ماه: بهمن ۱۴۰۰

در کدام آیه قرآن در مورد «برف» صحبت شده است

بسم الله الرحمن الرحیم در کدام آیه قرآن در مورد «برف» صحبت شده است . واژه برف به صراحت در قرآن نیامده است اما در آیاتی در قرآن به طور ضمنی به بارش برف اشاره شده است. واژه‌ فارسی «برف» در زبان عربی به معنای «ثلج» آمده است.(۱) این واژه به صراحت در قرآن نیامده است. اما از این آیه می‌توان فهمید که در قرآن به طور ضمنی به بارش برف هم اشاره شده است. . . خداوند متعال می فرماید: «أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یُزْجِی سَحَابًا ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَهُ ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَالٍ فِیهَا مِنْ بَرَدٍ فَیُصِیبُ بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَیَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشَاءُ یَکَادُ سَنَا بَرْقِهِ یَذْهَبُ بِالأبْصَارِ»(۲) «آیا ندیدى که خداوند ابرهایى را به آرامى می‌راند، سپس میان آن‌ها پیوند می دهد، و بعد آن را متراکم می سازد؟! در این حال‏، دانه‏ هاى باران را می بینى که از لا به‏ لاى آن خارج می ‏شود؛ و از آسمان از کوه‏‌‌هایى که در آن است [ابرهایى که همچون کوه‏‌ها انباشته شده ‏اند] دانه‏ هاى تگرگ نازل می کند، و هرکس را بخواهد بوسیله آن زیان می رساند، و از هرکس بخواهد این زیان را برطرف می ‏کند؛ نزدیک است درخشندگى برق آن [ابرها] چشم ها را ببرد!» کلمه «مِنْ بَرَدٍ» بیان برای «جِبَالٍ» است. یعنی کوه‌هایی از تگرگ و قطعه‌های یخ.(۳) و کوه‌های یخ در آسمان به معنای مختلف تفسیر شده است از جمله؛ ۱. کنایه از توده عظیم تگرگ به وسیله ابرها در دل آسمان به وجود می‌آید؛ ۲. توده عظیم ابر همانند کوه؛ ۳. توده عظیم ابر در آسمان به شکل کوه دیده می‌شود، البته اگر از طرف بالا(یا از درون هواپیما) نگاه کنیم، این مطلب بهتر قابل درک است.(۴) در آیه مورد بحث ابرهای بلند صریحاً به کوه‌هایی از یخ اشاره می‌کند. دانشمندان نیز با پیشرفت فنون به ابرهای متشکل و مستور از سوزن‌های یخ رسیده‌اند. حتی برخی از دانشمندان در تشریح ابرهای رگباری طوفانی، چندین بار از آنها به عنوان کوه‌های ابر، یا کوه‌های از برف یاد کرده اند.(۵) در نتیجه این آیه، به صورت غیر مستقیم به «برف» اشاره کرده است. _______________________________________________________________ پی نوشت ها ۱- معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ هشتم،۱۳۷۱ش، ج ۱، ص ۱۱۹۳ ۲- سوره نور، آیه ۴۳ ۳- قرشی، سید علی‌ اکبر، قاموس قرآن، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، ماده «برد» ۴- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج ۱۴، ص ۵۰۴ ۵- همان، به نقل از یار و یاران در قرآن، ص ۱۴۰و۱۴۱ . . . __________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مشرق

قرآن و بارش تگرگ از کوههای یخ آسمانی!

بسم الله الرحمن الرحیم قرآن و بارش تگرگ از کوههای یخ آسمانی! . پرسش : قرآن در آیه ۴۳ سوره نور می گوید: «خداوند از آسمان - از کوههایی که در آنست - سرما نازل می کند»؛ آیا در آسمان هم کوه وجود دارد؟! چرا دانشمندان فضایی آن را ندیده اند؟! پاسخ اجمالی: کوههای یخ تعبیری از ابرهای سرد و متراکم است؛ ضمن اینکه تصاویر این ابرها از بالا به صورت کوه و دره ها می باشد. دانشمندان نیز بعد از اختراع هواپیما و امکان پروازهاى بلند که دانش بشر را وسعت بخشید، به ابرهایى تشکیل یافته از سوزن هاى یخ رسیدند که عنوان کوه ‏هایى از یخ بر آنها درست است. پاسخ تفصیلی: در آیه ۴۳ سوره نور مى خوانیم: «أَ لَمْ تَرَ أَنَ‏ اللَّهَ‏ یُزْجِی‏ سَحاباً ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَهُ ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکاماً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْْ خِلالِهِ وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِیها مِنْ بَرَدٍ»؛ (آیا ندیدى که خداوند ابرهایى را به آرامى مى راند سپس میان آنها پیوند مى دهد و بعد آن را متراکم مى سازد؟! در این حال، مى بینى که [دانه هاى] باران از لابه لاى آن خارج مى شود و از آسمان- از کوه هایى در آن [ابرهایى به شکل کوه‏]- دانه هاى تگرگ‏ نازل مى کند). در ابتدا چنین تصور می شود که این آیه با علم امروز در تضاد است. زیرا طبق این آیه تگرگ از کوه هایی که در آسمان قرار دارد نازل می شود؛ درحالی که تگرگ به خاطر تغییر ناگهانی دما بر روی ابر تشکیل می شود چنان که اگر از داخل اتاق گرم به صورت ناگهانی آب به بیرون اتاق که به شدت سرد می باشد پاشیده شود، فورا یخ می زند. ضمن اینکه دانشمندان فضایی چنین کوه هایی را که از آنها تگرگ نازل شود ندیده اند! امّا توجّه به یافته های دانشمندان علوم جدید و تفسیر مفسّران روشن می کند که این آیه منافاتی با علم ندارد. اگر آنچه درباره تگرگ در این آیه آمده را با توجه به ابتدای آیه که سخن از تشکیل ابرهای باران زا می باشد معنی کنیم، هرگز چنین تصوری که در آسمان هم کوه به معنی حقیقی وجود داشته باشد به ذهن نخواهد آمد؛ بلکه یقینا آیه به ابرهای تگرگ زا اشاره می کند و با جدیدترین یافته های علمی نیز مطابقت دارد. چنانکه دانشمندان معاصر درباره چگونگى تشکیل تگرگ در آسمان چنین مى گویند: دانه هاى باران از ابر جدا مى شود و در قسمت فوقانى هوا به جبهه سردى برخورد مى کند و یخ مى زند ولى در آن حال بسیار کوچک است. سپس طوفان هاى شدیدى که در آن منطقه حکم فرما است این دانه ها را مجدداً به بالا پرتاب مى کند و بار دیگر این دانه ها به داخل ابرها فرو مى رود و لایه دیگر از آب به روى آن مى نشیند که به هنگام جدا شدن از ابر مجدداً یخ مى بندد و گاه این موضوع چندین بار تکرار مى شود تا زمانى که تگرگ به اندازه اى درشت شود که دیگر طوفان نتواند آن را به بالا پرتاب کند یا اینکه طوفان موقتاً آرام گیرد. اینجا است که راه زمین را پیش مى گیرد و بدون مانع به طرف زمین حرکت مى کند و گاه به اندازه اى درشت و سنگین است که خساراتى به مزارع و باغ ها و حیوانات و حتى انسانها وارد مى سازد.(۱) از اینجا روشن مى شود که به وجود آمدن تگرگ هاى درشت و سنگین درصورتى امکان پذیر است که کوه هاى ابر بر فراز آن متراکم گردند تا هنگامى که بادهاى شدید دانه یخ زده تگرگ را به میان آن پرتاب مى‏ کنند مقدار بیشترى آب به خود جذب کند و سنگین شود. به این ترتیب کوه‏ هاى ابر منبع قابل ملاحظه‏ اى براى تکوّن(تشکیل) تگرگ‏ هاى درشت که در آیه به آن اشاره شده محسوب مى‏ شود و اگر این کوه‏ ها همان توده‏ هاى ذرّات یخ باشد مسأله روشن تر مى گردد.(۲) در اینجا تحلیل دیگرى نیز از بعضى از نویسندگان مى خوانیم(۳) که خلاصه آن چنین است: «در آیات مورد بحث ابرهاى بلند صریحا به کوه‏ هایى از یخ اشاره مى کند و یا به تعبیر دیگر کوه‏ هایى که در آن نوعى از یخ وجود دارد و این بسیار جالب است. زیرا بعد از اختراع هواپیما و امکان پروازهاى بلند که دید دانش بشر را وسعت بخشید دانشمندان به ابرهایى متشکل و مستور(پنهان) از سوزن هاى یخ رسیدند که درست عنوان کوه ‏هایى از یخ بر آنها صادق است و باز هم عجیب است که یکى از دانشمندان شوروى(روسیه) در تشریح ابرهاى رگبارى طوفانى، چندین بار از آنها به عنوان «کوه ‏هاى ابر» یا «کوه‏ هایى از برف» یاد کرده است و به این ترتیب روشن مى‏ شود که به راستى در آسمان کوه‏ هایى از یخ وجود دارد».(۴) مفسران نیز بیانات مختلفى در معنی «جبال»؛ (کوه ها) دارند که به شرح ذیل است: ۱- بعضى گفته اند «جبال»؛ (کوه ها) در اینجا جنبه کنایى دارد. یعنی همان گونه که مى گوییم کوهى از غذا، یا کوهى از علم، مفاد آیه فوق نیز چنین خواهد بود که در واقع توده عظیمى از تگرگ به وسیله ابرها در دل آسمان به وجود مى آید و از آنها بخشى در شهر و بخشى در بیابان فرو مى ریزد. ۲- بعضى دیگر گفته اند منظور از کوه ها، توده هاى عظیم ابر است که در عظمت و بزرگى به سان کوه است. ۳- نویسنده تفسیر «فى ظلال» در اینجا بیان دیگرى دارد که مناسب تر به نظر مى رسد و آن اینکه توده هاى ابر در وسط آسمان به راستى شبیه کوه ها هستند گر چه از طرف پائین به آنها مى نگریم صافند. اما کسانى که با هواپیما بر فراز ابرها حرکت کرده اند غالبا با چشم خود این منظره را دیده اند که ابرها از آن سو به کوه ها و دره ها و پستی ها و بلندی هایى مى مانند که در روى زمین است، و به تعبیر دیگر سطح بالاى ابرها هرگز صاف نیست و همانند سطح زمین داراى ناهمواری هاى فراوان است و از این نظر اطلاق نام جبال بر آنها مناسب است.(۵) با این توضیحات روشن می شود که این تعبیر قرآن نه تنها منافاتی با علم امروز ندارد، بلکه بیانگر اعجاز علمی قرآن می باشد. چراکه هیچ کس در آن عصر و زمان به دقت نمى دانست که ابرها در آسمان به صورت کوه هایى با ارتفاعات متفاوت است که ما قاعده و قسمت پایین آن را مى بینیم. زیرا تمام ابرها را به صورت یک صفحه گسترده در آسمان مشاهده مى کنیم اما هنگامى که با هواپیما به فراز ابرها برویم ابرها را به صورت کوه ها و درّه‏ ها و پستى‏ ها و بلندى‏ هایى مانند آنچه در سطح زمین است مشاهده مى‏ نماییم و به تعبیر دیگر سطح بالاى ابرها هرگز صاف نیست و همانند سطح زمین داراى ناهموارى هاى فراوان و حتّى در بسیارى از موارد به صورت کوه روى هم انباشته شده است.(۶)، (۷) ............................................................................................. پی نوشت ها (۱). تفسیر نمونه، مکارم شیرازى، ناصر، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ۱۳۷۴ ه. ش‏، چاپ سى و دوم‏، ج ‏۱۴، ص ۵۰۵؛ فرهنگ نامه- دایره المعارف فارسى، نوشته حسن عمید- ماده تگرگ. (۲). پیام قرآن، مکارم شیرازی، ناصر، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ۱۳۸۶ ه. ش‏، چاپ نهم‏، ج ‏۸، ص ۱۹۷٫ (۳). باد و باران در قرآن، بازرگان، مهدی، انتشارات دارالفکر، ۱۳۴۴ ش، ص ۱۴۰ و ۱۴۱٫ (۴). تفسیر نمونه، همان، ج ‏۱۴، ص ۵۰۵٫ (۵). فی ظلال القرآن، سید بن قطب بن ابراهیم شاذلی، دارالشروق، بیروت، ۱۴۱۲ ق، چاپ هفدهم، ج ‏۴، ص ۲۵۲۲٫ (۶). پیام قرآن، همان، ج‏ ۸، ص ۱۹۶٫ (۷). مفسران براى جمله «وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِیها مِنْ بَرَدٍ» نیز دو تفسیر قائل شده اند که از نحوه ترکیبب آیه سرچشمه مى گیرد، گاه گفته شده که جار و مجرور در« من بردٍ» متعلق به« یُنزّلُ» است و در حکم مفعولل است یعنى «خداوند دانه ‏هاى تگرگ را از کوه‏هایى که در آسمان است نازل مى کند»- در اینجا کوه‏ها به صورت مطلق ذکر شده- و گاه گفته اند که این جار و مجرور متعلق به فعل محذوف است و توصیف براى« جبال» محسوب مى شود، بنابراین معناى آیه چنین مى شود: «خداوند از کوه‏هاى یخ که در آسمان است تگرگ‏ها فرو مى فرستد»- طبق این تفسیر مفعول «ینزّل» محذوف است و از کلام فهمیده مى شود- و در هر دو تفسیر، اعجاز علمى قران طبق شرحى که در بالا دادیم روشن است، چرا که در یکى سخن از کوه‏هاى یخ، و در دیگرى سخن از کوه‏هاى ابر است، که هر دو در آن زمان ناشناخته بوده است. ر.ک: پیام قرآن، همان، ج‏ ۸، ص ۱۹۸ (پاورقی). . . . ________________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیه الله مکارم شیرازی

تگرگ از آیات خدا (قرآن)

بسم الله الرحمن الرحیم تگرگ از آیات خدا (قرآن) . یکی از مصادیق آیات آفاقی، تگرگ است. در این مقاله آیات دال بر آیه بودن تگرگ معرفی می‌شوند. . ۱ - آیه بودن تگرگ فرود آمدن تگرگ از آسمان، از آیه‌های خدا: أ لم تر أنّ اللَّه ... و ینزّل من السماء من جبال فیها من برد .... [۱] آیا ندیدى که خداوند ابرهایى را به آرامى مى‌راند، سپس میان آنها پیوند مى‌دهد و بعد آن را متراکم مى‌سازد، در این حال دانه‌هاى باران را مى‌بینى که از لابلاى‌ آن خارج میشود، و از آسمان- از کوه‌هایى که در آنست- دانه‌هاى تگرگ نازل مى‌کند، و هر کس را بخواهد به وسیله آن زیان مى‌رساند و از هر کس بخواهد این زیان را بر طرف مى‌کند، نزدیک است درخشندگى برق آن (ابرها) چشم‌ها را ببرد!. [۲] بنابراین‌که «من بَرَد» به «ینزّل» متعلّق باشد، مفید نکته یاد شده است. خداوند در این آیه به یکى از پدیده‌هاى شگفت‌انگیز آسمان و ابرها اشاره کرده مى‌گوید:" و خدا از آسمان، از کوه‌هایى که در آسمان است، دانه‌هاى تگرگ نازل مى‌کند" (وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فِیها مِنْ بَرَدٍ). " تگرگهایى که هر کس را بخواهد به وسیله آن زیان مى‌رساند" شکوفه‌هاى درختان، میوه‌ها و زراعتها، و حتى گاه حیوانها و انسانها از آسیب آن در امان نیستند (فَیُصِیبُ بِهِ مَنْ یَشاءُ). " و از هر کس بخواهد این عذاب و زیان را بر طرف مى‌سازد" (وَ یَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشاءُ). آرى او است که از یک ابر گاهى باران حیاتبخش نازل مى‌کند و گاه با مختصر تغییر آن را مبدل به تگرگهاى زیانبار و حتى کشنده مى‌کند، و این نهایت قدرت و عظمت او را نشان مى‌دهد که سود و زیان و مرگ و زندگى انسان را در کنار هم چیده بلکه در دل هم قرار داده است! [۳] ..................................................................................... ۲ - پانویس ۱. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳. ۲. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۰۱. ۳. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج۱۴، ص۵۰۳. . . . _________________________________________________________________________________ منبع : مرکز فرهنگ و معارف قرآن، فرهنگ قرآن، ج۱، ص۴۳۰، برگرفته از مقاله «مصادیق آیات آفاقی (تگرگ)»  

بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن (دانشگاه شهید بهشتی)

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن نشست تخصصی در دانشگاه شهید بهشتی . استادیار جغرافیای طبیعی دانشگاه شهید بهشتی به بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن و علوم جدید پرداخت  نشست تخصصی بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن و علم و رونمایی از طرح اعجاز قرآن در آموزش و پرورش امروز با حضور مهدی فیض، معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش، علیرضا طالب پور، رئیس پژوهشکده اعجاز قرآن، براتی، غلامرضا براتی، استادیار ​جغرافیای طبیعی دانشگاه شهید بهشتی، مصطفی برهانی عضو هیئت علمی پژوهشکده اعجاز قرآن برگزار شد. . . در این مراسم براتی با اشاره به آیه۴۳ سوره نور به وجه تشابه ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ و کوه‌ها را بیان کرد و گفت: داده‌های قرآن در این آیه با علم تطابق دارد؛ خداوند در بخشی از آیه۴۳ سوره نور می‌فرماید: « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یُزْجی‏ سَحاباً ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَه ‏؛ آیا ندانسته ‏اى که خدا[ست که‏] ابر را به آرامى مى‏راند، سپس میان [اجزاء] آن پیوند مى‏دهد» این قسمت از آیه رانش ابرها و پیوند میان آن‌ها را بیان می‌کند که از منظر علم معادل با مرحله اتصال ابرهای کوچک کومولوس با یکدیگر است. . . وی افزود: خداوند در ادامه آیه به تراکم و انباشته شدن ابرها و بارش باران از لابه لای آن بیان می‌کند که معادل با مرحله تشکیل ابر کومولونیمبوس است که غالباً مواد تگرگ هستند. این ابرها مشهور به ابر تندری است که به جای رشد افقی، رشد عمودی دارند. این موارد را می‌توان در این بخش از آیه دید: « ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکاماً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فیها مِنْ بَرَد ؛ آنگاه آن را متراکم مى‏سازد، پس دانه‏هاى باران را مى‏بینى که از خلال آن بیرون مى‏آید، و [خداست که‏] از آسمان از کوه‌هایى [از ابر یخ‏زده‏] که در آنجاست تگرگى فرو مى‏ریزد» از نظر این استادیار ​جغرافیای طبیعی وجه تشابهی بین فرو ریختن تگرگ با کوه‌هایی درون آسمان که خداوند در آیه بیان می‌فرماید وجود دارد؛ وی در این باره گفت: خداوند در آنجا که می‌فرماید: « خداست که‏] از آسمان از کوه‌هایى [از ابر یخ‏زده‏] که در آنجاست تگرگى فرو مى‏ریزد» وجه تشابهی میان فرو ریختن تگرگ از کوه‌های در آسمان وجود دارد که به قرار ذیل است : ۱ـ شکل ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ به کوه ۲ـ بلندی این ابرها حتی بلندتر از ارتفاع بلندترین کوه‌های روی زمین است در واقع می‌توان همانند کوه‌ها و نحوه قرارگیری برف روی آن، ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ را هم به سه لایه تقسیم‌بندی کرد: آب، یخ و آب و یخ. تگرگ ایجاد شده در این ابرها حرکات بالا و پایین‌رونده‌ای دارند و به همین دلیل گاهی شکلی مانند گرزهای جنگی داشته و در قسمتی از آیه می‌فرماید: «یُصیبُ بِهِ مَنْ یَشاءُ وَ یَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشاءُ؛ هر که را بخواهد بدان گزند مى‏رساند، و آن را از هر که بخواهد باز مى‏دارد» بر این اساس می‌تواند در اثر اصابت با اجسام باعث ایجاد صدمه شود. . . براتی افزود: با توجه به قسمت آخر آیه۴۳ سوره نور که خداوند می‌فرماید: «نزدیک است (تگرگ) روشنى برقش چشمها را ببرد»، ثابت شده است که دانه‌های تگرگ دارای بار الکتریکی هستند. وی با بیان اینکه اعجاز این آیه را می‌توان از آنجا فهمید که دانش بشر در عصر نزول قرآن اطلاعاتی درباره تگرگ نداشته‌اند، افزود: به عنوان مثال در یونان، درباره تشکیل تگرگ یکسری اعتقادات خرافی داشتند. اعراب حتی فکر می‌کردند باران هم ناشی از ستاره‌ای خاص است. از سوی دیگر تورات و انجیل هیچ اشاره‌ای به این مسأله نداشتند. خلاصه اینکه طبق آیه۴۳ سوره نور ابرها از نظر افقی و عمودی بزرگ‌تر می‌شوند، سپس میان آن‌ها فشردگی و تراکم رخ می‌دهد و ابرهایی که از آن تگرگ می‌بارد، از نظر بزرگی و ترکیب و فازهای سه‌گانه، مشابه کوه‌ها هستند و روشنایی برق آن ذرات یخ می‌تواند به چشم آسیب برساند. به گزارش تسنیم، نشست «نحوه تشکیل تگرگ از دیدگاه قرآن و علم»، کارگاه معرفی فعالان بین‌المللی در حوزه قرآن‌کاوی رایانشی و همچنین پیش‌نشست چهارمین همایش ملی اعجاز قرآن کریم عناوین این نشست‌ها را تشکیل می‌دادند. همچنین مراسم رونمایی از طرح اعجاز قرآن در آموزش و پرورش و نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی پژوهشکده اعجاز قرآن از دیگر برنامه‌های جانبی این پژوهشکده بود که اخبار تکمیلی آن منتشر خواهد شد. . . . _____________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری تسنیم

