این پژوهش با رویکرد تطبیقی و با نگاه تصمیم سازی، با توجه به این موضوع اساسی که دانشگاهها و مؤسسات آموزش¬عالی نمی¬توانند فقط با تکیه بر داراییهای ملموس موفق شوند، بلکه بلوغ سرمایه فکری درون دانشگاهی سبب ساز تولید دانش است، طی یک مدل مفهومی فرایند ارزیابی سرمایه فکری و دانشی در حوزه آموزش عالی ارائه شده است. . واژه های کلیدی : آموزش عالی ، سرمایه فکری ، داریی های نامحسوس ، دانشگاه ها ، مدیریت دانش ، شاخص های ارزیابی . . __________________________________________________________________________ منبع : مدیریت فرهنگی پاییز ۱۳۹۰ , دوره  ۵ , شماره  ۱۳  

ارزیابی روش محاسبه زکات در بنگاه های اقتصادی کشورهای اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم  ارزیابی روش محاسبه زکات در بنگاه های اقتصادی کشورهای اسلامی  ( عنوان عربی : دراسه فی طریقه محاسبه الزکاه فی الشرکات التجاریه فی البلاد الإسلامیه ) .  غلامرضا سلیمانی امیری عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا ( س ) زهرا فرشی  دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا ( س ) . متن کامل مقاله : PDF : ارزیابی روش محاسبه زکات ... . چکیده فارسی هدف این تحقیق بررسی و محاسبه زکات در شرکت های بازرگانی از دیدگاه تجاری است و رویکرد آن دینی- کاربردی است. این تحقیق معانی زکات، ابعاد و موارد وجوب آن را در دارایی های شرکت ها از دیدگاه اندیشمندان اهل تشیع و تسنن در کشورهای اسلامی بررسی می کند. سپس شیوه محاسبه زکات، در کشورهای اسلامی برای شرکت های تجاری بررسی می شود و قوانین و استانداردهایی که تاکنون، درباره محاسبه زکات در شرکت ها صادر شده و نحوه انعکاس آن در صورت های مالی به ویژه صورت سود و زیان ارزیابی می شود. در نهایت، چالش ها و موانع موجود در شیوه محاسبه زکات و ارایه آن، در صورت های مالی شرکت ها و پیشنهادهای لازم را بیان کرده است. . چکیده عربی یهدف المقال إلی تقدیم دراسه فی طریقه محاسبه الزکاه فی الشرکات التجاریه من الناحیه الشرعیه والتطبیقیه. بحث المقال بشکل مقارن بین الفریقین أبعاد الزکاه و وجوبها فی ممتلکات الشرکات التجاریه فی البلاد الإسلامیه. ثم تطرق لطریقه محاسبه الزکاه فی هذه الشرکات، والقواعد والقوانین التی تتحکم بهذه الطریقه، و کذا الآثار والانعکاسات المترتبه علی ذلک فی الجانب المالی، سیما فی جانب الربح والخساره. و ختم المقال البحث بطرح الإشکالیات والمعوقات التی تقع فی طریق هذه الطریقه فی المحاسبه فی المجال المالی، و قدم مجموعه مقترحات و معالجات فی هذا الصدد. . کلیدواژه ها : زکات ، نرخ زکات ، مواد وجوب زکات ، حسابداری زکات ، واحدهای تجاری ، استاندارد زکات . . ______________________________________________________________________ منبع : فقه اهل بیت علیهم السلام         ۱۳۹۰ , دوره  ۱۷ , شماره  ۶۶-۶۷ 

نقش زکات در نظام اقتصادی اسلامی – (چکیده پایانامه)

بسم الله الرحمن الرحیم نقش زکات در نظام اقتصادی اسلامی (چکیده پایانامه) . نویسنده : عدنان لاجوردی مقطع: کارشناسی ارشد رشته گرایش: معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه: امام صادق (ع) استاد راهنما: محمد باقر باقری کنی استاد مشاور: مسعود درخشان . چکیده هدف از این پژوهش، بررسی نقش زکات به عنوان یکی از مهمترین منابع درآمد حکومت اسلامی در نظام اقتصادی اسلام است. تحقیق حاضر که به روش کتابخانه ای انجام یافته، مشتمل بر چهار فصل است. فصل اول، اختصاص به کلیات زکات دارد. در فصل دوم، منابع زکات مورد بررسی قرار می گیرد. فصل سوم، به مصارف زکات می پردازد. نهایتا" فصل چهارم، نقش حکومت اسلامی در زکات را بیان می دادرد. براساس نتایج حاصل از تحقیق، وجود ثروت و مال، با گذشت زمان باعث ایجاد شکاف طبقاتی بین ثروتمندان و تهیدستان جامعه می شود و این شکاف طبقاتی، تمام مفاسد خانمان براندازی که منجر به تباهی جامعه می شود را به دنبال دارد. اسلام برای کم کردن شکاف موجود بین زندگی طبقات فقیر و غنی و تامین حداقل معیشت برای فقرا، اغنیا را موظف می سازد که به شکرانه نعمات الهی و به خاطر مسوولیت شرعی که نسبت به بردران دینی خود دارند، سهمی از اموال مازاد بر احتیاجشان را بنام زکات و بعنوان عبادت بپردازند. چون میزان نیازهای جامعه بر حسب تطور زمان و مکان متغیر است، لذا انواع اموال زکوی، نصاب زکات و نرخ آن و نیز راههای مصرف آن باید سیال، دینامیک و متغیر باشد و با نظر ولی فقیه حاکم تعیین گردد. بعنوان یک را ه عملی برای تعیین نصاب پیشنهاد می شود بجای محاسبه میزان تولید، میزان پول لازم برای رفع احتیاجات سالانه هرفرد در هر اجتماع و دوره را محاسبه کرده و به آن مرز احتیاج اطلاق می شود. کسانی که درآمدشان از این حد پایین تااست مابه الاتفاوت را از بیت المال بگیرند و آنهایی که درآمدشان تا چنین حدی است، از پرداخت زکات معاف باشند و چیز هم نگیرند و از آن به بالا بسته به اینکه افراد از چه نوع فعالیتهایی و در برابر صرف چه مقدار کار درآمدهای اضافی داشته اند، نصابهای متناسب برقرار گردد تا بدین ترتیب فقر و مسکنت از بین برود، کار تشویق شود، تولیدات بالارود و جامعه اسلامی هم رفاه و هم قدر ت را بدست آورد. همچنین زکات می تواند نقش تعیین کننده و فعالی را جهت برقراری عدالت اجتماعی و تقلیل شکاف طبقاتی بین ثروتمندان و تهیدستان جامعه ایفا کند . به عبارت دیگر همواره ارتباطی تنگاتنگ بین ابعاد اخلاقی و عبادی اسلام با احکام اقتصادی و مالی آن وجود دارد و همین خصوصیت، زکات را از مالیات مرسوم و امروزی جدا می کند. با تادیه زکات دو نتیجه بسیار مهم و حساس در حیات فردی و اجتماعی حاصل می شود: تزکیه نفس و تزکیه مال، و ایندو روی یکدیگر تاثیر متقابل دارند، بنابراین برای داشتن یک اقتصاد سالم اسلامی، باید نسبت به سایر ابعاد اسلام یعنی اعتقادات، اخلاقبیات و عبادات نیز توجه کافی و عنایت کامل مبذول شود. . توجه: جهت دریافت اصل پایان نامه به دانشگاه مربوطه مراجعه کنید. ____________________________________________________________ منبع : مرکز تحقیقات صدا و سیما  

۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری می‌کنند

بسم الله الرحمن الرحیم ۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری می‌کنند . مدیرکل امور هماهنگی و اجرایی زکات کمیته امداد کشور گفت:حدود ۱۰ کشور اسلامی و ۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری کرده و کارکردهای آن را مورد بررسی قرار می‌دهند. . . حجت الاسلام و المسلمین محمد طاها مهری روز چهارشنبه در شورای زکات قزوین با اشاره به اینکه قانون زکات در سال ۹۰ به تصویب رسیده است، افزود:با توجه به این قانون، شورای عالی زکات در استانها به ریاست نماینده ولی فقیه در استان تشکیل می شود. وی اظهار داشت: دبیرخانه شورای زکات در کمیته امداد تلاش می‌کند در راستای ترویج فرهنگ زکات در کشور فعالیت‌های جدی و موثری را داشته باشد و در حوزه محرومیت‌زدایی و کمک به نیازمندان با هدایت‌های رهبر معظم انقلاب گام های بلندی را بردارد. این مسوول با اشاره به تأکیدات قرآنی مبنی بر اهمیت زکات و وجود قانون زکات در کشور،افزود:این قانون در سال ۹۰ توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده و ۱۱ وزارتخانه، نهاد و سازمان را موظف و مکلف به تشکیل شورای عالی زکات کرده است. وی مساله زکات را در جامعه، امری ضروری دانست و افزود: رهبر انقلاب در سال  ۹۰ فرمودند زکات باید سرلوحه کار مسوولان جمهوری اسلامی قرار بگیرد و نسبت به آن توجه ویژه‌ای مبذول شود. مدیرکل امور هماهنگی و اجرایی زکات کمیته امداد کشور ادامه داد: هر آنچه از صدقات، احسان و انفاقات وجود دارد، زکات است و زکات غیر از احسان، خیرات و صدقات نیست که منجر به تزکیه روح و مال می شود. وی با بیان اینکه کارگروه ویژه فقهی برای مباحث معرفتی و کارکردهای عظیم زکات در قم تشکیل شده است،افزود: در هفته گذشته سه روز در قم در محضر مراجع و کارشناسان جلسات متعددی را تشکیل دادیم تا بتوانیم همایش بین المللی زکات و کارکردهای نظام مالی اسلام را برگزار کنیم تا در دنیای اسلام، کشور اسلامی ما از بحث زکات غافل نشود. حجت الاسلام مهری افزود: فرهنگ سازی، احیا، ترویج و تبلیغ زکات هم جزو اولویت ها و برنامه های ما است و سفرهای استانی با این رویکرد انجام می شود. وی تأکید کرد: از نمایندگان مجلس شورای اسلامی این توقع را داریم که موضوع فقر و کمک به محرومان را در ردیف های بودجه ای مجلس مورد توجه قرار دهند. . . ______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی ( ایرنا )  

