دسته: گزارش خبری

بررسی خواص تغذیه ای و درمانی انجیر از دیدگاه طب اسلامی، طب سنتی و طب نوین

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی خواص تغذیه ای و درمانی انجیر از دیدگاه طب اسلامی، طب سنتی و طب نوین . میرحسن موسوی نسیم شاویسی  سید امین خطیبی 1-دانشیار گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تبریز  2-دانش آموخته مقطع دکتري بهداشت و کنترل مواد غذایی، گروه بهداشت و کنترل مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران، 3-دانشگاه تبریز، دانشکده دامپزشکی، گروه بهداشت مواد غذایی و آبزیان . متن کامل مقاله : pdf - بررسی خواص تغذیه ای و درمانی انجیر... . چکیده :  انجیر(Ficus carica) یکی از قدیمی‌ترین و پرمصرف‌ترین میوه‌ها در دنیا است که ایران نیز یکی از مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده انجیر در جهان محسوب می‌شود. با گسترش و پیشرفت علم در حوزه­های مختلف، روزبه‌روز فواید و خواص طبی و تغذیه‌ای جدیدی از این میوه مشخص می‌شود. با پژوهش در قرآن، روایات و احادیث امامان معصوم(ع) درمی‌یابیم که به بسیاری از خواص اثبات‌شده در علوم جدید، قبلاً اشاره‌شده است. انجیر در کتاب‌های مقدس یهودیان و یونانیان قدیم نام‌برده شده و خداوند نیز در قرآن کریم به آن قسم یادکرده است. این میوه ملین بوده و در طب سنتی در درمان بیماری‌های متعددی ازجمله بواسیر، نقرس، جذام و صرع مؤثر می‌باشد. فواید دیگری که برای انجیر عبارت‌اند از: کاهش فشارخون، تب، وزن، التهاب، افزایش تراکم استخوان‌ها و جلوگیری از ضعف عضلانی است. این مقاله با هدف بررسی آیات قرآن، احادیث و روایات موجود در ارتباط با خواص مصرف انجیر انجام شد تا اهمیت توصیه‌های موجود در این منابع و همخوانی آن با آخرین یافته‌های علمی در پزشکی نوین بیش از بیش اثبات گردد. در این تحقیق، خواص طبی انجیر از منظر قرآن کریم، احادیث و منابع طب سنتی و همچنین آخرین تحقیقات علمی در طی سال‌های 2016-1999 مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. علاوه بر توصیه‌های قرآن و تأکید پیامبر و ائمه معصوم(ع) و علوم سنتی نسبت به مصرف انجیر، نتایج مطالعات اخیر نیز نشان می‌دهد که این میوه در درمان بسیاری از بیماری­ها نظیر سرطان، بیماری­های قلبی عروقی، عفونی، دیابت، اسکیزوفرنی، صرع، بی­خوابی، استرس، یبوست و سمیت کبدی می‌تواند مؤثر واقع‌شده و نیز دارای اثرات ضدالتهابی، ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی است. یافته‌های علمی محققان در سال­های اخیر مؤید توصیه‌های قرآن و احادیث ائمه(ع) در مورد انجیر بوده و بیانگر لزوم تفکر و تعمق بیشتر در منابع طب اسلامی و سنتی است. واژه‌های کلیدی: انجیر، طب اسلامی، طب سنتی، طب نوین، تغذیه، درمان ............................................................................................................... منبع : نشریه تعالی بالینی - دوره ۵، شماره ۲ 

اعتبار سنجي محتوايي و سندي احاديث طبي کتاب طب النبي مستغفري – [میوه ها، گیاهان، غذاها …]

بسم الله الرحمن الرحیم اعتبار سنجي محتوايي و سندي احاديث طبي کتاب طب النبي مستغفري [میوه ها، گیاهان، غذاها ...] . حسيني كارنامي سيدحسين  گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران . متن کامل مقاله : pdf - اعتبار سنجي محتوايي و سندي احاديث طبي ...   چکیده :  سابقه و هدف: اشارات پيشوايان اسلام از طب باعث شد که مسلمانان به علم پزشکي روي آورده و در اين باره کتبي تاليف نمايند. يکي از کهن ترين آن، طب النبي مستغفري است. هدف اين مقاله بررسي سندي و دلالي احاديث طبي کتاب مزبور و نيز تطبيق داده هاي آن با يافته هاي علوم پزشکي مي باشد. مواد و روش ها: از نوع تحقيق کيفي توصيفي-تحليلي مي باشد و شيوه جمع آوري مطالب بر اساس شيوه کتابخانه اي و جستجو در احاديث پزشکي کتاب طب النبي بوده و آنگاه آموزه هاي حديثي بر اساس داده هاي علم پزشکي تجزيه و تحليل تطبيقي شد. يافته ها: يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد که احاديث کتاب طب النبي مستغفري در چهار بخش مرتبط به آداب خوردن و آشاميدن، معرفي مطعومات و مشروبات مناسب سلامت جسم، پيشگيري از بيماري و انجام درمان قابل بهره برداري است. نيز بررسي دلالي احاديث مزبور نشان مي دهد که آموزه هاي حديثي در عرصه هاي چهارگانه فوق منحصر به عصر نبوي نيست، بلکه قابل تعميم در ازمنه و امکنه گوناگون مي باشد و در اين عصر نيز مي توان از آن براي ارتقاي سلامت و درمان جامعه بهره جست. نتيجه گيري: مطالعه حاضر نشان مي دهد که احاديث درماني در خصوص استشفاي به عسل، شير، انجير، زيتون و... از لحاظ سند و دلالت مورد وثوق و پذيرش مي باشد و يافته هاي علمي هم آن را تاييد مي کند. کلیدواژه : تحليل سند، تحليل محتوا، احاديث طبي، طب النبي مستغفري ....................................................................................................... منبع : نشریه اسلام و سلامت - دوره  1 , شماره  4 

