تجلی آیات قرآن مجید در فرش- باغ ایرانی با تأکید بر سوره الرحمن

بسم الله الرحمن الرحیم  تجلی آیات قرآن مجید در فرش-باغ ایرانی با تأکید بر سوره الرحمن   محمدجواد مهدوي نژاد : دانشیار، گروه معماري، دانشگاه تربیت مدرس مجتبی انصاري : دانشیار، گروه معماري، دانشگاه تربیت مدرس سپیده صمدزاده : دانشجوي دکتري، گروه معماري، دانشگاه تربیت مدرس آزاده فاضلی : کارشناسی ارشد، گروه نقاشی، دانشگاه هنر اصفهان مرضیه السادات احمدنژاد : کارشناسی ارشد، گروه معماري، دانشگاه هنر تهران چکیده آیات قرآن مجید تجلیگاه جمال و جلال خداوندي هستند و هنرمندان مسلمان با عنایت به این آیات به خلق آثاري پرداخته اند که جلوهاي از بهشت آرمانی آنها است. در این راستا فرش-باغ ایرانی نمودي از تصویر باغ-بهشت است که خود جلوهاي از فردوس قرآنی به شمار میآید. هدف از این پژوهش بازشناسی کهن الگوهاي باغ ایرانی در آیات قرآن مجید به ویژه سوره مبارکه الرحمن و بررسی نحوه تجلی آنها درساختار فرش ایرانی است. پرسشهایی که در این پژوهش مطرح میشوند، عبارتند از: 1) آیات قرآن مجید به ویژه سوره مبارکه الرحمن چگونه به توصیف بهشت میپردازند؟ 2) چگونه میتوان الگوي فردوس قرآنی را در ساختار باغ ایرانی و ب هتبع آن فرش-باغ به چشم دید؟ جهت پاسخگویی به پرسشهاي نامبرده متکی بر تکنیک هاي مقایسه تطبیقی استفاده شده است. روش « توصیفی- تحلیلی » از روش تحقیقگردآوري اطلاعات و دادههاي موردنظر نیز ترکیبی از روشهاي کتابخانهاي و مطالعه اسنادي میباشد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که ساختار باغ و فرش در تمدن ایرانی-اسلامی بر شاخصهاي حاصل از تحلیل فردوس قرآنی انطباق دارند و لذا میتوان فرش-باغ را نمودي از الگوي باغ-بهشت به شمار آورد. تجلی آیات قرآن مجید در ساختار فرش-باغ ایرانی را میتوان در نظامهاي سهگانه معنایی، کارکردي و کالبدي به چشم دید. کلیدواژه ها: فردوس، قرآن مجید، باغ ایرانی، فرش ایرانی، سوره مبارکه الرحمن ................................................................................................................. دوفصلنامه تخصصی پژوهشهاي میان رشته اي قرآن کریم سال پنجم، شماره دوم، پائیز و زمستان 1393