روش های پیاده سازی مالیات های اسلامی در قوانین مالیاتی عصر حاضر: مطالعه موردی: زکات در مالزی و عربستان

بسم الله الرحمن الرحیم روش های پیاده سازی مالیات های اسلامی در قوانین مالیاتی عصر حاضر مطالعه موردی: زکات در مالزی و عربستان . سید ضیاءالدین کیاءالحسینی  عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه مفید . متن کامل مقاله : PDF : روش های پیاده سازی مالیات های اسلامی در قوانین مالیاتی . چکیده: در زمان حاضر لزوم پرداخت انواع مالیات ها به همراه وجوب پرداخت حقوق مالی دینی و ارتباط آنها با یکدیگر، از مسائلی است که نظامات مالیاتی و نهادهای دینی و همچنین مردم با آن مواجه هستند و طبیعتاً این ارتباط ابهاماتی را برای هر یک از سه ضلع فوق الذکر ایجاد نموده که حل آن ضرورتی علمی و اجرائی است. بنابراین جستجوی راه حل های مناسب جهت سامان دهی این ارتباط موجب افزایش کارآیی پرداخت های مالی مردم می شود. این سامان دهی باید با ملاحظاتی در زمینه های مختلف همراه باشد. نوشتار حاضر بعضی از ملاحظات جهت اجرایی نمودن مالیات های دینی را احصاء نموده و ساز و کار تأثیرگذاری آنها را در کشور مورد بررسی قرار داده است. در مجموع ۱۸ محور برای ملاحظات پیاده سازی مالیات های اسلامی احصاء شد. سپس با نظرخواهی از محققان و مدرسان اقتصاد اسلامی به رتبه بندی این محدودیت ها پرداخته شد. نتایج نظرخواهی حاکی از آن است که استقلال حوزه های علمیه از بالاترین درجۀ اهمیت، و محدودیت ها (ملاحظات) فقهی از کم ترین امتیاز برخوردارند. عدم وجود قوانین منسجم در جهت پیوند بین قوانین مالیاتی کشور و مالیات های اسلامی و عدم ساختار مناسب از مهم ترین ملاحظات برای اجرایی نمودن مالیات های اسلامی است. همچنین تمرکز مالیات های اسلامی- بالاخص خمس- و اختیار نظام اجرایی کشور هم استقلال حوزه های علمیه را تهدید می کند و هم با ملاحظات و محدودیت هایی مثل عدم تقارن اطلاعات بین مؤدیان و نهادهای دریافت کننده، عبادی بودن خمس و زکات، تعدد فتاوی همراه است. . واژه‌های کلیدی: زکات، خمس، مالیات، محدودیت فقهی، محدودیت تقنینی، محدودیت اجرایی و محدودیت ساختاری . . . ____________________________________________________________________ منبع : پژوهشنامه مالیات/شماره یازدهم (مسلسل ۵۹ )، پاییز ۱۳۹۰

کتاب نهادهای مالی زکات در کشورهای اسلامی و جمهوری اسلامی ایران

بسم الله الرحمن الرحیم کتاب نهادهای مالی زکات در کشورهای اسلامی و جمهوری اسلامی ایران . مؤلفان: محمدمهدی عسکری، مهدی اسماعیل‌پور ناشر: دانشگاه امام صادق (ع) . . زبان: فارسی رده‌بندی دیویی: ۲۹۷٫۳۵۶ سال چاپ: ۱۳۹۲ نوبت چاپ: ۱ تیراژ: ۵۰۰ نسخه تعداد صفحات: ۳۰۸ قطع و نوع جلد: رقعی (شومیز) شابک: ۹۷۸۶۰۰۲۱۴۳۳۲۷ . معرفی کتاب  جمع‌ آوری‌ و توزیع‌ زکات‌ در دوران‌ حکومت‌ حضرت‌ رسول‌(ص) و امیرالمؤمنین‌(ع) در نهایت‌ دقت‌ صورت‌ می‌گرفته‌ است‌ و در زمان‌ خلفا نیز تا حدودی‌ این‌ نظام‌مالی‌ اجرا می‌شد. در زمان‌ معاصر اجرای‌ این‌ فریضه‌ الهی‌ هر چند به‌طور ناقص‌، در بسیاری‌ از کشورهای‌ مسلمان‌ مورد توجه‌ قرار گرفته‌ ولی متأسفانه‌ در کشور ما چندان‌ توجهی‌ بدان نشده‌ است‌. مصادیق‌ متعلقات‌ زکات‌ در زمان‌ معاصر کدامند؟ آیا اصناف‌ مستحقین‌ زکات‌ در حال حاضر وجود دارند؟ چه‌ نهادی‌ مسئولیت‌ جمع‌‌آوری‌ و توزیع‌ زکات‌ را بر عهده‌ دارد؟ پاسخ‌ به سؤالات‌ بالا، شروط‌ لازم‌ برای‌ اجرای‌ نظام‌ زکات‌ در یک‌ جامعه‌ اسلامی‌ است‌. کتاب حاضر که برگرفته از پایان نامه کارشناسی ارشد جناب آقای اسماعیل پور می‌باشد، در جهت پاسخ گویی به سؤالات فوق‌الذکر با بهره‌گیری از آراء فقهای عظام شیعه در دوره‌های مختلف و زمان حال و نیز تجارب ستاد زکات و با هدایت‌های حجه الاسلام و المسلمین جناب آقای قرائتی تدوین شده است.

شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود

بسم الله الرحمن الرحیم  اهتمام کشورهای اسلامی به مسئله زکات  شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود  نخستین فرهنگ لغت اختصاصی زکات تدوین می شود . نقش زکات در پاکی و معنویت فردی و اجتماعی برای مسلمانان جهان ثابت شده است و به همین دلیل به منظور احیاء و تقویت این امر، کشورهای اسلامی برنامه های متعدد و مختلفی دارند که در اینجا بخشی از این فعالیتها طی هشت ماه اخیر منعکس می شود. تبیین مسئله زکات، نقش و کارکردهای آن منجر به احیای ایمان در روح و جان انسان می شود. از این رو افزایش فعالیتهایی درباره زکات زمینه های لازم برای از بین بردن فقر و تهیدستی میان مسلمانان و جوامع اسلامی را فراهم می کند و بستری برای ارتقاء همبستگی و اتحاد مسلمانان می شود. . . در همین راستا کشورهای اسلامی نیز به این امر اهتمام ویژهای داشته و با فعالیتهای متنوع و متعددی در تلاش برای احیا و تقویت این امر و کمک به موقعیت اقتصادی مسلمانان هستند . . مالزی برای مدیریت سازمان بین المللی "زکات" اعلام آمادگی کرد نخست وزیر مالزی با تأکید بر ضرورت تأسیس سازمان بین المللی "زکات"، اظهار داشت: مالزی آمادگی لازم برای میزبانی سازمان بین المللی مذکور را دارد تا به نیازمندان و فقرای کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی کمک کند. عبدالله بداوی با بیان اینکه زکات نقش بسیار اساسی در کشورهای مختلف به ویژه در کشورهای اسلامی دارد، اظهار داشت: شایسته است زکات توسعه یابد، از این رو تأسیس پایگاهی استراتژیک برای ریشه کنی فقر میان برخی از کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی که از این مسئله رنج می برند، ضروری است. سازمان بین المللی " زکات" در مالزی تأسیس می شود سازمان بین المللی "زکات" به منظور همکاری کشورهای اسلامی و توزیع عادلانه ثروت میان کشورهای فقیر و نیازمند در مالزی تأسیس می شود. عبدالله محمد زین الوزیر رئیس هیأت دولت مالزی گفت : تأسیس سازمان بین المللی زکات زمینه ای برای همکاریهای سازنده میان کشورهای اسلامی را فراهم می آورد و تلاش آنها را برای از بین بردن مشکلات مسلمانان افزایش می دهد. رئیس هیأت دولت مالزی با بیان اینکه به منظور تحقق عدالت اجتماعی و طبقاتی میان ملتهای مختلف نیازمند توزیع ثروت عادلانه میان آنها هستیم، اظهار داشت : برای توزیع عادلانه ثروت باید دستگاههای مختلف آماده شده و نظام خاصی مورد تدبیر قرار گیرد تا این فریضه الهی را که خداوند به آن امر کرده به انجام رسد. وی با بیان اینکه سازمان مذکور به یاری امت اسلامی پرداخته و آنها را از فقر، نادانی، فشار و تأثیرات خارجی رها می سازد، تصریح کرد: این سازمان نیاز به کارشناسانی در زمینه جمع آوری زکات و توزیع آن در سطح محلی و ملی میان نیازمندان و فقراء دارد تا در پی آن نتایج مثبت و دستاوردهای مطلوبی ایجاد شود. عبدالله بداوی در این خصوص اظهار داشت: تأسیس این سازمان که در مسائل اقتصادی و اجتماعی کشورهای فقیر و نیازمند مورد استفاده قرار می گیرد، گامی اساسی برای تنظیم کمک به کشورهای اسلامی خواهد بود و انجام تعالیم دینی را در پی خواهد داشت. شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی گفت: سازمان به فعال سازی شورای جهانی زکات به منظور مبارزه با فقر و بیکاری در برخی از کشورهای اسلامی اقدام کرده است. شیخ صالح بن عبدالله کامل رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی با بیان اینکه تدابیر و تصمیمات اجرایی برای این طرح آغاز شده است، اظهار داشت: انعقاد توافقنامه همکاری میان شورای جهانی با کشورهایی چون موریتانیا، سنگال، مالزی، بنین و با مشارکت سازمانهای اقتصادی و بانکهای اسلامی به منظور توزیع زکات در این کشورها آغاز شده است. طی دوره های آتی این طرح در دیگر کشورهای اسلامی نیز اجرا می شود . شوراهایی که با شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی همکاری می کنند، ۲۰ هزار شورا و مرکز است که آنها به منظور جمع آوری زکات در سطح جهانی فعالیت می کنند. در این طرح علمای مسلمان از کشورهای عربی و اسلامی چون عربستان، مصر، تونس به منظور تثبیت همبستگی میان مسلمانان همکاری کردند. تأسیس شورای جهانی زکات از سوی پروفسور اکمل الدین احسان اوغلو رئیس سازمان کنفرانس اسلامی و احمد عبدالله بداوی نخست وزیر مالزی در ۲۸ نوامبر سال ۲۰۰۶  پیشنهاد شد. پرداخت زکات تزکیه و تطهیر نفس و روح را موجب می شود پروفسور عبدالقادر الفادنی دبیر کل دیوان زکات در سودان بر اهمیت اطلاع سانی و اشاعه فرهنگ زکات میان جوامع اسلامی تأکید کرد و گفت: زکات از تعالیم و دستورات الهی به شمار می رود که پرداخت آن اهمیت به سزایی در میان اقشار مختلف مردم دارد. پروفسور الفادنی با بیان اینکه جوامع اسلامی به منظور انجام فریضه الهی باید تبلیغات گسترده ای انجام دهند، اظهار داشت: اشاعه و تبیین مسئله زکات از اموری است که بر همه مسلمانان ضرورت دارد. پرداخت زکات انسان را یاری می کند تا بتواند خود را برای رسیدن به صفات و خلقیات نیکو آماده سازد. این عمل در واقع از خود گذشتن و ایثار است که نتایج و تأثیرات مثبت و سازنده آن در زندگی فردی و اجتماعی کاملا مشاهده می شود. نشست بین المللی "زکات" در بیروت برگزار شد نشست بین المللی "زکات" ۱۵ و ۱۶ ژانویه ( ۲۵ و ۲۶ دی سال ۸۵ ) به منظور اهتمام به مسئله زکات و بهره گیری صحیح از آن برای کاهش و رفع مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشورهای اسلامی در بیروت برگزار شد. این نشست به منظور تحکیم روابط بیت الزکات و صندوق زکات بود تا ضمن ارائه طرحهایی مناسب از آنها را حمایت و به مرحله اجرا در آورند. شرکت کنندگان در این نشست به ارائه تجارب مؤسساتی پرداختند که درعملکرد و فعالیت خود موفق بوده و یا در توسعه و گسترش عملیات زکات و ارتقاء آگاهی مردم مناسب عمل کرده اند. هدف از برگزاری این نشست ضمن بیداری مسلمانان نسبت به مسئله زکات، تشویق عموم مردم و سازمانهای مختلف در ارتباط با مسئله زکات است . نشست "زکات" در امارات برگزار شد چهارمین نشست رؤسای دستگاههای مسئول زکات به منظور استفاده بهتر از زکات و آگاهی مسلمانان نسبت به پرداخت زکات طی دو روز ۲۸ و ۲۹ نوامبر ( ۷ و ۸ آذرماه سال ۸۵ ) در امارات برگزار شد. طی این همایش پیشنهاداتی برای استفاده بهتر از زکات ارائه شد تا طی برنامه ریزیهایی در این باره، راهکارهای بهره گیری و استفاده مناسب از زکات فراهم شود. برنامه ریزی رسانه های گروهی در راستای بیداری، همکاری و هماهنگی با وزارت امور اسلامی کشورهای مختلف و استفاده از خطابه های دینی جهت روشنگری درباره زکات در این همایش بررسی شد. دستگاههای مسئول در امر زکات باید فعالانه و پویا عمل کنند شرکت کنندگان در چهارمین نشست رؤسای مراکز مرتبط زکات با تأکید بر ضرورت افزایش مراکز مسئول در زمینه زکات اعلام کردند: مسئله زکات، نتایج و دستاورهای آن باید برای مسلمانان تبیین شده و دستگاههای مسئول برای بهره گیری مناسب از زکات، فعالانه و پویا عمل کنند . عبدالله مهیری دبیر کل صندوق زکات امارات در نشست رؤسای دستگاههای مسئول زکات ۷ آذر ماه در ابوظبی گفت: باید ضمن معرفی و تبیین مسئله زکات، نقش و کارکردهای آن نیز بیان شود تا حس ایمان در روح و جان مسلمانان احیاء شود. این نشست در چارچوب همکاری و همبستگی مستمر سازمانها، نهادها و شوراهای مسئول زکات برگزار شده است تا زمینه های لازم برای تقریب دیدگاههای مختلف درباره زکات را به وجود آورد، از این رو برنامه ریزیهای مشترک برای تحکیم و فعال سازی نقش زکات بسیار ضروری است. مدیر اداری امور اقتصادی کویت نیز در این گردهمایی اظهار داشت: باید زمینه های استفاده از فعالیتهای زکات افزایش یابد، زیرا انسانهای دیگری وجود دارند که در جوامع اسلامی از تهیدستی و فقر رنج می برند و شریعت حق و حقوقی برای آنها در نظر گرفته است که باید از آن بهره مند شوند.  مسئله زکات یکی از عواملی است که همبستگی مسلمانان و اتحاد آنها را در پی دارد. هفتمین همایش بین المللی زکات در کویت برگزار شد هفتمین همایش بین المللی زکات طی روزهای ۴ و ۵ فروردین ماه از سوی خانه زکات کویت با مشارکت شخصیتها و علمای مسلمان از کشورهای مختلف برگزار شد. قائم مقام خانه زکات کویت در امور اجتماعی این همایش را به مثابه انعکاس توجه برگزارکنندگان و شرکت کنندگان به امور خیر دانست و مجموعه ای از تجربه ها و تحقیقات موسسات و نهادهای اسلامی در زمینه زکات در این همایش دو روزه ارائه کرد. این همایش که با همکاری بانک توسعه اسلامی مستقر در جده برگزار شد به ارائه گزارش درباره دستاوردهای همایشهای پیشین پرداخته و ضرورت کاربرد سیستم کیفیت اجرایی یا سازمان بین المللی تعیین استاندارد در این زمینه را مورد تأکید قرار داد. همچنین مقالات این همایش کاربرد تکنولوژی در زمینه زکات را مورد بررسی قرار داد. زکات از منظر فقهی در بحرین بررسی می شود همایش "بررسی احکام فقهی زکات" با هدف فعال سازی شوراهای جهانی زکات در جمع آوری و توزیع عادلانه آن، با سخنرانی آیت الله تسخیری تحت عنوان "اهمیت زکات در اسلام و جایگاه آن در مباحث فقهی و مصرف بهتر آن در بین کشورهای اسلامی" از امروز ۱۵ اردیبهشت به مدت سه روز در بحرین برگزار  شد . این همایش به نقش شوراهای جهانی زکات در فعال سازی، جمع آوری، و توزیع عادلانه آن اشاره کرد تا در راستای اهداف اساسی زکات گامی سازنده بردارد. شرکت کنندگان اطلاع رسانی درباره زکات، اموال و مقدار توزیع آن، تأسیس گروههای توزیع زکات، استفاده از اموال زکات، اعطای زکات به غیر مسلمانان، استفاده از نظایر آن و مصارف زکات را بررسی کردند. فرهنگ سازی ضرورتی برای گسترش زکات به عنوان یکی از ارکان اسلامی است شرکت کنندگان در همایش "بررسی احکام فقهی زکات" در بحرین با اشاره به اینکه اهتمام به امور زکات نیازمند فرهنگ سازی، فعالیتهای رسانه ای و آموزش است، اعلام کردند: مسئله زکات نه تنها یکی از ارکان اسلام بلکه یکی از مهمترین ارکان اقتصاد اسلامی به شمار می رود. شیخ عبدالله کامل رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی در مراسم افتتاحیه همایش "بررسی احکام فقهی زکات" با اشاره به اینکه ایده تأسیس شورای جهانی زکات در همایش مالزی در نوامبر ۲۰۰۶ ارائه شد تا به موجب آن شوراها و احکام و مسائل اساسی در زمینه فعالیتهای آن ساماندهی شوند، اظهار داشت: زکات از ارکان اسلامی است که رنگ جهانی به خود گرفته و به منظور برطرف کردن نیازهای بشری و بر اساس شریعت الهی سعی در حفظ حقوق فرد و جامعه دارد . وی با اشاره به اینکه شورای جهانی زکات فرصتی برای تبادل اطلاعات کارشناسی میان گروههای مختلف درباره زکات فراهم می کند، تصریح کرد: فعالیتهای اداری ضمن حمایت از مسئله از زکات، به منظور مصالح و منافع مسلمانان مورد استفاده قرار می گیرد. دکتر محمد حبیب بن خوجه دبیر کل مجمع فقه اسلامی با بیان اینکه اهتمام به امور زکات نیازمند فرهنگ سازی، فعالیتهای رسانه ای، آموزش، توسعه، تحصیل و توزیع است، یاد آور شد: باید در راستای گسترش و تعمیق شریعت اسلام و تحقیقات فقهی تلاش کرد. نخستین فرهنگ لغت اختصاصی زکات تدوین می شود کمیته شرعی صندوق زکات امارات در دومین گردهمایی خود در سال ۲۰۰۷ از نگارش نخستین فرهنگ لغت تخصصی زکات خبر داد . قرار است این فرهنگ لغت تخصصی همه مسائل مرتبط با زکات در سطح جهان را مورد توجه قرار دهد .از این مسائل می توان به زکات در گذشته و حال و فتواهای مرتبط با زکات اشاره کرد که در نوشتن آن از منابع خاصی چون مقالات، تحقیقات و مطالعاتی که در این زمینه انجام شده استفاده می شود. در این فرهنگ لغت تخصصی از کتابهایی که پرسش و پاسخ درباره زکات است، استفاده می شود . . . _____________________________________________________________ منبع : خبرگذاری مهر