مرور بر تحقيقات انجام شده در مورد برخي از گياهان دارويي، غذاها و ميوه هاي مطرح شده در احاديث نبوي

بسم الله الرحمن الرحیم  مرور بر تحقيقات انجام شده در مورد برخي از گياهان دارويي، غذاها و ميوه هاي مطرح شده در احاديث نبوي . عروجن علي اكبر کارگروه علم و دین، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز . ( متن کامل مقاله : pdf - مرور بر تحقيقات انجام شده در مورد برخي از گياهان...) . چکیده :  سابقه و هدف: سلامت جسم انسان در همه حال مورد توجه دين و رهبران الهي قرار داشته است. از اين رو توصيه هاي فراواني در قالب روايات و احاديث توسط پيامبر اعظم (ص) در کتب ديني و سيره زندگي ايشان بيان گرديده است. بنابراين هدف از اين مطالعه، مشخص نمودن توافق علوم پزشکي با برخي از احاديث نبوي در مورد اثر گياهان، ميوه ها و آداب تغذيه اي بر سلامتي مي باشد. مواد و روش ها: مطالعه مروري حاضر به بررسي بخشي از احاديث نبوي در ارتباط با گياهان، ميوه ها و توصيه هاي تغذيه اي که در کتب احاديث پزشکي و منابع طب سنتي ذکر شده اند پرداخته و با نتايج علمي حال حاضر که در منابع مختلفي از جمله Pub med، SID، Scopus، Medicinal Plant، Science Direct در سال هاي 2003 تا 2014 مورد تاييد قرار مي گيرد. يافته ها: مطالعات مختلف نشان داد که بسياري از گياهان، ميوه ها و آداب غذايي توصيه شده در اسلام و احاديث نبوي جنبه علمي داشته و دانش بشر در علوم پزشکي امروزه به بسياري از آنها دست يافته است به طوري که با سخنان پيامبر و آيات قرآني مطابقت بسيار نزديکي دارد. نتيجه گيري: در نهايت از پژوهش حاضر مي توان چنين نتيجه گيري نمود که انسان ها و به ويژه مسلمانان مي توانند با بهره گيري از احاديث و سيره زندگي پيامبر (ص) به نتايج علمي و پژوهشي چشمگيري دست يافته و سلامت جسم و روح خود را تضمين نمايند.   کلید واژه ها :  پيامبر اعظم (ص) ، آداب تغذيه اي ، علوم پزشکي ................................................................................................ منبع : نشریه اسلام و سلامت - دوره  2 , شماره  2   