باران در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم باران در قرآن . باران قطره‌های فرود آمده از ابرها، به خواست خداوند برای پایداری زندگی است. ۱ - تعریف باران باران قطره‌های آبی است که از ابرها بر زمین فرو می‌ریزد. برخی از واژه‌پژوهان [۱][۲][۳] و مفسران [۴] این واژه را معادل واژه «مطر» در زبان عربی دانسته‌اند، هر چند بعضی «مطر» را به هر آنچه که از آسمان ببارد معنا کرده‌اند. [۵] واژه مطر ۱۵بار در ۹ آیه قرآن آمده است که تنها در دو آیه ۱۰۲ نساء [۶] و ۲۴ احقاف [۷] به معنای باران است و در دیگر موارد به صورت مجازی درباره فرو فرستادن عذاب بر بعضی از امتهای پیشین به کار رفته است. [۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴] در بیش از ۵۰ آیه قرآن از معنا و مفهوم باران با الفاظ و واژه‌های گوناگون یاد شده است. ۱.۱ - تقسیم آیات به اعتبار معنای باران این آیات را به اعتبار معنای واژه‌ای که بر باران دلالت دارد می‌توان به سه دسته تقسیم کرد: در دسته نخست واژه «مَطَر» به کار رفته است که در برگیرنده همه گونه‌های باران مانند باران سودمند و زیانبار و باران تند و آرام است. در دسته دوم واژه‌هایی که بر گونه‌ای از باران دلالت دارد استعمال شده است. این واژه‌ها عبارت است از:«غَیْث» یعنی باران سودمند [۱۵][۱۶][۱۷][۱۸] [۱۹][۲۰][۲۱]، «وَدْق» که برخی آن را نام ذرات کوچک آبی دانسته‌اند که ابتدا از ابرها خارج [۲۲] و از پیوستگی آن‌ها باران ساخته می‌شود [۲۳] و بعضی هم آن را به مطلق باران معنا کرده‌اند [۲۴] [۲۵][۲۶][۲۷] «وابل» یعنی باران تند و شدید [۲۸]، [۲۹] «طَلّ» به معنای باران آرام با قطرات ریز [۳۰] [۳۱][۳۲] و «صَیِّب» یعنی باران شدید همراه با رعد و برق . [۳۳] [۳۴] ۱.۲ - واژه‌های دال بر باران در دسته سوم از واژه‌هایی استفاده شده است که به سبب وجود قرینه‌ای یا مناسبتی در معنا بر باران دلالت دارد. این واژه‌ها عبارت است از : «ماء» به معنای آب که بیش از ۳۰ مرتبه به دلالت قرینه‌ای در آیه به معنای باران به کار رفته است و در بیش‌تر موارد وجود فعل «اَنْزَلَ» یا همریشه‌های آن در تعابیری چون «اَنزَلَ مِنَ السَّماء ماءً» بر این کاربرد دلالت دارد [۳۵][۳۶][۳۷] و در آیات «فَفَتَحنا اَبوبَ السَّماءِ بِماء مُنهَمِر» [۳۸] و «اَنّا صَبَبنَا الماءَ صَبًّا» [۳۹] تعبیر «فَفَتَحنا اَبوبَ السَّماءِ» و فعل «صَبَبنَا» (ریختیم) قرینه‌ای بر کاربرد «ماء» در معنای باران است. واژه دیگر، « سماء » به معنای آسمان است که به سبب فرود آمدن باران از آسمان به آن سماء گفته‌اند. [۴۰][۴۱][۴۲] [۴۳]؛ نیز «رَجْع» که به معنای بازگرداندن است و چون آسمان باران را بر می‌گرداند به آن رجع [۴۴] گفته‌اند [۴۵] [۴۶] و « رزق » که به سبب نقش باران در پیدایش روزی، از آن این‌گونه تعبیر شده‌است. [۴۷] [۴۸] همچنین است واژه «ناشرات». [۴۹] [۵۰] در آیاتی که از واژه « وابل » و « طَلّ » استفاده‌شده، از باران در قالب تمثیل سخن رفته و مجموعاً در ۱۸ آیه، باران در تمثیلهای قرآن به کار رفته است. [۵۱][۵۲][۵۳][۵۴][۵۵] برای بخش بسیاری از آیات باران تفسیر علمی بازگو شده است. [۵۶][۵۷][۵۸] در معنای آیات ۱۱ انفال [۵۹] و ۴۸ فرقان [۶۰] نیز تفسیر عرفانی ارائه کرده‌اند. ۱.۳ - ویژگیهای باران در قرآن باران پدیده‌ای طبیعی است که پاره‌ای ویژگیها و کارکردهای آن در طبیعت و زندگی، برای انسان آشناست و در قرآن از آن‌ها سخن به میان آمده است. این ویژگیها عبارت است از: پاکی و پاک‌کنندگی[۶۱]، مبارک بودن [۶۲] و گونه‌های بارش تند [۶۳][۶۴] و آرام. [۶۵] در قرآن پس از یادآوری هریک از این ویژگیها، بعضی از کارکردهای باران، متناسب با آن ویژگی نیز بازگو شده است. مجموع کارکردهایی که قرآن در این آیات و دیگر آیات برای باران بیان کرده عبارت است از: تأمین آب آشامیدنی [۶۶] [۶۷][۶۸][۶۹][۷۰] و دیگر آبها [۷۱] [۷۲][۷۳] [۷۴][۷۵][۷۶] حیات زمین [۷۷][۷۸]، [۷۹][۸۰][۸۱] پیدایش درختان و گیاهان و کشتزارها و تأمین غذای موجودات [۸۲]، [۸۳][۸۴][۸۵] سرسبزی طبیعت [۸۶]، [۸۷][۸۸] طهارت [۸۹][۹۰] [۹۱] و در شرایطی نابودی زراعت و محصولات کشاورزی.. [۹۲] ۱.۴ - خاصیت پاک کنندگی باران از‌میان این ویژگی‌ها در فقه با استناد به آیات «یُنَزِّلُ عَلَیکُم مِنَ السَّماءِ ماءً لِیُطَهِّرَکُم‌بِهِ» [۹۳] و «اَنزَلنا مِنَ السَّماءِ ماءً طَهورا» [۹۴] از خاصیت پاک کنندگی باران سخن رفته و آن را از مصادیق « آب مطلق» شمرده‌اند. [۹۵][۹۶][۹۷] ۱.۵ - تبیین جهانبینی توحیدی قرآن با یادآوری این ویژگیها و کارکردها از دانسته‌های انسان برای تبیین جهانبینی توحیدی [۹۸][۹۹] و نگاهی به فراخور این دیدگاه به پدیده باران، [۱۰۰][۱۰۱][۱۰۲] ناپایداری جلوه‌های دنیا، [۱۰۳][۱۰۴] بی‌حاصل بودن انفاق برای غیر خدا ، [۱۰۵] برکت انفاق برای خدا [۱۰۶] و چگونگی معاد [۱۰۷][۱۰۸] بهره می‌جوید. قرآن نزول باران و کارکردهای طبیعی آن را به خداوند نسبت می‌دهد [۱۰۹][۱۱۰][۱۱۱] و بدین وسیله شرک [۱۱۲] و باور به آن را [۱۱۳] نفی می‌کند؛ همچنین آن را گواهی بر بعضی از صفات خداوند مانند خالقیت[۱۱۴]رحمت ، [۱۱۵][۱۱۶] رزاقیت ، [۱۱۷][۱۱۸][۱۱۹] لطف و دانایی [۱۲۰] و قدرت [۱۲۱][۱۲۲][۱۲۳][۱۲۴] می‌داند، بر این اساس باران در جایگاهی فراتر از پدیده‌ای صرفاً طبیعی، رحمت[۱۲۵][۱۲۶][۱۲۷][۱۲۸] و آیتی از خداوند [۱۲۹][۱۳۰] است که به اندازه‌ای معین [۱۳۱][۱۳۲] در جایی مشخص فرو می‌ریزد [۱۳۳][۱۳۴][۱۳۵] و حیات دوباره زمین و رویش گیاهان و درختان پس از بارش باران، نشانه‌ای بر توانایی خداوند بر زنده کردن مردگان و حقانیت معاد است:«والَّذی نَزَّلَ مِنَ‌السَّماءِ ماءً بِقَدَر فَاَنشَرنا بِهِ بَلدَهً مَیتًا کَذلِکَ تُخرَجون»[۱۳۶] [۱۳۷][۱۳۸][۱۳۹][۱۴۰] و به هنگام کمبود باران، استغفار [۱۴۱][۱۴۲]و توبه [۱۴۳] [۱۴۴] در فزونی آن مؤثر است. ۱.۶ - ایمان و تقوا را عامل بارش باران بعضی از مفسران [۱۴۵] که تعبیر «بَرَکات مِنَ‌السَماء» را در «لَو اَنَّ اَهلَ القُرَی ءامَنوا واتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَرَکت مِنَ السَّماء» [۱۴۶] به معنای باران دانسته‌اند، ایمان و تقوا را عامل بارش باران شمرده‌اند. برای اهل کتاب عمل به تورات و انجیل و آنچه از سوی پروردگارشان نازل شده است سبب خوردن روزی از آسمان و زمین می‌شود:«لَو اَنَّهُم اَقاموا التَّورهَ والاِنجیلَ و ما اُنزِلَ اِلَیهِم مِن رَبِّهِم لاََکَلوا مِن فَوقِهِم ومِن تَحتِ اَرجُلِهِم». [۱۴۷] بعضی از مفسران روزی آسمانی را در این آیه (لاَکَلوا مِن فَوقِهِم) به معنای‌باران دانسته‌اند. [۱۴۸] در روایات نیز برای هنگام کمبود باران به دعا [۱۴۹][۱۵۰] و خواندن نماز برای طلب باران [۱۵۱][۱۵۲][۱۵۳] سفارش شده است. این رویکرد قرآن به پدیده باران، زمینه‌ای است تا کسانی با بهره‌گیری از خرد، [۱۵۴][۱۵۵][۱۵۶][۱۵۷][۱۵۸] فکر ، [۱۵۹][۱۶۰] بصیرت ، [۱۶۱] گوش شنوا [۱۶۲] و ایمان [۱۶۳] نعمتهای خداوند را به یاد آورند [۱۶۴] و شکرگزار باشند. [۱۶۵] ۱.۷ - باران برای یاری مؤمنان یا عذاب کافران باران افزون بر کارکردی که در طبیعت دارد، ممکن است در شرایطی برای یاری مؤمنان یا عذاب کافران به کار رود. بارش باران در جنگ بدر هنگامی که دستیابی قریش بر چاههای آب، مسلمانان را از دسترسی به آن بازداشته بود از موارد یاری مؤمنان است که قرآن آن را عامل آرامش دلها و پایداری مسلمانان می‌داند [۱۶۶]:«یُنَزِّلُ‌عَلَیکُم مِنَ السَّماءِ ماءً... لِیَربِطَ عَلی قُلوبِکُم‌و‌یُثَبِّتَ بِهِ‌الاَقدام» [۱۶۷] و بارش شدید باران بر قوم نوح و نابودی کافران پس از آن‌که نوح را دروغگو و مجنون خوانده بودند [۱۶۸] رخدادی برای عذاب کافران است. [۱۶۹][۱۷۰][۱۷۱] . ۲ - باران در تمثیلهای قرآن در بخشی از تمثیلهای قرآن از باران و پاره‌ای ویژگیها و کارکردهای آن سخن به میان آمده است. بازگویی این تمثیلها برای توضیح پایداری حق و ناپایداری باطل، [۱۷۲] نابجا و بی‌حاصل بودن انفاق و بخشش برای غیر خدا [۱۷۳]، برکت انفاق برای خدا ، [۱۷۴] ترس و دلهره منافقان، [۱۷۵] زودگذر بودن جلوه‌های دنیا [۱۷۶][۱۷۷][۱۷۸] و حقانیت معاد [۱۷۹][۱۸۰] است. ۲.۱ - حق ماندگار و باطل از بین رفتنی قرآن حق را ماندگار و باطل را از بین رفتنی می‌داند و برای توضیح این سخن به بارانی که در زمین آبی همراه کف جاری می‌کند مثال می‌زند. در این مثال باطل مانند کف روی آب از بین می‌رود و حق همانند آب که در زمین می‌ماند پایدار است [۱۸۱][۱۸۲]:«اَنزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَت اَودِیَهٌ بِقَدَرِها فَاحتَمَلَ السَّیلُ زَبَدًا رابِیًا... کَذلِکَ یَضرِبُ اللّهُ الحَقَّ والبطِلَ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَیَذهَبُ جُفاءً واَمّا ما یَنفَعُ النّاسَ فَیَمکُثُ فِی الاَرضِ کَذلِکَ یَضرِبُ اللّهُ الاَمثال». [۱۸۳]انفاق برای غیر خدا و نشان دادن به مردم، کاری باطل و بی‌حاصل است که قرآن آن را مانند پاشیدن بذر بر روی سنگی می‌داند که لایه نازکی از خاک آن را فرا گرفته باشد و باران شدیدی بر آن باریده، بذر و خاک را بشوید و چیزی بر جای نگذارد:«کَالَّذی یُنفِقُ مالَهُ رِئاءَ النّاس... فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ صَفوان عَلَیهِ تُرابٌ فَاَصابَهُ وابِلٌ فَتَرَکَهُ صَلدًا لا‌یَقدِرونَ عَلی شَیء مِمّا کَسَبوا» [۱۸۴] اما انفاق برای خشنودی خداوند مانند درختی ریشه دار و محکم است که هم از بارانهای تند و هم از بارانهای آرام بهره می‌گیرد و ثمره‌ای دو چندان به بار می‌آورد:«مَثَلُ الَّذینَ یُنفِقونَ اَمولَهُمُ ابتِغاءَ مَرضاتِ اللّهِ وتَثبیتًا مِن اَنفُسِهِم کَمَثَلِ جَنَّه بِرَبوَه اَصابَها وابِلٌ فَاتَت اُکُلَها ضِعفَینِ فَاِن لَم یُصِبها وابِلٌ فَطَلٌّ». [۱۸۵] زندگی منافقان همراه ترس و وحشت است؛ قرآن آنان را مانند کسانی می‌داند که در تاریکی گرفتار باران شدید و صاعقه شده و از ترس صاعقه و مرگ انگشتانشان را در گوش نهاده‌اند [۱۸۶][۱۸۷]:«کَصَیِّب مِنَ السَّماءِ فیهِ ظُلُمتٌ و رَعدٌ و بَرقٌ یَجعَلونَ اَصبِعَهُم فی‌ءاذانِهِم مِنَ الصَّوعِقِ حَذَرَ المَوتِ». [۱۸۸] زودگذر بودن جلوه‌های دنیا مسئله دیگری است که قرآن در این تمثیلها به بیان آن پرداخته است. قرآن زندگی دنیا را مانند بارانی می‌داند که رویش گیاهان ناشی از آن، کشاورزان را به شگفتی وا می‌دارد؛ اما پس از چندی این رویش به زردی و خشکی می‌گراید:«اَنَّمَا الحَیوهُ الدُّنیا... کَمَثَلِ غَیث اَعجَبَ الکُفّارَ نَباتُهُ ثُمَّ‌یَهیجُ فَتَرهُ مُصفَرًّا ثُمَّ یَکونُ حُطمًا». [۱۸۹] در تمثیل دیگری زندگی دنیا، مانند گیاهان سرسبزی است که در پی بارش باران رخ می‌نماید و پس از مدتی به زردی می‌گراید و باد آن را به هر سو می‌پراکند:«واضرِب لَهُم مَثَلَ الحَیوهِ الدُّنیا کَماء اَنزَلنهُ مِنَ السَّماءِ فاختَلَطَ‌بِهِ نَباتُ الاَرضِ فَاَصبَحَ هَشیمًا تَذروهُ الرِّیحُ» [۱۹۰] [۱۹۱]؛ همچنین زندگی دنیا را مانند بارانی می‌داند که در پی آن گیاهان می‌روید و زمینْ زیبا و آراسته می‌گردد و مردمان خود را بهره‌مند از آن می‌دانند؛ اما ناگهان به فرمان خداوند آن‌چنان از بین می‌رود که گویی وجود نداشته است [۱۹۲]:«مَثَلُ الحَیوهِ الدُّنیا کَماء اَنزَلنهُ مِنَ السَّماءِ فاختَلَطَ بِهِ نَباتُ الاَرضِ مِمّا یَأکُلُ النّاسُ والاَنعمُ حَتّی اِذا اَخَذَتِ الاَرضُ زُخرُفَها وازَّیَّنَت وظَنَّ اَهلُها اَنَّهُم قدِرونَ عَلَیها اَتها اَمرُنا لَیلاً اَو نَهارًا‌فَجَعَلنها حَصیدًا کَاَن لَم تَغنَ بِالاَمسِ».[۱۹۳] معاد و زنده شدن مردگان مسئله دیگری است که بسیاری از این تمثیلها برای توضیح آن آمده است. قرآن زنده شدن مردگان را مانند سرسبزی و حیات زمین خشک و مرده در پی بارش باران، تصویر می‌کند:«فَاَنزَلنا بِهِ الماءَ فَاَخرَجنا بِهِ مِن کُلِّ الثَّمَرتِ کَذلِکَ نُخرِجُ‌المَوتی». [۱۹۴][۱۹۵][۱۹۶][۱۹۷][۱۹۸][۱۹۹][۲۰۰][۲۰۱] . ۳ - فهرست منابع الاشارات العلمیه فی الآیات الکونیه؛ الامالی، مفید؛ الامثال فی‌القرآن الکریم؛ بحارالانوار؛ پدیده‌های جوی در هوا و طبیعت؛ پیام قرآن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ تفسیر التحریر و‌التنویر؛ تفسیر شریف لاهیجی؛ تفسیر القرآن الکریم، ابن‌عربی؛ التفسیر الکبیر؛ تفسیر المنار؛ تفسیر نمونه؛ جامع البیان عن تأویل آی القرآن؛ الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم؛ حقائق التفسیر؛ الدرالمنثور فی التفسیر بالمأثور؛ روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم؛ شرح‌جامع الصغیر؛ صحیح‌البخاری؛ صحیفه سجادیه؛ فرهنگ فارسی؛ فی‌السماء الآثار العلویه؛ الکافی؛ کتاب الخلاف؛ الکشاف؛ کشف‌الاسرار و عده‌الابرار؛ لسان العرب؛ لغت‌نامه؛ مثالهای زیبای قرآن؛ مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن؛ مجموعه آثار، بازرگان؛ معارف قرآن؛ المعتبر فی شرح المختصر؛ معجم الفروق اللغویه؛ معجم مقاییس اللغه؛ مع‌القرآن فی الکون؛ المغنی والشرح الکبیر؛ المقنعه؛ مفردات الفاظ القرآن؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ منتهی المطلب؛ نهج‌البلاغه. ................................................................................................ ۴ - پانویس ۱. ↑ لسان‌العرب، ج‌۱۱، ص‌۱۳۱، «مطر». ۲. ↑ لغت‌نامه،ج‌۳، ص‌۳۴۶۲. ۳. ↑ فرهنگ فارسی، ج‌۱، ص‌۴۴۶، «باران». ۴. ↑ مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۴۶. ۵. ↑ التحقیق، ج‌۱۱، ص‌۱۲۹، «مطر». ۶. ↑ نساء/سوره۴، آیه۱۰۲. ۷. ↑ احقاف /سوره۴۶، آیه۲۴. ۸. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۸۴‌. ۹. ↑ انفال/سوره۸، آیه۳۲. ۱۰. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۸۲‌. ۱۱. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۷۴. ۱۲. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۰. ۱۳. ↑ شعراء/سوره۲۶، آیه۱۷۳. ۱۴. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۵۸. ۱۵. ↑ لقمان/سوره۳۱، آیه۳۴. ۱۶. ↑ شوری/سوره۴۲، آیه۲۸. ۱۷. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۲۰. ۱۸. ↑ یوسف/سوره۱۲، آیه۴۹. ۱۹. ↑ التحقیق، ج‌۸‌، ص‌۲۹۲، «غیث». ۲۰. ↑ مجمع‌البیان، ج‌۶‌، ص‌۳۶۵. ۲۱. ↑ الفروق اللغویه، ص‌۳۹۱. ۲۲. ↑ مفردات، ص‌۸۶۱‌، «ودق». ۲۳. ↑ مجموعه آثار، ج‌۷، ص‌۳۸۳‌- ۳۸۴، «باد و باران در قرآن». ۲۴. ↑ التحقیق، ج‌۱۳، ص‌۷۲، «ودق». ۲۵. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۲۴. ۲۶. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳. ۲۷. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۲۸. ↑ مقاییس اللغه، ج‌۶‌، ص‌۸۲‌، «وبل». ۲۹. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴ ۲۶۵. ۳۰. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۵. ۳۱. ↑ مفردات، ص‌۵۲۲‌. ۳۲. ↑ التحقیق، ج‌۷، ص‌۱۱۴، «طل». ۳۳. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹. ۳۴. ↑ مجموعه آثار، ج‌۷، ص‌۳۷۱‌-۳۷۲، «باد و باران در قرآن». ۳۵. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۳۶. ↑ ابراهیم/سوره۱۴، آیه۳۲. ۳۷. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۲۲. ۳۸. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۱۱. ۳۹. ↑ عبس/سوره۸۰، آیه۲۵. ۴۰. ↑ انعام/سوره۶، آیه۶‌. ۴۱. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۵۲‌. ۴۲. ↑ مرسلات/سوره۷۷، آیه۳. ۴۳. ↑ مفردات، ص‌۴۲۷، «سما». ۴۴. ↑ جامع‌البیان، مج‌۱۵، ج‌۳۰، ص‌۱۸۵. ۴۵. ↑ طارق/سوره۸۶، آیه۱۱. ۴۶. ↑ مفردات، ص‌۳۴۳، « رجع». ۴۷. ↑ جاثیه/سوره۴۵، آیه۵. ۴۸. ↑ مجمع البیان، ج‌۹، ص‌۱۰۹. ۴۹. ↑ مرسلات/سوره۷۷، آیه۳. ۵۰. ↑ جامع البیان، مج‌۱۴، ج‌۲۹، ص‌۲۸۷. ۵۱. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹. ۵۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴. ۵۳. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۵۴. ↑ یونس‌/سوره۱۰، آیه۲۴. ۵۵. ↑ رعد‌/سوره۱۳، آیه۱۷. ۵۶. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۲۲. ۵۷. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳. ۵۸. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۵۹. ↑ انفال/سوره۸، آیه۱۱. ۶۰. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸. ۶۱. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸. ۶۲. ↑ ق/سوره۵۰، آیه۹. ۶۳. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹. ۶۴. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴ ۲۶۵. ۶۵. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۵. ۶۶. ↑ الاشارات العلمیه، ص‌۷۵. ۶۷. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۲۲. ۶۸. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۱۰. ۶۹. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸ ۴۹. ۷۰. ↑ واقعه/سوره۵۶، آیه۶۸ ۶۹. ۷۱. ↑ روح المعانی، مج‌۸‌، ج‌۱۴، ص‌۴۷. ۷۲. ↑ رعد/سوره۱۳، آیه۱۷. ۷۳. ↑ مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸. ۷۴. ↑ سباء/سوره۳۴، آیه۱۶ ۷۵. ↑ زمر/سوره۳۹، آیه۲۱. ۷۶. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۱۲. ۷۷. ↑ مجمع البیان، ج‌۱، ص‌۴۵۰. ۷۸. ↑ پیام قرآن، ج‌۲، ص‌۲۵۳. ۷۹. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۶۴. ۸۰. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۶۵‌. ۸۱. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۲۴. ۸۲. ↑ مجمع البیان، ج‌۴، ص‌۵۲۸‌. ۸۳. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۸۴. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۲۴. ۸۵. ↑ عبس/سوره۸۰، آیه۲۵ ۲۹. ۸۶. ↑ نمونه، ج‌۱۴، ص‌۱۹. ۸۷. ↑ انعام/سوره۶، آیه۹۹. ۸۸. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۶۳. ۸۹. ↑ جامع‌البیان، مج‌۶‌، ج‌۹، ص‌۲۵۷. ۹۰. ↑ مع القرآن فی الکون، ص‌۱۵۴. ۹۱. ↑ انفال/سوره۸، آیه۱۱. ۹۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴. ۹۳. ↑ انفال/سوره۸، آیه۱۱. ۹۴. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸. ۹۵. ↑ المقنعه، ص۶۳‌. ۹۶. ↑ منتهی‌المطلب، ج‌۱، ص‌۱۷‌۱۸. ۹۷. ↑ المغنی، ج‌۱، ص‌۸‌. ۹۸. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۹۹. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۶۰. ۱۰۰. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۶۴. ۱۰۱. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۶۵‌. ۱۰۲. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۶۳. ۱۰۳. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۲۴. ۱۰۴. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۲۰. ۱۰۵. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴. ۱۰۶. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۵. ۱۰۷. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۱۰۸. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸ ۵۰. ۱۰۹. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۱۱۰. ↑ انعام/سوره۶، آیه۹۹. ۱۱۱. ↑ زمر/سوره۳۹، آیه۲۱. ۱۱۲. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۱۱. ۱۱۳. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۱۱۴. ↑ رعد/سوره۱۳، آیه۱۶-۱۷. ۱۱۵. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۱۱۶. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۶. ۱۱۷. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۱۱۸. ↑ غافر/سوره۴۰، آیه۱۳. ۱۱۹. ↑ جاثیه/سوره۴۵، آیه۵. ۱۲۰. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۶۳. ۱۲۱. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۵ ۶‌. ۱۲۲. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۴۵. ۱۲۳. ↑ مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸. ۱۲۴. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۵۰. ۱۲۵. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷. ۱۲۶. ↑ و التنویر، ج‌۱۹، ص‌۴۷. ۱۲۷. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۶۳. ۱۲۸. ↑ شوری/سوره۴۲، آیه۲۸. ۱۲۹. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۶۴. ۱۳۰. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷ ۵۸. ۱۳۱. ↑ مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۸. ۱۳۲. ↑ زخرف/سوره۴۳، آیه۱۱. ۱۳۳. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۱۳۴. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۱۳۵. ↑ فاطر/سوره۳۵، آیه۹. ۱۳۶. ↑ زخرف/سوره۴۳، آیه۱۱ ‌. ۱۳۷. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۵- ۶‌. ۱۳۸. ↑ فاطر/سوره۳۵، آیه۹. ۱۳۹. ↑ فصلت/سوره۴۱، آیه۳۹. ۱۴۰. ↑ ق/سوره۵۰، آیه۹ ۱۱. ۱۴۱. ↑ مجمع البیان، ج‌۵‌، ص‌۲۵۸. ۱۴۲. ↑ نوح/سوره۷۱، آیه۱۰-۱۱. ۱۴۳. ↑ مجمع البیان، ج‌۵‌، ص‌۲۵۸. ۱۴۴. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۵۲. ۱۴۵. ↑ مجمع البیان، ج‌۴، ص‌۶۹۸‌. ۱۴۶. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۹۶. ۱۴۷. ↑ مائده/سوره۵، آیه۶۶. ۱۴۸. ↑ جامع البیان، مج‌۴، ج‌۶‌، ص‌۴۱۱‌-۴۱۲. ۱۴۹. ↑ الامالی، ص‌۳۰۳. ۱۵۰. ↑ شرح جامع الصغیر، ج‌۵‌، ص‌۱۲۶. ۱۵۱. ↑ الخلاف، ج‌۱، ص‌۶۸۵‌. ۱۵۲. ↑ المعتبر، ج‌۲، ص‌۳۶۱. ۱۵۳. ↑ صحیح‌البخاری، ج‌۲، ص‌۲۰‌۲۱. ۱۵۴. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۶۴. ۱۵۵. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۲۴. ۱۵۶. ↑ جاثیه/سوره۴۵، آیه۵‌. ۱۵۷. ↑ طه/سوره۲۰، آیه۵۳ ۵۴‌. ۱۵۸. ↑ زمر/سوره۳۹، آیه۲۱. ۱۵۹. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۲۴. ۱۶۰. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۱۰. ۱۶۱. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳ ۴۴. ۱۶۲. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۶۵. ۱۶۳. ↑ انعام/سوره۶، آیه۹۹. ۱۶۴. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۵۰. ۱۶۵. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۶. ۱۶۶. ↑ مجمع البیان، ج‌۴، ص‌۸۰۷‌. ۱۶۷. ↑ انفال/سوره۸، آیه۱۱. ۱۶۸. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۹ ۱۱. ۱۶۹. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۴۴. ۱۷۰. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۱۱. ۱۷۱. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۱۶. ۱۷۲. ↑ رعد/سوره۱۳، آیه۱۷. ۱۷۳. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴. ۱۷۴. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۵. ۱۷۵. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹. ۱۷۶. ↑ یونس/سوره۱۰، آیه۲۴. ۱۷۷. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۴۵. ۱۷۸. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۲۰. ۱۷۹. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۱۸۰. ↑ فاطر/سوره۳۵، آیه۹. ۱۸۱. ↑ الامثال فی‌القرآن، ص‌۱۸۰. ۱۸۲. ↑ مثال‌های زیبای قرآن، ص‌۲۹۳. ۱۸۳. ↑ رعد/سوره۱۳، آیه۱۷. ۱۸۴. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۴. ۱۸۵. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۶۵. ۱۸۶. ↑ مجمع البیان، ج‌۱، ص‌۱۴۹. ۱۸۷. ↑ الامثال فی‌القرآن، ص‌۱۷۷‌۱۷۸. ۱۸۸. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۹. ۱۸۹. ↑ حدید/سوره۵۷، آیه۲۰. ۱۹۰. ↑ کهف/سوره۱۸، آیه۴۵. ۱۹۱. ↑ المیزان، ج‌۱۳، ص‌۳۴۲. ۱۹۲. ↑ مثال‌های زیبای قرآن، ص‌۲۴۱. ۱۹۳. ↑ یونس /سوره۱۰، آیه۲۴. ۱۹۴. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷‌. ۱۹۵. ↑ حج/سوره۲۲، آیه۵‌۶‌. ۱۹۶. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۱۹۷. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۵۰‌. ۱۹۸. ↑ فاطر/سوره۳۵، آیه۹. ۱۹۹. ↑ فصّلت/سوره۴۱، آیه۳۹. ۲۰۰. ↑ زخرف/سوره۴۳، آیه۱۱. ۲۰۱. ↑ ق/سوره۵۰، آیه۹ ۱۱. . . . _________________________________________________________________________ منبع : مرکز دائره المعارف قرآن کریم، برگرفته از مقاله «باران»