مطالعه تطبیقی قوانین زکات در ایران و دیگر کشورهای اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم مطالعه تطبیقی قوانین زکات در ایران و دیگر کشورهای اسلامی . مجید حبیبیان نقیبی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی حسین کفشگر جلودار دانشجوی دوره دکتری پژوهشگاه حوزه و دانشگاه . متن کامل مقاله : PDF : مطالعه تطبیقی قوانین زکات در ایران و ... . چکیده  جمع‌آوری زکات به‌عنوان سازوکار مبارزه با فقر در برخی کشورها مورد توجه و در عین حال در بیشتر کشورهای اسلامی مورد غفلت قرار گرفته؛ به گونه‌ای که از کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی، فقط پانزده کشور جمع‌آوری زکات را سازمان داده­اند. در برخی از این کشورها پرداخت زکات به یک سازمان دولتی خاص واگذار شده و الزامی است و دولت مسئول جمع‌آوری و توزیع زکات است. در بعضی دیگر از کشورهای اسلامی، منابع و مصارف زکات به یک سازمان دولتی یا شبه‌دولتی واگذار شده و پرداخت آن داوطلبانه است. لذا مکلفان در این کشورها می‌توانند زکات واجب را خود به مصارف شرعیه برسانند یا به نهادهای خیریه مردمی سپرده تا آنها در مصارف شرعیه مصرف کنند. ایران نیز بر اساس قانون مصوب ۱۳۹۰، جمع‌آوری و هزینه‌کرد زکات را ـ که پرداخت آن داوطلبانه است ـ به نهاد کمیته امداد امام خمینی واگذار کرده و منابع و مصارف زکات را بر پایه دیدگاه‌های فقهی انجام می‌دهد. در این تحقیق، زکات از دیدگاه فقهی مورد بررسی و قانون زکات در ایران و کشورهای اسلامی بیان شده و عملکرد کمیته امداد در زمینه جمع‌آوری زکات بر پایه اطلاعات و آمارهای موجود مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد کمیته امداد یک فرصت برای نهاد زکات است و کمک‌های مالی دولت برای تقویت این نهاد نوپا می‌تواند یک فرصت تلقی گردد؛ اما این قانون با محدودیت‌هایی، ازجمله محدود بودن موارد شمول زکات، عدم کارایی لازم در حوزه تخصیص و توزیع منابع زکات، و ساختار غیراجباری مواجه است که نیازمند بازنگری علمی دقیق در قوانین زکات کشور با استفاده از تجارب سایر کشورهای اسلامی است. واژه‌های کلیدی: زکات، کمیته امداد امام خمینی، تجربه کشورهای اسلامی، تخصیص و توزیع بهینه زکات . . __________________________________________________________________ منبع : فصلنامه تخصصی دین و قانون ، شماره ۱۲ ، تابستان ۹۵

بررسی مقایسه ای سیستمهای پرداخت و دریافت زکات در کشورهای اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی مقایسه ای سیستمهای پرداخت و دریافت زکات در کشورهای اسلامی . روح الله بیات  استادیار اقتصاد دانشگاه بین المللی امام و خمینی حمزه صفری  گروه اقتصاد،دانشکده مدیریت و حسابداری، واحد قزوین . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/363215/ . چکیده  هدف از انجام این پژوهش، بررسی مقایسه ای سیستم های پرداخت و دریافت زکات در کشورهای اسلامی می باشد.  این پژوهش نتیجه گیری میکند که بسیاری از کشورهای مسلمان میتوانند فقر را در جوامع خود از طریق مؤسسات زکات از بین ببرند در صورتی که جمع آوری آن از طریق قانون مقرر شود، منابع آن گسترش یابد تا تمام ابزار کسب ثروت را شامل شود و فقط برای اعضای نیازمند جامعه هزینه شود. به هر حال امکان دارد این امر از طریق یک برنامه طراحی شده در مدت چندین سال به انجام رسد. نکته آخر برای افراد شکاک این است که آنچه ما در مورد حمایت از زکات میگوییم مسؤولیت حکومت را از انجام دیگر اقدامات اقتصادی و اجتماعی برای از بین بردن فقر، رفع نمیکند. جهان اسلام با توجه به نرخ رشد اقتصادی در این قلمروها و نرخ افزایش جمعیت قادر نخواهد بود بر مشکل فقر در چندین سال آینده غلبه پیدا کند. حداقل نظام زکوی به عنوان یک شبکه مطمئن اجتماعی برای تهیه آذوقه به نفع فقرایی که سازوکار بازار آنها را از خود رانده است، مورد نیاز است. بر پایه یافته های بررسی، کارگزاران دریافت زکات مهمترین عامل برای افزایش زکات دریافتی هستند. . کلیدواژه ها: سیستم های پرداخت، زکات، زکات در کشورهای اسلامی . . _______________________________________________________________ منبع : اولین همایش بین المللی حسابداری، حسابرسی مدیریت و اقتصاد

بازکاوی مفهوم و کاربرد واژه های «زکات» و «صدقه» در روایات

بسم الله الرحمن الرحیم  بازکاوی مفهوم و کاربرد واژه های «زکات» و «صدقه» در روایات . جواد ایروانی  عضو هیئت علمی ، دانشگاه علوم اسلامی رضوی . متن کامل مقاله : PDF :  بازکاوی مفهوم و کاربرد واژه های «زکات»... . چکیده  واژه های «زکات» و «صدقه»، در طول تاریخ، دچار تحولات کاربردی گونه گونی شده اند، آن سان که مفهوم لغوی، کاربرد قرآنی و روایی، اصطلاح فقهی و متفاهم عرفی آنها، با یکدیگر تفاوت یافته است. این پدیده، موجب برداشت های نااستواری از برخی روایات مربوط به آن شده که مبتنی بر پیش فرض های نادرست و بی توجهی به سیر تحولات واژگانی بوده است. این نوشتار، تلاش نموده تا با کمک قواعد فقه الحدیث و بویژه توجه به قراین و فضای صدور، کاربرد روایی این دو واژه و تمایز آن با کاربرد قرآنی، فقهی و عرفی آنها را برنماید و نتایج این بحث را در دو حوزه حدیثی و فقهی تبیین کند. از این رو، مواردی از استنادات نادرست و تعمیم و تخصیص های بی دلیل، یادآوری شده و لزوم تجدید نظر در پاره ای از جستارهای فقهی و حدیث پژوهی، خاطرنشان شده است. . کلیدواژه ها : قرآن ، حدیث ، زکات ، صدقه .___________________________________________________ منبع : علوم حدیث ، تابستان ۱۳۸۷ , دوره  ۱۳ , شماره  ۲ (۴۸)  

ترویج فرهنگ زکات در بخش کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم ترویج فرهنگ زکات در بخش کشاورزی . جلسه هماهنگی حوزه نمایندگی ولی فقیه وزارت جهادکشاوری، دبیرخانه زکات کمیته امداد امام خمینی (ره) و معاونت آموزش و ترویج کشاورزی، پیرامون ترویج فرهنگ زکات در بخش کشاورزی روز یکشنبه بیست و دوم فروردین ماه سال جاری در سالن مروج موسسه آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد. . . به گزارش روابط عمومی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، این نشست با حضور حجت الاسلام والسلمین حاج آقا سعیدیان نماینده ولی فقیه در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رییس و قائم مقام موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، حجت الاسلام و المسلمین حاج آقا ابراهیمی معاون امور استانها و مسؤول زکات دفتر نمایندگی ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، حاج آقا شاهمرادیان معاون فرهنگی دفتر نمایندگی ولی فقیه و نماینده کمیته امداد امام خمینی برگزار شد. حاج آقا سعیدیان نماینده ولی فقیه در سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی،  بیان برکات و وعده خداوند در افزایش نعمت در پرداخت زکات، اظهار داشت: مروجان به‌عنوان مبلغان فرهنگ زکات بیشترین تاثیر گذاری را در عرصه خواهند داشت. وی افزود: برنامه آموزشی برای مروجان و مسئولان مراکز جهاد کشاورزی سبب خواهد شد تا آنها علاوه بر اعتقاد و باور قلبی با مسائل و برکات زکات بیش از پیش آشنا شوند. از طرفی مروجان قابل اعتماد ترین فرد برای کشاورزان هستند و می توانند تاثیر خوبی در این زمینه بر روی کشاورزان داشته باشند و به آنها اطمینان دهند که دریافت های زکات در همان منطقه بلافاصله هزینه خواهد شد. . . دکتر علی اکبر مویدی رییس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، با تاکید بر بحث اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در زمینه ترویج فرهنگ زکات در بخش کشاورزی، گفت: این موسسه با استفاده از تمام ظرفیت‌های رسانه‌ای و آموزشی خود در این خصوص آماده همکاری است. رییس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی یکی از این راه ها را ایجاد کانال تخصصی زکات در شبکه آموزش کشاورزی عنوان کرد و گفت: در اسرع وقت این کانال اختصاصی راه اندازی خواهد شد و مدیریت آن به دفتر نمایندگی ولی فقیه سپرده می شود تا دوره های آموزشی مرتبط را در سطح کشور برگزار کنند. . . آقای ابراهیمی معاون امور استان‌های دفتر نمایندگی ولی فقیه و مسؤول بخش زکات، با بیان اینکه کشاورزان ما متدین و معتقد هستند و فقط باید آموزش های لازم را ببینند تا در امر زکات آگاه باشند، گفت: مروجان و کارشناسان پهنه نیز با درک عمیق و پذیرش اینکه بحث زکات رونق تولید را سبب خواهد شد و برکات آن در همان منطقه تحت پوشش هزینه می شود، می توانند از طریق آموزش های غیر کلاسیک برای کشاورزان، فرموده مقام معظم رهبری را که همان رشد تولید و مانع زدایی میباشد و یکی از از ارکان آن بحث زکات است در عرصه عملیاتی کنند. حاج آقا ابراهیمی  تاکید کرد، بیشتر تمرکز ما روی کشاورزان پیشرو و تولیدکنندگان بزرگ در بخش کشاورزی می باشد. در پایان این نشست مقرر شد علاوه بر راه اندازی کانال  اختصاصی زکات در شبکه آموزش کشاورزی، مشوق هایی برای کارشناسان مروج پهنه که در تبلیغ فرهنگ زکات موفق‌تر عمل کرده‌اند، از طریق کمیته امداد امام خمینی(ره) در نظر گرفته شود. همچنین در برنامه تلویزیونی رویش و در بحث آموزش بهره برداران نیز ترویج فرهنگ زکات گنجانده شود. . . . . ________________________________________________________________ منبع : سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی

برگزاری نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی ” بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر …

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی: . " بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر و طراحی ساز و کار پیاده سازی آن در نظام مالیاتی و نحوه بازتوزیع آن با تاکید بر الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت" .   نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی "بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر و طراحی سازوکار پیاده سازی آن در نظام مالیاتی و نحوه بازتوزیع آن با تاکید بر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت" به مدیریت دکتر احمد شعبانی عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق در تاریخ ۹۳/۷/۲۳ در موسسه برگزار شد. در این نشست مجری محترم طرح به ارائه گزارش تجمیع شده این طرح که در ۹ فصل ارائه شده بود، پرداخت. . . . . . _________________________________________________________ منبع : موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی

تاثیر ربا و زکات بر حسابداری اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم تاثیر ربا و زکات بر حسابداری اسلامی . طیبه ترکاشوند گروه حسابداری،دانشگاه آزاد اسلامی ملایر . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/660617/ . چکیده  امروزه در کشورهای اسلامی بدلیل تفاوت های بنیادی محیطی با غرب موضوع حسابداری اسلامی مطرح شده است. حسابداری اسلامی به صورت فرایند شناسایی ، اندازه گیری و گزارشگری مشروعیت فعالیت های مالی که برای تصمیم گیری محاسبه زکات و محاسبه سود واقعی عملیات سرمایه گذاری اسلامی بر اساس دستورات اسلام مفید باشد، تعریف شده است.دو عمل تصویر برجسته ای در حسابداری جامعه اسلامی و پیشرفت آن دارند ربا (بهره) و زکات. اثرات ربا در حسابداری اسلامی در راس ساختار سرمایه شرکت است و همچنین اثر مهم آن افشاگری کارهای انجام شده در تشکیلات اقتصادی است. و جنبه اقتصادی زکات هم اندازه گیری (ارزش) و قیمت گذاری است، در این مقاله نتیجه گیری می شود که با حسابداری اسلامی و تبعیت از امر شریعت (شرع، دین) می توان جوابگوی موارد مطرح شده بود. . کلیدواژه ها: ربا، زکات، حسابداری اسلامی، جنبه اقتصادی زکات . . ________________________________________________________________ منبع : اولین همایش حسابداری،مدیریت و اقتصاد با رویکرد پویایی اقتصاد ملی

ارائه نهاد پیشنهادی برای ساماندهی و عملیاتی کردن سیاست مالیاتی زکات در کشور

بسم الله الرحمن الرحیم ارائه نهاد پیشنهادی برای ساماندهی و عملیاتی کردن سیاست مالیاتی زکات در کشور . جعفر کوشکی فروشانی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و اقتصاد  دانشگاه تهران . متن کامل مقاله : PDF : ارائه نهاد پیشنهادی برای ساماندهی ... . چکیده  بررسی اجمالی متن سیاست ها و بندهای مطرح شده در سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی، نشان می دهد که سیاست هفدهم به بخش مالیات و کارآرایی آن و درواقع تقویت نظام مالیاتی می پردازد؛ به گونه ای که بتواند بخش درخور توجهی از نیازمندی های بودجه ای دولت و کشور را تأمین کند. در این بین، زکات به عنوان یکی از مهم ترین منابع مالی دولت اسلامی، با مشکلات و چالش های فراوانی ازجمله عدم به روزرسانی پایه مالیاتی، دستگاه های موازی متولی، بار مالیاتی مضاعف بر دوش مؤدیان مالیاتی، عدم شفافیت اطلاعاتی، نبود بانک جامع و نظام یک پارچه مالیاتی روبه روست. تعیین متولی و مسئول ساماندهی امور زکات می تواند یکی از پیشنهادهای ارائه شده در راستای کاهش و برطرف ساختن آسیب های بیان شده باشد. براین اساس در این نوشتار ضمن بررسی برخی نظرات مختلف فقهای امامیه درباره این موضوع، به روش توصیفی – تحلیلی و از طریق گردآوری اطلاعات اسنادی- کتابخانه ای، چنین نتیجه گیری می شود که اولاً متولی زکات در دوران حضور و غیبت ولی امر در جامعه اسلامی متفاوت است؛ ثانیاًً بر مبنای همین تفاوت در دوران حضور ایشان، قدرمتیقن نظرات فقها این است که در صورت درخواست امام، پرداخت به ایشان واجب است و لذا بر اساس نظر بیشتر ایشان، متولی آن در این دوران امام جامعه است؛ ثالثاًً در دوران غیبت امام، فقها در تعیین متولی اختلاف نظر دارند و از جمله مواردی که به عنوان متولی ذکر شده اند، عبارت است از فرد زکات دهنده، فقهای امین و تفصیل بین این دو گروه. در پایان پس از بررسی و تبیین نظرات بیان شده و نیز شرایط وضعیت موجود در جامعه اسلامی در عصر کنونی، این نظر تقویت می شود که متولی دریافت زکات در دوران حکومت اسلامی، امام جامعه است و براین اساس پرداخت زکات به فقهای امین شیعه، آن گونه که در دوران کنونی (و با حضور امام در جامعه) انجام می گیرد، وجهی ندارد و این سازوکار تنها نظر تعدادی از فقها آن هم برای دوران فقدان حکومت است؛ لذا این سازوکار باید تغییر کند و زکات به متولی اصلی اش داده شود تا بتواند بر اساس شناسایی و آگاهی کامل تر خود نسبت به مواضع مصرف، آن را در جامعه اسلامی هزینه و مصرف کند. . کلیدواژگان: زکات، متولی دریافت، حکومت اسلامی و دوران غیبت، فقهای امین، اقتصاد مقاومتی . . _____________________________________________________________________ منبع: تحقیقات بنیادین علوم انسانی سال چهارم بهار ۱۳۹۷ شماره ۱ (پیاپی ۱۰)  

بررسی میزان تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بر عایدات زکات در استان های منتخب ایران

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی میزان تأثیر عوامل اقتصادی اجتماعی و سیاسی بر عایدات زکات در استان های منتخب ایران . ویدا ورهرامی استادیار اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی . متن کامل مقاله : PDF : بررسی میزان تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی ... . چکیده  با توجه به وجود برخی از مشکلات، سیستم مالیاتی کارآمد هنوز به طور کامل در کشور اجرا نشده است؛ بنابراین زکات می تواند به عنوان یکی از مالیاتی های مهم اسلامی مدنظر قرار گیرد؛ ازاین رو در این مطالعه میزان تأثیرگذاری عوامل اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مؤثر بر زکات جمع آوری شده در استان های منتخب و بزرگ ایران بررسی می شود. برای این منظور از داده های مربوط به سال های ۱۳۸۳−۱۳۹۳ و از روش پنل دیتا برای تخمین مدل استفاده شده است. نتایج این برازش نشان می دهد که متغیرهای درآمد سرانه، ارزش افزوده بخش کشاورزی و ارزش افزوده بخش صنعتی به عنوان متغیرهای اقتصادی، شاخص امید به زندگی و نرخ رشد جمعیت به عنوان متغیرهای اجتماعی، اثر مثبت بر درآمد زکات در استان های مورد بررسی دارد که ضریب متغیر درآمد سرانه از بقیه بیشتر و نشان از اثرگذاری بیشتر این متغیر دارد. متغیر شاخص آزادی سیاسی طی دوره مورد بررسی، اثر معناداری بر درآمد زکات در استان های منتخب ندارد. . واژگان کلیدی: زکات، مدل پنل دیتا، متغیرهای اقتصادی، متغیرهای اجتماعی، متغیرهای سیاسی . . _____________________________________________________________________ منبع: جستارهای اقتصادی ایران سال شانزدهم پاییز و زمستان ۱۳۹۸ شماره ۳۲  

بررسی مقالۀ “زکات” از دایرۀ‌المعارف قرآن لیدن

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی مقالۀ "زکات" از دایرۀ‌المعارف قرآن لیدن . سیدعبدالرحیم حسینی  دانشیار گروه فقه ومبانی حقوق اسلامی، پردیس فارابی دانشگاه تهران سیدمحمد موسوی مقدم  استادیار گروه علوم قرآن وحدیث دانشکده الهیات پردیس فارابی دانشگاه تهران ام البنین سلیمانی باغشاه کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول الدین، قم . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/1158263/ . چکیده مقاله دایره‌المعارف قرآن لیدن(Encyclopedia of the Quran) جدیدترین اثر جامع پژوهشی در غرب در حوزه مطالعات قرآنی  وتفسیری است که در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶م با سرویراستاری خانم دکتر جین‌ دمن ‌مک‌اولیف(Jane Dammen McAuliffe) در شهر لیدن(Leiden) هلند انجام گرفته و توسط انتشارات بریل(Brill) منتشر شده است. مقاله "زکات"(Alms-giving)، نوشته‌ی پژوهشگری به نام عظیم نانجی، در جلد اول دایره‌المعارف قرآن لیدن در صفحات ۶۴ تا ۷۰ به چاپ رسیده است. این مقاله برغم کوشش نویسنده  با ایرادات بنیادین مواجه است . مهمترین مباحثی که در این مقاله مورد نقد و بررسی قرار گرفته‌اند، چیستی صدقه، ایده‌آل بخشش از نگاه قرآن، رابطه پرهیزکاری و بخشش، مفاهیم مرادف صدقه، شئون و جهات صدقه، معناشناسی زکات، و روند شکل‌گیری نهاد تولیت امر صدقه است، که ضمن تأکید بر منابع اصلی از دو نظرگاه  برداشت‌ها وخوانش های ناتمام نویسنده و ارائه تفسیری غیرمستند و متفاوت از آموزه‌های متون اسلامی و نصوص قرآنی، مورد بررسی انتقادی قرار گرفته‌اند. . کلیدواژه ها: زکات, صدقه, دایره‌المعارف قرآن لیدن . . . ___________________________________________________________________ منبع : پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی، دوره: ۲۰، شماره: ۱۱