بررسی خواص تغذیه‌یی و درمانی زیتون در قرآن، احادیث، طب سنتی و طب مدرن

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی خواص تغذیه‌یی و درمانی زیتون در قرآن، احادیث، طب سنتی و طب مدرن . میرحسن موسوی  نسیم شاویسی  سید امین خطیبی . (متن کامل مقاله : pdf - بررسی خواص تغذیه‌یی و درمانی زیتون در قرآن،...) . چکیده سابقه و هدف: زیتون با نام علمی اولئا یوروپائه­آ، از تیره‌ی اولئاسه­آ، یکی از میوه‌هایی است که در نواحی مدیترانه، آسیای مرکزی و در بخش‌هایی از آفریقا کشت می‌شود و میزان تولید سالیانه‌ی آن در جهان بیش از 4/17 میلیون تن است. با گسترش و پیشرفت علم در حوزه‌های مختلف، روزبه‌روز فواید و خواص طبی و تغذیه‌یی جدیدی از زیتون آشکار می‌شود. با پژوهش در قرآن، روایات و احادیث پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) درمی‌یابیم که به بسیاری از خواص این میوه که علوم جدید آنها را اثبات کرده، قبلاً اشاره‌ شده است. به‌طورکلی زیتون در درمان زخم معده و دیگر بیماری‌های دستگاه گوارش، فشارخون، آسم، بیماری‌های قلبی، دیابت، شکستگی و پوکی استخوان و بیماری‌های پوستی مؤثر است و سبب تحریک ترشح ادرار، جلوگیری از ریزش مو و کاهش التهاب و تب می‌شود. روش کار: در تحقیق حاضر، خواص طبی زیتون از منظر قرآن کریم، احادیث و منابع طب سنتی و نیز پژوهش‌های علمی انجام‌شده طی سال‌های 2000 تا 2016، بررسی و مطالعه شده است. در این پژوهش همه‌ی موارد اخلاقی رعایت شده است. علاوه‌براین، نویسندگان مقاله هیچ‌گونه تضاد منافعی گزارش نکرده‌اند. یافته‌ها: طب نوين باوجود پیشرفت‌های بسیار، در سال‌های اخیر به یافته‌هایی رسيده كه قرن‌ها قبل در كتب قدما و حكماي طب سنّتي ايران و اسلام به‌سادگی و با جزئیات بیان‌شده‌است. نتایج پژوهش اخیر نیز نشان می‌دهد که زیتون در پیشگیری از بیماری­های قلبی، آلزایمر، سرطان‌های روده‌ی بزرگ، پوست، پروستات، سینه، رحم و تخمدان؛ دیابت، بیماری‌های التهابی و خودایمن مانند روماتیسم، پوکی استخوان و بیماری‌های عصبی مانند نشانگان داون مؤثر؛ و همچنین دارای اثرهای ضدالتهابی، ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی است. نتیجه‌گیری: یافته‌های اين پژوهش می‌تواند گامي مؤثر در جهت تأیید جنبه‌های علمي قرآن و احادیث پیامبر (ص) و ائمه (ع)، به‌ویژه در مورد میوه‌هایی نظیر زیتون، محسوب شود. کلمات کلیدی:  بیماری، حدیث، زیتون، طب، قرآن .................................................................................................. منبع : نشریه پژوهش در دین و سلامت, دوره 3 شماره 3

تبیین مفهومی زنجیرۀ غذایی بر اساس شاخص‌های غذای طیّب در قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم    تبیین مفهومی زنجیرۀ غذایی بر اساس شاخص‌های غذای طیّب در قرآن کریم . حسین زمانی  سارا ناجی طبسی  حسین افخمی روحانی  سیّد مصطفی احمدزاده  مصطفی شهیدی نوقابی . (متن کامل مقاله : pdf - تبیین مفهومی زنجیرۀ غذایی بر اساس ...) . چکیده سابقه و هدف: طراحی فرایندها و نظام‎های تمدنی بر اساس مبانی قرآنی یکی از مسائل اصلی حوزه‎های معرفتی و مدیریتی در جامعۀ اسلامی است. تغذیه از حیاتی‎ترین فرایندهای زندگی است و بر اساس مبانی اسلامی در تأمین سعادت دین و دنیای انسان نقش کلیدی دارد. از دیدگاه جهان‌بینی اسلامی، تغذیه بر جسم، فکر و ایمان انسان اثر می‌گذارد. ازاین‌رو، هدف این پژوهش تبیین مفهومی زنجیرۀ غذایی بر اساس شاخص­های غذای طیّب در قرآن کریم بود.   روش کار: این پژوهش از نوع تحلیل محتوای کیفی است که در آن به استناد آیات قرآن کریم و با تکیه بر تفاسیر به یکی از جنبه‌هاي مغفول تغذیه پرداخته شده است. برای تحلیل واژۀ طیّب، نخست معنای لغویِ آن در آثار لغت­شناسان بررسی شد و از مجموع آرای آنان معنایی جامع و مانع به دست آمد. برای دستیابی به استاندارد غذای طیّب، این واژه در قرآن کریم تحلیل و بررسیِ معناشناختی شد و از طریق ترسیم شبکۀ معنایی، هستۀ معناییِ آن استخراج و بر پایۀ آن، شاخص­های غذای طیّب استخراج شد. مؤلفان مقاله هیچ‌گونه تضاد منافعی گزارش نکرده‌اند.   یافته‌ها: غذای طيّب غذايی پاك و تكويني است كه با ساختار بدن هماهنگي كامل دارد و لذت­بخش، مطابق با ذائقه، مطبوع، دارای اثر مفید و سازنده برای جسم و روح و غیرمضر و غیرمخرب است. حلال چيزى است كه ممنوعيتى نداشته باشد و طيّب به چيزهاى پاكيزه گفته مى‏شود كه موافق طبع سالم انسانى است، نقطۀ مقابل خبيث كه طبع آدمى از آن تنفر دارد. از نظر مفهومی، غذای طیّب غذای حسن، مفید، سالم و بدون ضرر، حلال، پاک، متناسب با مزاج، بدون آلودگی ظاهری و باطنی و غذایِ با ارزشِ غذایی کامل است.   نتیجه‌گیری: شاخص­های غذای طیّب عناصر اصلی استانداردی جامع و فرایندی برای کل زنجیرۀ تولید تا مصرفِ مواد غذایی است که استانداردی با کیفیت برتر برای بهینه­سازی فرایندهای غذایی محسوب می‌شود.   کلمات کلیدی:  استانداردسازی کیفی؛ زنجیرۀ تغذیه؛ شاخص‌های غذای طیّب؛ معناشناسی طیّب   ............................................................................................................................... منبع : نشریه پژوهش در دین و سلامت, دوره 6 شماره 2 (1399)  