باران در قرآن و روایات

بسم الله الرحمن الرحیم باران در قرآن و روایات . یکی از واژه‌هایی که در قرآن و روایات به آن پرداخته شده باران می‌باشد، در قرآن واژه باران با عبارت‌های مختلفی بیان شده است. . ۱ - تعابیر باران در قرآن در قرآن «مَطَر» و هم ریشه‌های آن پانزده بار، «غیث» و هم‌ریشه‌های آن شش بار، «وابل» به معنای باران درشت و سنگین دوبار و «طَلّ» به معنای باران سبک و کم یک بار، «وَدْق» به معنای باران مستمر دوبار، «صَیِّب» به معنای باران یا ابر باران زا یک بار، «ماء» بیش از سی بار، و نیز سحاب بیش از شش بار، «مُزْن» به معنای ابر یا ابر باران زا یا ابر سفید یک بار و «مُعصِرات» به معنای بادهای برانگیزاننده ابر (الرّیاح التّی تثیرالسحاب) یا ابر یک بار می‌باشد. به مناسبت بحث از باران به کار رفته است. «الحیاء» به معنای بارانی که زمین را زنده می‌کند نیز در حدیث نبوی [۱] ذکر شده است. [۲][۳][۴][۵] کاربرد قرآنی مطر جز در آیه ۱۰۲ سوره نساء و آیه ۲۴ سوره احقاف جنبه منفی دارد و در آیات حاوی آن، از باران‌های زیانبار و هلاک کننده و سنگباران‌های آسمانی سخن رفته است، همچنانکه برای باران‌های سودبخش کلمه غیث به کار رفته است. شماری از لغت شناسان و مفسّران نیز نوشته‌اند که غیث به باران سودمند یا بارانی که در پی کم آبی می‌بارد گفته می‌شود، امّا مطر نام عامّ باران است و برای باران‌های مفید کمتر به کار می‌رود. [۶][۷][۸][۹][۱۰] . ۲ - اهمیت باران در آیات قرآن به نقش باران در زنده کردن زمین (فَیُحْیی به الاَ رضَ بَعْدَ موتِها)، [۱۱] روزی رساندن به انسان‌ها از طریق رویاندن گیاهان (فأَخرجَ به مِنَ الثَّمراتِ رزقاً لَکُم)، [۱۲] فراهم آوردن آب آشامیدنی (منهُ شرابٌ)، [۱۳] پاک کنندگی (وَ أنْزَلْنا مِنَ السّماءِ ماءً طَهوراً) [۱۴] و برکت زا بودن (وَ نَزَّلنا مِنَ السّماءِ ماءً مُبارَکاً) [۱۵] اشاره شده است. همچنین قرآن باران را نعمتی خداداد و نشانی از قدرت خدا معرّفی کرده و بارها منکران خدا و معاد را به توجّه به این آیه فرا خوانده است (أَمَّنْ خَلَقَ السَّمو'اتِ والاَرضَ و أَنْزَلَ لَکُم مِن السَّماءِ ماءً). [۱۶] . ۳ - چگونگی پیدایش باران در قرآن قرآن درباره منشأ و چگونگی پدید آمدن باران بصراحت سخن نگفته و فقط در آیات مختلف به جایی که باران از آن‌جا فرو می‌بارد اشاره می‌کند. بنابر ظاهرِ بیشتر این آیات، باران از آسمان فرو می‌بارد. [۱۷][۱۸][۱۹][۲۰] «مزن» [۲۱] «مُعصرات» [۲۲] و «سحاب» [۲۳][۲۴][۲۵][۲۶] نیز مبدأ باران اند. کوه‌هایی هم در آسمان هستند که تگرگ از آن‌ها می‌بارد. [۲۷] نظر مفسّران در توضیح این آیات یکسان نیست طبری (متوفی ۳۱۰) و شیخ طوسی (متوفی ۴۶۰) در تفسیر بیش‌تر آیات، همان ظاهر الفاظ را پذیرفته و آسمان را مبدأ باران دانسته اند. مثلاً طبری در تفسیر آیات ۲۲ و ۱۶۴ بقره، ۹۹ انعام، ۵۷ اعراف، ۵ و ۶۳ حج می‌نویسد که باران از آسمان می‌بارد و در توضیح آیه ۱۸ سوره مؤمنون همین بیان را از ابن جُرَیج نقل میکند (ماءً هو مِنَ السّماء). امّا از بیان او در تفسیر آیه ۴۸ فرقان و نیز از آنچه در تفسیر آیه ۴۳ نور از عَمرو بن عُبید لیثی نقل کرده [۲۸] برمی‌آید که ابرها منشأ باران‌اند و منظور از «سماء» همان «سحاب» است. شیخ طوسی نیز در مواضع مختلف التبیان (مثلاً ذیل «وأَنْزَلن'ا مِنَ السّماءَ ماءً» و تعبیرات مشابه) آسمان را مبدأ باران (لانَّ السّماءَ ابتداءُ الاءنزالِ بِالْمَطَر) می‌داند [۲۹] و یک بار این نظر را که مراد از «سماء» در آیات باران همان «سحاب» است، نه در مقام قبول، آورده است. [۳۰] توضیح طبری و طوسی درباره کوه‌های تگرگ (و ینزّل مِن السَّماءِ مِنْ جبالٍ فیها مِنْ بَرَدٍ)، که در حقیقت نقل قول فرّاء، متوفی ۲۰۷ [۳۱] است، نشان می‌دهد که نظر غالب نزد بیش‌تر مفسران [۳۲][۳۳] آن بوده که باران منشأ آسمانی دارد. زمخشری (متوفی ۵۳۷) نیز در تفسیر آیه ۴۳ نور، همان سخن فرّاء را آورده و در تفسیر آیه ۲۱ زمر و ۱۴ نبأ (المُعْصِرات)، ضمن نقل چند احتمال از مفسران قدیم، مانند قتاده و مجاهد، توضیحاتی می‌دهد که التزام او را به دیدگاه مشهور مفسران اثبات می‌کند. [۳۴][۳۵][۳۶] طبرسی (متوفی ۵۴۸)، هر چند گاهی مبدأ باران را آسمان معرفی می‌کند، [۳۷] در توضیح بیش‌تر آیات، مقصود از «سماء» را «سحاب» می‌داند و، از آن بالاتر، به نظریّه طبیعت شناسان، که ابر را حاصل بخارات متصاعد از زمین می‌دانند، اشاره و از علی بن عیسی رمّانی (۲۹۶ـ۳۸۴) نقل می‌کند که گرچه این نظریه قطعی نیست، دلیل عقلی و سمعی بر ردّ آن نداریم. [۳۸][۳۹][۴۰] بیضاوی نیز «سماء» را در آیات راجع به باران به ابرها یا فلک یا عوامل آسمانی تبخیرکننده اجزای مرطوب زمین تفسیر می‌کند؛ ولی معتقد است که، بنابر ظواهر آیات قرآن، باران از آسمان به ابرها و از آن‌جا به زمین فرو می‌بارد[۴۱] در میان مفسران بیش از همه فخررازی (متوفی ۶۰۶) در تبیین مقصود آیات باران کوشیده است. به عقیده او طبق آیات قرآن، خدا باران را در آسمان می‌آفریند، سپس آن را بر ابرها و از آن‌جا بر زمین فرو می‌باراند. [۴۲][۴۳][۴۴][۴۵][۴۶] به گفته او ابوعلی جُبّائی نیز همین نظر را داشته و تأویل آیات قرآن را برخلاف ظاهر آن‌ها فقط در صورتی جایز می‌شمرده است که بر امتناع نزول باران از آسمان دلیل اقامه شود. [۴۷] به عقیده فخررازی، اثبات این امتناع فقط با نفی فاعل مختاربودن خدا و اثبات قدم عالم ممکن است. او همچنین بر کسانی که منظور از «سماء» را «سحاب» و در حقیقت حاصل تبخیر بخشی از آب‌های درون زمین و دریاها [۴۸] می‌دانند خرده می‌گیرد و دلیلی بر تأویل نصّ قرآن نمی‌بیند [۴۹] با این‌همه، در تفسیر آیه ۳۲ ابراهیم همین نظر را به دلیل مشاهدات خارجی پذیرفته و نزاع را در مسئله بیفایده خوانده است. [۵۰] مجلسی در تفسیر آیات باران غالباً نظر رازی را با تلقی مثبت نقل، و دوگانگی دیدگاه تفسیری او را در این باره یادآوری کرده است. [۵۱] برای فهم درست دیدگاه مفسران قدیم درباره باران، باید پدیده‌های ابر ، باد ، رعد و برق و آسمان از دیدگاه قرآن بررسی شوند. . ۴ - سازگاری نظریات مفسرین با نظریات علوم طبیعی مفسران قرن اخیر بیش‌تر به تفسیر آیات قرآن بر اساس نظریه معروف علوم طبیعی گرایش دارند. در تفسیر المنار، [۵۲] از کسانی که منبع باران را در آسمان می‌دانند شدیداً انتقاد و تصریح شده است که تعبیرات موجز قرآن، خصوصاً آیه ۴۸ روم، دقیقاً با دیدگاه‌های علوم طبیعی سازگار است. در این تفسیر، ضمن بیان چگونگی تبخیر آب‌های زمین، توضیح داده شده است که پدیده باران از امور حسّی است و به استدلال نقلی یا عقلی نیاز ندارد. در حقیقت، انکارناپذیر بودن این واقعیّت از نظر مؤلف سبب رها کردن ظاهر آیات قرآن و کوشش بر تطبیق آن‌ها با نظریه‌های علمی شده است. طنطاوی بن جوهری «سماء» را کنایه از ابرها دانسته و تکوّن باران را مطابق نظریه مشهور طبیعی توضیح می‌دهد. [۵۳][۵۴][۵۵] طباطبایی نیز در تبیین آیات باران همین نظر را برگزیده و دیدگاه قدما را، که آسمان را کره‌ای ناقص و محیط بر کره زمین می‌دانستند، با استناد به نظریات علمی جدید نفی می‌کند. بنابر توضیح او، آیه ۲۲ سوره حجر به این نکته که آب‌های زمین به باران تبدیل می‌شود اشاره دارد. او همچنین تعبیر کوه‌های تگرگ را کنایه از زیادی و تراکم و «سماء» را اشاره به لحاظ علّو می‌داند. [۵۶][۵۷][۵۸] آلوسی، بر خلاف معاصران خود، ترجیح می‌دهد که همان قول مشهور مفسران پیشین را بپذیرد و دلیل قاطع بر نفی آن نمی‌بیند، هر چند قول دانشمندان علوم طبیعی را نقل و به سازگاری آن با ظاهر آیات قرآن اشاره می‌کند. [۵۹][۶۰] مهدی بازرگان در بخش اوّل باد و باران در قرآن به توضیح علمی پدیده‌های جوّی، اقسام باد و ابر و باران و پیوند این سه پدیده با یکدیگر می‌پردازد و در بخش دوم به استناد برخی از واژه‌های موجود در آیات قرآن و نیز با توجه به سیاق عبارات قرآن از نظر تقدیم و تأخیر مطالب، می‌کوشد تا انطباق مقصود این آیات را بر نظریات و اکتشافات جدید علمی اثبات کند. مثلاً در بیش‌تر آیات راجع به این موضوع، به مقدمه و شرط بودن بادها برای تشکیل ابر توجه شده است، [۶۱] یا تعبیرات «تصریف الرّیاح»، [۶۲] «تُثیر»، [۶۳] «اَقلَّتْ»، [۶۴] «لَواقح» [۶۵] و «معصرات» [۶۶] برای باد و ابر به کار رفته که بر نظرگاه‌های علمی گوینده سخن دلالت دارد. حتّی در برخی آیات، نکاتی مطرح شده که تشخیص آن‌ها فقط با مشاهدات و اکتشافات علمی ممکن است. از جمله در آیات ۱۹ بقره، ۱۳ رعد، ۴۰ و ۴۳ نور از مقارنات و مشخصات توفانهای شدید رگباری سخن به میان آمده است و در آیه ۴۳ نور (جبالٍ فیها من بَرَدٍ) به ابرهای متشکّل و مستور از سوزن‌های یخ اشاره شده است، همچنانکه در برخی از نوشته‌های علمی اخیر نیز از این ابرها به «کوههای ابر» و «کوه‌هایی از برف» تعبیر شده است. به عقیده بازرگان، این نکته، با توجه به آن‌که سرزمین عربستان کمتر از بیش‌تر نقاط دنیا توفان و بوران و رگبار دارد [۶۷] و بشر بعد از اختراع هواپیما و امکان پروازهای بلند به وجود این ابرها پی برده، حایز اهمیّت است. نویسنده همچنین از ترکیب مضامین دو آیه ۴۸ روم و ۴۳ نور، خصوصاً به قرینه واژه‌های به کار رفته در آن دو، مراحل تشکیل ابرها و باران‌های جبهه‌ای (الگوی بِیرکناس) را نشان می‌دهد. اهمیت و مداخله هوای پیرامون زمین در پدید آمدن آثار جوّی در پژوهش‌های علمی دهه‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده کتاب، هر چند در آیات قرآن اشاره صریح به این مطلب نیافته است، احتمال می‌دهد که نسبت دادن منشأ باران و توفان به آسمان از آن دریافت علمی ناشی باشد. [۶۸] این نکته نیز در آغاز کتاب [۶۹] یادآوری شده است که قرآن طبعاً در مقام تدوین اصول و قوانین فیزیک یا هواشناسی نیست. موریس بوکای نیز در بحث اشارات علمی قرآن به بررسی برخی از آیات که در آن‌ها از باران یادشده و تعبیرات موجود در آن‌ها از قبیل «أَرْسَلْنا الرِیاحَ لَواقِحَ» (بادها را در حالیکه بارور کننده اند، روانه کردیم) پرداخته و بر تفاوت آشکار این مضامین با دیدگاه علمی رایج در روزگار نزول قرآن تأکید کرده و هماهنگی آن‌ها را با یافته‌های علمی امروز می‌پذیرد. . ۵ - باران در روایات در احادیث، علاوه بر دعا برای نزول باران و توصیه‌های علمی راجع به باران، [۷۰] مسایل طبیعی باران نیز مطرح شده است. بیشتر این قبیل روایات را مجلسی در بحارالانوار، «کتاب السماء و العالم»، باب «السحاب و المطر و الشهاب» گرد آورده است. [۷۱] از این روایات نمی‌توان دیدگاه روشن و قطعی حاصل کرد. بنابر برخی از آن‌ها دریایی در زیر عرش [۷۲] هست که به اراده و مشیّت خدا باران (یا تگرگ) از آن به طبقات آسمان فرو می‌بارد تا به نزدیکترین آسمان (السّماء الدنیا) و از آن‌جا به ابرها می‌رسد؛ آنگاه ابرها، که غربال باران اند، آن را به قطرات تبدیل می‌کنند (یا تگرگ را ذوب می‌کنند) و اگر ابرها نباشند، زمین بر اثر فرو ریختن یکباره باران ویران می‌شود. [۷۳][۷۴][۷۵][۷۶] در عوض، روایت دیگری هست که، طبق آن، ابرها در کنار آب‌های دریا جای دارند و باران بر اثر بالا رفتن و فشرده شدن آن‌ها به وسیله باد پدید می‌آید. [۷۷][۷۸] علیّ بن ابراهیم قمی، در تفسیر آیه ۴۳ نور، همین نظر را برگزیده و مهدی بازرگان نیز همین حدیث و چند حدیث دیگر را در تأیید برداشت‌های خود آورده است[۷۹] امّا مجلسی بیش‌تر به نظر اوّل تمایل دارد و وجود کوه‌های تگرگ را در آسمان به دلیل ظواهر اخبار پذیرفته و مدّعی است که دلیل قاطع بر نفی آن در دست نیست. [۸۰] او گزارش شاهدانی را که در قلّه کوه‌های بلند نه ابر و نه باران و نه آب می‌دیده‌اند اما همزمان در سطح زمین باران می‌باریده است نفی نمی‌کند [۸۱] و برای سازش دادن میان این مشاهدات و ظاهر احادیث احتمالی می‌دهد، از جمله آن‌که باران از دو منبع فراهم می‌شود: یکی از آسمان و دیگری از بخار آبهای زمین. [۸۲] همچنین امکان تأویل اخبار را بر اساس نظریات فلسفی (به معنای عامّ کلمه) مطرح می‌کند. [۸۳] از نکات دیگری که در روایات به چشم می‌خورد باید به نسبت برق و ریزش باران، [۸۴] تفاوت ابرهای سیاه و سفید از نظر نوع باران [۸۵] و پدید آمدن لؤلؤ بر اثر قرار گرفتن آب باران در دل صدف‌‌های دریا [۸۶] اشاره کرد. دعا برای نزول باران، خصوصاً در شرایط بی آبی در متون حدیثی سفارش شده و احکام نماز باران در کتب فقهی آمده است. ........................................................................... ۶ - فهرست منابع (۱) علاوه بر قرآن. (۲) محمود بن عبدالله آلوسی، روح المعانی، قاهره ۱۹۶۴، چاپ افست بیروت. (۳) ابن بابویه، معانی الاخبار، قم ۱۳۶۱ ش. (۴) ابن حجر عسقلانی، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، بیروت ۱۴۰۲. (۵) ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، چاپ عبدالسلام هارون، قم ۱۴۰۴. (۶) ابن منظور، لسان العرب، بیروت ۱۹۵۵ـ۱۹۵۶. (۷) مهدی بازرگان، باد و باران در قرآن، قم ۱۳۴۴ ش. (۸) محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، استانبول ۱۴۰۱. (۹) عبدالله بن عمر بیضاوی، انوارالتنزیل، در مجمع التفاسیر، استانبول ۱۴۰۴. (۱۰) عبدالملک بن محمد ثعالبی، فقه اللغه و سرّالعربیه، دمشق ۱۹۸۹. (۱۱) محمدرشید رضا، المنار فی تفسیر القرآن، مصر ۱۳۷۳. (۱۲) محمود بن عمر زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، چاپ علی محمد بجاوی و محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره ۱۹۴۵ ـ ۱۹۴۸. (۱۳) محمود بن عمر زمخشری، الکشّاف، قاهره ۱۳۷۳. (۱۴) محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت ۱۳۹۳ ـ ۱۳۹۴. (۱۵) فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ـ ۱۳۵۶. (۱۶) محمدبن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، قاهره ۱۳۲۸، چاپ افست بیروت. (۱۷) طنطاوی بن جوهری، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، بیروت (بی تا). (۱۸) محمد بن حسن طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، نجف ۱۹۵۷، چاپ افست بیروت. (۱۹) محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، تهران ۱۳۶۳ش. (۲۰) یحیی بن زیاد فرّاء، معانی القرآن، چاپ احمد یوسف نجاتی و محمد علی نجّار، چاپ افست تهران ۱۳۶۰ ش. (۲۱) محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاِ َحکام القرآن، قاهره ۱۹۶۷. (۲۲) محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، بیروت ۱۴۰۳ . ۷ - پانویس ۱. ↑ ابن بابویه، معانی الاخبار، ج۱، ص۳۱۹ ۳۲۰، قم ۱۳۶۱ ش. ۲. ↑ ابن منظور، لسان العرب، ذیل واژه‌ها، بیروت ۱۹۵۵۱۹۵۶. ۳. ↑ ابن فارس، معجم مقاییس اللغه، ذیل واژه‌ها، چاپ عبدالسلام هارون، قم ۱۴۰۴. ۴. ↑ عبدالملک بن محمد ثعالبی، فقه اللغه و سرّالعربیه، ج۱، ص۲۷۹ ـ ۲۸۴، دمشق ۱۹۸۹. ۵. ↑ محمودبن عمر زمخشری، الفائق فی غریب الحدیث، ج۱، ص۳۴۱، چاپ علی محمد بجاوی و محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره ۱۹۴۵ ـ ۱۹۴۸. ۶. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۵، ص۱۹۹، استانبول ۱۴۰۱. ۷. ↑ ابن حجر عسقلانی، فتح الباری بشرح صحیح البخاری، ج۸، ص۲۴۸، بیروت ۱۴۰۲. ۸. ↑ عبدالله بن عمر بیضاوی، انوارالتنزیل، ج۵، ص۴۱۱، در مجمع التفاسیر، استانبول ۱۴۰۴. ۹. ↑ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج۵، ص۳۱، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ـ ۱۳۵۶. ۱۰. ↑ محمد بن احمد قرطبی، الجامع لاِ َحکام القرآن، ج۱۶، ص۲۸ـ۲۹، قاهره ۱۹۶۷. ۱۱. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۲۴. ۱۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۲۲. ۱۳. ↑ نحل/سوره۱۶، آیه۱۰. ۱۴. ↑ فرقان/سوره۲۵، آیه۴۸. ۱۵. ↑ ق/سوره۵۰، آیه۹. ۱۶. ↑ نمل/سوره۲۷، آیه۶۰. ۱۷. ↑ قمر/سوره۵۴، آیه۱۱. ۱۸. ↑ انعام/سوره۶، آیه۶. ۱۹. ↑ هود/سوره۱۱، آیه۵۲. ۲۰. ↑ نوح/سوره۷۱، آیه۱۱. ۲۱. ↑ واقعه/سوره۵۶، آیه۶۹. ۲۲. ↑ نبأ/سوره۷۸، آیه۱۴. ۲۳. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳. ۲۴. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷. ۲۵. ↑ فاطر/سوره۳۵، آیه۹. ۲۶. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۲۷. ↑ نور/سوره۲۴، آیه۴۳. ۲۸. ↑ محمد بن جریر طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن،، ج۱۸، ص ۱۱۸، قاهره ۱۳۲۸، چاپ افست بیروت. ۲۹. ↑ محمدبن حسن طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۹۵، نجف ۱۹۵۷، چاپ افست بیروت. ۳۰. ↑ محمد بن حسن طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ج۷، ص۳۹۵، نجف ۱۹۵۷، چاپ افست بیروت. ۳۱. ↑ یحیی بن زیاد فرّاء، معانی القرآن، ج۲، ص۲۵۶ـ۲۵۷، چاپ احمد یوسف نجاتی و محمد علی نجّار، چاپ افست تهران ۱۳۶۰ ش. ۳۲. ↑ محمود بن عبدالله آلوسی، روح المعانی، ج۱۸، ص۱۹۱، قاهره ۱۹۶۴، چاپ افست بیروت. ۳۳. ↑ محمدبن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۲۳، ص۸۸، تهران ۱۳۶۳ش. ۳۴. ↑ محمود بن عمر زمخشری، الکشّاف، ج۳، ص۲۴۶، قاهره ۱۳۷۳. ۳۵. ↑ محمود بن عمر زمخشری، الکشّاف، ج۴، ص۱۲۲، قاهره ۱۳۷۳. ۳۶. ↑ محمود بن عمر زمخشری، الکشّاف، ج۴، ص۶۸۲، قاهره ۱۳۷۳. ۳۷. ↑ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج۷، ص۲۵۵، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ۱۳۵۶. ۳۸. ↑ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج۱، ص۶۱، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ـ ۱۳۵۶. ۳۹. ↑ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج۱، ص۲۴۵، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ـ ۱۳۵۶. ۴۰. ↑ فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان، ج۲، ص۳۴۱، چاپ عارف زین، صیدا ۱۳۳۳ ـ ۱۳۵۶. ۴۱. ↑ بقره/سوره۲،آیه۲۲. ۴۲. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۲، ص۱۱۱، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۳. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۴، ص۲۲۳، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۴. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۱۰۵، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۵. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۱۰۷، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۶. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۲۴، ص۹۰، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۷. ↑ محمدبن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۳، ص۱۰۵، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۸. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۲۳، ص۸۸، تهران ۱۳۶۳ش. ۴۹. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۲۴، ص۹۰، تهران ۱۳۶۳ش. ۵۰. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۹، ص۱۲۶، تهران ۱۳۶۳ش. ۵۱. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۴۴۳۷۰، بیروت ۱۴۰۳. ۵۲. ↑ محمدرشید رضا،ذیل آیه ۱۶۴ بقره، ج۲، ص۶۰، المنار فی تفسیر القرآن، مصر ۱۳۷۳. ۵۳. ↑ طنطاوی بن جوهری، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، ج۱، ص۳۱، بیروت (بی تا). ۵۴. ↑ طنطاوی بن جوهری، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، ج۱، ص۱۳۷، بیروت (بی تا). ۵۵. ↑ طنطاوی بن جوهری، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم،ذیل آیات ۲۲ و ۱۶۴ بقره، ۴۳ نور، ج۱۲، ص۲۱، بیروت (بی تا). ۵۶. ↑ محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱، ص۴۰۴، بیروت ۱۳۹۳ ۱۳۹۴. ۵۷. ↑ محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۲، ص۱۴۶، بیروت ۱۳۹۳ ۱۳۹۴. ۵۸. ↑ محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۵، ص۱۳۷، بیروت ۱۳۹۳ ۱۳۹۴. ۵۹. ↑ محمود بن عبدالله آلوسی، روح المعانی، ج۱، ص۱۸۸، قاهره ۱۹۶۴، چاپ افست بیروت. ۶۰. ↑ محمود بن عبدالله آلوسی، روح المعانی، ج۱۸، ص۱۹۰ـ۱۹۱، قاهره ۱۹۶۴، چاپ افست بیروت. ۶۱. ↑ مهدی بازرگان، باد و باران در قرآن، ج۱، ص۱۲۲، قم ۱۳۴۴ ش. ۶۲. ↑ بقره/سوره۲، آیه۱۶۴. ۶۳. ↑ روم/سوره۳۰، آیه۴۸. ۶۴. ↑ اعراف/سوره۷، آیه۵۷. ۶۵. ↑ حجر/سوره۱۵، آیه۲۲. ۶۶. ↑ نبأ/سوره۷۸، آیه۱۴. ۶۷. ↑ مهدی بازرگان، باد و باران در قرآن، ج۱، ص۱۳۹، قم ۱۳۴۴ ش. ۶۸. ↑ مهدی بازرگان، باد و باران در قرآن، ج۱، ص۱۵۷ ـ ۱۶۰، قم ۱۳۴۴ ش. ۶۹. ↑ مهدی بازرگان، باد و باران در قرآن، ج۱، ص۱۳، قم ۱۳۴۴ ش. ۷۰. ↑ محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری، ج۲، ص۱۶ـ۲۱، استانبول ۱۴۰۱. ۷۱. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۷۱ ۳۹۸، بیروت ۱۴۰۳. ۷۲. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۷، ص۴۳، بیروت ۱۴۰۳. ۷۳. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۷۲ به نقل از علل الشرایع، بیروت ۱۴۰۳. ۷۴. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۷۸ به نقل از المحاسن، بیروت ۱۴۰۳. ۷۵. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۰ ۳۸۱ به نقل از الکافی، بیروت ۱۴۰۳. ۷۶. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۳ به نقل از النوادر راوندی، بیروت ۱۴۰۳. ۷۷. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۷۳، بیروت ۱۴۰۳. ۷۸. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۲ به نقل از تفسیر علیّ بن ابراهیم قمی و الکافی، بیروت ۱۴۰۳. ۷۹. ↑ علیّ بن ابراهیم قمی،تفسیر قمی، ص۱۲۷ ۸۰. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۶۳، بیروت ۱۴۰۳. ۸۱. ↑ محمد بن عمر فخررازی، التفسیر الکبیر، ج۱۹، ص۱۲۶، تهران ۱۳۶۳ش. ۸۲. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۹۷، بیروت ۱۴۰۳. ۸۳. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۱، بیروت ۱۴۰۳. ۸۴. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۳ به نقل از المجالس طوسی، بیروت ۱۴۰۳. ۸۵. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۶، ص۳۸۷ به نقل از ابن عبّاس، بیروت ۱۴۰۳. ۸۶. ↑ محمد باقر بن محمد تقی مجلسی، بحارالانوار، ج۵۷، ص۴۱ به نقل از قُرب الاسناد، بیروت ۱۴۰۳. . . . __________________________________________________________________________________  منبع : دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائره المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «باران در قرآن و روایات»، شماره۱۳۷

وزن ابرها – بررسی گفتار قرآن کریم در باره سنگینی ابرها

بسم الله الرحمن الرحیم وزن ابرها بررسی گفتار قرآن کریم در باره سنگینی ابرها . [aparat id="VQ74k"] . اشاره به سنگینی ابرها در قرآن کریم قرآن کریم می فرماید: هُوَ الَّذِی یُرِیکُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَیُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ - رعد/۱۲ «او کسی است که برق را به شما نشان می‏دهد که هم مایه ترس است هم امید و ابرهای سنگین بار ایجاد می‏کند.» پیش خودتان به این موضوع فکر کنید که هر لحظه میلیون‌ها پوند آب شناور بالای سر شماست که می‌تواند معادل وزن صدها فیل باشد. ممکن است همین حالا نیم‌نگاهی به آسمان کنید و یک لحظه ترس تمام وجودتان را فرابگیرد. این یکی از نشانه‌های قدرت و عظمت خداست که می‌تواند میلیون‌ها پوند آب را بین زمین و هوا و برخلاف قانون جاذبه زمین معلق نگه دارد که نه‌تنها به کسی آسیبی نمی‌رساند بلکه حتی در برخی موارد باعث خیر و برکت برای ما می‌شود و زمین ما را سیراب می‌کند . در آیه ای دیگر، قران کریم درباره جابجایی ابرهای سنگین توسط باد چنین می فرماید: وَهُوَ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ بُشْرًا بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَّیِّتٍ فَأَنزَلْنَا بِهِ الْمَاء فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ کَذَلِکَ نُخْرِجُ الْموْتَى لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ... - اعراف/۵۷ «او کسی است که بادها را پیشاپیش (باران) رحمتش میفرستد تا زمانی که ابرهای سنگین بار را (بر دوش خود) حمل کنند در این هنگام آنها را به سوی سرزمینهای مرده میفرستیم و به وسیله آن آب (حیاتبخش) نازل میکنیم...»

معجزات علمی قرآن قسمت – (بادهای بارور کننده)

بسم الله الرحمن الرحیم معجزات علمی قرآن قسمت  (بادهای بارور کننده) . [aparat id="Kx9V6"] . آیات مربوط به لقاح در طبیعت و نقش باد در بارور کنندگی ابرها و نیز آیات بیانگر چگونگی تشکیل و بارش تگرگ از نوعی ابر، مورد بررسی و پژوهش علمی قرار گرفته است که در این خصوص، دو نوع از اعجاز علمی یعنی اشاره قرآن کریم به کوه‌وار بودن ابرهای تولید کننده تگرگ و نیز لقاح ابرها توسط بادها به اثبات رسیده است. نقش بادها در لقاح و بارورکنندگی در طبیعت از قبیل ابرها و نزولات جوی مانند تگرگ و برف از دیدگاه قرآن کریم بیان شده و با دیدگاه مفسران و محققان هواشناسی مورد بررسی قرار گرفته است

قرآن و تشکیل ابرها توسط تبخیر آب

بسم الله الرحمن الرحیم قرآن و تشکیل ابرها توسط تبخیر آب . [aparat id="1CMEd"] . آب در طبیعت دائماً در حال گردش است و پیوسته بین اقیانوسها، هوا و خشکی‌ها مبادله می‌شود. مسیر گردش آب در طبیعت را اصطلاحاً چرخه آب‌شناسی یا به طور ساده، چرخه آب می‌خوانند. این چرخه، آغاز و پایانی ندارد و در آن فرآیندهای بسیاری به طور پیوسته روی می‌دهند.

باد و راز خلقت بادها در قران کریم و نظر دانشمندان

بسم الله الرحمن الرحیم باد و راز خلقت بادها در قران کریم و نظر دانشمندان . [aparat id="VoKlD"] .  