خمس و زکات و جایگاه آن در اقتصاد کشورهای اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم خمس و زکات و جایگاه آن  در اقتصاد کشورهای اسلامی . باقر حسامی عزیزی  عضو علمی دانشگاه پیام نور اسمعیل یعقوبیان کفشگری  دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد اسلامی دانشگاه پیام نور . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/628548/ . . چکیده مقاله در نظام اقتصاد اسلامی، خمس وزکات (مالیاتهای اسلامی) برای بالا بردن سطح رفاه نیازمندان، توازن اقتصادی و برقراری عدالت اجتماعی وضع شده اند. از نظر فقه اسلام، خمس و زکات مهم ترین مالیات های اسلامی محسوب می شود. جایگاه منابع مالی برای رشد و پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، جایگاهی است بسیار مهم و سرنوشت ساز؛ درست همان گونه که توسعه و آبادانی جایگاهی است بنیادی و اساسی . اما هریک از این دو منبع اقتصادی و عبادی در جامعه اسلامی جایگاه خویش را دارند و بر اساس مصلحت ها و منفعت هایی در مواردی واجب و در مواردی مستحب هستند. اگراین مقوله به درستی درجامعه نهادینه شود و مردم آثار و دستاوردهای آن را درجامعه به عینه رویت کنند آنگاه بدون تردید به پرداخت خمس وزکات روی خواهند آورد. برای تبیین جایگاه خمس و زکات در نظام اقتصادی اسلام، محقق به بررسی نقش خمس و زکات در اقتصاد اسلامی، از منظر اخبار وهم از منظر دانش اقتصاد پرداخته و سعی درتبیین الگویی برای نشان دادن رابطه میان خمس وزکات دراقتصاد اسلامی داشته است. هدف اصلی و اساسی این مقاله یادآوری، بسترسازی، شکوفایی و احیای فرهنگ این فریضه الهی درجامعه اسلامی است.در این راستا ابتدا به بررسی گسترده و مستندی از ادبیات موضوعی اقتصاد اسلامی گزینه های انتخاب می شود که بتواند جایگاه خمس وزکات را بهتر معین کند، در نتیجه برای یادگیری و تقویت باورها و تحکیم ارزش های اصیل تعالیم اسلامی بصورت مجزا به متغیرهای وابسته به مدل مفهومی پرداخته و هر یک را به تفصیل تشریح نمود. درپایان پیشنهاداتی ارایه شده، موضوع آموزش را برای ارتقای کارکنان و متولیانی که درامرجمع آوری خمس وزکات و توزیع آن دربین مستحقین نقش دارند و فراگیرکردن این فرهنگ که دررفتار آحاد مردم جامعه توسط مسئولان نهادهای ذیربط امری اجتناب ناپذیراست، پرداختیم. . کلیدواژه ها: خمس، زکات، اقتصاد اسلامی، رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی . . _______________________________________________________________ منبع : فصلنامه تحقیقات جدید در علوم انسانی، دوره: ۲، شماره: ۲

بررسی آثار عدم پرداخت زکات و تاثیر آن بر جامعه از دیدگاه قرآن و سنت

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی آثار عدم پرداخت زکات و تاثیر آن بر جامعه از دیدگاه قرآن و سنت . سید سخاوت حسینی  کارشناس علوم تربیتی دانشگاه پیام نور مرکز کرمانشاه جواد جهان  دانشجوی دکترای تخصصی برنامه ریزی درسی  دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک فروزان حسینی  کارشناس مدیریت آموزشی آموزش و پرورش اسلام آباد غرب پروین شاه محمدی  کارشناس مدیریت آموزشی آموزش و پرورش اسلام آباد غرب . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/300949/ . چکیده مقاله این مقاله با هدف بررسی آثارعدم پرداخت زکات وتأثیرآن بر جامعه از دیدگاه قرآن وسنت نگارش شده است . در این مقاله سعی شده است نگاه ویژه ای به موضوع زکات و تاثیر آن در همه ی ابعاد زندگی انسان چه ابعاد فردی و چه ابعاداجتماعی شود. در ابتدا تلاش شده است مفاهیم اصلی موضوع به بررسی و تحلیل گذاشته شوند و سپس آثار توجه به زکات و پیامدهای آن در زندگی دنیوی و اخروی مورد بحث قرار گرفته شده است. روش پژوهش توصیفی تبیینی و به صورت کتابخانه ای بوده است. . کلیدواژه ها: اقتصاد ، اسلام ، زکات . . . ______________________________________________________________________ منبع : کنگره بین المللی فرهنگ و اندیشه دینی  

دومین کنفرانس بین المللی زکات، مسجد و وقف در مالزی

بسم الله الرحمن الرحیم دومین کنفرانس بین المللی زکات، مسجد و وقف در مالزی . . به گزارش خبرگزاری مهر، مسجد و زکات و وقف مهم ترین عناصر در توسعه انسان اجتماع و دولت است و اهمیت این سه عنصر را نباید نادیده گرفت و مسجد نیز تقش اساسی در زندگی بشر و ایجاد اتحاد میان امت دارد و این سه عامل با یکدیگر به توسعه دین و بهبود آن کمک می کنند. هدف از برگزاری این همایش کنترل وقف و ایجاد سیستم های زکات در جامعه است. اهداف اصلی این همایش عبارت اند از: تقویت و ایجاد موقعیت مسجد، زکات و وقف به صورت محلی، ملی و جهانی. ارائه راه حل در مورد مسائل مربوط به مسجد، زکات و وقف، بهینه سازی نقش مسجد، زکات و وقف در توسعه امت، بهبود مدیریت و اداره مسجد، زکات و وقف. محورهای همایش عبارتند از: مسجد و توسعه فردی، مسجد و توسعه اجتماعی، مسجد و رشد فکری، مسجد و استفاده از فناوری اطلاعات، زکات و توسعه فردی، توسعه زکات و امت، زکات و آموزش، زکات و کاهش فقر وقف و استفاده از فناوری اطلاعات و سایر موضوعات  مرتبط. . . _____________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مهر

به میزبانی سازمان حج و زیارت ؛ نخستین همایش ملی زکات برگزار شد

بسم الله الرحمن الرحیم به میزبانی سازمان حج و زیارت؛ نخستین همایش ملی زکات برگزار شد . نخستین همایش ملی زکات در سازمان حج و زیارت با حضور جمعی از علما و روحانیان و نمایندگان کمیته امداد امام خمینی(ره) در تهران برگزار شد. . . نخستین همایش ملی زکات صبح امروز سه شنبه یازدهم خرداد در سالن همایش‌های سازمان حج و زیارت با حضور جمعی از علما و روحانیان و نمایندگان کمیته امداد امام خمینی(ره) در تهران برگزار شد. در ابتدای این مراسم آیت‌الله حسن عالمی رئیس شورای عالی زکات با اشاره به حدیثی از پیامبر اسلام مبنی بر این‌که زکات بدهید تا نمازتان قبول شود، ابراز کرد: زکات از احکام اجتماعی دین اسلام است و اگر ادا شود، زندگی مردم لذت بخش و هدایت بخش می‌شود؛ زکات برای نجات انسان از لغزش گاه‌ها است و به عنوان یک پل در اسلام معرفی شده است و عدم ادای آن، سبب نزول بلایای طبیعی شده و خداوند متعال برکت را از زمین بر می‌دارد. در ادامه این همایش، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی رییس ستاد اقامه نماز، بیان داشت: زکات همچون نماز عبادتی است که باید برای رضای الهی انجام گیرد بنابراین باید به مردم آموزش داده شود که برای قرب ولی‌الله زکات دهند؛ در قرآن کریم ۴۰۰ بار لفظ زکات به‌ کار برده شده است و هیچ امری در اهمیت، مانند رسیدگی به فقرا نیست، روحانیت باید تلاش کند تا با آمادگی شایسته زکات مردم را دریافت کرده و در مسیر درست هزینه کند، ماه رمضان نزدیک است از آن در راستای تبلیغ و ترویج امر زکات استفاده کنیم. در پایان بخش اول این همایش که تا پیش از ظهر ادامه داشت، آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی رییس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) اظهار داشت: خداوند در قرآن می‌فرمایند: «ندا دهید همان طور که نماز واجب است زکات نیز یک فریضه و از واجبات است.» اگر کسی نماز یا خمس بجا نیاورد نمی‌توان او را از مسجد بیرون کرد ولی در مورد زکات می بینیم که به دلیل اهمیت آن، پیامبر چند نفری را که زکات نداده‌اند از مسجد خارج کرد، از این رو اگر کسی زکات ندهد مورد غضب الهی قرار می‌گیرد. در بخش دوم این همایش که پس از اقامه نماز و صرف نهار برگزار شد، حجت الاسلام والمسلمین مهدی دهقان مدیرکل امور اجرایی زکات کشور اظهار داشت: در سال ۹۴، براساس مصوبه مجلس، دولت موظف شد که ۱۰۰ میلیارد تومان جهت تشویق کشاورزان پرداخت کننده زکات، به شورای مرکزی بپردازد تا کشاورزان به این امر مهم ترغیب شوند، اما به دلیل کسری بودجه، اقدامی در این راستا انجام نشد؛ الحمدلله با وجود نزول برکات و نعمات الهی در سال ۹۵، میزان زکاتی که پیش بینی می‌کنیم که ان‌شاءالله جذب شود، ۳۳۰ میلیارد تومان تخمین زده شده که نشانه قابلیت کشورمان در این حوزه است. در بخش پایانی این همایش سید پرویز فتاح، رئیس کمیته امداد امام خمینی(ره) بیان داشت: شورای عالی زکات تصمیم گرفته است درصدی از زکات را برای هزینه‌های شورا اختصاص دهد؛ در این راستا ۱۰ درصد در اختیار شورا قرار می‌گیرد که بدین وسیله، مصوب شده و در دست اجرا است؛ زکات امسال ۳۳۰ میلیارد تومان برآورد شده است؛ همچنین با عنایت بر اینکه زکات به عنوان یه فریضه واجب دینی در قرآن آمده است، شیعه و سنی در این مورد اتفاق نظر دارند که همین امر موجب وحدت قومیت‌های مختلف است و با توجه به اینکه محصولات کشاورزی از پرداخت مالیات معاف هستند و راه پرداخت زکات برای کشاورزان هموار است، همه ما باید در راستای احیای زکات تلاش کنیم و رقم آن را هر سال بالاتر ببریم. همچنین در میان برنامه‌های این اجلاس، از فیلم مستند ۲۴ دقیقه ای "روزگار ما" و فیلم کوتاه "سعلبه" و کتاب "زکات" نوشته حسن نوراللهی رونمایی شد؛ این همایش عصر امروز خاتمه یافت. . . _______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری رسا