بررسي عوامل اجتماعي و فرهنگي موثر بر كاهش ضايعات گندم آرد و نان

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسي عوامل اجتماعي و فرهنگي موثر بر كاهش ضايعات گندم آرد و نان    علي بيگي اميرحسين . (متن کامل مقاله : pdf - بررسي عوامل اجتماعي و فرهنگي موثر بر كاهش ضايعات گندم آرد و نان) .   چکیده:  يكي از چالشهاي نظام جمهوري اسلامي ايران امنيت غذايي است. نگاهي گذرا به روند واردات مواد غذايي از جمله گندم، تصوير نگران كننده اي از امنيت غذايي نزديك به 70 ميليون نفر جمعيت حاضر را ارايه مي كند. بنابراين مسلم مي گردد كه كاهش ضايعات به طور كاملا مستقيم با امنيت غذايي به عنوان يكي از سياستهاي كلان نظام در برنامه هاي توسعه مرتبط است. سالانه مبلغ كلاني ارز صرف واردات گندم مي شود. از سويي شواهد حاكي از آن است كه ضايعات گندم و نان در كشور ما بسيار زياد است و گاهي در كليه مراحل، از كاشت گندم تا مصرف نان، تا 30 درصد مي رسد. در اين بين عوامل متعددي در افزايش و يا كاهش اين ميزان دخيل هستند. به طور قطع از دسته عوامل تاثيرگذار در كاهش ضايعات گندم و نان عوامل اجتماعي و فرهنگي مي باشند. در اين مقاله عوامل مزبور در سه مرحله توليد گندم، تبديل آن به آرد و مصرف نان مورد بررسي قرار مي گيرد. روش تحقيق، علي- ارتباطي و منبع اصلي جمع آوري اطلاعات لازم، سه پرسشنامه مخصوص گندمكاران، نانوايان و مصرف كنندگان و جامعه آماري تحقيق نيز سه قشر مذكور در استانهاي تهران، خوزستان، كرمانشاه و گلستان هستند. پس از تدوين پرسشنامه ها و تعيين Validity و Reliability آنها حجم نمونه برآورد و فرايند نمونه گيري انجام شد و در نهايت پرسشنامه ها به روش مصاحبه حضوري تكميل گرديد. نيمي از مصرف كنندگان نان، مصرف گندم را به انحاء مختلف از جمله تهيه سبزه سفره هفت سين، روز طبيعت و ... در افزايش ضايعات موثر نمي دانند. عليرغم اينكه مصرف كنندگان به تاثير گذاشتن نان در سفره هاي بزرگ مثل سفره هاي اطعام و جشنها در افزايش ضايعات واقفند ولي به طور عادت و سنت به اين كار مبادرت مي ورزند. به زعم 48 درصد از مصرف كنندگان، عادت به تازه خوري نان در افزايش ضايعات نان موثر است. هرچه سطح تحصيلات مردم بيشتر باشد ضايعات نان نيز بيشتر است. نانوايان معتقدند كه اگر كارگر نانوايي و نانوا بر اين باور باشند كه بايد به نان به عنوان يك نعمت الهي نگريست اين باور باعث كاهش ضايعات مي شود. ماهر بودن كارگر نانوايي و تناسب تخصص كارگران با نوع كار آنها در حد زياد در كاهش ضايعات موثر است. در کل نگرش نانوايان به نان در افزايش يا كاهش ضايعات موثر است. هر چه رضايت شغلي نانوا بيشتر باشد ضايعات توسط او نيز كمتر است. كمترين ميزان رضايت شغلي در بين نانوايان نان تافتون و بيشترين ميزان آن در بين نانوايان نان فانتزي وجود دارد. به اعتقاد گندمكاران، ميزان مقيد بودن سلف فروشان گندم نسبت به جلوگيري از ضايعات در حد خيلي كم است. حدود 30 درصد از گندمكاران دفع موجودات مضر مثل پرندگان و مورچه را باعث كاهش بركت گندم خود مي دانند. بين سن، سابقه كار و تحصيلات گندمكاران و ميزان ضايعات رابطه اي وجود نداشت ولي نتايج حاكي از آن است كه رهبران محلي ضايعات كمتري دارند. ميزان ضايعات كشاورزان داراي ديدگاهها و اعتقادات مختلف نسبت به شغل كشاورزي نيز متفاوت نبود. .......................................................................................................... منبع : همايش روشهاي پيشگيري از اتلاف منابع ملي