معجزات علمی قرآن – ( وزن ابر ها )

بسم الله الرحمن الرحیم معجزات علمی قرآن  ( وزن ابر ها ) . [aparat id="b08r6"] . ابرهای سنگین وزن ابرها می تواند به مقادیر اعجاب آوری برسد . به عنوان مثال ابر کومولونیمیوس به عنوان ابر رعد وبرق شناخته می شود می تواند حاوی ۳۰۰/۰۰۰ تن آب باشد این حقیقت که ۳۰۰/۰۰۰ تن آب می تواند دربالای هوا باقی بماند بسیار جالب توجه است وتوجه مارا به وزن ابرها در آیات قرانی سوق می دهد . هُوَ الَّذِی یُرِیکُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَیُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ - سوره الرعد  آیه ۱۲  « اوست کسی که برق رابرای بیم و امید به شما بنمایاند وابرهای سنگین را پدیدار می کند » البته در هنگام نزول قرآن کاملا غیرممکن بود که اطلاعاتی درباره وزن ابرها وجود داشته باشد این اطلاعات که اخیراً بدست آمده است دلیل دیگری است بر اینکه قرآن کلام خداوند متعال است .

ابرها در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم ابرها در قرآن . [aparat id="RYn56"] . تشکیل باران و تگرگ از ابرها در آیه ۴۳ سوره نور مى خوانیم:  «أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللهَ یُزْجِى سَحَاباً ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَهُ ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکَاماً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلاَلِهِ وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَال فِیهَا مِنْ بَرَد فَیُصِیبُ بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَیَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشَاءُ یَکَادُ سَنَا بَرْقِهِ یَذْهَبُ بِالاَْبْصَارِ»؛ (آیا ندیدى که خداوند ابرهایى را به آرامى مى راند، سپس میان آنها پیوند مى دهد، و بعد آن را متراکم مى سازد؟! در این حال، مى بینى که [دانه هاى] باران از لابه لاى آن خارج مى شود؛ و از آسمان ـ از کوه هایى در آن [ابرهایى به شکل کوه] ـ دانه هاى تگرگ نازل مى کند، و هر کس را بخواهد بوسیله آن زیان مى رساند، و از هر کس بخواهد این زیان را برطرف مى کند؛ نزدیک است درخشندگى برق آن [ابرها، بینایى] چشم ها را ببرد!) . آیه فوق مى گوید: «خداوند از کوه هایى که در آسمان است دانه هاى تگرگ نازل مى کند». هیچ کس در آن عصر و زمان به دقت نمى دانست که ابرها در آسمان به صورت کوه هایى، با ارتفاعات متفاوت است که ما قاعده آن را مى بینیم؛ زیرا تمام ابرها را به صورت یک صفحه گسترده در آسمان مشاهده مى کنیم اما هنگامى که با هواپیما به فراز ابرها برویم، ابرها را به صورت کوه ها و درّه ها و پستى ها و بلندى هایى مانند آنچه در سطح زمین است مشاهده مى نماییم و به تعبیر دیگر سطح بالاى ابرها هرگز صاف نیست و همانند سطح زمین داراى ناهموارى هاى فراوان، و حتّى در بسیارى از موارد به صورت کوه روى هم انباشته شده است. اینها همه از یک سو، از سوى دیگر دانشمندان معاصر درباره چگونگى تولید تگرگ در آسمان چنین مى گویند: دانه هاى باران از ابر جدا مى شود، و در قسمت فوقانى هوا به جبهه سردى برخورد مى کند و یخ مى زند؛ ولى در آن حال بسیار کوچک است؛ سپس طوفان هاى شدیدى که در آن منطقه حکم فرما است، این دانه ها را مجدداً به بالا پرتاب مى کند و بار دیگر این دانه ها به داخل ابرها فرو مى رود و لایه دیگر از آب به روى آن، مى نشیند که به هنگام جدا شدن از ابر مجدداً یخ مى بندد، و گاه این موضوع چندین بار تکرار مى شود، تا زمانى که تگرگ به اندازه اى درشت شود که دیگر طوفان نتواند آن را به بالا پرتاب کند یا این که طوفان موقتاً آرام گیرد؛ اینجا است که راه زمین را پیش مى گیرد و بدون مانع به طرف زمین حرکت مى کند، و گاه به اندازه اى درشت و سنگین است که خساراتى به مزارع و باغ ها و حیوانات و حتى انسان ها وارد مى سازد.(۱) از اینجا روشن مى شود که به وجود آمدن تگرگ هاى درشت و سنگین درصورتى امکان پذیر است که کوه هاى ابر بر فراز آن، متراکم گردند تا هنگامى که بادهاى شدید دانه یخ زده تگرگ را به میان آن پرتاب مى کنند مقدار بیشترى آب به خود جذب کند و سنگین شود. به این ترتیب کوه هاى ابر، منبع قابل ملاحظه اى براى تکوّن تگرگ هاى درشت که در آیه به آن اشاره شده محسوب مى شود.

ابرها به سنگینی ۳۰۰ هزار تُن – معجزه باورنکردنی قرآن در مورد وزن ابرها

بسم الله الرحمن الرحیم ابرها به سنگینی ۳۰۰ هزار تُن  معجزه باورنکردنی قرآن در مورد وزن ابرها . [aparat id="5vMIk"] . براساس تحقیقات ابرها دارای وزن بسیار زیادی هستند برای مثال ابر کومولوس  یکی از رایج ترین انواع ابر که ابری باران زا بحساب می آید و در دو کیلومتری سطح زمین تشکیل می شود ، وزنی بین ۱۰۰ هزار تا  ۳۰۰ هزار تن را دارد(یک تا سه میلیارد کیلوگرم)که وزن یک ابر کومولوس معادل  ۶,۲۶۸٫۷۵ میلیون نهنگ آبی  است! به غیر از زمین در فضا نیز ابرهای گرد و غبار وجود دارند که با گازها ستارگان را شکل می دهند در یک مورد وزن یکی از این ابرها به ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ میلیون تن میرسید! جالب اینکه ۱۴۰۰سال قبل خداوند در قرآن کریم به موضوع سنگین بودن ابرها اشاره کرده است که میتوان از آن به عنوان معجزه قرآنی یاد کرد: در سوره اعراف آیه پنجاه و هفت نوشته شده است : وَهُوَ الَّذِی یُرْسِلُ الرِّیَاحَ بُشْرًا بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَّیِّتٍ فَأَنزَلْنَا بِهِ الْمَاء فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ کَذَلِکَ نُخْرِجُ الْموْتَى لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ او کسی است که بادها را پیشاپیش (باران) رحمتش میفرستد تا زمانی که ابرهای سنگین بار را (بر دوش خود) حمل کنند در این هنگام آنها را به سوی سرزمینهای مرده میفرستیم و به وسیله آن آب (حیاتبخش) نازل میکنیم و با آن از هر گونه میوهای (از خاک تیره) بیرون می‏آوریم، و اینگونه (که زمینهای مرده را زنده کردیم) مردگان را (نیز در قیامت) زنده میکنیم تا متذکر شوید.

واژه باران در آیات وحی و روایات معصومین(ع)

بسم الله الرحمن الرحیم واژه باران در آیات وحی و روایات معصومین(ع) . حکیمه بهمن زاده . آیات قرآن کریم روزی رساندن به انسان‌ها از طریق رویاندن گیاهان و فراهم آوردن آب آشامیدنی و پاک‌کنندگی را از ثمرات باران عنوان می‌کند. . باران در آیات قرآن کریم باران یکی از واژه‌هایی است که در قرآن و روایات بسیار به آن اشاره شده است و آن را یکی از نعمت‌های الهی می‌شمارد که تأمل در آن انسان را به خداشناسی نزدیک‌تر می‌کند. در آیات قرآن به نقش باران در زنده کردن زمین اشاره شده و در سوره روم آیه ۲۴ آمده است که« فَیُحْیی به الاَ رضَ بَعْدَ موتِها و باران زمین را پس از مردنش زنده می‌کند» و همچنین در آیات دیگری از قران کریم روزی رساندن به انسان‌ها از طریق رویاندن گیاهان و فراهم آوردن آب آشامیدنی و پاک‌کنندگی را از ثمرات باران عنوان می‌کند. همچنین خداوند در آیه ۹ سوره ق باران را آبی مبارک عنوان می‌کند و می‌فرماید« وَ نَزَّلنا مِنَ السّماءِ ماءً مُبارَکاً و از آسمان آبی مبارک نازل کردیم» و در آیه ۲۷ سوره نمل باران را را نعمتی خداداد و نشانی از قدرت خدا معرّفی کرده و بارها منکران معاد را به توجّه به این آیه فرا خوانده است. در این آیه خداوند متعال می‌فرماید أَمَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنْزَلَ لَکُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَهٍ مَا کَانَ لَکُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَهَا أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ یَعْدِلُونَ آیا آنچه شریک مى ‏پندارند بهتر است یا آن کس که آسمانها و زمین را خلق کرد و براى شما آبى از آسمان فرود آورد پس به وسیله آن باغ‌هاى بهجت ‏انگیز رویانیدیم کار شما نبود که درختانش را برویانید آیا معبودى با خداست» همچنین در آیه ۱۷ سوره رعد خداوند اینگونه می‌فرماید:« أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِیَهٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّیْلُ َ خداوند از آسمان آبی فرستاد و از هر دره و رودخانه‌‌ای به اندازه آنها سیلابی جاری شد، سپس سیل بر روی خود کفی حمل کرد » . باران در روایات معصومین علیهم السلام همچنین در روایات نیز به مراتب از باران به عنوان نعمت الهی یاد شده است و ادعیه‌ای نیز برای طلب باران بیان شده که یکی از زیباترین آنها را امام علی(ع) در نهج البلاغه بیان کرد‌ه‌اند که تأمل در آن بسیار آموزنده است. امام در خطبه ۱۱۴ نهج البلاغه می‌فرماید:( بار خدایا که ما را به اعمالمان مؤاخذه نفرمایى و به گناهانمان مگیرى، رحمت خود را با ابرهاى بارنده‌ات و بهار پربارانت و روییدنی‌هاى شادى افزایت بر ما ارزانى دار. از تو بارانى درشت و تندبار مى‌خواهیم تا آنها را که مرده‌اند زنده سازى و آنچه را که از دست رفته است تدارک فرمایى. اى خداوند، بارانى از تو مى‌خواهیم جانبخش و سیراب کننده که همه را دربرگیرد و به همه جاى برسد. بارانى پاکیزه، برکت‌دهنده ، گوارا و پر نعمت که گیاهش بسیار بود و شاخه‌هایش پربار و برگ‌هایش تر و تازه که بدان بندگان ناتوانت را تن و توش دهى و بلاد مرده‌ات را زنده گردانى.) حال که باران بر آسمان شهر و استان و کشورمان باریدن گرفته است ما نیز سجده شکر به جا می‌آوریم که خداوند زمین تشنه را سیراب کرد و شادی را به چهره مردم کویر بازگرداند. خدایا سپاس که روزی انسان را از آسمان نازل کردی و هوای پاک و بارانی ارزانی‌مان کردی . . . . __________________________________________________________________________________________ منبع : ایکنا

اعجاز علمى قرآن در مورد ابرها و نزول باران

بسم الله الرحمن الرحیم اعجاز علمى قرآن در مورد ابرها و نزول باران . پرسش : قرآن کریم حرکت ابرها و نزول رحمت الهی را چگونه ترسیم می کند؟ پاسخ :  در آیه ۴۳ سوره نور مى خوانیم: «أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللهَ یُزْجِى سَحَاباً ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَهُ ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکَاماً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلاَلِهِ وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ جِبَال فِیهَا مِنْ بَرَد فَیُصِیبُ بِهِ مَنْ یَشَاءُ وَیَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشَاءُ یَکَادُ سَنَا بَرْقِهِ یَذْهَبُ بِالاَْبْصَارِ» ؛ (آیا ندیدى که خداوند ابرهایى را به آرامى مى راند، سپس میان آنها پیوند مى دهد، و بعد آن را متراکم مى سازد؟! در این حال، مى بینى که [دانه هاى] باران از لابه لاى آن خارج مى شود؛ و از آسمان ـ از کوه هایى در آن [ابرهایى به شکل کوه] ـ دانه هاى تگرگ نازل مى کند، و هر کس را بخواهد بوسیله آن زیان مى رساند، و از هر کس بخواهد این زیان را برطرف مى کند؛ نزدیک است درخشندگى برق آن [ابرها، بینایى] چشم ها را ببرد!).. آیه فوق مى گوید: «خداوند از کوه هایى که در آسمان است دانه هاى تگرگ نازل مى کند». هیچ کس در آن عصر و زمان به دقت نمى دانست که ابرها در آسمان به صورت کوه هایى، با ارتفاعات متفاوت است که ما قاعده آن را مى بینیم؛ زیرا تمام ابرها را به صورت یک صفحه گسترده در آسمان مشاهده مى کنیم اما هنگامى که با هواپیما به فراز ابرها برویم، ابرها را به صورت کوه ها و درّه ها و پستى ها و بلندى هایى مانند آنچه در سطح زمین است مشاهده مى نماییم و به تعبیر دیگر سطح بالاى ابرها هرگز صاف نیست و همانند سطح زمین داراى ناهموارى هاى فراوان، و حتّى در بسیارى از موارد به صورت کوه روى هم انباشته شده است.. اینها همه از یک سو، از سوى دیگر دانشمندان معاصر درباره چگونگى تولید تگرگ در آسمان چنین مى گویند: دانه هاى باران از ابر جدا مى شود، و در قسمت فوقانى هوا به جبهه سردى برخورد مى کند و یخ مى زند؛ ولى در آن حال بسیار کوچک است؛ سپس طوفان هاى شدیدى که در آن منطقه حکم فرما است، این دانه ها را مجدداً به بالا پرتاب مى کند و بار دیگر این دانه ها به داخل ابرها فرو مى رود و لایه دیگر از آب به روى آن، مى نشیند که به هنگام جدا شدن از ابر مجدداً یخ مى بندد، و گاه این موضوع چندین بار تکرار مى شود، تا زمانى که تگرگ به اندازه اى درشت شود که دیگر طوفان نتواند آن را به بالا پرتاب کند یا این که طوفان موقتاً آرام گیرد؛ اینجا است که راه زمین را پیش مى گیرد و بدون مانع به طرف زمین حرکت مى کند، و گاه به اندازه اى درشت و سنگین است که خساراتى به مزارع و باغ ها و حیوانات و حتى انسان ها وارد مى سازد.(۱). از اینجا روشن مى شود که به وجود آمدن تگرگ هاى درشت و سنگین درصورتى امکان پذیر است که کوه هاى ابر بر فراز آن، متراکم گردند تا هنگامى که بادهاى شدید دانه یخ زده تگرگ را به میان آن پرتاب مى کنند مقدار بیشترى آب به خود جذب کند و سنگین شود. به این ترتیب کوه هاى ابر، منبع قابل ملاحظه اى براى تکوّن تگرگ هاى درشت که در آیه به آن اشاره شده محسوب مى شود.(۲)................................................................................................................پی نوشت ها(۱). فرهنگ نامه ـ نام یک دایره المعارف فارسى است ـ ماده تگرگ. (۲). گردآوری از کتاب: پیام قرآن‏، آیت الله العظمى ناصر مکارم شیرازى، دار الکتب الاسلامیه‏، تهران‏، ۱۳۸۶ ه. ش‏، ج ۸، ص ۱۸۰٫...____________________________________________________________________________________منبع : پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله مکارم شیرازی

رهنمودهای مقام معظم رهبری در بخش کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم رهنمودهای مقام معظم رهبری در بخش کشاورزی . رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار رئیس‌جمهور و هیأت وزیران با ایشان (۱۳۹۴/۰۶/۰۴) با اشاره به ۶ راهکار مهم در بخش کشاورزی تأکید کردند: از فناوری روز در کشاورزی و از ظرفیت مهندسان جوان کشاورزی در استان‌های مختلف استفاده شود. . . به گزارش روابط عمومی سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی کشور، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری؛ حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار، تلاش دولت برای خروج از رکود، طرح تحول سلامت، برنامه‌ریزی برای ادامه حرکت علمی کشور، مهار آب‌ها، و تلاش برای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی و طرح‌های آبیاری را از دیگر اقدامات خوب دولت دانستند. مقام معظم رهبری در بخش دیگری از فرمایشات خود به دولتمردان تأکید کردند: هیچ برنامه‌ اقتصادی غیرمنطبق با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی در دستور کار قرار ندهید و برنامه‌ ششم توسعه را نیز سریع‌تر و بر همین مبنا تدوین کنید. ایشان استفاده از ظرفیت بخش‌های غیردولتی و بهره‌گیری از اقتصاددانان و فعالان اقتصادی را برای تحقق اقتصاد مقاومتی، ضروری ارزیابی کردند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای موضوع آب و صرفه‌جویی در آن و اصلاح آبیاری کشاورزی را مهم دانستند. رهبر انقلاب اسلامی سپس به لزوم توجه بیش از پیش به بخش کشاورزی اشاره کردند و با تأکید بر برنامه‌ریزی برای خودکفایی در کالاهای اساسی گفتند: باید ضمن استفاده از فناوری روز در کشاورزی از ظرفیت مهندسان جوان کشاورزی در استان‌های مختلف نیز استفاده شود. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای جلوگیری از واردات بی‌رویه‌ میوه را مهم خواندند و خاطرنشان کردند: باید بر روستاها و صنایع تبدیلی و استفاده از ظرفیت‌های صنایع روستایی، تمرکز جدی‌تر انجام شود. در پایان دیدار رئیس جمهور و هیأت وزیران، وزرا به ارائه گزارش عملکرد پرداختند . . مرور سریع فرمایشات مقام معظم رهبری در بخش کشاورزی ** لزوم مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی و طرح‌های آبیاری ( در مصرف آب و اصلاح آبیاری کشاورزی). ** لزوم توجه بیش از پیش به بخش کشاورزی با تأکید بر برنامه‌ریزی برای خودکفایی در کالاهای اساسی. ** استفاده از فناوری روز در کشاورزی استفاده از ظرفیت مهندسان جوان کشاورزی در استان‌های مختلف. ** جلوگیری از واردات بی‌رویه‌ میوه. ............................................................ ۱۳۹۴/۰۶/۰۴

سیر تطوّر مراسم باران خواهی در منطقه دشت خاک زرند

بسم الله الرحمن الرحیم سیر تطوّر مراسم باران خواهی در منطقه دشت خاک زرند . آسیه ذبح نیا عمران دانشیار دانشگاه پیام نور فخر السادات احمدی گوهری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور . متن کامل مقاله : PDF : سیر تطوّر مراسم باران خواهی در منطقه دست خاک زرند . چکیده دهستان دشت خاک در فاصله ۳۰ کیلومتری از شهرستان زرند، ۱۰۵ کیلومتری مرکز استان کرمان و در جهت جغرافیایی شمال شرقی آن قرار دارد. یکی از اهّم مشکلات منطقه کویری دهستان دشت خاک، خشک سالی و بی آبی است. مراسم باران خواهی که خاستگاه آن مناطق کم باران و خشک است، بیانگر نوعی ناتوانی انسان در مقابل قوای طبیعی است. با توجه به این که خشک سالی و کم بارانی در اکثر مناطق ایران حاکم بوده و مردم در تغییر شرایط موفقیت چندانی نداشته اند، نمایش های آیینی باران خواهی پا به عرصه های اجتماعی گذاشته، نوعی تسکین روحی و اجتماعی را در جامعه حاکم ساخت. مراسم باران خواهی دهستان دشت خاک با تفاوت های قابل توجه نسبت به مراسم مشابه و سیر تکاملی منحصربه فرد و خاص خود، با تمام رسوم باران خواهی در ظاهر متفاوت است، اما در باطن یک هدف و حقیقت را دنبال می کند که همانا نزول باران است. مقاله حاضر تلاش دارد تا به شکل توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر ابزار کتابخانه ای، به سیر تکاملی مراسم باران خواهی و نمادهای مرتبط با آن در منطقه دشت خاک زرند کرمان بپردازد. . کلید واژه ها : باران خواهی ، دشت خاک ، تالو ، نماد ، آیین های نمایشی . . . _____________________________________________________________________________ منبع : مطالعات ایرانی سال هفدهم ، بهار و تابستان ۱۳۹۷ ، شماره ۳۳