برگزاری همایش زکات و مدیریت فرهنگ جهادی با حضور حضرت آیت ا… عالمی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری همایش زکات و مدیریت فرهنگ جهادی با حضور حضرت آیت ا... عالمی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی . حضرت آیت الله حسن عالمی در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که با حضور نماینده مردم استان در مجلس خبرگان رهبری، امام جمعه ارومیه و رئیس شورای زکات استان ، امام جمعه اهل تسنن شهرستان ارومیه، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی ، مدیر کل امور عشایر استان و جمعی از مسئولان استانی در سالن امفی تئاتر سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی برگزارشد ، با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ زکات در جامعه اظهارکردند  : مردم ایران پیرو مکتب اهل بیت (ع) هستند و نسبت به فریضه بزرگ الهی زکات اهتمام دارند و بر اساس فرموده پیامبر اکرم (ص) زکات پل اسلام است. . . ایشان افزودند : با تحقق زکات، هیچ فقیری در جامعه وجود نخواهد داشت و اقتصاد مقاومتی محقق می شود. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: در روایتی آمده است که وقتی آیه وجوب زکات نازل شد رسول گرامی اسلام (ص) مردم را به مسجد فراخواند و وجوب زکات را برای مردم تبیین فرمودند. بعد از ایشان حجت الاسلام و المسلمین سیدمهدی قریشی نماینده محترم ولی فقیه و امام جمعه ارومیه بیان داشتند نماز ارتباط خلق با خالق است و زکات ارتباط خلق با مخلوق است و کسی که اهل زکات نباشد نماز او نیز در درگاه خداوند متعال پذیرفته شده نیست.  وی ادامه دادند : هنگامی که در جامعه از پرداخت زکات خودداری شود زمین برکات خود را از انسانها منع و باز خواهد داشت. قریشی با بیان اینکه لازمه بهره مندی از برکات آسمانی و زمینی، پرداخت زکات است، به پیامدهای فردی و اجتماعی زکات اشاره و ادامه دادند : پرداخت به موقع مواجب شرعی می تواند در حل بسیاری از مشکلات اقتصادی جامعه مؤثر باشد. رئیس شورای زکات کشور یادآوری کردند: در فقه شیعه تاکید شده که در پرداخت زکات واجب نباید سستی و کم کاری صورت گیرد و باید در این مورد همه علما و رسانه هایی که توان تبلیغ دارند مردم را از ضرورت پرداخت زکات آگاه کنند. آقای انتظاری با بیان اینکه در استان شاهد رشد روز افزون میزان پرداخت زکات هستیم، افزودند : امیدواریم ساز و کارهای لازم برای ترویج فرهنگ زکات در استان توسط مسئولین استانی فراهم شود‌. امام جمعه اهل سنت ارومیه هم در این همایش اظهار کردند: خدای متعال مومنان را کسانی وصف می کند که نماز را اقامه کرده و زکات را پرداخت می کنند که این نشان از اهمیت پرداخت زکات است، ماموستا عبدالقادر بیضاوی ترک نماز و زکات را از عوامل گرفتاری در دوزخ برشمرد و گفتند: تمام کسانی که وظیفه پرداخت زکات دارند فقرا را شناسایی کرده و با پرداخت زکات و انفاق به آنان، از مستمندان جامعه دستگیری کنند. نجفعلی انتظاری در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که در ارومیه برگزار شد، با بیان این مطلب اظهارکرد: آذربایجان غربی با پرداخت ۳ و نیم میلیارد تومان زکات واجب توانسته است رتبه نخست پرداخت زکات در کشور را به خود اختصاص دهد. حاج آقا مهاجری مسئول هماهنگی و پیگیری امور زکات وزارت جهاد کشاورزی نیز در این همایش گفت : بسترهای لازم برای ترویج فرهنگ زکات زمینه ساز پیشرفت کشور است ، وی تاکید کردند : داشتن آمار و اطلاعات صحیح از اراضی زیر کشت محصولات زراعی در کشور و تعامل و همگرایی بیش از پیش شورای زکات در سطح شهرستانها ، استانها و ارتباط تنگانگ با شورای زکات کشور از مهمترین عوامل و بستر های لازم برای افزایش زکات در کشور است . آقای مهندس کریم زاده رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان بیان داشتند : نهادینه کردن فرهنگ جهادی در جامعه مستلزم ترویج فرهنگ و مدیریت جهادی است که در سال مزین به شعار اقتصاد مقاومتی و تولید و اشتغال ترویج این فرهنگ در جامعه بیش از پیش ضرورت دارد، وی تصریح کردند : با وجود کاهش بارندگی در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۰ میلیارد ریال زکات در استان جمع آوری شده است. ایشان خاطر نشان کردند : افزایش ۳۰ درصدی پرداخت زکات در استان نشان از اهمیت و جایگاه ویژه این فریضه مهم الهی در بین کشاورزان و عمل به ضروریات دین مبین اسلام است . مهندس کریم زاده با تاکید بر ضرورت ترویج فرهنگ زکات در جامعه افزودند: در استان بالای ۴ میلیون واحد دامی کوچک وجود دارد و امسال با پیش بینی تولید بیش از ۲۰۰ هزار تن انگوردر استان امیدواریم تا پایان سال شاهد افزایش پرداخت زکات توسط کشاورزان و مردم در سطح استان باشیم .حجت الاسلام و المسلمین سیدحامد ساجدی نژاد در همایش زکات و فرهنگ مدیریت جهادی که با حضور نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، در این همایش اظهار کرد: بیش از ۸۴ درصد از زکات جمع آوری شده استان صرف کمک به فقرا و مابقی در مسایل عمرانی عام المنفعه صرف شده است. وی ادامه دادند: فلسفه زکات، آزمایش مودیان در بذل مالی که با تلاش از طبیعت بدست آورند و همچنین زدودن فقر از جامعه است. حاج آقا ساجدی نژاد با بیان اینکه آذربایجان غربی از قطب های مهم کشاورزی کشور است، ادامه دادند : این استان در تولید گندم، جو، دام و انگور سهم بسزایی دارد و از استان های پیشرو به حساب می آید. این مقام مسئول اظهار کردند : ترویج فریضه زکات که همسنگ فریضه نماز است، مدیریت جهادی می طلبد و در حال حاضر تلاش های زیادی برای نهادینه شدن آن در جامعه صورت می گیرد. گفتنی است در این مراسم ۴۰ نفر از ریش سفیدان و معتمدین عشایر و روسای ادارات ستادی و شهرستانی و مدیران عامل تشکلهای عشایری حضور داشتند، در ادامه این همایش از ۲۰ نفر از عاملین و فعالان عرصه زکات استان با اهدای لوح تقدیر ، تندیس و هدایایی تجلیل شد.  . . . . ____________________________________________________________________ منبع : اداره کل امور عشایر استان آذربایجان غربی

همایش زکات در ایذه برگزار شد

بسم الله الرحمن الرحیم همایش زکات در ایذه برگزار شد . همایش زکات با حضور مسؤولان استانی و آیت‌الله شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری در شهرستان ایذه برگزار شد. . . در این همایش آیت‌الله سیدعلی شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری، مدیر کل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان خوزستان، نماینده ولی فقیه در جهاد کشاورزی استان خوزستان و چند تن از مدیران کل و معاونان استانی در کنار امام جمعه شهرستان ایذه، فرماندار و دیگر مسؤولان در این همایش حضور داشتند. حجت‌الاسلام سید کمال موسوی در ابتدای این برنامه در سخنانی کوتاه با خیر مقدم به مهمانان و حاضران در این همایش و تسلیت شهادت امام موسی کاظم علیه‌السلام اظهار کرد: ائمه اطهار برای دستگیری مادی و معنوی انسان ها آمدند تا راه روشن و صحیح را به مردم نشان دهند. امام جمعه ایذه افزود: کمیته امداد با اقدامات خود مجاهدت‌های زیادی می‌کند و با همایش‌های مختلفی که در رابطه با زکات برگزار کرده است به نقطه مطلوب و هدف برای این امر رسیده است. موسوی با تقدیر و تشکر از تمام زحمات کشاورزان که در طول ماه‌ها در شرایط سخت اقدام به کار می‌کنند بیان کرد: جا دارد از تمام کسانی که برای توسعه مساله زکات اقدامی کنند تقدیر و تشکر داشته باشیم. . . _________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری فارس

برگزاری همایش زکات در دزفول

بسم اله الرحمن الرحیم برگزاری همایش زکات در دزفول . به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی خوزستان، مهدی حسین‌مشکی، کارشناس قرآنی اداره تبلیغات اسلامی شهرستان دزفول، از برگزاری همایش زکات در دزفول، خبر داد. . . حسین مشکی گفت:حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد علی قاضی در همایش زکات که در اردوگاه شیخ انصاری (ره) دزفول برگزارشد، با اشاره به تاکید قرآن کریم بر اهمیت زکات گفت: زکات علاوه بر اثرات فردی دارای اثرات اجتماعی مهمی است بطوریکه پرداخت زکات باعث ایجاد روح برادری و همدلی و مودت بین مردم می‌شود. رییس شورای زکات دزفول تاکید کرد: اگر افراد زیادی در جامعه زکات پرداخت کنند، رحمت و برکت شامل کل جامعه و حتی کسانی که زکات پرداخت نکرده اند،می شود و از افزایش عمر وبرکت در مال برخوردار خواهند شد. امام جمعه دزفول با اشاره به آیات و روایات متعدد مال حرام را بی برکت دانست و بیان کرد: اعتقاد نداشتن به زکات و عدم پرداخت آن هم ردیف کفر بوده و کسی که مانع زکات شود را همانند رباخوار برشمرد. امام جمعه دزفول با توجه به اهمیتی که قرآن به زکات داده است گفت: بدون تردید دومین سؤال در روز قیامت پس از نماز، زکات خواهد بودو.یکی از راهها و مسیرهای مستقیم هدایت الهی پرداخت زکات است. در ادمه این همایش حجت‌الاسلام شاخی پور رییس شورای زکات استان خوزستان در سخنانی به اهمیت زکات از دیدگاه قرآن و روایات پرداخت و گفت: زکات مال فقط یکی از مصادیق زکات است که یکی از مشکلترین زکاتهاست که باعث پاکی روح انسان می‌شود. وی اصل تشریع زکات را ریشه کنی و مبارزه با فقر در جامعه دانست و اظهار کرد: شورای مرکزی زکات در کشور، امسال تأکید بر اختصاص ۶۰ درصد زکات استان را برای نیازمندان و ۴۰ درصد برای پروژه های عمرانی دارد. . . _______________________________________________________________ منبع : سازمان تبلیغات اسلامی