اهمیت نان در دین اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم  اهمیت نان در دین اسلام   اهمیت نان در دین اسلام و احادیث معصومین (علیهم السلام) در این رابطه گندم، مهم ترین ماده غذایى بشر است كه تاكنون نتوانسته اند براى آن جانشینى بیابند، و از حیث پروتئین و سایر مواد كالرى زا در ردیف بهترین و سالم ترین مواد غذایى قرار دارد. اهمیت گندم، آن چنان واضح است كه آدمى را از پرداختن به آن بى نیاز مى سازد. اگر در تواریخ مى خوانیم كه فلان حاكم و یا فلان حكیم، مردم را به ذخیره گندم براى مبارزه با قحطیها و خشكسالی‌ها توصیه مى كند و اگر یكى از دلایل نجات حضرت یوسف علیه السلام از زندان و وزیر شدن او، تدبیر خاصّ وى دربارة ذخیرة گندم بود، همگى بر اهمیت ویژه و حیاتى این محصول دلالت دارد. گندم در میان تمامى جوامع بشرى از قداست خاصّ برخوردار است. دین مبین اسلام، سفارش بسیارى درباره نان كرده و اهمیت فوق العاده اى براى آن قائل شده است. رسول خدا صلی الله علیه وآله مى فرماید: «بارِكْ لَنا فِى الْخُبْزِ وَلا تَفَرَّقَ بَینَنا وَبَینَه؛(۱) خدایا! به نان ما بركت بده و میان ما و آن جدایى میفكن.» همچنین مى فرماید: «فَاِنَّ الْخُبْزَ مُبارَكٌ اَرْسَلَ اللَّهُ لَهُ السَّماءَ مِدْراراً وَلَهُ اَنْبَتَ اللَّهُ الْمَرْعَى وَبِهِ صَلَّیتُمْ؛(۲) نان مبارك است. خداى بزرگ براى [به دست آمدن ] آن، آسمان را فرستاد كه بسیار ببارد، و به خاطر نان زمین را رویاند. و به وسیله ناناست كه مى توانید، نماز بخوانید.» امیر مؤمنان علیه السلام نیز مى فرماید: «اَكْرِمُوا الْخُبْزَ فَاِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ اَنْزَلَ لَهُ بَرَكاتِ السَّماءِ وَاَخْرَجَ بَرَكاتِ الْاَرْضِ؛(۳) نان را اكرام كنید. همانا خداوند عزیز و جلیل، برای آن، برکات آسمان را نازل کرد و برکات زمین را خارج نمود.» كشور ایران در باره گندم از اهمیت خاصى برخوردار بوده و هست. در تاریخ كهن این سرزمین، وفور و یا كمبود مواد غذایى گندم، نقش تعیین كننده اى در شرایط سیاسى این كشور داشته است. متأسفانه مصرف نان در ایران به دلیل ارزان بودن و از بین رفتن فرهنگ مصرف اسلامى و تزاید روحیه مصرف گرایى واسراف و تبذیر، روز به روز رو به تزاید است. اهمیت نان از آنجایى كه دین مبین اسلام به معاش انسان توجه خاصى دارد، براى تأمین نیازمندیهاى او برنامه ریزى كرده است؛ چنانچه مال را مایه «قوام» و تداوم زندگى، و نان را از اسباب برپا داشتن نماز، روزه، حج و دیگر واجبات دانسته است. رسول خدا صلی الله علیه وآله در بیانى مى فرماید: «فَلَوْلا الْخُبْزُ ما صَلَّینا وَلا صُمْنا وَلا اَدَّینا فَرائِضَ رَبِّنا عَزَّ وَ جَلَّ؛(۴) اگر نان نبود، نه نماز مى خواندیم و نه روزه مى گرفتیم و نه واجبات پروردگار بزرگ خود را ادا مى كردیم.» و در جایى دیگر مى فرماید: «وَبِهِ (الْخُبْزِ) حَجَجْتُمْ بَیتَ رَبِّكُمْ؛(۵) با نان به حجّ خانه پروردگارتان مى توانید رفت.» آنچه از روایات ائمه اطهار علیهم السلام درباره نان به دست مى آید، به شرح ذیل است:   * امام صادق علیه السلام به مفضل مى فرماید: «وَاعْلَمْ یا مُفَضَّلُ اَنَّ رَأسَ مَعاشِ الْاِنْسانِ وَ حَیاتِهِ الْخُبْزُ وَ الْماءُ؛ (۶) اى مفضل! بدان كه سرچشمه زندگى و معاش انسان، نان است و آب.» * رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «خَیرُ طَعامِكُمُ الْخُبْزُ وَخَیرُ فاكِهَتِكُمْ الْعِنَب؛ (۷) بهترین خوراكتان نان و بهترین میوه تان انگور است.» * امام ششم علیه السلام مى فرماید: «اِنَّما بُنِىَ الْجَسَدُ عَلَى الْخُبْزِ؛ (۸) تن آدمى بر نان بنا شده است.» * رسول خدا صلی الله علیه وآله مى فرماید: «اَكْرِمُوا الْخُبْزَ وَ عَظِّمُوهُ فَاِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعالى اَنْزَلَ لَهُ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ اَخْرَجَ بَرَكاتِ الْاَرْضِ مِنْ كَرَامَتِهِ اَنْ لا یقْطَعَ وَلا یوطَأ؛ (۹) نان را بزرگ دارید و آن را محترم شمارید كه خداى متعال براى آن، بركاتى از آسمان فرو فرستاده و بركات زمین را بیرون آورده است؛ از جمله احترام گزارى به نان، آن است كه آن را نبرند و زیر پا نیندازند.» * امام صادق علیه السلام مى فرماید: «دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه وآله عَلى عایشَةَ فَرَأى