امنیت غذایی ایران مرهون کیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم امنیت غذایی ایران مرهون کیست؟ . مهم‌ترین بیانات مقام معظم رهبری درباره اهمیت و ضرورت خودکفایی در محصولات استراتژیک کشاورزی طی سه دهه اخیر . جمهوری اسلامی ایران که طی ۴دهه گذشته تحت شدیدترین تحریم‌ها بوده،در حوزه امنیت غذایی و تولید محصولات اساسی کشاورزی در مقایسه با خیلی از کشورهای دنیا عملکرد موفق‌تری داشته است که مهمترین عامل این موفقیت، راهبری مدبرانه رهبر انقلاب در این حوزه بوده است. . . اشاره تلاش در جهت امنیت غذایی، قطع وابستگی به بیگانگان در تأمین غذا و خودکفایی در تولید بخش زیادی از محصولات اساسی و استراتژیک کشاورزی را می‌توان از مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی ایران دانست. بررسی حوزه کشاورزی در سال‌های پیش از انقلاب نشان می‌دهد که به دلیل برخی برنامه‌ریزی‌های نادرست، این بخش رو به زوال بوده و بسیاری از محصولات استراتژیک مورد نیاز از طریق منابع وارداتی تأمین شده است و بنابر آمار موجود در بخش کشاورزی، تولید محصولات از ۲۹ درصد تولید ناخالص ملی در سال ۳۹، به ۹ درصد در سال ۵۶ کاهش یافت. در سال ۱۳۵۳، مجموع تولید محصولات کشاورزی ۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار تن بوده است، در حالی که اکنون تولید محصولات مختلف کشاورزی به ۱۲۰ میلیون تن در سال می‌رسد. در سال ۱۳۵۶، سهم بخش کشاورزی از تولید ناخالص داخلی ۱٫۲۹ درصد بود که هم اکنون به ۱۵ درصد ارتقا یافته است که این امر توجه به تولید داخل را نشان می‌دهد. گزارش فائو حاکی است: تولید غلات در ایران در سال ۱۹۷۸ حدود ۸ میلیون و ۴۷۴ هزار تن بوده است که این رقم در حال حاضر به بیش از ۲۲ میلیون و ۸۰۹ هزار تن رسیده است. بر اساس این گزارش، تولید غلات در ایران طی سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی با افزایش بیش از ۱۴ میلیون تنی و رشد ۱۶۹ درصدی مواجه شده است. سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی اذعان می‌کند که ایران با تولید ۲۳ میلیون تُنی، نهمین تولیدکننده بزرگ غلات در قاره آسیا است. خوشبختانه طبق آمار، میزان امنیت غذایی بعد از انقلاب اسلامی تا ۹۰ درصد افزایش یافته است و این در حالی است که قبل از انقلاب اسلامی، کشور در تأمین محصولات اساسی مثل گندم و گوشت وابسته بود. طی دو سال گذشته که شاهد شیوع گسترده ویروس کرونا در دنیا و تأثیرگذاری شدید آن بر اقتصاد کشورهای جهان بودیم، حتی برخی کشورهای توسعه یافته هم دچار کمبود و بعضاً قحطی مواد غذایی و افزایش شدید قیمت‌ها بودند به گونه‌ای که شاهد خالی شدن خیلی از فروشگاه‌های بزرگ از مواد غذایی در این کشورها و صف‌های طولانی برای تأمین مواد غذایی بودیم، ولی در جمهوری اسلامی ایران هر چند افزایش قیمت‌هایی را شاهد بودیم، به لحاظ کمبود مواد غذایی در مقایسه با دیگر کشورها کمترین مشکل را داشتیم. سؤالی که اینجا مطرح می‌شود، این است که اقتصاد ایران که طی سال‌های گذشته تحث تأثیر شدیدترین تحریم‌ها بوده و برخی تصمیمات غلط و ناکارآمدی‌ها هم در دولت‌های مختلف بر عملکرد آن تأثیرگذار بوده، چطور در حوزه امنیت غذایی و تولید محصولات اساسی کشاورزی تا حد زیادی موفق عمل کرده و کشور دچار کمبود مواد غذایی نشده است؟ پاسخ به این سؤال را باید در راهبری‌های هدفمند و هدایت‌گونه حضرت امام خمینی(ره) در دهه اول انقلاب و مقام معظم رهبری در سه دهه اخیر به ویژه در حوزه اقتصاد جستجو کرد، آنجایی که تأکید بر خودکفایی در تولید محصولات اساسی کشاورزی و امنیت غذایی جزو یکی از راهبردی‌ترین سیاست‌های کلی حوزه اقتصاد از سوی ایشان بوده است. جمهوری اسلامی ایران بر خلاف بسیاری از کشورهای دیگر که اقتصادشان شرایط عادی و طبیعی خود را داشته است، طی ۴ دهه اخیر با شدیدترین تحریم‌های دشمنان مواجه بوده. بر همین اساس، مقام معظم رهبری طی سال‌های متمادی گذشته بر قوی شدن اقتصاد برای مقابله با تکانه‌های خارجی به ویژه تحریم تأکید می‌کردند که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های قوی کردن اقتصاد، خودکفایی در تولید محصولات اساسی کشاورزی و امنیت غذایی است. جالب است که هر موقع امام خامنه‌ای در یک سخنرانی در خصوص ضرورت خودکفایی به ویژه در حوزه تولید محصولات اساسی کشاورزی صحبت می‌کنند، یک هجمه هدفمند به ویژه از سمت رسانه‌های خارجی و معاند شروع می‌شود که بر درستی این سیاست صحه می‌گذارد. . در ادامه، مهم‌ترین بیانات مقام معظم رهبری درباره اهمیت و ضرورت خودکفایی در محصولات استراتژیک کشاورزی طی سه دهه اخیر را بازخوانی می‌کنیم: . ** پایه اول خودکفایی، خودکفایی در غذاست اگر بخواهیم‌ کشورمان‌ به‌‌طور نسبی‌ به‌ استغنا و خودکفایی‌ و بی‌نیازی‌ از دیگران‌ نایل‌ شود، باید در روستاها سرمایه‌‌گذاری‌ کنیم‌ و زحمت‌ بکشیم‌. پایه‌ی‌ اول‌ خودکفایی‌، خودکفایی‌ در امور تغذیه‌ی‌ مردم‌ است‌. این‌که‌ می‌گوییم‌ خودکفایی‌ نسبی‌، به‌ خاطر آن‌ است‌ که‌ یک‌ کشور نمی‌تواند به‌ طور کامل‌ از دیگر کشورهای‌ جهان‌ بی‌نیاز باشد. تبادل‌ میان‌ ملتها و کشورها، امری‌ عادی‌ و معمولی‌ تلقی‌ می‌شود. عمده‌ این‌ است‌ که‌ یک‌ کشور بتواند روی‌ پای‌ خود بایستد و اساس‌ زندگی‌ خود را تأمین‌ کند. (بیانات مورخه ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ در مراسم بیعت اصناف و روستاییان) ** وابستگی به مواد غذایی باید به صفر برسد کشاورزان و روستاییان، کار خود را که اصلی‌ترین پایه‌ی خودکفایی کشور است ـ یعنی تهیه و تأمین موادغذایی ـ قدر دانسته، افزایش محصول و بهبود کیفیت آن را هدف خود قرار دهند و وابستگی کشور به مواد غذایی وارداتی را به صفر برسانند. (پیام مقام معظم رهبری، مورخه ۲۳ تیر ۱۳۶۸) ** خودکفایی در گرو ایستادگی و فداکاری است زندگی راحت و مرفه، رفع مشکلات، رسیدن به خودکفایی، مشتعل شدن صنعت و کشاورزی و کار و ابتکار و خلاقیت در سرتاسر کشور، زنده شدن زمینهای مرده، زنده شدن استعدادهای مرده، زنده شدن منابع و معادن مرده و خرج شدن آنها در راه توسعه و زندگی خوب برای مردم، در گرو همان ایستادگی و همان فداکاری است. (بیانات مورخه ۴ مهر ۱۳۶۹) ** بزرگترین گناه پهلوی، وابسته کردن غذای کشور به بیگانگان بود یکی از بزرگترین جرائم و گناهان رژیم محمّد رضا پهلوی، عبارت بود از اینکه کشور را از لحاظ فنّی، صنعتی و اقتصادی، وابسته نگهداشت و وابسته‌تر کرد. سرنوشت یک کشور را در نانش، در گندمش، در سیلوی گندمش، در وسیله‌ی آرد کردن گندمش، در مواد غذاییش و در همه‌چیزش، به خارج وابسته کرد! شما از این مواد غذایی و نان بگیرید، تا سایر چیزها، ایران به خارج از مرزها وابسته شد؛ به طوری که اگر یک وقت دشمنان اراده کنند، بتوانند این ملت را از همه چیز محروم کنند. کسی که این‌طور کشوری درست کند و اداره نماید و به اینجا برساند، خیانتی مرتکب شده است که هیچ خیانت دیگری جز آنکه در همین سطح باشد، با آن قابل مقایسه نیست. (بیانات مورخه ۹ اردیبهشت ۱۳۷۷) ** نابودی خودکفایی کشاورزی؛ بزرگترین خیانت رژیم پهلوی همین وزیره‌ی امریکایی در همین سخنانش هم از رژیم شاه، تبلیغ و تعریفِ دروغ کرده است. میگوید رژیم شاه دیکتاتور و بد بود؛ منتها اقتصاد ایران را شکوفا کرد! این بزرگترین و خنده‌آورترین دروغی است که یک وزیر خارجه میتواند در شرایط فعلی بر زبان جاری کند! آیا اقتصاد ایران را آن‌ها شکوفا کردند؟! این نکته را مخصوصاً جوانان بدانند کسانی که در آن زمان بوده‌اند، وقایع را از نزدیک لمس کرده‌اند در ایران قبل از انقلاب، نه فقط از لحاظ اقتصاد زمان پهلوی، بلکه از لحاظ حتی پایه‌های اقتصادی که تا سالها بعد هم اثرش باقی ماند بزرگترین خیانت را رژیم پهلوی به اقتصاد ایران کرده است! ایران را به انبار کالاهای وارداتىِ کم ارزش و بیفایده‌ی غربی تبدیل کردند؛ ابزارهای بنجل و چیزهای زیادی و غیر لازم را با پولهای کلان خریدند! کشاورزی این کشور را که یک روز به‌کلّی خودکفا بود، به‌کلّی نابود کردند؛ به‌طوریکه بعد از گذشت سالها هنوز هم که هنوز است، کشاورزی ما به حال اوّل برنگشته است، چون سیل مهاجرتهایی که با تشویق آن‌ها به سمت شهرها به راه افتاد، چیزی نبود که به آسانی بشود جلوش را گرفت. ملت را از لحاظ کشاورزی، وابسته‌ی به بیگانه کردند. آن روز گندم ایران را از امریکا میخریدند؛ سیلوی گندم را هم شورویها میساختند! یعنی هم از لحاظ گندم، هم از لحاظ جای نگهداری گندم، وابسته بودند. آن روز روستاها را تخریب کردند. (بیانات مورخه ۶ فروردین ۱۳۷۹) ** خودکفایی کجا، پیش بردن کجا؟ من امروز بر آن سه نکته‌ای که به ایشان عرض کردم، مسأله کشاورزی را اضافه میکنم؛ همان چیزی که آقای حجّتی در این‌جا قولش را به من دادند و من توقّع داشتم که ایشان در مجلس هم آن را بگویند - که متأسفانه نگفتند - و آن این است که ما در مواد اصلی غذایی کشور، یعنی گندم و برنج و احتمالاً روغن، خودکفا شویم. ایشان به من قرص و محکم گفتند که میتوانیم خودکفا شویم؛ اما هرچه گوش تیز کردم ببینم ایشان در مجلس کلمه «خودکفایی» را می‌آورند، دیدم نه! ایشان گفتند ما میتوانیم اینها را پیش ببریم. پیش بردن کجا، خودکفایی کجا!؟ (بیانات مورخه ۵ شهریور ۱۳۸۰) ** در امر غذا نباید به بیرون مرزها احتیاجی باشد درباب کشاورزی و کشاورزان آنچه که در کشور ما بسیار مهم است، این است که این ملت عزیز و سربلند، در امر تغذیه و تهیه مواد غذایی اصلی خود، نباید به بیرون مرزها هیچ احتیاجی داشته باشد... ما برای گندم و برنج و روغن و لبنیات و خوراک دام و بقیه مصارف عمده و اصلی کشورمان نباید نیازمند دیگران باشیم. بحمداللَّه امکانات طبیعی و انسانی در کشور وجود دارد و من امیدوارم حرکت اساسی و صحیحی در این باره انجام گیرد، که البته مقدّمات آن شروع شده است. (بیانات مورخه ۱۲ دی ۱۳۸۰) ** کشور باید لبنیات، روغن و گوشت خودکفا شود کشور ما مستعدّ است. دیدید سال گذشته بحمداللَّه بارندگىِ خوبی شد و کشور تقریباً در تولید گندم خودکفا گردید. این همان چیزی بود که من تأکید میکردم و بحمداللَّه مسؤولان، خودکفایی گندم را دنبال کردند. البته گندم یکی از موادِ لازم ماست؛ در بقیه مواد لازم مثل لبنیات، روغن و گوشت هم باید کشور کاملاً خودکفا و غنی شود و بتواند این محصولات را صادر کند. ما باید این مسأله را دنبال کنیم، و این به نظر ما کاملاً ممکن است. ما دشتهای وسیع و خوبی داریم. در همین منطقه بم دشت وسیعِ بسیار خوبی وجود دارد. در خوزستان دشتهای وسیعِ عجیبی هست که باید استحصال شود و به کار بیفتد. از لحاظ آمادگی برای کشاورزی، کشور مستعدّی داریم؛ بنابراین باید همّت کنیم. (بیانات مورخه ۱۴ دی ۱۳۸۲) ** این کشور بیش از همیشه به امنیت غذایی احتیاج دارد بیش از همیشه به امنیت غذایی احتیاج دارد، تا برای نانش، برای خوراک روزمره‌اش، برای روغنش، برای گوشتش محتاج کشورهای دیگر نباشد؛ محتاج کسانی که میتوانند در مقابل این عطیه، شرف او را مطالبه کنند، نباشد؛ امنیت غذایی برای کشور ما خیلی مهم است. سال گذشته که اعلام شد کشور به خودکفایی در گندم رسیده است، به نظر من حقیقتاً یک عید بزرگ برای این کشور بود. بنده از کشاورزان، از مدیران بخش کشاورزی، از جوانان عالمی که در این کار کمک کردند، از اعماق دل متشکر شدم، مطمئناً ملت هم متشکر شد؛ این حادثه‌ی بزرگی بود. مردان و جوانانی همت کردند که این کار بشود، و شد. ما همان کشوری هستیم که در دوران طاغوت، پایه‌ی کشاورزی ما را متزلزل کردند، برای این که ما را وابسته کنند؛ برای این که بازار برای گندم خودشان و بقیه‌ی محصولات کشاورزی دیگران - بیگانگان - درست کنند. با این افزایش جمعیت - امروز کشورمان بیش از دو برابر اول انقلاب جمعیت دارد - اگر بنا بود ما مثل آن روزِ آنها از نظر گندم محتاج بیگانگان باشیم، برای هر تن گندمی که به ما میدادند، یک منت سنگین، یک بار سنگینِ تحقیر بر روی دوش این ملت سوار میشد؛ هر وقت هم که مایل بودند، میتوانستند این را قطع کنند؛ ** محصولاتی که باید خودکفایی تحقق شود اما ملت ما در گندم به خودکفایی رسید. عین همین قضیه باید در بقیه‌ی محصولات مهم و اساسی غذایی به وجود بیاید؛ در برنج، در روغن، در گوشت، در لبنیات، که نیازهای کشور است. باید کشور به دیگران اصلاً محتاج نباشد و مردم کشور بدانند که شما قشر کشاورز و دامدار با غیرت خود، با ایمان خود، با همت خود، غذای آنها را تأمین میکنید و مردم محتاج این نیستند که از دیگران درخواست کنند؛ هم پول بدهند، هم منت بکشند، هم دایم تَه دلشان نگران باشد که اگر یک مشکلی به خاطر یک مسأله‌ی سیاسی و غیره پیش آوردند، چه کنیم. (بیانات مورخه ۱۴ دی ۱۳۸۴) ** معنای خودکفایی در کشاورزی کشور در مسائل حیاتی و اساسی باید خودکفا باشد. نه اینکه از دیگران به‌کلّی بی‌نیاز باشد، نه؛ امّا اگر به کسی یا کشوری، در چیزی احتیاج دارد، طوری روابطش را تنظیم کند که اگر خواست آن را به دست آورد، دچار مشکل نشود؛ او هم چیزی داشته باشد که مورد نیاز آن کشور است؛ خودکفایی یعنی این. (بیانات مورخه ۱۸ آبان ۱۳۸۵) ** تفکر صرفه اقتصادی نداشتن خودکفایی غلط است یک فکر جدیدی، یک فکر تازه‌ای در یک بُرهه‌ای متأسّفانه وارد شد در دستگاه‌های تصمیم‌گیری ما که ما را از خودکفایی دور کرد؛ و آن «صرفه‌ی اقتصادی» بود، گفتند "تولیدگندمو خودکفاییگندمصرفه‌ی اقتصادی ندارد؛ صرفه‌ی اقتصادی به این است که گندمرا وارد کنیم."، خب، بله معلوم است، ممکن است یک وقت صرفه‌ی اقتصادی در این باشد؛ امّا وقتی جلویگندم شما را گرفتند، جلوی واردات را گرفتند، به شما گندم نفروختند، چه‌کار می‌کنید؟ کدام دولت عاقلِ دنیا این کار را می‌کند؟ گفتند "بروید مثلاً زعفران بکارید،گندمرا وارد کنید، چون زعفران گران‌تر در دنیا فروش می‌رود؛ صرفه‌ی اقتصادی این است". (بیانات مورخه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸) ** باید در تولید گندم به خودکفایی رسید خوشبختانه از مسئولینی که در باب کشاورزی [بودند] خواسته شد تا به خودکفاییگندمبرسند، همّت کردند، الحمدلله شد، هم این یکی دو سال اخیر شده، هم قبلاً یک سال، دو سال خودکفاییگندمتأمین شد. در همه‌ی چیزها می‌شود به خودکفایی رسید، می‌شود کار کرد، می‌شود تلاش کرد و عمده هم این چیزهایی است که موادّ غذایی است: گندم، جو، دانه‌های روغنی، یا دامداری است؛ در این چیزها باید به خودکفایی رسید. (بیانات مورخه ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸) **خودکفایی در تولید علوفه و دانه های روغنی لازم است یکی از کارهایی که در بخش کشاورزی حتماً بایستی انجام بگیرد، دنبال خودکفایی بودن در محصولات اساسی است؛ بله، گاهی اوقات ممکن است که قیمت خرید گندم [ارزان‌تر باشد]؛ البتّه امروز این‌جور نیست، امّا یک‌وقتی بود که قیمت خرید گندم از بیرون ارزان‌تر تمام می‌شد برای کشور تا تولید؛ امّا در همان شرایط هم تولید اولویّت دارد، کمااینکه در دنیا همین کار را می‌کنند؛ یعنی نمی‌گذارند که کشورشان از لحاظ گندم محتاج بیرون از کشور باشد، مثلاً فرض بفرمایید مثلِ امروزِ این عناصر خبیث آمریکا که یک چیزهایی را ممنوع کرده‌اند، آمدیم و طرف مقابل ممنوع کرد؛ خب می‌کنند دیگر؛ شما باید بتوانید کشور را اداره کنید. پس محصولات اساسی باید در داخل کشور حتماً تولید و خودکفایی بشود. البتّه امروز مشکل آب را نداریم بحمدالله. یک‌وقتی مدام می‌گفتند "آب نیست و مشکل آب داریم و کم‌آبی داریم"؛ خوشبختانه امروز مشکل کم‌آبی را نداریم، هم نسبت به دِیم، هم نسبت به کشت آبی، بنابر‌این، باید دنبال محصولات اساسی باشیم مثل گندم، مثل دانه‌های روغنی، مثل گیاهان دارویی، مثل علوفه، مثل آبزیان؛ اینها چیزهایی است که بایستی حتماً دنبالشان باشیم. (بیانات مورخه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۹) ............................................................................................................................................................. تسنیم –  ۱۹بهمن ۱۴۰۰  

بادها در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم بادها در قرآن . نویسندگان: حمیده فیض آبادی حسین پناهی . اشاره «اعجازعلمی قرآن» مربوط به اشاراتی است که از گوشه های سخن حق تعالی نمودارگشته و هدف اصلی نبوده است، زیرا قرآن کتاب هدایت است و هدف اصلی آن جهت بخشیدن به زندگی انسان و آموختن راه سعادت به او است ازاین رو اگر گاه در قرآن به برخی اشارات علمی بر می خوریم، ازآن جهت است که این سخن از منبع سرشارعلم و حکمت الهی نشأت گرفته و از سرچشمه علم بی پایان حکایت دارد. در این مقاله می خواهیم به آیاتی که به باد اشاره ای دارند بپردازیم. باد وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ آیَاتٌ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ (جاثیه/۵) «و در چرخش بادها برای افراد اندیشمند استدلال وجود دارد» . . بادها در چرخش هستند بادها در اطراف زمین همان طور که آیه مطرح کرده در واقع در یک سیستم جهانی در چرخش می باشند. آن ها هوای گرم را از مناطق استوایی به نواحی قطبی و هوای سرد را از نواحی قطبی به مناطق استوایی منتقل می کنند، که به این ترتیب به دمای هوا توازن و تعادل می بخشیند. در قطب ها هوای سرد پائین می آید و به طرف نواحی استوایی حرکت می کند. در مناطق استوایی هوای گرم بالا می رود و در سطوح بالاتر جوی ضمن چرخش در یک منطقه رفته رفته هوای گرم را رو به قطب ها می برند. چرخش بادها چه استدلالی را در بر دارد؟ چیزی که ما امروزه می دانیم این است که چرخش بادها و وزیدن آن ها برخلاف هم دیگر باعث می شود که ویرانی به بار نیاید. اگر بادها فقط در یک جهت می وزیدند همه چیز ویران می شد. بادها عمل لقاح ها را انجام می دهند. وَأَرْسَلْنَا الرِّیَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً (حجر/۲۲) «و بادها را برای لقاح دادن ها می فرستیم و بعد از ابر آب پائین می فرستیم»! . . نکته آیه: بادها لقاح های گوناگونی را انجام می دهند و از جمله باعث بارندگی می شوند:(جمع بودن«لَواقِح» به معنی: تلقیح دهنده ها، به این معنی است که بادها بیش از دو نوع عمل «تلقیح» انجام می دهند). - بادها ذرات نامریی بخار آب موجود در هوا را به ذرات دود و هوا و غبار و نمک و غیره می زنند و آن ها را دور ذرات مزبور جمع می کنند؛(بدون موارد مزبور ذرات بخار به هم نمی پیوندند). - بادها ابرها را جمع و متراکم می کنند. - بادها موجب بار الکتریکی مثبت و منفی شدن ابر می شوند. - بادها با حرکت دادن ابر باعث می شوند که جریان برق ذرات بخار آب را با هم ترکیب کند. با ترکیب ذرات بخار قطره های ریز تشکیل می شود که تا حد سقوط کردن سنگین می شوند و سقوط می کنند، و در مسیر سقوط خود با ذرات دیگر برخورد می کنند و آن ها را جذب می کنند و بزرگ و بزرگ تر می شوند، و به صورت قطره(باران) سقوط می کنند. همه کار کردهای مذکور باد، نوعی عمل بارورسازی است.(یعنی: معنی واژه لقاح همه آن موارد را در بر می گیرد). همین طور بادها درختان و گیاهان را تلقیح می دهند که برخی از تخم ها و هاگ های آن ها از جمله قارچ ها میکروسکوپی هستند. باد در درختان آتش سوزی ایجاد می کند. أَیَوَدُّ أَحَدُکُمْ أَن تَکُونَ لَهُ جَنَّهٌ مِّن نَّخِیلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ لَهُ فِیهَا مِن کُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْکِبَرُ وَلَهُ ذُرِّیَّهٌ ضُعَفَآءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِیهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمُ الآیَاتِ لَعَلَّکُمْ تَتَفَکَّرُونَ (بقره/۲۶۶) «آیا کسی از شما هست که دوست داشته باشد باغی از درختان خرما و انگور با جویبارهای روان در آن داشته باشد، از انواع دیگر محصولات نیز در آن باشد ولی بخواهد گردبادی که آتش ایجاد کند به آن باغ بوزد و آن را بسوزاند»؟ نکته آیه: گردباد در درختان آتش ایجاد می کند: گردباد با حرکت دادن و سائیدن شاخه ها به هم دیگر گرما تولید می کند و سبب ایجاد آتش و آتش سوزی می شود. نقش بادها در بارندگی وَأَنزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاء ثَجَّاجًا (نبأ/۱۴) «وبا بادها آب ریزانی را فرو می فرستیم». بادها در واقع چنان که آیه مطرح کرده از عوامل اساسی بار ندگی هستند. . . قوم لوط وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ إِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الْفَاحِشَهَ مَا سَبَقَکُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّنَ الْعَالَمِینَ* أَئِنَّکُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ وَتَقْطَعُونَ السَّبِیلَ وَتَأْتُونَ فِی نَادِیکُمُ الْمُنکَرَ فَمَا کَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَن قَالُوا ائْتِنَا بِعَذَابِ اللَّهِ إِن کُنتَ مِنَ الصَّادِقِینَ* (عنکبوت/۲۸-۲۹) «و لوط وقتیکه به قوم خود گفت: شما به فحشایی می پردازید که پیش از شما هیچ کسی از جهانیان به آن نپرداخته است- آیا با مردان آمیزش جنسی می کنید و راه زنی می کنید و در انجمن های خود به کارهای ناخوشایند می پردازید؟ پاسخ قوم وی چیزی غیر از این نبود: اگر راست می گویی عذاب خدا را بیاور». فَلَمَّا جَاء أَمْرُنَا جَعَلْنَا عَالِیَهَا سَافِلَهَا وَأَمْطَرْنَا عَلَیْهَا حِجَارَهً مِّن سِجِّیلٍ مَّنضُودٍ (هود/۸۲) «وقتی فرمان ما رسید بالای آن(شهر) را به جای شالوده آن قرار دادیم(یعنی شهر پائین کشیده شده که سقف ها از سطح زمین پائین تر رفته و به جای شالوده ها قرار گرفته)، و بر آن(شهر) سنگِ گِلِ پخته شده سفتِ گوگردی(یا متمایل به زرد) را لایه لایه بر آن باریدیم». وَلَقَد تَّرَکْنَا مِنْهَا آیَهً بَیِّنَهً لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ (عنکبوت/۳۵) «از آن(شهر) نشانه ای عینی برای کسانی که می اندیشند به جا گذاشتیم». بنا بر آیات قرآن قوم لوط قومی بوده اند که مردان آن از جمله هم جنس گرایی داشته اند. و با کشیده شدن شهر آن ها به پایین و باریده شدنِ لایه لایه سنگِ گِلِ پخته شده سفتِ گوگردی(یا متمایل به زرد) از بین رفته اند و اثری از آن نیز برای اندیشمندان به جا گذاشته شده است. . . قوم لوط در شهر سدوم در بخش جنوبی دریای مرده که در تصویر ماهواره ای می بینیم زندگی می کرده اند. نقاشی ها و جسد های سنگی به دست آمده از زیر زمین همه نشان می دهند که فرهنگ و مناسبات مردم مسائل جنسی و هم جنس گرایی بوده است. در این تصویر ماهواره ای منطقه جغرافیایی دریای مرده که با فلش نشان داده شده می بینیم و شهر سدومِ قومِ لوط در آن قرار داشته است. مطالعات زمین شناسی می گوید که زمین در منطقه مزبور بر اثر فشار های آتشفشانی در یک گسل(شکاف لایه های زمین) نشست کرده است. قله های منطقه دهانه های آتشفشان دارند، منطقه دارای گدازه های آتشفشانی سرد شده بر سطح لایه های سنگ های رسوبی و آهکی است. و نشان دهنده این هستند که در آن منطقه زلزله رخ داده و آتشفشان از ۳ نقطه مواد آتشفشانی را بر روی شهر ریخته بوده و شهر را دفن کرده است. همین طور در محل شهر سدوم یک شیب درازی وجود دارد که ناشی از فرو ریختن مواد ناشی از زلزله بوده است. بقا و شواهد جغرافیایی گفته های قرآن در مورد قوم لوط را تأیید علمی می کند. نابودی قوم عاد با باد صَرصَر وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِکُوا بِرِیحٍ صَرْصَرٍ عَاتِیَهٍ* سَخَّرَهَا عَلَیْهِمْ سَبْعَ لَیَالٍ وَثَمَانِیَهَ أَیَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِیهَا صَرْعَى کَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِیَهٍ (حاقه/۶-۷) «و امّا عاد با باد سرکشی که از بالا می آمد نابود کرده شدند- آن را ۷ شب و ۸ روز بر آن ها مسلط نمود که آن ها را درمانده کند. مردم را در آن شب و روزها می دیدی که می افتاده و می مردند، گویی بیخ و بن توخالی نخل می بودند». قوم عاد در منطقه ربع الخالی شبه جزیره عربستان زندگی می کرده اند و بنابر توصیفاتی که قرآن از آن ها می کند، مردم تنومند و پر هیبت بوده اند، تخته سنگ را جابه جا می کرده اند، ابر قدرت بوده اند، ثروت های حیوانی و دامی و انسانی و کشاورزی برای اولین بار در تاریخ در بین این قوم جمع شده بوده است. و در معماری شهرسازی و سد سازی نمونه نداشته اند. یکی از موارد منفی آن ها این بوده که دیگران را تحت تسلط خود در می آورده اند و هیچ گونه رحمی به آن ها نمی کرده اند . وَإِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِینَ (شعراء/۱۳۰) «و چون به ظلم و بیداد خلق دست بگشایید کمال قساوت و خشم کار بندید.» و وقتی متسلط می شوید به کسی رحمی نمی کنید. پیامبرِ آن ها مجازات خدا را به آن ها هشدار می داده، و آن ها از جمله: دانش و هنر خود را به رخ وی می کشیده- اند، و همین طور به او می گفته اند: از ما قوی تر چه کسی است؟ نکته مورد نظر ما در آیه این است که باد سر کشی که از بالا می آید چطور در ظرف ۷ شب و هشت روز مردم را می کشد؟ هوا در ارتفاعات بالای جوی خیلی از هوای زمین سردتر است. در ارتفاع ۱۵ کیلومتری دمای هوا تقریباً ۷۵ درجه زیر صفر است. و سردترین دما در ارتفاع بین ۵۰ تا ۸۰ کیلومتری است که تقریباً۱۶۰ درجه زیر صفر است. وقتی چنین بادی ۷ شب و ۸روز پی در پی و به طور سرکشی بوزد، روشن است که چه به روز مردم می آورد. . . آثار باد و طوفان در قرآن أَوَلَمْ یَتَفَکَّرُوا فِی أَنفُسِهِمْ مَا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى وَإِنَّ کَثِیرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَآیءِ رَبِّهِمْ لَکَافِرُونَ (روم/۸) «آیا در پیش نفوس خود تفکر نکردند که خدا آسمان ها و زمین و هر چه در بین آن هاست همه را جز به حق(و برای حکمت و مصلحت) و به وقت و جد معین نیافریده است و بسیاری از مردم(چون فکر در حکمت خلقت نمی کنند) به شهود لقای خدای(در عالم غیب و وعده ی ثواب و عقاب بهشت و دوزخ قیامت) به کلی کافر و بی عقیده اند.» وَإِذَا مَسَّ الْإِنسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِیبًا إِلَیْهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَهً مِّنْهُ نَسِیَ مَا کَانَ یَدْعُوا إِلَیْهِ مِن قَبْلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَندَادًا لِّیُضِلَّ عَن سَبِیلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِکُفْرِکَ قَلِیلًا إِنَّکَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ (زمر/۸) «و(بیچاره) انسان را هرگاه فقر و مصیبت و رنجی پیش آید در آن حال به دعا و توبه و انابه به در گاه خدا رود و چون نعمت و ثروت به او عطا کند خدایی را که از این پیش می خواند به کلی فراموش سازد و برای خدا(یکتا) شریک و همتا قرار دهد تا خلق را از راه خدا گمراه سازد با چنین کس بگو(ای بدبخت) کم تر به کفر و عصیان لذت و آسایش جو که عاقبت از اهل آتش دوزخی.» تَنْزِیلُ الْکِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ (احقاف/۲) «تنزیل این قرآن(عظیم) از جانب خدای مقتدر حکیم است.» وَأَرْسَلْنَا الرِّیَاحَ لَوَاقِحَ (حجر/۲۲) «و باد ها را باردار کننده فرستادیم». . . . ________________________________________________________________________________________________ منبع : فیض دانش، چاپ دوازدهم، (۱۳۸۹)

رابطه حوادث طبیعی با اعمال انسان از منظر آیات و روایات

بسم الله الرحمن الرحیم رابطه حوادث طبیعی با اعمال انسان از منظر آیات و روایات . معصومه مطهری دانش پژوه کارشناسی ارشد کلام اسلامی ، جامعه المصطفی العالمیه، افغانستان فاطمه شریف فخر استادیار و عضو هیئت علمی گروه علمی- تربیتی کلام و مذاهب اسلامی ، جامعه المصطفی العالمیه، ایران . متن کامل مقاله : PDF : رابطه حوادث طبیعی با اعمال انسان از منظر آیات و روایات . چکیده خداوند همه آنچه میان آسمان و زمین است را برای بهره برداری انسان آفریده است و نعمت های ویژه ای به او داده است، اما گاهی گناهان انسان سبب از بین رفتن نعمت ها یا نزول بلای آسمانی می شود. تغییر نعمت و نزول بلا گاهی به صورت حوادث طبیعی مانند زلزله، صاعقه، باد و... است. پژوهش حاضر با رجوع به منابع دینی ابتدا حوادث طبیعی مانند زلزله، صاعقه، باد و ... را در قالب سرگذشت پیشینیان بیان می کند، سپس به فلسفه این حوادث می پردازد و در نهایت براساس آیات و روایات، رابطه اعمال انسان و حوادث طبیعی را توضیح می دهد. . واژگان کلیدی : حوادث طبیعی، گناه، انسان، علت، اعمال . . . _______________________________________________________________________________ منبع : دوفصلنامه تخصصی کلام حکمت/ سال سوم/ شماره پنجم/ بهار و تابستان

استدلال از حیات بخشی آب به رستاخیزی در معاد

بسم الله الرحمن الرحیم استدلال از حیات بخشی آب به رستاخیزی در معاد . مرتضی مزگی نژاد عضو هیات علمی دانشگاه بیرجند ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/1115529/ چکیده در آیاتی متعددی از قرآنکریم به نقش حیات بخش آب اشاره شده است. همچنین خداوند در آیه های (انعام: ۹۹) ( طه: ۵۳)(طه: ۵۴) (بقره: ۱۶۴) (نحل: ۶۵) به زنده شدن زمین مرده، پس از نزول باران اشاره داشته و به تفکر و تأمل در آن فرا می خواند.این نقش حیات بخشی به اندازهای مورد تأکید است که در آیاتی مانند آیه «وَ الَّذی نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَنْشَرْنا بِهِ بَلْدَهً مَیْتاً کَذلِکَ تُخْرَجُونَ» (زخرف: ۱۱) رستاخیز مردگان در قیامت همانند زنده و سرسبز شدن زمین پس از نزول باران معرفی شده است. این همانندی میان رستاخیز و رویش و حیات زمین در آیه های (فصلت: ۳۹(، (روم: ۲۵، ۲۴) نیز دیده می شود. علامه و برخی ازمفسرین نگاه استدلالی به این آیه ها داشته اند. علامه این بیان از قرآن را استدلالی بر وجود رستاخیز می داند. در این پژوهش پساز تحلیل استدلال علامه نشان خواهیم داد که حیات بخشی به زمین مرده بمانند حیات بخشی به مردگان نیست بلکه اینجا صرفاًنوعی تشبیه و استعاره وجود دارد و نمی توان استدلالی برهانی بر این اساس ارائه داد. . کلیدواژه ها : آب ، حیات ، رستاخیز ، علامه ، معاد . . . _______________________________________________________________________________________ منبع : همایش ملی آب، فرهنگ و پژوهش­های علوم انسانی