برگزاری همایش زکات در گرگان

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری همایش زکات در گرگان . در ادامه ی سفر حضور آیت اله تقوی نماینده ولی فقیه در وزارت جهادکشاورزی و رئیس شورای عالی زکات کشور، همایش زکات امروز ۳ شهریور در گرگان برگزار شد. در این همایش آیت اله نورمفیدی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه گرگان، رییس سازمان جهادکشاورزی استان ،جمعی از مسوولان کشوری و استانی و تولیدکنندگان حضور داشتند. . . آیت‎الله سیدرضا تقوی صبح امروز در همایش شورای زکات استان گلستان اظهار کرد: استان گلستان از لحاظ تاریخی و فرهنگی بسیار قوی است و یکی از شاخصه‎ های گلستان وحدت بین شیعه و سنی است. وی ادامه داد: در استان گلستان شیعه و سنی زندگی مسالمت‎آمیز خوبی را به نمایش گذاشتند و گلستان یکی از بهترین استان‎ها در به نمایش گذاشتن وحدت شیعه و سنی است که نقش رهبری و هدایت نماینده ولی فقیه در گلستان برجسته بوده و خوشبختانه تاکنون دشمن نیز موفق به طراحی توطئه‎ در این استان نشده است. رئیس شورای عالی زکات بیان کرد: گلستان از لحاظ اقتصادی به‎ ویژه در تولیدات کشاورزی و باغی و دامی همیشه مورد توجه بوده است، طبیعت زیبای استان گلستان سرمایه‎ای ارزشمند به‎ شمار می‎رود و همه باید از طبیعت سرسبز و پربرکت گلستان استفاده و از آن پاسداری کنند. آیت الله تقوی یادآور شد: تخریب منابع طبیعی تخریب سلامتی، محیط زیست و امنیت غذایی جامعه و مردم است. نخستین جهت‎ گیری نظام اسلامی  تأمین عادلانه زندگی معیشتی مردم است نماینده ولی فقیه در جهاد کشاورزی با بیان اینکه در جامعه‎ای که فقر باشد دین نیست، خاطرنشان کرد: افراد و مسؤولان باید همدرد فقرا، پابرهنگان و مستضعفان باشند و نخستین جهت‎ گیری نظام اسلامی تأمین عادلانه زندگی معیشتی مردم است که یکی از راه‎های آن زکات است. رئیس شورای عالی زکات، یکی از پیام‎ها و حکم زکات را وجهه انسانی این حکم شرعی برشمرد و اذعان کرد: پیام دیگر زکات عرفانی است و انسان با پرداخت زکات به خداوند نزدیک می‎شود. وی با بیان اینکه اوج عرفان در حکم زکات مشاهده می‎شود، یادآور شد: یکی دیگر از پیام‎های زکات جنبه سیاسی آن است.  زکات یک امر ولایی و حاکمیتی است و علاوه‎بر تطهیر جان مال انسان را هم پاک می‎کند وی با اشاره به اینکه نظام اسلامی به پیاده شدن احکام اسلامی است، بیان کرد:  از زکات می‎توان برای آزادی قدس و کمک به مبارزین فلسطین و جبهه مقاومت هم استفاده کرد و این همان جنبه سیاسی زکات است البته هنوز زکات کشورمان به اندازه‎ای نیست که در این راه‎ها هزینه شود. رئیس شورای عالی زکات پیام تربیتی را پیام دیگر زکات خواند و افزود: زکات یک امر ولایی و حاکمیتی است و علاوه‎ بر تطهیر جان مال انسان را هم پاک می‎کند. آیت الله تقوی خاطرنشان کرد: در سال گذشته بیش از ۴۰۰ میلیارد تومان زکات در سطح کشور جمع‎ آوری شده است و امیدواریم امسال این میزان افزایش یابد. وی تصریح کرد: در کشورمان دو و نیم میلیون نفر افغانستانی وجود دارد که هیچ کدام از آنها بیکار نیستند اما بسیاری از جوانان ما بیکارند و این بیکاران کسانی هستند که مدرک لیسانس گرفتند اما حاضر نیستند در مزرعه‎ کشاورزی کنند و تنها در انتظار یک کار دولتی هستند.  مسؤولان باید قدردان سرمایه‎گذاران و تولیدکنندگان باشند/ اگر می‎خواهیم زکات اداره شود باید به بخش کشاورزی کمک کرد رئیس شورای عالی زکات با بیان اینکه مسؤولان باید قدردان سرمایه‎گذاران و تولیدکنندگان باشند، گفت: اگر بتوانیم معیشت مردم را حل کنیم مشکلات سایر بخش‎ها قابل حل است. آیت الله تقوی با بیان اینکه گلستان استانی کشاورزی است و اگر می‎خواهیم زکات اداره شود باید به بخش کشاورزی کمک کرد، ابراز کرد: البته بخش کشاورزی هم باید به بخش زکات کمک کند تا میزان زکات جمع‎آوری شده افزایش یابد و سفره محرومان رونق بگیرد. وی بر ضرورت فرهنگ‎سازی برای پرداخت زکات در جامعه تأکید کرد و گفت: زکات حقوق واجب و شرعی ما است که باید آن را ادا کنیم. در این مراسم از عاملین زکات استان تجلیل شد. . . . _________________________________________________________________ منبع : استانداری گلستان

همایش زکات در بندرعباس برگزار شد

همایش زکات در بندرعباس برگزار شد . همایش زکات و تجلیل از مودیان، مبلغین و عاملین استان هرمزگان با حضور آیت الله تقوی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، آیت الله نعیم آبادی نماینده ولی فقیه در هرمزگان و رییس سازمان جهاد کشاورزی استان در بندرعباس برگزار شد. . [caption id="attachment_10292" align="alignnone" width="546"] .[/caption] به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان، آیت الله «رضا تقوی»، نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی ضمن بیان اهمیت زکات از نظر معنوی و اجتماعی گفت: زکات حکم الهی است و باید در جامعه اسلامی اجرایی شود. وی تصریح کرد: جامعه اسلامی تنها به اسم نیست، جامعه ای اسلامی است که احکام اسلامی از جمله زکات و نماز در آن جاری باشد. آیت الله تقوی بیان کرد: سرمایه گزاری و تقویت احکام و ارزش های اسلامی موجب تقویت جامعه را تقویت می کند، اسلامی بودن در واقع به آن محتوایی است که در نظام وجود دارد. وی اظهار داشت: ما آن گونه که باید نسبت به محتوای اسلامی سرمایه گزاری می کردیم انجام نداده ایم. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به جنگ تحمیلی گفت: اگر به دوران دفاع مقدس بنگرید مشاهده خواهید کرد که عامل پیروزی ما در آن جنگ نابرابر تکیه بر ارزش های اسلامی بود. این مقام مسئول تصریح کرد: زکات یک امر فردی نیست و درواقع یک امر حکومتی است و متولی آن حاکمیت است. تقوی افزود: زکات بخل را از انسان دور می کند و مسائل نفسانی را مهار می کند و فضائل اخلاقی را بالا می برد، پیام دیگر زکات به فکر فقرا بودن است. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: باید فقر از را از جامعه بزداییم و بدین منظور دین مبین اسلام راهکارهای متنوعی را در مقابل ما قرار داده است، باید فقر را برطرف کنیم از طریق عمل کردن به اصول و فرامین دینی. لذا نمی شود سفره مردم خالی باشد و از آن ها تقاضای ایستادگی و مقاومت داشته باشیم. آیت الله تقوی با اشاره به ظرفیت های اقتصادی موجود در کشور بیان کرد: باید از امکانات و ظرفیت های موجود در کشور در جهت محرومیت زدایی استفاده کنیم. وی تصریح کرد: دشمن در جنگ اقتصادی فعلی معیشت مردم را نشانه رفته استغ لذا باید در مقابل این توطئه دشمن با برنامه ریزی صحیح و کارآمد ایستادگی کنیم، آن ها می خواهند مردم را نسبت به نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبری و مسئولین بدبین کنند. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی تصریح کرد: باید به مردم تکیه کنیم و اندیشه سازی و خود باوری را در جامعه تقویت کنیم. آیت الله «غلامعلی نعیم آبادی»، نماینده ولی فقیه در استان هرمزگان نیز گفت: تنها به زبان آوردن احکام الهی کافی نیست و باید در عمل ثابت شود، این مورد زمانی نمود پیدا می کند که تفکر ما اسلامی باشد و به وظایفی که اسلام بر عده ما قرار داده است عمل کنیم، از جمله این وظایف پرداخت زکات است که موجب پیشرفت جامعه می شود و از طرفی سیره ائمه اطهار نیز بر این امر یعنی عمل به قوانین اسلامی استوار است. امام جمعه بندرعباس افزود: اسلام نظام مالیاتی فقیری ندارد، لذا باید این نظام در جامعه ترویج شود. وی در ادامه گفت: علم ما از عمل جدا شده است و باید به سمت و سوی عملی شدن و تولیدی شدن حرکت کند تا مشکلات جامعه برطرف گردد. نعیم آبادی اظهار داشت: ایجاد اشتغال در کشور آسان است و لذا باید اهل عمل وارد عرصه شوند و تنها به بخش علمی اکتفا نکنیم، علم بدون عمل راهگشا و حلال مشکلات نمی باشد. . . ____________________________________________________________ منبع : خبرگزاری شبستان

پر بازدید ترین مقالات

«گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

تقویم شمسی

اردیبهشت ۱۴۰۰
ش ی د س چ پ ج
    تیر »
۱۲۳۴۵۶۷۸۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵۱۶۱۷۱۸۱۹۲۰۲۱۲۲۲۳۲۴۲۵۲۶۲۷۲۸۲۹۳۰۳۱