كِسْرَةً كادَ اَنْ تَطَأها فَاَخَذَها وَاَكَلَها وَقالَ یا حُمَیراءُ اَكْرِمِى جِوارَ نِعْمَةِ اللَّهِ عَلَیْکِ فَاِنَّها لَمْ تَنْفِرْ عَنْ قَوْمٍ فَكادَتْ تَعُودُ اِلَیهِمْ؛ (۱۰) رسول خدا صلی الله علیه وآله نزد عایشه رفت و تكه نانى دید كه نزدیك بود آن تكه نان زیر پایش بماند. حضرت آن را برگرفت و خورد و فرمود: اى حمیرا! نعمت خدا را خوش همسایه باش كه از مردمى نگریزد و به آسانى بدانها باز گردد.» * امام صادق علیه السلام به نقل از رسول خدا صلی الله علیه وآله مى فرماید: «لا تَقْطَعُوا الْخُبْزَ بِالسِّكِّینِ وَلَكِنِ اكْسِرُوهُ بِالْیدِ وَلْیكْسَرْ لَكُمْ خالِفُوا الْعَجَمَ؛ (۱۱) نان را با كارد نبرید و با دست بشكنید و برایتان شكسته شود، با عجم مخالفت كنید.» * رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «صَغِّرُوا رُغْفانَكُمْ فَاِنَّهُ مَعَ كُلِّ رَغِیفٍ بَرَكَةً؛ (۱۲) تكه های نانتان را كوچك بگیرید كه با هر تكه نانی، بركتى جداگانه است.» * امیر مؤمنان علیه السلام مى فرماید: «اَكْرِمُوا الْخُبْزَ فَاِنَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالى اَنْزَلَ لَهُ بَرَكاتِ السَّماءِ قِیلَ وَما اِكْرامُهُ قال اِذا حَضَرَ لَمْ ینْتَظَرْ بِهِ غَیرُهُ؛ (۱۳) نان را گرامى بدارید كه خداوند عز و جل بركات آسمان را برای آن فرستاده است، پرسیده شد: گرامى داشتن نان چیست؟ فرمود: وقتى (نان) [بر سفره] حاضر شد به انتظار چیز دیگرى نباشید (به آن، به چشم بى اعتنایى ننگرید).» * رسول مكرم اسلام صلی الله علیه وآله مى فرماید: «مَنْ وَجَدَ كِسْرَةً اَوْ تَمْرَةً فَاَكَلَها لَمْ یفارِقْ جَوْفَهُ حَتّى یغْفِرَ اللَّهُ لَهُ؛ (۱۴) هر كه تكه اى از نان یا خرما بیابد و آن را بخورد از درونش جدا نشود تا خدایش بیامرزد.» * امیر مؤمنان علیه السلام مى فرماید: «كُلُوا ما یسْقُطُ مِنَ الْخِوانِ فَاِنَّهُ شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داءٍ بِاِذْنِ اللَّهِ لِمَنْ اَرادَ اَنْ یسْتَشْفِىَ بِهِ؛ (۱۵) بخورید آنچه را كه از سفره و یا طبق غذا بیفتد و ریخته شود؛ زیرا آن، به اذن خداوند براى كسى كه به قصد شفا یافتن بخورد، وسیله شفا از هر درد و بیمارى است.» * حضرت على علیه السلام در بیان مواردى كه به فقر، منجر مى شود فرمودند: «عِشْرُونَ خَصْلَةً تُورِثُ الْفَقْرَ… اِهانَةُ الْكِسْرَةِ مِنَ الْخُبْزِ و…؛ (۱۶) بیست خصلت فقر مى آورند… [یكى از آنها] بى اعتنایى به تكه نان است.» * رسول خدا صلی الله علیه وآله مى فرماید: «اِنَّ الْعَبْدَ لَیتَصَدَّقُ بِالْكِسْرَةِ تَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ حَتّى تَكُونَ مِثْلَ اُحُدٍ؛ (۱۷) به راستى، بنده، پاره نانى صدقه مى دهد [آن پاره نان ] نزد خدا بزرگ مى شود تا مانند كوه احد شود.» * خاتم انبیا صلی الله علیه وآله مى فرماید: «صَدَقَةُ رَغِیفٍ خَیرٌ مِنْ نُسُكٍ مَهْزُولٍ؛ (۱۸) صدقه دادن یك قرص نان، از قربانى لاغر بهتر است.» ............................................................................................................................................... پی‌نوشــــــت‌ها: (۱) كافى، كلينى، تهران، دار الكتب الاسلاميه، ۱۳۶۵ ش، ج ۵، ص ۷۳٫ (۲) وسائل الشيعه، شيخ حر عاملى، قم، مؤسسة آل البيت علیهم السلام، ۱۴۰۹ ق، ج ۲۴، ص ۳۹۳٫ (۳) مستدرك الوسائل، محدث نورى، قم، مؤسسة آل البيت علیهم السلام، ۱۴۰۸ ق، ج ۱۶، ص ۳۰۳٫ (۴) كافى، ج ۶، ص ۲۸۷٫ (۵) همان، ص ۳۰۳٫ (۶) بحار الانوار، علامه مجلسى، بيروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ ق، ج ۳، ص ۸۶٫ (۷) مستدرك الوسائل، ج ۱۶، ص ۳۹۳٫ (۸) كافى، ج ۶، ص ۲۸۶٫ (۹) بحار الانوار، ج ۶۳، ص ۲۷۰٫ (۱۰) همان، ص ۳۰۰٫ (۱۱) همان، ج ۶۳، ص ۲۷۰٫ (۱۲) همان، ص ۲۷۳٫ (۱۳) مستدرك الوسائل، ج ۱۶، ص ۳۰۳٫ (۱۴) امالى، شيخ صدوق، انتشارات كتابخانه اسلاميه، ۱۳۶۲ ش، ص ۲۹۹٫ (۱۵) وسائل الشيعه، ج ۲۴، ص ۳۷۸٫ (۱۶) جامع الاخبار، تاج الدين شعيرى، قم، انتشارات رضى، ۱۳۶۳ ش، ص ۱۲۴٫ (۱۷) نهج الفصاحه، ابو القاسم پاينده، تهران، دنياى دانش، چهارم، ۱۳۸۲ ش، ص ۲۸۵٫ (۱۸) تهذيب الاحكام، ج ۵، ص ۲۱۱٫ ....................................................................................................................... منابع: welayatnet.com