ارزش ابر و باد در قرآن‏

بسم الله الرحمن الرحیم ارزش ابر و باد در قرآن‏ .  استاد حسین انصاریان . این باد، این خدمت هاى بزرگى را که به طور مداوم انجام مى دهد، خودش مى خواهد یا مأمور دیگرى است؟ خود باد شعور تشخیص خدمتگزارى را ندارد، پس از جانب دیگرى مأموریت دارد. آیا فرمانده باد کیست؟ به آیاتى از قرآن مجید در این زمینه توجه کنید. وَ تَصْریفِ الرِّیاحِ وَالسَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّماءِ وَالْارْضِ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ» «۱» و گرداندن بادها و ابرِ مسخّر میان آسمان و زمین، نشانه هایى است [از توحید، ربوبیّت و قدرت خدا] براى گروهى که مى اندیشند. این ابرهاى متراکم که بالاى سر ما در گردشند و میلیاردها تن آب را بر خلاف قانون جاذبه در میان زمین و آسمان معلق نگاه داشته، و آنها را از هر نقطه به نقطه دیگر مى برند، بى آن که کمترین خطرى ایجاد کنند، خود نشانه اى از عظمت اویند. بعلاوه اگر آبیارى و منصب آب دهى آنها نبود در سرتاسر خشکى هاى روى زمین نه قطره آبى براى نوشیدن وجود داشت و نه چشمه و جویبارى براى روییدن گیاه، همه جا ویرانه بود و کویر و بر همه جا کویر و بر همه جا خاک مرده پوشیده مى شد، این نیز جلوه اى دیگر ازعظمت حضرت اوست. وَ هُوَ الَّذى یُرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَیْنَ یَدَىْ رَحْمَتِهِ حَتّى إذا اقَلَّتْ سَحاباً ثِقالًا سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَیِّتٍ فَانْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَاخْرَجْنا بِهِ مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ کَذلِکَ نُخْرِجُ الْمَوْتى لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ» «۲» و اوست که بادها را پیشاپیشِ [بارانِ ] رحمتش به عنوان مژده دهنده مى فرستد تا هنگامى که ابرهاى سنگین بار را بردارند، آن را به سوى سرزمینى مرده مى رانیم، پس به وسیله آن باران نازل مى کنیم و به وسیله باران از هر نوع میوه [از زمین ] بیرون مى آوریم [و] مردگان را نیز [در روز قیامت ] این گونه [از لابلاى گورها] بیرون مى آوریم، [باد، ابر، باران، زمین، روییدن گیاهان و انواع میوه ها را مثل زدیم ] تا متذکّر و یادآور [اراده و قدرت بى نهایت خدا] شوید. در این موقع آنها را به سوى سرزمین هاى مرده و خشک و سوزان مى رانیم و مأموریت آبیارى این تشنگان را بر عهده آنان مى نهیم، و به وسیله آن، آب حیات بخش را در همه جا فرو مى فرستیم، به کمک این آب انواع میوه ها را از خاک تیره بیرون مى آوریم. آفتاب بر اقیانوس ها مى تابد، و بخار آب را به بالا مى فرستد، بخارها متراکم مى شوند، و توده هاى سنگین ابر را تشکیل مى دهند، امواج باد توده هاى کوه پیکر ابر را بر دوش خود حمل مى کنند و به سوى سرزمین هائى که مأموریت دارند پیش مى روند، قسمتى از این بادها که در پیشاپیش توده هاى ابر در حرکتند و آمیخته با رطوبت ملایمى هستند، نسیم دل انگیزى ایجاد مى کنند که از درون آن بوى باران حیات بخش به مشام مى رسد، اینها در حقیقت مبشران نزول باران هستند، سپس توده هاى عظیم ابر، دانه هاى باران را از خود بیرون مى فرستند، نه چندان درشت هستند که زراعت ها را بشویند و زمین ها را ویران کنند، و نه چندان کوچکند که در فضا سرگردان بمانند. آرام و ملایم بر زمین مى نشینند و آهسته در آن نفوذ مى کنند، و محیط را براى رستاخیز بذرها و دانه ها آماده مى سازند، زمینى که در خشکى مى سوخت و شباهت کامل به منظره یک گورستان خاموش و خشک داشت تبدیل به کانون فعالى از حیات و زندگى و باغ هاى پرگل و میوه مى شود. به دنبال تمام این حقایق عینى اضافه مى فرماید: «این چنین مردگان را از زمین بیرون مى آوریم». وَ ارْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ فَانْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَاسْقَیْناکُمُوهُ وَ ما انْتُمْ لَهُ بِخازِنینَ» «۳» و بادها را باردار کننده فرستادیم، و از آسمان آبى نازل کردیم و شما را با آن سیراب ساختیم و شما ذخیره کننده آن نیستید. «لواقح» جمع لاقح به معنى بارور کننده است، و در این جا اشاره به بادهائى است که قطعات ابر را بهم پیوند مى دهد و آنها را آماده باران مى سازد. گرچه بعضى از دانشمندان معاصر خواسته اند این آیه را اشاره به تلقیح گیاهان به وسیله بادها و گردافشانى بگیرند، و از این راه به یکى از مسائل علمى که در عصر نزول قرآن مورد توجه جوامع بشرى نبود تفسیر کنند، و از دلایل اعجاز علمى قرآن بشمارند، ولى در عین قبول این واقعیت که وزش بادها اثر عمیقى در جابه جا کردن گرده هاى نطفه نر و بارورساختن گیاهان دارند، نمى توان آیه فوق را اشاره به آن دانست. چرا که بعد از این کلمه بلافاصله، نازل شدن باران از آسمان آنهم با فاء تفریع آمده است که نشان مى دهد تلقیح کردن بادها مقدمه اى براى نزول باران است. به هر حال تعبیر فوق از زیباترین تعبیراتى است در مورد ابرها و تولد باران از آنها، ممکن است گفته شود، ابرها را به مادران و پدرانى تشبیه کرده که به کمک بادها آمیزش مى کنند، باردار مى شوند و فرزندان خود، دانه هاى باران را به زمین مى نهند. شما توانایى حفظ و ذخیره کردن این آب ها را ندارید، ممکن است اشاره به ذخیره کردن آب باران قبل از نزولش باشد، یعنى شما نمى توانید این ابرها که منابع اصلى بارانند در اختیار بگیرید، و نیز ممکن است اشاره به ذخیره کردن باران بعد از نزولش باشد، یعنى شما نمى توانید حتى بعد از نزول باران، آن را به مقدار زیاد گردآورى و حفظ کنید، این خداست که از طریق منجمد ساختن آنها در قلّه کوهها به صورت یخ و برف، و یا فرستادن آنها به اعماق زمین که بعداً به صورت چشمه ها وکاریزها و چاهها ظاهر مى شوند، آنها را گردآورى و ذخیره مى کند. وَ مِنْ آیاتِهِ انْ یُرْسِلَ الرِّیاحَ مُبَشِّراتٍ وَلِیُذِیقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِىَ الْفُلْکُ بِامْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ» «۴» و از نشانه هاى [قدرت و ربوبیت ] او این است که بادها را مژده دهنده مى فرستد، و تا بخشى از [باران ] رحمتش را به شما بچشاند، و تا کشتى ها [به وسیله بادها] به فرمان او حرکت کنند، و نیز براى این که از رزق و روزى او بجویید، و باشد که شما سپاس گزارى کنید. از آیات عظمت و قدرت خدا این است که بادها را به عنوان بشارتگرانى مى فرستند. آنها در پیشاپیش باران حرکت مى کنند. قطعات پراکنده ابر را با خود برداشته بهم مى پیوندند و به سوى سرزمین هاى خشک و تشنه مى برند، صفحه آسمان را مى پوشانند، و با دگرگون کردن درجه حرارت جوّ، ابرها را آماده ریزش باران مى کنند. ممکن است اهمیّت قدوم این بشارتگران براى شهرنشینان متنعم چندان روشن نباشد، اما بیابانگردان تشنه کامى که نیاز به قطراتى از باران دارند، همین که بادها به حرکت در مى آیند و ابرها را همراه خود جابه جا مى کنند، و از لابه لاى نسیم، عطر مخصوص بارانى که بر گیاهان در نقطه دیگرى باریده، و به مشامشان مى رسد، برق امید در دل هایشان جستن مى کند. گرچه در آیات قرآن، بیشتر روى بشارتگرى باد، نسبت به نزول باران تکیه شده، اما کلمه مبشّرات را نمى توان در آن محدود ساخت، چرا که بادها بشارت هاى فراوان دیگرى نیز با خود دارند. بادها گرما و سرماى هوا را تعدیل مى کنند. بادها عفونت ها را در فضاى بزرگ مستهلک کرده، و هوا را تصفیه مى کنند. بادها از فشار حرارت خورشید روى برگ ها و گیاهان مى کاهند و جلو آفتاب سوختگى را مى گیرند. بادها اکسیژن تولید شده به وسیله برگ هاى درختان را براى انسان ها به ارمغان مى آورند، و گازکربنیک تولید شده به وسیله بازدم انسان را براى گیاهان هدیه مى برند. بادها بسیارى از گیاهان را تلقیح مى کنند، و نطفه هاى نر و ماده را در جهان نباتات بهم پیوند مى دهند. بادها وسیله اى براى حرکت آسیاب ها و عاملى براى تصفیه خرمن ها هستند. بادها بذرها را از نقاطى که در آن بذر فراوان موجود است حرکت مى دهند، و همچون باغبانى دلسوز در سرتاسر بیابان مى گسترانند. و بادها کشتى هاى بادبانى را با مسافران و بار زیاد به نقاط مختلف مى برند، و حتى امروز که وسایل ماشینى جانشین نیروى باد شده، باز هم وزش بادهاى مخالف یا موافق در پیشرفت یا کندى کار کشتى ها بسیار مؤثّر است. آرى، آنها بشارت دهندگانى هستند در جهات مختلف. به این خاطر در دنباله آیه مى خوانیم خدا مى خواهد بدین سبب شما را از رحمت خود بچشاند، و کشتى ها به فرمانش حرکت کنند، وشما از فضل و رحمت او بهره گیرید، شاید شکرگزارى کنید. آرى، بادها، هم وسیله تولید نعمت هاى فراوان در زمینه کشاورزى و دامدارى هستند، و هم وسیله حمل و نقل، و سرانجام سبب رونق امر تجارت که با جمله لِیُذیقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ به اولى اشاره شد و با جمله لِتَجْرِىَ الْفُلْکُ بِامْرِه» به دوم، و با جمله لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ» به سوّمى. جالب این که همه این برکات مولود حرکت است، حرکت در ذرات هوا، در محیط مجاور زمین. اما هیچ نعمتى تا از انسان سلب نشود، قدر آن معلوم نخواهد شد. این بادها و نسیم ها نیز تا متوقف نشوند، انسان نمى داند چه بلائى بر سر او مى آید. توقف هوا، زندگى را در بهترین باغ ها همچون زندگى در سیاه چال هاى زندان مى کند، و اگر نسیمى در سلول هاى زندان انفرادى بوزد، آن را همچون فضاى باز مى کند، و اصولًا یکى از عوامل شکنجه در زندان ها همان توقف هواى آنهاست. حتى در سطح اقیانوس ها اگر بادها متوقف شود و امواج خاموش گردد، زندگى جانداران دریاها بر اثر کمبود اکسیژن هوا به مخاطره خواهد افتاد، و دریا تبدیل به مرداب و باتلاق متعفن و وحشتناکى خواهد شد. فخر رازى مى گوید: «جمله: وَ لِیُذیقَکُمْ مِنْ رَحْمَتِهِ «تا شما را از رحمت خود بچشاند». با توجه به این که چشانیدن در مورد «شى ء قلیل» گفته مى شود، اشاره به این است که تمام دنیا و نعمت دنیا رحمت اندکى بیش نیست، و رحمت واسعه الهى مخصوص جهان دیگر است.» «۵» اللّهُ الَّذى یُرْسِلُ الرِّیاحَ فَتُثِیرُ سَحاباً فَیَبْسُطُهُ فِى السَّماءِ کَیْفَ یَشاءُ وَ یَجْعَلُهُ کِسَفاً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ فَاذا اصابَ بِهِ مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ اذا هُمْ یَسْتَبْشِرُونَ» «۶» خداست که بادها را مى فرستد تا ابرى را برمى انگیزد، پس آن را در آسمان آن گونه که بخواهد مى گستراند و به صورت بخش بخش و پاره هاى مختلف در مى آورد، پس باران را مى بینى که از لابه لاى آن بیرون مى آید و چون آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد مى رساند، آن گاه شادمان و خوشحال مى شوند. آرى، یکى از نقش هاى مهم، هنگام نزول باران بر عهده بادها گذاشته شده است، آنها هستند که قطعات ابر را از سوى دریاها به سوى زمین هاى خشک و تشنه حمل مى کنند، و همانها هستند که مأموریت گستردن ابرها را بر صفحه آسمان و سپس متراکم ساختن آنها و بعد از آن خنک کردن محیط ابرها و آماده نمودن براى باران زائى را بر عهده دارند. بادها همچون چوپان آگاه و پرتجربه اى هستند که گله گوسفندان را به موقع از اطراف بیابان جمع مى کند و در مسیرهاى معینى حرکت مى دهد، سپس آنها را براى دوشیدن شیر آماده مى سازد. جمله: فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ دانه هاى باران و ذرّات کوچک آن را مى بینى که از لابه لاى ابرها خارج مى شوند. ممکن است اشاره به این باشد که غلظت ابرها و شدت وزش بادها در حدى نیست که مانع خروج قطره هاى کوچک باران از ابر و نزول آن بر زمین شود، بلکه این ذرّات کوچک علیرغم طوفان و ابرى که صحنه آسمان را پوشانده، راه خود را از لابه لاى آنها به سوى زمین پیدا مى کنند، و نرم نرم بر زمین هاى تشنه پاشیده مى شوند تا به خوبى آنها را سیراب کنند و در عین حال ویرانى به بار نیاورند. باد و طوفانى که گاه درختان عظیم را از جا مى کند، و صخره ها را به حرکت درمى آورد، به قطره کوچک و لطیف باران اجازه مى دهد که از لابه لاى آن بگذرد و بر زمین قرار گیرد. این نکته نیز قابل توجه است که قطعه قطعه بودن ابرها هر چند در یک روز ابرى که ابر تمام صفحه آسمان را پوشانیده براى ما چندان محسوس نیست، اما به هنگامى که با هواپیما از لابه لاى ابرها عبور مى کنیم، یا بر فراز آن قرار مى گیریم کاملًا روشن و نمایان است. در قسمتى از آیه پنجاهم سوره مبارکه روم مى فرماید: فَانْظُرْ الى آثارِ رَحْمَهِ اللّهِ کَیْفَ یُحْیِى الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها» «۷» به آثار رحمت الهى بنگر که چگونه زمین را بعد از مردنش زنده مى کند؟ تکیه روى جمله فَانْظُرْ اشاره به این است که آن قدر آثار رحمت الهى در احیاى زمین هاى مرده به وسیله نزول باران آشکار است که با یک نگاه کردن بدون نیاز به جستجو گرى بر هر انسان ظاهر مى شود. تعبیر به «رحمت الهى» در مورد باران اشاره به آثار پربرکت آن از جهات مختلف است. باران زمین هاى خشک را آبیارى، و بذر گیاهان را پرورش مى دهد. باران به درختان زندگى و حیات نوین مى بخشد. باران گرد و غبار هوا را فرو مى نشاند و محیط زیست انسان را سالم و پاک مى کند. باران گیاهان را شستشو داده به آنها طراوت مى بخشد. باران هوا را مرطوب و ملایم، و براى انسان قابل استنشاق مى کند. باران به زمین فرو مى رود و بعد از چندى به صورت قنات ها و چشمه ها ظاهر مى شود. باران نهرها و سیلاب ها به راه مى اندازد که بعد از مهار شدن در پشت سدها، تولید برق و نور و روشنائى و حرکت مى کنند. و بالاخره باران، هواى گرم و سرد را تعدیل مى کند، از گرمى مى کاهد، و سردى را قابل تحمّل مى نماید. وَ اللّهُ الَّذى ارْسَلَ الرِّیاحَ فَتُثِیرُ سَحاباً فَسُقْناهُ الى بَلَدٍ مَیِّتٍ فَاحْیَیْنا بِهِ الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها کَذلِکَ النُّشُورُ» «۸» خداست که بادها را فرستاد تا ابرى را برانگیزند، پس ما آن را به سوى سرزمین مرده راندیم و زمین را پس از مردگى اش به وسیله آن زنده کردیم؛ زنده شدن مردگان هم این گونه است. تفسیرى بر آیه فوق «نظام حساب شده اى که بر حرکت بادها، و سپس حرکت ابرها، و بعد از آن نزول قطره هاى حیات بخش باران، و به دنبال آن زنده شدن زمین هاى مرده، حاکم است خود بهترین دلیل و خود بهترین گواه بر این حقیقت است که دست قدرت حکیمى در پشت این دستگاه قرار دارد و آن را تدبیر مى کند. نخست به بادهاى گرم و داغ دستور مى دهد از مناطق استوائى به سوى مناطق سرد حرکت کنند، و در مسیر خود آب دریاها را بخار کرده به آسمان فرستند، سپس به جریان هاى منظم سرد قطبى که دائماً در جهت مخالفت جریان اول حرکت مى کنند دستور مى دهد بخارها را جمع آورى کرده و ابرها را تشکیل دهند. باز به همان بادها دستور مى دهد ابرها را بر دوش خود حمل کنند و به سوى بیابان هاى مرده گسیل دارند، تا قطرات زنده کننده باران از آنها سرازیر گردد. سپس به شرایط خاص زمین و بذرهاى گیاهانى که در آن افشانده شده، فرمان پذیرش آب و نمو و رویش مى دهد، و از موجودى ظاهراً پست و بى ارزش موجوداتى زنده وبسیار متنوّع و زیبا، خرم و سرسبز، مفید و پربار به وجود مى آورد که هم دلیلى است بر قدرت او، و هم گواهى است بر حکمت او، و هم نشانه اى است از رستاخیز بزرگ!! در حقیقت آیه فوق از چند جهت دعوت به توحید مى کند: از نظر برهان نظم، و از نظر برهان حرکت که هر موجود متحرکى محرکى مى خواهد، و از نظر بیان نعمت ها که از جهت فطرى انگیزه اى است براى شکر منعم. و از جهاتى نیز دلیل بر مسئله معاد است. از نظر سیر تکاملى موجودات، و از نظر پدیدار شدن چهره حیات از زمین مرده، یعنى اى انسان! صحنه معاد در فصول هر سال در برابر چشم تو و در زیر پاى توست. جالب این که در حدیثى از رسول خدا صلى الله علیه و آله چنین مى خوانیم: یکى از اصحاب عرض کرد: یا رَسُولَ اللّهِ کَیْفَ یُحْیِى اللّهُ الْمَوتى وَ ما آیَهُ ذلِکَ فِى خَلْقِهِ؟ اى رسول خدا! چگونه پروردگار مردگان را زنده مى کند و نشانه و نمونه آن در جهان خلقت چیست؟ رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: اما مَرَرْتَ بِوادى اهْلِکَ مُمْحِلًا ثُمَّ مَرَرْتَ بِهِ یَهْتَزُّ خُضْراً؟ آیا از سرزمین قبلیه ات گذر نکرده اى، در حالى که خشک ومرده بوده، و سپس از آن جا عبور کنى در حالى که از خرّمى و سرسبزى گوئى به حرکت درآمده؟ قُلْتُ: نَعَمْ یا رَسُولَ اللّهِ. گفتم: آرى، اى رسول خدا. قالَ: فَکَذلِکَ یُحْیِى اللّهُ الْمَوتى، وَتِلْکَ آیَتُهُ فِى خَلْقِهِ. «۹» فرمود: این گونه خداوند مردگان را زنده مى کند و این نمونه و نشانه او در آفرینش است.» «۱۰» . پی نوشت ها (۱)- بقره (۲): ۱۶۴٫ (۲)- اعراف (۷): ۵۷٫ (۳)- حجر (۱۵): ۲۲٫ (۴)- روم (۳۰): ۴۶٫ (۵)- التفسیر الکبیر، فخر رازى: ۲۵/ ۱۳۱، ذیل آیه ۴۶ سوره روم. (۶)- روم (۳۰): ۴۸٫ (۷)- روم (۳۰): ۵۰٫ (۸)- فاطر (۳۵): ۹٫ (۹)- تفسیر القرطبى: ۱۴/ ۳۲۷؛ مسند احمد بن حنبل: ۴/ ۱۱٫ (۱۰)- تفسیر نمونه: ۱۸/ ۱۹۲، ذیل آیه ۹ سوره فاطر. . ________________________________________________________________________________________ منبع : کتاب تفسیر و شرح صحیفه سجادیه جلد هشتم نوشته حضرت استاد حسین انصاریان

مروری بر جنبه‌های اخلاقی کاربرد حیوانات آزمایشگاهی در پژوهش و آموزش زیست‌شناسی

بسم الله الرحمن الرحیم مروری بر جنبه‌های اخلاقی کاربرد حیوانات آزمایشگاهی در پژوهش و آموزش زیست‌شناسی . نورمحمد براهوئی مقدم مربی گروه علوم پایه دانشگاه فرهنگیان . متن کامل مقاله : PDF : جنبه های اخلاقی کاربرد حیوانات آزمایشگاهی . چکیده این مطالعه با هدف بررسی و لزوم رعایت مسائل اخلاقی و حقوقی در حوزه‌ی پژوهش و آزمایش بر روی حیوانات در چارچوب قوانین علمی و مقررات اسلامی انجام شد. استفاده از حیوانات در علوم زیست شناسی، پزشکی و آزمایشگاهی امری متداول در طول حیات انسان بوده است. امروزه بخش عظیمی از تحقیقات علوم زیستی بر روی موجودات زنده به ویژه حیوانات انجام می‌پذیرد. انجام بیشتر این آزمایش‌های علمی بر روی حیوانات همراه با درد و رنج بوده و بسیاری از این آزمایش‌ها موجب مرگ زودرس حیوانات می‌شود. این موضوع موجب بروز واکنش‌هایی درسراسر دنیا در دفاع از حقوق حیوانات و محافظت از گونه‌هاى در حال انقراض شده است. این مقاله از نوع مروری نظام­مند بوده که بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده از منابع اینترنتی و تحقیقاتی، به بررسی قوانین و مقررات موجود در باب حقوق و جنبه های اخلاقی استفاده از حیوانات آزمایشگاهی پرداخته است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می­ دهد که به موازات افزایش کاربرد جانوران در آزمایشگاه‌های مراکز آموزشی و همگام با پیشرفت‌ فناوری‌های نوین، شدت و حدت بحث‌های اخلاقی درباره زنده‌شکافی جانوران در مدارس و دانشگاه‌ها نیز بالا گرفته و لزوم ادامه زنده‌ شکافی جانوران مورد تردید واقع شده است. اما با این وجود موفقیت طرفداران حقوق جانوران اندک می ­باشد. . کلیدواژه‌ها : حیوانات آزمایشگاهی ، مسائل اخلاقی ، حقوق حیوانات ، پژوهش ، آموزش زیست شناسی . . . _________________________________________________________________________________________ منبع : اخلاق حرفه ای در آموزش، سال اول، شماره ۱، بهار ۱۴۰۰

اهمیت الگوی مصرف و قداست آب از دیدگاه اسلام و قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت الگوی مصرف و قداست آب از دیدگاه اسلام و قرآن . سعید قره چلو دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/67676/ . چکیده قرآن کریم آب را اصل حیات و زندگی می شمارد. هشت آیه مستقیم و بیش از ۶۰ آیه غیر مستقیم در قرآن درباره آب وجود دارد. جایگاه آب در فرهنگهای گوناگون بشری به تناسب شرایط اقلیمی، موقعیت طبیعی و چگونگی و مقدار منابع آب در دسترس، میزان پیشرفت فناوری و نیز شیوه معیشت در سرزمینهای مختلف متفاوت است. بروز خشکسالی و کمبود آب در ایران یکی از عوامل محدود کننده اصلی توسعه فعالیتهای اقتصادی در دهه های آینده به شمار می رود و بسیاری از برنامه ریزی های اساسی کشورها در خصوص استفاده بهینه و صحیح از این نعمت خداوند می باشد. ولیکن متاسفانه در کشور ما هنوز استفاده مطلوب از آب به شکل یک فرهنگ جایگاه خاص خود را پیدا نکرده است. . . . __________________________________________________________________________________ منبع : دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن

طوفانها و فرسایش بادی از نگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم طوفانها و فرسایش بادی از نگاه قرآن . عبدالمجید ثامنی  استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز .   . چکیده دراین مجموعه برانیم تا برای رهایی از چنگال تندبادها و ایجاد جانپناهی درمقابل هجوم ماسه های روان از چشمه سار معارف قرانی بهره گرفته و نقش دوگانه ماسه ای روان را به عنوان نقوت ونعمت الهی مورد بررسی قراردهیم ماسه هایی که روزگاری با منقار ابابیل سپاه ابرهه را شکست داد و روزی دیگر لشکرکشی کفر را به سرزمین ایران ناکام گذاشت. این مقاله تحت عنوان طوفانها و فرسایش بادی از نگاه قران ابتدا به نقش مثبت ومنفی فرسایش بادی در تحور و تکامل طبیعت پرداخته و سپس تاثیر آنها را بر زندگی انسانها مورد بررسی قرار میدهد در ادامه به کلمه هامده و نیز عبارت صعیدا زلقا یعنی شنهای بیابان و ماسه های روان از دیدگاه قران مجید اشاره خواهد شد . . کلیدواژه ها : قران ، باد ، WEPS ، فرسایش بادی  . . . _______________________________________________________________________________ منبع : اولین همایش ملی فرسایش بادی

معناشناسی واژه «ماء» در قرآن کریم (با تکیه بر اصل چند معنایی)

بسم الله الرحمن الرحیم معناشناسی واژه «ماء» در قرآن کریم (با تکیه بر اصل چند معنایی) . حبیب کشاورز استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه سمنان پیمان شاه حسینی دانشجوی کارشناسی ارشد مترجمی عربی دانشگاه سمنان . چکیده  معناشناسی واژه های قرآنی یکی از مهم ترین محورهای پژوهش های قرآنی جهت کشف و تبیین معنای دقیق آیات می باشد.بدون شک درک و دریافت معنای قرآن بدون توجه به واژگان و درک معانی مختلف آن ها در بافت متن ممکن نیست. با توجه بهچنین ضرورتی این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و استخراج شواهد براساس نظریه معناشناسی و با تکیه بر شاخه ی چند معنایی، به استخراج وجوه معنایی واژه «ماء» پرداخته و با استناد به تفاسیر قرآنی موجود و برخی احادیث به این نتیجه رسیده است که این واژه در بافت موضوعی آیات شریفه، از طریق روابط همنشینی با واحد های دیگر در بستر آیات، ساختارچند معنایی یافته است و وجوه معنایی از قبیل «آب باران»، «طوفان و سیل سهمگین»، «بستر و حامل عرش الهی»، «نطفه و ماده اولیه خلقت انسان» و «پایه و عنصر حیاتی آفرینش» را به خود اختصاص داده است. این واژه ۶۳ مرتبه در آیات قرآن به کار رفته است که ۳۴ مرتبه آن به صورت نکره و ۱۷ مرتبه آن به صورت معرفه بوده است و فقط به یک شکل مفرد به کار رفته است. این واژه گاه در بافت آیات همراه با همنشین هایی به کار می رود و انواع خاصی از آب قصد می شود ولی هیچ یک از معانی به دست آمده با هسته اولیه معنایی آن تفاوتی نداشت. . کلیدواژه ها : قرآن کریم ، معناشناسی ، چند معنایی ، واژه «ماء» . . . _____________________________________________________________________________________ منبع : همایش ملی آب، فرهنگ و پژوهش­های علوم انسانی    