نان و گندم در دین اسلام چقدر اهمیت دارد؟

بسم الله الرحمن الرحیم  نان و گندم در دین اسلام چقدر اهمیت دارد؟   در تعالیم دینی ما، نان و آب به عنوان حیاتی­ ترین و محوری­ ترین نعمت­های خداوند مطرح شده­ اند. در منابع روایی و حدیثی نیز باب مستقلی با عنوان: «الخبز و الماء رأس معاش الإنسان و حیاته»؛ نان و آب سرآمد خوردنی‌های انسان و زندگى‌اش است، به چشم می‌خورد. روایت از معصوم(ع) در این باره می‌گوید:  «ای مفضل، بدان‌که در رأس خوردنی‌های انسان و زندگى‌اش نان و آب است، پس بنگر که خداوند چگونه تدبیر کرده است امر را در این دو چیز؛ زیرا که چون آدمى را احتیاج به آب شدیدتر، از احتیاج به نان است؛ به دلیل آن‌که صبر انسان بر گرسنگى زیاده است از صبر بر تشنگى، و احتیاجش به آب بیشتر از احتیاج به نان است؛ زیرا که او محتاج به آب است؛ براى خوردن، وضو ساختن، غسل کردن، شستن جامه، آب دادن چهار پایان و کشاورزی؛ لذا آب را فراوان گردانید ... .‏[1] بنابر این، روشن است که نان و قبل از آن گندم که از آن نان درست می‌شود به عنوان ضروری‌ترین نیاز انسان و یکی از نعمت‌های خداوند، جایگاه ویژه دارد. و اساساً گندم اوّلین محصول در کشاورزی، در طول تاریخ بشر با او همراه بوده. و با توجه به این‌که اصلی‌ترین شغل پیامبران الاهی در کره خاکی، کشاورزی بود، می‌توان گندم را نیز جزو محصولات کشاورزی آنان به حساب آورد. امروزه نیز چنین است که با پیش‌رفت علم و صنعت هنوز چیزی نتوانست جای گندم و نان را در سبد خوراکی انسان بگیرد. امروزه با فراوانی غذاهای متنوع و گوناگون، گندم و نان جایگاه خویش را دارند، به گونه‌ای که اکثر خوراکی‌ها مواد اولیه‌شان از آرد گندم تهیه می‌شود. گندم، به ویژه جایگاه خویش را در مباحث فقهی نیز نشان می‌دهد، آن‌جا که بحث در باره کفاره، فدیه، زکات فطره و... مطرح می‌شود گندم معیار سنجش و پرداخت است. ...................................................................... [1]. مفضل بن عمر، توحید المفضل، محقق، مصحح، مظفر، کاظم، ص 87، داوری، قم، چاپ سوم، بی­تا.‏ «وَ اعْلَمْ یَا مُفَضَّلُ أَنَّ رَأْسَ مَعَاشِ الْإِنْسَانِ وَ حَیَاتِهِ الْخُبْزُ وَ الْمَاءُ فَانْظُرْ کَیْفَ دُبِّرَ الْأَمْرُ فِیهِمَا فَإِنَّ حَاجَةَ الْإِنْسَانِ إِلَى الْمَاءِ أَشَدُّ مِنْ حَاجَتِهِ إِلَى الْخُبْزِ وَ ذَلِکَ أَنَّ صَبْرَهُ عَلَى الْجُوعِ أَکْثَرُ مِنْ صَبْرِهِ عَلَى الْعَطَشِ وَ الَّذِی یَحْتَاجُ إِلَیْهِ مِنَ الْمَاءِ أَکْثَرُ مِمَّا یَحْتَاجُ إِلَیْهِ مِنَ الْخُبْزِ لِأَنَّهُ یَحْتَاجُ إِلَیْهِ لِشُرْبِهِ وَ وُضُوئِهِ وَ غُسْلِهِ وَ غَسْلِ ثِیَابِهِ وَ سَقْیِ أَنْعَامِهِ وَ زَرْعِهِ فَجُعِلَ...». ..................................................................................................................... منبع : اسلام کوئست