شناخت عوامل فرسایش بادی و راههای کنترل آن از دیدگاه قرآن مجید

بسم الله الرحمن الرحیم شناخت عوامل فرسایش بادی و راههای کنترل آن از دیدگاه قرآن مجید . مهدی مروتی شریف آباد لیسانس مرتع و آبخیزداری ،کارشناس طرح و برنامه مدیریت امور اراضی استان . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/101118/ . چکیده  محققا در خلقت اسمانها و زمین و... و اب باران که خداوند از اسمانها فرو فرستاد تا به آن اب زمین را بعد از نابود شدن زنده کرد و سبز و خرم گردانید و پراکندن انواع حیوانات در زمین و در وزیدن بادها به هر طرف در خلقت ابر که فیمابین زمین و اسمان مسخر است در همه این امور ادله ای واضح بر قدرت و علم افریننده است برای عاقلان. دراین آیه بطور خلاصه همه چیز را برای فرسایش بادی مشخص کرده: زمین مرده زمین بدون پوشش سبزی است که بدون اب آبیاری در معرض فرسایش است استفاده از اب باران عاملی درجهت زنده شدن زمین و احیا پوشش سبز است انسان عاقل راهکار حل مشکلات را در وزیدن باد و پراکنش حیوانات و گیاهان و همچنین بارش باران از ابر جستجو می کند. ایات زیادی ا زقران بر نحوه استفاده درست ازمنابع آب و خاک اشاره داشته در قران از باد به عنوان عامل لازم برای ریزش باران درزمین یاد شده و همچنین به دو نوع باد یکی باد زندگی بخش به نشانه رحمت خدا و دیگری باد سخت و عذاب اور برای تنبیه اقوام از جمله قوم عاد اشاره دارد و وجود هرکدام را بسته به نوع بشر از منابع اب و خاک دانسته و با توجه به اینکه راه و روش استفاده از این منابع را برای انسان کاملا روشن ساخته و عواقب نادرست از این منابع را به عنوان عاملی در جهت تخریب و از دست رفتن آن دانسته است. . کلیدواژه ها : قران مجید ، باد ، فرسایش بادی ، منابع آب و خاک . . . _____________________________________________________________________________________ منبع : اولین همایش ملی فرسایش بادی

قداست آب و الگوی مصرف آن از دیدگاه اسلام و قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم قداست آب و الگوی مصرف آن از دیدگاه اسلام و قرآن . لیلا یغمایی  کارشناس ارشد منابع طبیعی،کارشناس پایگاه مدیریت خشکسالی استان اصفهان مرتضی خداقلی مسئول پایگاه مدیریت خشکسالی و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و من امیر علیخانی  عضو هیئت علمی دانشگاه قم محمود متین  کارشناس ارشد آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/109754/ . چکیده  آب از عهد قدیم و از بدو پیدایش حیات ،نقش اساسی در ادامه زندگی و طبیعتاً درموجودیت انسان ایفا کرده است.نقش آب در پیدایش و رشد حیات در نظریه های علمی نیز مدتها مورد توجه دانشمندان قرار گرفته و امروزه همه در آن اتفاق نظر دارند.آب همچنین بشر را به ایجاد شاهکارهای فوق العاده مهندسی سوق داده است وساخت آبراههای سنتی در دوران اوج قدرت امپراتوری روم وایران، ساخت سد های کوچک، حمامهای عمومی، چاهها و قنات باقی مانده و لوله کشیهای سفالینی، مصداقی ازشاهکارهای فوق میباشند. در طول تاریخ آب عامل مهمی در شکل دادن به روش زندگی بشر، توسعه تکنولوژی ،زبان، وفرهنگ بوده است. دخالت درجریان طبیعی آبها درجهان اسلام از روزگاری آغاز شد که مردم این سرزمینها، پی به ارزش کشاورزی برده اند و آثار این گونه دخالتها در بین النهرین و حاشیه دجله و فرات از هزاره های ششم پیش از میلاد بدست آمده است.ظاهرا قدیمی ترین نوشته درباره سدهای آب ،همان است که در عهد عقیق درباره برکه حضرت سلیمان (ع) آمده است .این برکه ها در جنوب بیت الحم جای داشته است و هدف از ایجاد آنها این بوده که آب باران در آنها جمع شده و از قنات مخصوصی . ( جاری میشد( ۱مع الوصف اینکه هزاران سال است انسان به طریق مختلف با انجام فعالیتهای کشاورزی، صنعتی وغیره به راحتی، این نعمت مقدس خداوندی را آلوده مینماید. رشد روز افزون جمعیت و بدنبال آن افزایش نیاز به امکانات و مواد اولیه، باعث شده است که آبهای زیر زمینی وسطحی، با مواد شیمیایی جدیدی آلوده شده و با گذشت زمان مخازن آب سالم وگوارا به تدریج آلوده شده و کیفیت آب، بخصوص منابع محدود آب شیرین کاهش یابد. پیدایش و بقای گرو ههای انسانی در طول تاریخ بدون وجود آب غیر قابل تصور بوده است، به طوری که جایگاه آب در فرهنگ های گوناگون بشری به تناسب شرایط اقلیمی، موقعیت طبیعی و چگونگی و مقدار منابع آب در دسترس، میزان پیشرفت فناوری و نیز شیوه معیشت در سرزمین های مختلف متفاوت است. آب، اصل زندگی است. قرآن کریم آب را اصل حیات و زندگی میشمارد. ضمن آنکه تصریح می کند: پس از « وجعلنا من الماء کل شیء حی » هر بار یادآوری نزول باران با تعابیر گوناگون، اصل بودن آب در حیات ارض را مورد اشاره قرار فاحیینا به » : م یدهد، عابیری مانند وبه بارانش]، ] «... الارض بعد موتها زمین را زنده گردانیدیم.... بخشی فیحیی به » ،( از آیه ٩ سوره فاطر هم به باران ] «... الارض بعد موتها رحمت آسمان] زمین را پس از مرگ نده م یکند.... بخشی از آیه ٢۴ سوره روم وغیره. قرآن همچنین زیبایی طبیعت را وابسته به آب م یداند و آن را در شاداب نگه داشتن حیات بشری بسیار مؤثر می داند. در الم تر انَ » : سوره حج می فرماید انزل من السماء ماءً فتُصْبِح الارض ای بشر آیا « لطیف خبیر . . . . ____________________________________________________________________________________________ منبع : همایش علمی چالش آب در استان قم

بررسی لغزش های مترجمان در دو آیه مربوط به شکل گیری ابر، باران و تگرگ

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی لغزش های مترجمان در دو آیه مربوط به شکل گیری ابر، باران و تگرگ . محمدحسن رستمی  استادیار دانشگاه فردوسی مشهد معصومه شاهین پور  کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/864310/ . چکیده لغزش یابی و لغزش زدایی از آثار ارزشمند مترجمان در راستای به گزینی و هرچه نزدیکتر ساختن کلام وحی به زبان فارسی و انتقال دقیق تر پیام قرآن به پارسی زبانان ضرورتی انکار ناپذیر است. این جستار با گزینش دو آیه به صورت نمونه از آیات علمی قرآن که بیانگر جزئیات تشکیل ابر و باران وتگرگ می باشند، برآن شده تا با ورود به مباحث وگزاره های علمی قرآن در حوزه زیست شناخت و بررسی ترجمه این آیات، به لغزش های برخی مترجمان فارسی زبان در این مورد بپردازد و سپس بیان کند که با استفاده از اصولی مشخص، می توان این لغزش ها را برطرف کرد و ترجمه بهتری ارائه داد. بر این اساس در این مقاله به بررسی برخی از ترجمه های معاصر با بهره گیری از ابزار و منابع اساسی همچون؛ لغت، دانش تفسیر و علوم تجربی پرداخته شده و بر مبنای آن میزان هماهنگی ترجمه ها با این منابع متفاوت ارزیابی شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد، برخی از این ترجمه ها دقت و توجه کافی در استفاده از این منابع مبذول نداشته اند که می توان برای برطرف کردن ابهام آیات، از توضیحات اضافی صحیح علمی با استفاده از اصول و ضوابط ترجمه بهره برد. . واژه های کلیدی : ترجمه ، زیست شناسی ، اعجاز علمی ، ابر ، باران ، تگرگ . . . ________________________________________________________________________________________ منبع : تحقیقات علوم قرآن و حدیث ، دوره ۱۲ ، شماره ۱  

بررسی علل خشکسالی در قرآن و روایات

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی علل خشکسالی در قرآن و روایات . فرخنده ملاصادقی رکن آبادی  آموزش و پرورش شهرستان میبد سیدعباس خیراللهی رکن آبادی آموزش و پرورش شهرستان میبد . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/580576/ . چکیده چند سالی است که خشک سالی پی درپی و بحران کمبود آب، گرم شدن کره زمین و طوفان های شدید، مردم به ویژه کشاورزان را در مناطق وسیع کشور نگران بود و با مشکلات عدیده ای مواجه ساخته است. در دانشنامه علوم اسلامی خشک سالی عبارتست از وضع و حالت خشک سال بودند که بر اثر عدم بارش باران یا کاهش بارش از زمین چیزی نروید، در نتیجه کمیابی یا نایابی غلات و در نهایت قحطی و گرانی به وجود می آید. برخی دانشمندان و خاصه علمای دینی این پدیده را به نحوی امتحان به آزمون الهی قلمداد می کنند و نتایج سر آن را بر زندگی افراد و تخریب طبیعت تذکر و هشدار می دهد. توف حالتی که امروز ذهن مردم را به خود مشغول کرده این است که چرا از باران های گذشته خبری نیست آیا رفتار و کردار های آدمی دریچه به این پدیده طبیعی موثر است یا نه لذا در این مقاله سعی شده مسیله خشک سالی از دیدگاه قرآن و روایات مورد بحث قرار گیرد. . کلیدواژه ها : خشکسالی ، امتحان الهی ، استسقاء ، بارندگی ، کشاورزی . . . ________________________________________________________________________________________ منبع : اولین کنگره سراسری تحول و نوآوری در علوم انسانی

اهمیت آب باران از دیدگاه دین مقدس اسلام و مدیریت آن در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و افزایش تولید ملی

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت آب باران از دیدگاه دین مقدس اسلام و مدیریت آن در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و افزایش تولید ملی . محمدکیا کیانیان عضو هیئت علمی دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان الهام نوری دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان لیلا دژالون کارشناس ارشد مهندسی اکولوژی جنگل و جنگلشناسی، دانشگاه گرگان . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/197127/ . چکیده آب از دیدگاه دین مبین اسلام و همچنین قرآن کریم دارای اهمیت والایی بوده و بدون آن حیات امکانپذیر نبوده است. با توجه به اینکه ۱۲ استان کشور با کمبودآب مواجه هستند، بایستی در مصرف آب آشامیدنی و حتی غیرشرب نهایت صرفهجویی را بعمل آورد. همانطور که میدانیم مصارف خانگی بخش اعظمی ازمیزان مصارف آب شهری را به خود اختصاص میدهند. در بسیاری از موارد با برخی روشهای ساده اما کاربردی و مؤثر، صرفه جویی قابل توجهی در این بخشصورت خواهد گرفت، که با ارتقاء سطح فرهنگ به خصوص فرهنگ اسلامی مصرف آب این مهم میسر میگردد. سامانههای سطوح آبگیر از پشت بامها یکی ازروشهای مهم استحصال آب است، که از آن میتوان برای آب شرب، مصارف خانگی و ایجاد فضای سبز استفاده نمود. از این رو جهت استفاده از این آبها وهمچنین به منظور نشان دادن اهمیت آموزش به عموم مردم و مدیریت آب در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و افزایش تولید ملی، بررسی بین دو گروه از افراد صورت گرفت، که به یکی از این دو گروه از قبل، آموزشهای دینی و علمی داده شده بود. پس از تحلیل جوابهای دو گروه و مقایسهی آنها با یکدیگر متوجهشدیم بسیاری از مشکلات به وجود آمده در مصرف نامناسب آب در آگاه نبودن مردم از این موضوع است و مشخص شد که مردم آماده پذیرش نصب سیستمهایآب از پشت بامها هستند، که بتوانند آب مصرفی خود را برای شرب، مصارف خانگی و ایجاد فضای سبز تامین کنند. همچنین تعداد بسیاری از آنها معتقدند آموزشروش های بهرهبرداری و مدیریت درست آب را بایستی از همان سنین پایین در مدارس برای فرزندانشان آغاز کرد. در این مقاله به اهمیت آب باران از دیدگاه اسلام و مدیریت آن در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و افزایش تولید ملی پرداخته خواهد شد. . کلیدواژه ها : اهمیت آب باران ، دین اسلام ، جمعآوری آب ، الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت ، افزایش تولید ملی . . . __________________________________________________________________________________________ منبع : اولین کنفرانس ملی راه کارهای دستیابی به توسعه پایدار ( کشاورزی،منابع طبیعی و محیط زیست)  

قرآن کریم و اشاره ی آن به آب و هوا و اقلیم

بسم الله الرحمن الرحیم قرآن کریم و اشاره ی آن به آب و هوا و اقلیم . هادی اسماعیل زاده دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی ،دانشگاه آزاد بابل مهدی محمدیان امیری استادیار، دانشگاه آزاد بابل . متن کامل مقاله : https://civilica.com/doc/1383955/ . چکیده از جمله آثار طبیعی و مادی که قرآن کریم متذکر و متوسل به آن می شود باد و باران است، نام باد و باران بعنوان دو عنصر مهم اقلیمی ۱۰۵ بار در آیات متفرق قرآن کریم با اسامی گوناگون و در حالات و آثار مختلف مربوطه تواما یا جداگانه آورده شده است. باد و باران ارتباط وسیع و عمیق با نواحی گسترده زمین و طبقات بالا رونده و فضا و تغییر اقلیم دارند و در برگیرنده مناطق و نتایج کثیری هستند. در این راستا نیز یکی از مسائل مهمی که اندیشمندان مسلمان را از آغاز نزول قرآن کریم به خود مشغول کرده است موضوع آب و هوا و تغییرات اقلیمی در قرآن کریم است. زیرا قرآن کریم از حیث موضوعات وجوه متعدد دارد وجوه آن به دلیل عظمت قرآن کریم و گسترده گی آن برای انسان های اهل تدبر و بصیرت در هر برهه ی از زمان، جنبه جدیدی از موضوعات قرآن کریم را آشکار می کند. بی تردید هر چه زمان بگذرد عظمت قرآن کریم و برخی از وجوه اعجاز علمی قرآن کریم و سری از اسرار و رازهای نهفته آن آشکار می شود. پیرامون موضوع آب و هوا و تغییرات اقلیمی شواهد و علل مختلفی وجود دارد که در این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی و با اطلاعات کتابخانه ای به تحلیل هر یک از آنها پرداخته ایم و آنگاه نظر قرآن کریم را شرح داده ایم. و در انتها به این نتیجه رسیده ایم، دیدگاه حقایقی قرآن کریم با واقعیت های محکم علمی سازگاری بیشتری دارد هر چه انسان ها در ژرفای آن فرو روند به انتهایش نخواهند رسید زیرا دامنه ی موضوعی و محتوایی قرآن کریم وسیع تر از آن است که بتوان آن را درک نمود. . کلیدواژه ها : قرآن کریم ، آب و هوا ، تغییر اقلیم . . . _____________________________________________________________________________________ منبع : دومین کنفرانس بین المللی علم اطلاعات جغرافیایی بنیادها و کاربردهای بین رشته ای

بررسی تطبیقی دیدگاه ها درباره عبارت من السماء در آیات مربوط به باران

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی تطبیقی دیدگاه ها درباره عبارت من السماء در آیات مربوط به باران . محمود قاسم زاده خشکرودی  دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران محمدکاظم رحمان ستایش  استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/1033626/ . چکیده باران در آیات مختلف قرآن، ضمن بیان صفات الهی، برای ذکر سرگذشت اقوام مختلف و برشمردن نعمت های الهی و ... آمده است. در میان این آیات، تعبیر من السماء به چشم می خورد که می تواند ناظر به مبدا آب باران قلمداد شود و نگاهی به برخی تفاسیر، گویای آن است که عبارت هایی نظیر من السماء ناظر به سرچشمه آب باران محسوب شده است. اختلاف نظر مفسران و استناد ایشان به شواهد و قراین مختلف، بررسی و ارزیابی دلایل ایشان را ضروری می سازد. با توجه به مجموع نظرهای مفسران، می توان گفت که دو دیدگاه درباره منبع آب باران وجود دارد؛ یکی باران را به سرچشمه ای آسمانی مرتبط می داند و دیگری از نقش آب های زمین و تبخیر آنها در پیدایش باران سخن می گوید. تمایز اصلی این دو دیدگاه را می توان به نقش علوم تجربی قطعی و شناخت حاصل از آن نسبت داد؛ عاملی که یک قرینه مهم در برخی از برداشت های مفسران بوده است. با توجه به تفاسیر بررسی شده، تمسک به ظاهر آیات برای اثبات منبع آسمانی آب باران، قرینه معتبری نخواهد بود. هم چنین، برخی روایات، تصویری از ابر ارائه می دهند که ظاهرا مقتضی بارش باران از بالای ابرهاست؛ اما این موارد می توانند یک تشبیه و تمثیل قلمداد شوند. . کلیدواژه ها : آیات باران ، روایات باران ، منبع آب باران ، سرچشمه باران ، اختلاف تفاسیر . . . __________________________________________________________________________________ منبع : دوفصلنامه پژوهش های تفسیر تطبیقی ، دوره ۵ ، شماره ۱۰  

واکاوی عوامل معنوی بارش باران از نگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم واکاوی عوامل معنوی بارش باران از نگاه قرآن . علی حاجی خانی استادیار دانشگاه تربیت مدرس، تهران سعید جلیلیان  کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/684605/ . چکیده از منظر قرآن، آنچه بشر انجام می دهد (سییات و حسنات)، بر حوادث طبیعی و سرنوشت دنیایی او تاثیر دارد. یکی از این عوامل طبیعی، بارش باران است. از دیدگاه علوم تجربی، برای بارش باران باید شرایط آب و هوایی مهیا باشد تا باران ببارد، اما قرآن عوامل معنوی را نیز در به وجود آمدن باران سهیم می داند و این عوامل را به نوعی محرک عوامل طبیعی محسوب می کند. این جستار درصدد است با توجه به اهمیت موضوع، با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی به بررسی نزول باران از دیدگاه قرآن پردازد و به این پرسش پاسخ گوید که از دیدگاه قرآن، چه عوامل معنوی می تواند موجب بارش باران گردد به همین منظور، پس از بررسی واژه باران و کارکردهای آن از دیدگاه قرآن و با استفاده از آرای مفسران، ارتباط بین عوامل معنوی با علل طبیعی نزول باران مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و در پایان، این نتیجه به دست آمد که سه عامل استقامت در راه دین خدا، توبه، استغفار و قطع امید از اسباب ظاهری در بارش باران از عوامل معنوی نزول آن به شمار می آید. . کلیدواژه ها : عوامل معنوی ، عوامل طبیعی ، باران ، آیات قرآن . . . _______________________________________________________________________________ منبع : فصلنامه پژوهش نامه معارف قرآنی، دوره: ۷، شماره: ۲۵

اعجاز علمی قرآن در مورد نقش باد

بسم الله الرحمن الرحیم اعجاز علمی قرآن در مورد نقش باد . او کسی است که بادها را پیشاپیش (باران) رحمتش می فرستد تا زمانی که ابرهای سنگین بار را (بر دوش خود) حمل کنند در این هنگام آنها را به سوی سرزمین های مرده می فرستیم و به وسیله آن آب (حیاتبخش) نازل می کنیم و با آن از هر گونه میوه ای (از خاک تیره) بیرون می آوریم، و اینگونه (که زمینهای مرده را زنده کردیم) مردگان را (نیز در قیامت) زنده می کنیم تا متذکر شوید. . نقش باد در سرسبزی زمین ۱-حمل ابرها [سوره الأعراف (۷): آیات ۵۷ تا ۵۸] وَ هُوَ الَّذِی یرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَینَ یدَی رَحْمَتِهِ حَتَّی إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالاً سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَیتٍ فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ کلِّ الثَّمَراتِ کذلِک نُخْرِجُ الْمَوْتی لَعَلَّکمْ تَذَکرُونَ (۵۷) وَ الْبَلَدُ الطَّیبُ یخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذِی خَبُثَ لا یخْرُجُ إِلاَّ نَکداً کذلِک نُصَرِّفُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یشْکرُونَ (۵۸) ترجمه: ۵۷- او کسی است که بادها را پیشاپیش (باران) رحمتش می فرستد تا زمانی که ابرهای سنگین بار را (بر دوش خود) حمل کنند در این هنگام آنها را به سوی سرزمینهای مرده می فرستیم و به وسیله آن آب (حیاتبخش) نازل می کنیم و با آن از هر گونه میوه ای (از خاک تیره) بیرون می آوریم، و اینگونه (که زمینهای مرده را زنده کردیم) مردگان را (نیز در قیامت) زنده می کنیم تا متذکر شوید. ۵۸- و سرزمین پاکیزه (و شیرین) گیاهش به فرمان پروردگار می روید اما سرزمین های بد طینت (و شوره زار) جز گیاه ناچیز و بی ارزش از آن نمی روید، اینگونه، آیات را برای آنها که شکرگزارند بیان می کنیم مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، دار الکتب الإسلامیه - ایران - تهران، چاپ: ۱۰، ۱۳۷۱ ه. ش. تفسیر نمونه ج ۶ ۲۱۳ نخست می گوید: " او کسی است که بادها را پیشاپیش باران رحمتش همچون بشارت دهنده ای که از قدوم مسافر عزیزی خبر می دهد می فرستد" (وَ هُوَ الَّذِی یرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَینَ یدَی رَحْمَتِهِ ). " بادهایی که از اقیانوسها برخاسته و ابرهای سنگین بار و پر آب را با خود حمل می کند" (حَتَّی إِذا أَقَلَّتْ سَحاباً ثِقالًا). " در این موقع آنها را به سوی سرزمینهای مرده و خشک و سوزان می رانیم" و ماموریت آبیاری این تشنگان را به عهده آنها می نهیم (سُقْناهُ لِبَلَدٍ مَیتٍ ) . " و بوسیله آن، آب حیات بخش را در همه جا فرو می فرستیم" (فَأَنْزَلْنا بِهِ الْماءَ) . " به کمک این آب انواع میوه ها را از خاک تیره بیرون می آوریم" (فَأَخْرَجْنا بِهِ مِنْ کلِّ الثَّمَراتِ ) . آری آفتاب بر اقیانوسها می تابد و بخار آب را به بالا می فرستد، بخارها متراکم می شوند و توده های سنگین ابر را تشکیل می دهند، امواج باد توده های کوه پیکر ابر را بر دوش خود حمل می کنند، و به سوی سرزمینهایی که ماموریت دارند پیش می روند، قسمتی از این بادها که در پیشاپیش توده های ابر در حرکتند و آمیخته با رطوبت ملایمی هستند، نسیم دل انگیزی ایجاد می کنند که از درون آن بوی باران حیاتبخش به مشام می رسد، اینها در حقیقت مبشران نزول باران هستند، سپس توده های عظیم ابر، دانه های باران را از خود بیرون می فرستند نه چندان درشتند که زراعتها را بشویند و زمینها را ویران کنند، و نه چندان کوچکند که در فضا سرگردان بمانند، آرام و ملایم بر زمین می نشینند، و آهسته در آن نفوذ می کنند و محیط را برای رستاخیز بذرها و دانه ها آماده می سازند، زمینی که در خشکی می سوخت و شباهت کامل به منظره یک گورستان خاموش و خشک داشت، تبدیل به کانون فعالی از حیات و زندگی و باغهای پر گل و پر میوه می شود. و به دنبال آن اضافه می کند: " این چنین مردگان را از زمین بیرون می آوریم" و لباس حیات را در اندامشان می پوشانیم (کذلِک نُخْرِجُ الْمَوْتی ) . این مثال را برای آن آوردیم که نمونه معاد را در این دنیا که همه سال در برابر چشم شما تکرار می شود به شما نشان دهیم" تا متذکر گردید" (لَعَلَّکمْ تَذَکرُونَ ) «۱». *** در آیه بعد برای اینکه گمان نشود یک نواخت بودن باران دلیل آن است که همه سرزمینها یکسان زنده شوند، و برای اینکه روشن گردد، استعدادها و آمادگیهای متفاوت سبب استفاده های مختلف از مواهب الهی می شود می گوید: " سرزمین شیرین و پاکیزه گیاهان پربرکت و مفید و سودمند خود را به اذن پروردگارش بیرون می فرستد" (وَ الْبَلَدُ الطَّیبُ یخْرُجُ نَباتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ ) . " اما زمینهای شوره زار و خبیث و زشت، چیزی جز گیاهان ناچیز و کم ارزش نمی رویاند" (وَ الَّذِی خَبُثَ لا یخْرُجُ إِلَّا نَکداً) همچنین فرمان رستاخیز، گر چه سبب تجدید حیات و جان گرفتن انسانها می گردد، ولی همه انسانها یکسان وارد محشر نمی شوند، آنها نیز همانند زمینهای شیرین و شوره زار با هم متفاوتند، تفاوتی که از اعمال و عقائد و نیاتشان سرچشمه می گیرد. و در پایان آیه می فرماید: " این چنین آیات را برای کسانی که شکرگزارند و از آن استفاده می کنند و راه هدایت را می پویند بیان می کنیم" (کذلِک نُصَرِّفُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یشْکرُونَ ) . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، دار الکتب الإسلامیه - ایران - تهران، چاپ: ۱۰، ۱۳۷۱ ه. ش. تفسیر نمونه ج ۶ ۲۱۴  أَمَّنْ یهْدِیکمْ فِی ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مَنْ یرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَینَ یدَی رَحْمَتِهِ أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ تَعالَی اللَّهُ عَمَّا یشْرِکونَ نمل ۶۳ یا کسی که شما را در تاریکیهای صحرا و دریا هدایت می کند، و کسی که بادها را بعنوان بشارت پیش از نزول رحمتش می فرستد؛ آیا معبودی با خداست؟! خداوند برتر است از آنچه برای او شریک قرار می دهند! (۶۳) آیا این بتها بهترند یا کسی که شما را در تاریکیهای صحرا و دریا (بوسیله ستارگان) هدایت می کند"؟ (أَمَّنْ یهْدِیکمْ فِی ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ) . " و کسی که بادها را به عنوان بشارت دهندگان پیش از نزول رحمتش می فرستد" (وَ مَنْ یرْسِلُ الرِّیاحَ بُشْراً بَینَ یدَی رَحْمَتِهِ ) . بادهایی که بیانگر نزول بارانند و همانند پیک مخصوص بشارت، پیشاپیش آن حرکت می کنند، در حقیقت کار آنها نیز هدایت مردم است به نزول باران. تعبیر" بشرا" (بشارت دهندگان) در مورد بادها و تعبیر به" رحمت" در مورد باران هر دو جالب است، چرا که بادها هستند که رطوبت هوا و قطعات ابر را از صفحه اقیانوسها برداشته و بر دوش خود حمل می کنند، و به نقاط خشک و تشنه می برند و از قدوم باران خبر می دهند. همچنین باران است که نغمه حیات را در سراسر کره خاک سر می دهد و هر جا نازل شود خیر و رحمت و برکت و زندگی می آفریند و در پایان آیه، بار دیگر، مشرکان را مخاطب ساخته می گوید: " آیا معبود دیگری با خدا است"؟! (أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ ) . سپس بی آنکه منتظر جواب آنها باشد اضافه می کند: " خداوند برتر و بالاتر است از آنچه برای او شریک قرار می دهند" (تَعالَی اللَّهُ عَمَّا یشْرِکونَ ) . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، دار الکتب الإسلامیه - ایران - تهران، چاپ: ۱۰، ۱۳۷۱ ه. ش. تفسیر نمونه ج ۱۵ ۵۱۸ - ۵۱۹ تفسیر نمونه ج ۱۶ ۴۶۲ [سوره الروم (۳۰): آیه ۴۶ وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ یرْسِلَ الرِّیاحَ مُبَشِّراتٍ وَ لِیذِیقَکمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِی الْفُلْک بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکمْ تَشْکرُونَ (۴۶ ترجمه: ۴۶- از آیات (عظمت و قدرت) خدا این است که بادها را به عنوان بشارتگرانی می فرستد تا شما را از رحمتش بچشاند (و سیراب کند) و کشتیها به فرمانش حرکت کنند و از فضل او بهره گیرند شاید شکرگزاری کنید. از آیات عظمت و قدرت خدا این است که بادها را به عنوان بشارتگرانی می فرستد" (وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ یرْسِلَ الرِّیاحَ مُبَشِّراتٍ ) . آنها در پیشاپیش باران حرکت می کنند، قطعات پراکنده ابر را با خود برداشته به هم می پیوندند، و به سوی سرزمینهای خشک و تشنه می برند، صفحه آسمان را می پوشانند و با دگرگون ساختن درجه حرارت جو، ابرها را آماده ریزش باران می کنند. ممکن است اهمیت قدوم این بشارتگران برای شهرنشینان متنعم چندان روشن نباشد، اما بیابانگردان تشنه کامی که نیاز به قطراتی از باران دارند، همین که بادها به حرکت در می آیند، و ابرها را همراه خود جابجا می کنند، و از لابلای نسیم، عطر مخصوص بارانی که بر گیاهان در نقطه دیگری باریده، به مشامشان می رسد، برق امید در دلهایشان جستن می کند. گرچه در آیات قرآن، بیشتر روی بشارتگری باد، نسبت به نزول باران تکیه شده، اما کلمه" مبشرات" را نمی توان در آن محدود ساخت، چرا که بادها بشارتهای فراوان دیگری نیز با خود دارد. بادها، گرما و سرمای هوا را تعدیل می کنند. بادها، عفونتها را در فضای بزرگ مستهلک کرده، و هوا را تصفیه می کنند. بادها از فشار حرارت خورشید، روی برگها و گیاهان می کاهند و جلو آفتاب سوختگی را می گیرند. بادها اکسیژن تولید شده بوسیله برگهای درختان را برای انسانها به ارمغان می آورند و گاز کربن تولید شده بوسیله بازدم انسان را برای گیاهان هدیه می برند. بادها بسیاری از گیاهان را تلقیح می کنند، و نطفه های نر و ماده را در جهان نباتات به هم پیوند می دهند. لذا در دنباله آیه می خوانیم: " خدا می خواهد بدین سبب شما را از رحمت خود بچشاند، کشتی ها به فرمانش حرکت کنند، و شما از فضل و رحمت او بهره گیرید، شاید شکرگزاری کنید" (وَ لِیذِیقَکمْ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ لِتَجْرِی الْفُلْک بِأَمْرِهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّکمْ تَشْکرُونَ ) . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، دار الکتب الإسلامیه - ایران - تهران، چاپ: ۱۰، ۱۳۷۱ ه. ش. تفسیر نمونه ج ۱۶ ۴۶۳-  ۲ - تلقیح کردن [سوره الحجر (۱۵): آیه ۲۲  وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیناکمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ ترجمه: ۲۲- ما بادها را برای تلقیح (ابرها و بهم پیوستن و بارور ساختن آنها) فرستادیم، و از آسمان آبی نازل کردیم با آن سیراب ساختیم، در حالی که شما توانایی حفظ و نگهداری آن را نداشتید. ما بادها را فرستادیم در حالی که بارور کننده اند" (قطعات ابر را به هم می پیوندند و بارور می سازند) (وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ ) . " و به دنبال آن از آسمان آبی فرو فرستادیم" (فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً) . " و بوسیله آن همه شما را سیراب کردیم" (فَأَسْقَیناکمُوهُ ) . " در حالی که شما توانایی بر حفظ و نگهداری آن نداشتید" (وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ ) . " لواقح" جمع" لاقح" به معنی بارور کننده است، و در اینجا اشاره به بادهایی است که قطعات ابر را به هم پیوند می دهد، و آنها را آماده باران می سازد. به هر حال تعبیر فوق از زیباترین تعبیراتی است در مورد ابرها و تولد باران از آنها ممکن است گفته شود. ابرها را به مادران و پدرانی تشبیه کرده که به کمک بادها آمیزش می کنند و باردار می شوند و فرزندان خود، دانه های باران، را به زمین می نهند. جمله: ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ (شما توانایی حفظ و ذخیره کردن این آبها را ندارید) ممکن است اشاره به ذخیره کردن آب باران قبل از نزولش باشد، یعنی شما نمی توانید این ابرها که منابع اصلی بارانند در اختیار بگیرید، مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۸جلد، دار الکتب الإسلامیه - ایران - تهران، چاپ: ۱۰، ۱۳۷۱ ه. ش. تفسیر نمونه ج ۱۱ ۶۰ " وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیناکمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ". کلمه" لواقح" جمع" لاقحه" از ماده" لقح" به فتحه لام و سکون قاف- است. وقتی که گفته می شود" لقح النحل" معنایش این است که درخت خرما را لقاح (به فتح لام) کرد. و لقاح گرد درخت خرمای نر است که تا آن را به درخت ماده منتقل نکنند بارآور نمی شود. امروزه در مباحث گیاه شناسی مسلم شده که مساله نر و مادگی در تمام گیاهان هست، و بادها در وزش خود ذراتی از گرد گل گیاه نر را به گیاه ماده منتقل می کند و آن را بارور می سازد. قرآن کریم در آیه مورد بحث از همین حقیقت پرده برداری می کند و می فرماید: " ما بادها را برای کار تلقیح فرستادیم". جمله " فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیناکمُوهُ" اشاره به باران است که از ابرها فرو می ریزد. این نیز در مباحث علمی عصر مسلم است که آب موجود در کره زمین از بارانهایی جمع شده که از آسمان فرو ریخته اند، بر خلاف قدماء که معتقد بودند آب، خود کره ای است ناقص که بیشتر سطح کره زمین را پوشانده و خود یکی از عناصر چهارگانه است. و آیه مورد بحث که با قسمت اولش یعنی جمله " وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ" مساله نر و مادگی و تلقیح گیاهان را و با قسمت دومش یعنی جمله " فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیناکمُوهُ" مساله پیدایش آب را از باران اثبات نموده است  طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ۲۰جلد، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی - ایران - قم، چاپ: ۵، ۱۳۷۴ ه. ش. ترجمه تفسیر المیزان ج ۱۲ ۲۱۳ وَ أَرْسَلْنَا الرِّیاحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَیناکمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِینَ. ریاح به لواقح (بارورکننده) توصیف شده اند؛ زیرا بادها، ابرهای باران زا را با خود حمل می کنند. و آیه ۵۷ از سوره اعراف نیز بدین مطلب اشاره کرده است: «و اوست که پیشاپیش رحمت (باران) خود بادها را به بشارت می فرستد چون بادها ابرهای گرانبار را بردارند، ما آن را به سرزمین های مرده روان سازیم». همچنین ریاح را به عنوان لواقح توصیف کرده است؛ زیرا این بادها گرده گل های نرینه را به گل های مادینه منتقل می کنند، تا آنها میوه دهند مغنیه، محمدجواد، ترجمه تفسیر کاشف، ۸جلد، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم) - ایران - قم، چاپ: ۱، ۱۳۷۸ ه. ش. ترجمه تفسیر کاشف ج ۴ ۷۳۲ . . . _____________________________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

بررسی نقش باد در طبیعت با توجه به آیات قرآن در پایگاه «قرآن‌شناسی»

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی نقش باد در طبیعت با توجه به آیات قرآن در پایگاه «قرآن‌شناسی» . خداوند در آیه ۵ سوره جاثیه می‌فرماید: «أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ: و در چرخش بادها برای افراد اندیشمند استدلال وجود دارد.» بادها در اطراف زمین همانطور که آیه مطرح کرده در واقع در یک سیستم جهانی در چرخش هستند. آن‌ها هوای گرم را از مناطق استوایی به نواحی قطبی و هوای سرد را از نواحی قطبی به مناطق استوایی منتقـل می‌کنند که به این ترتیب به دمای هوا توازن و تعادل می‌بخشند. در قـطب‌ها هـوای سرد پایین می‌آید و به‌طرف نواحی استوایی حرکت می‌کند. در مـناطق اسـتـوائی هـوای گرم بالا می‌رود و در سطوح بالاتر جوی ضمن چرخش در یک منطقه رفته رفته هـوای گرم را رو به قـطب‌ها می‌برند. چرخش بادها چه استدلالی را در بر دارد؟ چیزی که ما امروزه می‌دانیم اینست که چرخش بادها و وزیدن آنها برخلاف همدیگر باعث می‌شود که ویرانی ببار نیاید، اگر بادها فقط در یک جهت می‌وزیدند همه چیز ویران می‌شد. همچنین خداوند در آیه ۲۲ سوره حجر می‌فرماید: «وَأَرْسَلْنَا الرِّیَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَیْنَاکُمُوهُ وَمَا أَنتُمْ لَهُ بِخَازِنِینَ: و بادها را باردارکننده فرستادیم و از آسمان آبى نازل کردیم پس شما را بدان سیراب نمودیم و شما خزانه‏دار آن نیستید.» خداوند می‌فرماید: بادها لقاح‌های گوناگونی را انجام می‌دهند و از جمله باعث بارندگی می‌شوند. (جمع بودن «لَـواقِـح» به معنی: تلقـیح‌دهنده‌ها، به این معنی است که بادها بیش از دو نوع عمل «تلقـیح» انجام می‌دهند.) بـادهـا ذرات نامریی بخار آب موجود در هوا را به ذرات دود و هوا و غبار و نمک و غیره می‌زنند و آن‌ها را دور ذرات مزبور جمع می‌کنند، (بدون موارد مزبور ذرات بخار به‌هم نمی‌پیوندند.)؛ بادها ابرها را جمع و متراکم می‌کنند؛ بادها موجب بار الکتریکی مثبت و منفی شدن ابر می‌شوند؛ بادهـا بـا حـرکت دادن ابـر باعـث مـی‌شـوند که جریان برق ذرات بخار آب را به‌ هم ترکیب کند. با تـرکـیـب ذرات بخار قـطره‌های ریز تشکیل می‌شود که تا حد سقـوط کردن سنگین می‌شوند و سقوط می‌کنند و در مسیر سقوط خود با ذرات دیگـر برخورد می‌کنند و آنها را جذب می‌کنند و بزرگ و بزرگ‌تر می‌شوند و به‌صورت قـطره(باران) سقوط می‌کنند. همه کارکردهای مذکور باد، نوعی عـمـل بارورسازی است.(یعنی: معنی واژه لـقـاح همه آن موارد را دربر می‌گیرد.) همین‌طور بادها درختان و گـیاهان را تـلـقـیـح می‌دهند که برخی از تخم‌ها و هاگ‌های آن‌ها از جمله قارچ‌ها میکروسکوپی هستند و باد در درختان آتش‌سوزی ایجاد می‌کند. «آیا کسی از شما هست که دوست داشته باشد باغی از درختان خرما و انگور با جویبارهای روان در آن داشته باشد، از انوع دیگر محصولات نیز در آن باشد، و خود پیر باشد و فرزند و نوه‌های ضعیف داشته باشد، ولی بخواهد گردبادی که آتش ایجاد کند به آن باغ بوزد و آنرا بسوزاند؟» گردباد در درختان آتش ایجاد می‌کند: گـرد‌باد با حرکت دادن و سائیدن شاخه‌ها به همدیگر گرما تولید می‌کند و سبب ایجاد آتش و آتش‌سوزی می‌شود. همچنین بادها نقش مهمی در بارندگی دارند. خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «و با بادها آب ریزانی را فرو می‌فرستیم.» بادها در واقع چنانکه آیه مطرح کرده از عوامل اساسی بارندگی هستند. . . . ____________________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری بین المللی قرآن  

قرآن و دانش : ابر و باد

بسم الله الرحمن الرحیم قرآن و دانش : ابر و باد . نویسنده : اکرم صابر مقدم . اشاره مشاهدات نشان می‌دهد که رعد و برق فقط زمانی رخ می‌دهد که توده‌های عظیمی از آب مایع و یخ به سطوحی با میزان دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد برخورد می‌کند، از این روبه عنوان یک قاعده کلی، توفانها فقط درارتباط با هوای گرم و مرطوب و غیر پایدار به ظهور می‌رسد. این توفانها در عرض‌های گرمتر کره زمین و در فصل گرمتر و در ساعات گرمتر دوره روزانه حاکمند. البته گرمای تنها برای توسعه رعد و برق کافی نیست؛ بلکه میزان قابل ملاحظه‌ای از رطوبت اتمسفری لازم است تا انرژی لازم که به صورت گرمای نهان است را جهت نگهداری توفان تأمین کند. این رطوبت باید از ۷۵درصد متجاوز باشد.میزان بارندگی در درون یک توفان رعد وبرق، مربوط به ترتیب سلولها و مراحل توسعه آنهاست. میزان بارندگی در سطح زیرین مرکز سلول توفانی، بیشتر است وبه طرف حواشی سلول، میزان آن کاهش مییابد. گاهی شدت رعد و برق به حدی است که شدیداً ایجاد رعب و وحشت می‌کند و عامل سیل‌های خانمان برانداز می‌گردد. اینجاست که خداوند می‌فرماید: «هو الّذی یریکُمُ البَرقَ خَوفاً و طَمَعاً وَ ینشیءُِ السَّحابَ‌الثِقَالَ؛ اوست که نشان می‌دهد به شما برق را برای برانگیختن ترس و امید (در شما)و اوست که ایجاد می‌کند ابرهای بارداررا » (سورهی رعد، ایهی۱۲) در رابطه با باردارشدن ابرها توسط باد، یاتی وجود دارد که همگی براین مطلب تصریح دارند: «و‌أرسَلنَا الریاحَ لَواقحَ فَأنزلنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَاسقَینَاکُم…؛ فرستادیم بادهای بارور کننده را سپس نازل کردیم از آسمان آبی تا شما را با آن سیراب کنیم».(سورهی حجر، ایهی۲۲) «…حَتَّی اِذا اقَلَّت سَحَابا ثِقالاً سُقناهُ… تا آنگاه که کم کند بار ابرهای سنگین را».(سورهی اعراف،ایهی۵۷) و اما توجیه علمی آن: هنگام تشکیل ذرات آب که با هوا تماس دارند، الکتریسیته تولید می‌شود. الکتریسیته یونهایی را که در هوا وجود دارد را جمع می‌کند (هوا در اثر اشعهی خورشید یونیزه می‌شود) هر چقدر ذرات، ریزتر باشند، پتانسیل الکتریکی ابر کمتر خواهد بود. عمل لقاء نیز در تولید الکتریسیته موثر است. مثلاً ابری که درنزدیکی زمین قرار دارد، طبقهی زیرین ابر که مجاور زمین است دارای بار مثبت و طرف مقابل دارای بار منفی خواهد بود. این ابر می‌تواند ابرهای خنثای مجاور خود را باردار کند. بنابراین، هنگامی که دو جسم باردار به هم نزدیک می‌شوند، در فاصلهی معینی بین آنها تخلیه الکتریکی صورت می‌گیرد. تخلیهی الکتریکی بین دو ابر را برق و صدای ناشی از این برخورد، رعد نام دارد. تخلیهی الکتریکی بین ابر و زمین، صاعقه نام دارد. صاعقه صرف نظر ازاثرات زیان‌باری که دارد، از حیث تقویت و باروری خاک پدیده‌ای مفید است، بدین ترتیب که صاعقه ازت موجود در جوّ را بصورت اکسید با خود به سوی زمین می‌آورد و به صورت کود همراه باران به خاک می‌رساند. از اثرات زیانبار صاعقه، سوزاندن مزارع، ایجاد آتش سوزی و حتی در بعضی موارد، برق گرفتگی انسانهاست. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: یکادُ البَرقُیخَطف اَبصارَهُم (سورهی بقره، آیهی۲۰) و در انتهای ایهی۴۳ سورهی نور می‌فرماید: «یکادُ سَنابَرقه یذهَبُ بِالابصار؛ نزدیک است روشنی برق، روشنی چشم‌ها را از بین ببرد». باران باران، آشناترین نوع بارندگی است که نتیجه مستقیم قطرات کوچک آب در ابرهاست که در نتیجهی به هم پیوستن، رشد کرده و به اندازه‌ای می‌رسند که اثر شناوری هوا را خنثی می‌کنند و بر زمین فرود می‌ایند؛ قرآن کریم می‌فرماید: «ألم تر إنّ اللّه یزجی سَحاباً ثم یؤلّفُ بَینَه فَیجَعَلَهُ رکاماً فَتَری الوَدقَ یخرُجُ مِن خِلالِه… یا ندیدی که همانا خداوند به حرکت درآورد ابرها را سپس آنها را به هم پیوند داد، سپس آنها را انبوه و متراکم نمود، پس می‌بینی که خارج می‌شود باران از لابه‌لای ابرها».(سورهی نور، ایهی۴۳) قطع نظر از اندازه قطرات در ابر، رسیدن باران به زمین به دو عامل بستگی دارد : الف)میزان تبخیر آب در هر قطره در هنگام فرود به زمین. ب) اثر اصطکاکی هوا در قطره؛ که اگر هوا آرام باشد، اصطکاک محدود است. باران، خفیف و به سختی به سطح زمین می‌رسد و گاهی قبل از رسیدن به زمین تبخیر می‌شود که به آن غبار می‌گویند. برف برف،یکی دیگر از اشکال بارندگی است که به سبب تراکم بخارآب بر ذرات ریز غبار موجود در جو تشکیل می‌گردد، بدین گونه که بخار آب بی‌آنکه مایع شود، مستقیماً منجمد می‌گردد به جهت اینکه درجه حرارت زیر نقطه انجماد است. تگرگ تگرگ حاصل حرکات قائم شدید قطرات باران است که در توفانهای رعد وبرق مشاهده می‌گردد. تگرگ ازابرهایی بنام «کومولونیمبوس» به وجود می‌اید. شکل ظاهری این ابربه شکل برج عظیمی سربه آسمان کشیده تشکیل می‌گردد. قاعده آن صاف و سطح فوقانی آن سندانی شکل است. نمو ارتفاعی در این ابر فوق العاده است، بطوریکه ارتفاع قله آن تا حدود ۶۰۰۰ متر می‌رسد. رنگ قسمت فوقانی متمایل به آبی و سطح زیرین آن تیره است. در موقع نزدیک شدن این ابرها، فشار هوا، افت ناگهانی پیدا می‌کند و شدت باد در پایین‌ترین قسمت، بسیار زیاد است. ملاحظه می‌شود، این ابرها از لحاظ ظاهری شباهت زیادی به کوه دارد به همین دلیل یکی از دانشمندان روسی از این ابرها با عبارت کوههای ابری یا کوههای برفی یاد کرده است. ایه شریفه زیر مطلب فوق را کاملاً تایید می‌کند و می‌فرماید: «و ینَزِّلُ مِنَ السَّماء مِن جِبالٍ فیها مِن بَرَد… ونازل می‌کند از آسمان، از کوه‌های آن، یخ را».(سورهی نور،ایهی۴۳) چگونگی تشکیل تگرگ تگرگ، مرکب از دانه‌هایی است که مانند پوست پیاز از چند لایه یخ شفاف و کدر تشکیل یافته و منحصراً‌در توفانهای تندری سخت پدید می‌اید. باد در ساختمان تگرگ نقش اساسی دارد. بدینگونه که توده‌های هوای ابر آلود توسط گردبادهایی به سرعت به طرف بالا برده می‌شود. و سپس پایین می‌اید و دگر بار به بالا رانده می‌شود. قسمت پایین چنین ابری ممکن است از دانه‌های باران و قسمت بالای آن از بلورهای برف تشکیل شده باشد. دانه‌های باران با حرکت گردباد به طرف بالا که ناحیه‌ای سردتر است، رانده می‌شود و در آنجا منجمد می‌گردند و قشری از دانه‌های برف روی آن می‌نشیند، سپس پایین می‌اید و آب بیشتری روی آنها یخ می‌بندد و بار دیگر که بالا می‌روند پوسته تازه‌ای از برف روی آنها کشیده می‌شود و این عمل تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که سنگینی دانه به حدی رسدکه دیگر نتواند بالا رود آنگاه به طرف زمین سرازیر شود. در بعضی مواقع قطر آنها به ۵ تا ۸ سانتیمتر هم می‌رسد. . کلمات کلیدی : برق ، توفان ، باد ، یخ ، قرآن ، تگرگ ، آب . . . _____________________________________________________________________________________ منبع : مجله بشارت ۱۳۸۳ ، شماره ۴۲

نگاهی به ویژگی های ابر در قرآن از نظر برخی مفسران فریقین

بسم الله الرحمن الرحیم نگاهی به ویژگی های ابر در قرآن از نظر برخی مفسران فریقین . محمود قاسم زاده خشکرودی  دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم . آدرس کامل مقاله : https://civilica.com/doc/718764/ . چکیده از ابر در آیات مختلفی از قرآن مجید سخن به میان آمده و مواردی وجود دارد که می تواند توصیفی از ویژگی های ابر باشد. درتحقیق پیشرو دیدگاه مفسران ذیل این تعابیر مورد نظر بوده و سعی بر آن است که نگاهی به آراء مفسران ذیل این تعابیر انجام گیرد. در این جهت، تعدادی از آیات مربوط به ابرو شماری از مفسران در دوره های مختلف انتخاب شد. یکی از تفاوت های تفاسیر آن بوده که برخی ابررا جسمی در نظر گرفته اند که آب را در خود نگه می دارد و برخی دیگر ابر را بخار صعود کرده و تراکم یافته عنوان کرده اند. عبارت السحاب المسخر به دو شکل تفسیر شده و گروهی آن را نسبت به فعل الهی توضیح داده و گروهی دیگر به سراغ بیان اثر باد در تغییر و تحولات ابر رفته اند. واژه ی معصرات در آیه ۱۴ سوره نبا، به ابر، باد یا آسمان تفسیر شده است. از جمله دلایل اینکه مصرات را ناظر به ابر دانسته اند این است که ابرها یکدیگر را می فشارند و باران میبارد. معنای حرف من و قطره قطره باریدن باران از جمله دیگر دلایل این دیدگاه می باشد. مزن که در آیه ۶۹ سوره واقعه آمده از نظر مفسران، به ابر، ابر سفید، ابر بارانی یا ابر و آسمان تفسیر شده است. . کلیدواژه ها : سحاب ، السحاب المسخر ، سحاب ظلمات ، معصرات ، مزن . . . ____________________________________________________________________________________ منبع : کنفرانس ملی رویکردهای نوین علوم انسانی در قرن ۲۱

رابطه علم و دین در حوزه زیست شناسی جدید

بسم الله الرحمن الرحیم رابطه علم و دین در حوزه زیست شناسی جدید . آدرس کامل مقاله : https://noo.rs/JuWCx . چکیده  هدف از نگارش این رساله، بررسی ارتباط علم و دین در حوزه زیست شناسی جدید از نگاه فلسفه دین و به ویژه نظرات پرفسور پلانتینگا و باربور می باشد. این مسأله از جمله مسائل کلامی جدید است که بعد از قرون وسطی با پیدایش علم جدید در غرب بوجود آمده و در دامان الهیات مسیحی توسعه یافته است. چهار نظریه در زمینه ارتباط علم و دین مطرح است تعارض، استقلال گفتگو و یکپارچگی، در قرن نوزدهم با ظهور نظریه تکامل و داروینیسم نظریه تعارض به اوج شکوفایی خود رسید به طوری که قرن نوزدهم، قرن صجنگ میان علم و دین نامیده شد. اما کم کم دانشمندان و متکلمان به نظریه استقلال علم و دین روی آوردند، و در آستانه قرن بیست و یکم شاهد رویکرد نوین به دین و معنویات هستیم. امروزه علوم زیستی پرسشهای بنیادینی راجع به ماهیت زندگی، ذهن و نگرش ما نسبت به انسان، پیش کشیده است. بنابراین بررسی ملزومات الهیاتی نظریه های جدید زیست شناسی دارای اهمیت اساسی می باشد. در دو فصل اول بعد ازطرح مساله، چیستی علم و چیستی دین از نگاه فلسفه علم و فلسفه دین و سپس سیر تاریخی رابطه علم و دین، در مغرب زمین مورد بررسی قرار می گیرد. در فصل دوم با توضیح مفصل دیدگاههای کلی در باب رابطه علم و دین در دنیای معاصر تصویر روشنی از این بحث ارائه می گردد. در فصل سوم نظرات پلانتینگا و در فصل چهارم نظرات باربور را مطرح می کنیم.پلانتینگا صعلم آگوستینی و باربور صالهیات طبیعت را پیشنهاد می کنند. پلانتینگا تکامل را قبول ندارد اما معتقد است نظریه تکامل الحادی نیست. به نظر او هر چند طبیعت گرایی مستلزم تکامل است اما پذیرش تکامل و طبیعت گرایی خود متناقض بوده و غیر عقلانی است. باربور از کاربرد مقولات فلسفی در الهیات دفاع کرده و فلسفه پویش را برای بیان پیام دیانت پیشنهاد می کند. اوتکامل را پذیرفته و طبیعت را همچون یک روند پویا ارزیابی می کند. در این رساله به نظرات باربور در باره بنیاد فیزیکی حیات و ذهن نیز خواهیم پرداخت. خلاصه، جمع بندی و نتیجه گیری در فصل پنجم آمده است. بعد از مقایسه اراء پلانتینگا و باربور، می گوییم که هر دو معتقدندنظریه تکامل الحادی نیست و سپس به نظرات متکلمان مسلمان درباره تکامل اشاره می کنیم. . کلمات کلیدی : علم ، دین ، زیست شناسی ، پلانتینگا ، ایان باربور ، زیست شناسی جدید . . . ________________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

دریا از دیدگاه زیست‌شناسی، قرآن و احادیث

بسم الله الرحمن الرحیم دریا از دیدگاه زیست‌شناسی، قرآن و احادیث . مؤلف : مسرور ذاکری‌نسب ناشر : شاپرک سرخ . . زبان: فارسی رده‌بندی دیویی: ۲۹۷٫۴۸۵ سال چاپ: ۱۳۹۸ نوبت چاپ: ۱ تیراژ: ۱۰۰۰ نسخه تعداد صفحات: ۶۰ قطع و نوع جلد: رقعی (شومیز) شابک ۱۰ رقمی: ۶۰۰۴۶۳۲۹۵۳ شابک ۱۳ رقمی: ۹۷۸۶۰۰۴۶۳۲۹۵۹ . . . _______________________________________________________________________________________ منبع : شبکه جامع کتاب گیسوم

پر بازدید ترین مقالات

تکنیک های کشاورزی از منظر قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم . تکنیک های کشاورزی از منظر ...

معجزات علمى قرآن کریم : 3- قرآن و حرکت زمین

بسم الله الرحمن الرحیم 3- قرآن و حرکت زمین : منظور از معجزات عل...

مدیریت جامع منابع آبی از دیدگاه IWRM با رویکردی دینی فرهنگی

بسم الله الرحمن الرحیم  مدیریت جامع منابع آبی از دیدگاه IWRM...

بررسی رابطه دینداری با نگرش و رفتار مصرف آب در بین شهروندان زنجان

بسم الله الرحمن الرحیم     بررسی رابطه دینداری با نگرش و ر...