کار آفرینان مسلمان در زمینه کشاورزی واحه ای

بسم الله الرحمن الرحیم  کار آفرینان مسلمان در زمینه کشاورزی واحه ای -یک کارآفرین مسلمان چینی- . بوا گوی شان، مدیر یکی از کارخانه های دامداری در پارک صنعت کشاورزی و دامداری با دان جی در ناحیه گان جو شهر ژانگ یه است. او هر روز ساعت هفت شروع به کار می کند و کارهای روزانه را برای کارگران تقسیم می کند واز گوسفندان و گاو ها سرکشی می کند . هر سه ماه یک بار واکسن زدن از کلیدی ترین امور آقای بوا به شمار می رود تا از شیوع بیماری جلوگیری کند. به گفته او، واکسن زدن برای هزاران گوسفند و گاو واقعا خسته کننده است و پس از اتمام کار، دستانم تکان نمی خورند و بی حس می شوند. اقای بوا گوس شان نمونه مردهای شمال غربی چین محسوب می شود. او ساده و صادق است و همیشه درباره کارهای خود بیان می کند و لی هنگام اشاره به رییس کارخانه دامداری او را " با هوش " معرفی می کند. به همین علت، خبرنگاران بسیار علاقه دارند با رییس این کارخانه دامداری مصاحبه کنند. ما لی مینگ رییس این کارخانه دامداری است و تنها سی سال دارد و مسلمان اهل ناحیه گان جو شهر ژانگ یه است. هر سال او بیش از 4 هزار گاو و بیش از 10 هزار گوسفند پرورش می دهد و می فروشد و میزان دارایی او به 42 میلیون یوان می رسد. می توان گفت، آقای ما لی مینگ از نمایندگان کار آفرین شهر گان جو است. موفقیت او بر اساس اصول پایداری خود ایجاد شده است:" کار من همیشه به این صورت است. وقتی به کاری علاقه داشته باشم اصلا دست بر نمی دارم و با تمام نیرو، انجامش دهم. علاوه بر آن، در زمینه کارآفرینی باید زحمت کشید. به غیر از سفر کاری، من هر روز صبح زود و شامگاه باید به اغل های گوسفند و گاو بروم و وضیعتشان را بررسی کنم." آقای ما به خبرنگاران گفت: به علت آن که خودش یک مسلمان اقلیت هوی است، پرورش و فروش گاو و گوسفند حلال برای او بسیار مناسب است. اکنون، او برنامه در خواست تصویب ذبح حلال گاو و گوسفند را از بخش مدیریتی در پیش دارد تا شرکت خود را تاسیس کند. با گذشت زمان، اقای ما با خبرنگاران اشنا شده و راحت تر داستان کار آفرینی ابتدایی خود را بیان می کند: "در ابتدا خیلی کارها را انجام دادم، رانندگی ماشین های سنگین برای پروژه های ساخت و ساز و یا حفاری. در این کارها من تجربیات زیادی کسب کردم و همیشه فکر می کردم چگونه تجارت خود را آغاز کنم." مدتی بعد، با توجه به تقویت دولت محلی شهر ژانگ یه به حفاظت از محیط زیست و گسترش کشاورزی واحه ای ما لی مینگ این فرصت را مد نظر گرفته و کارخانه دامداری راه اندازی کرد. او با بهره گیری از اطلاعات در دایره مسلمانان داخلی چین، با سرعت رشد کرده و کارخانه دامداری خود را در مسیر خوب قرار داده است. . . دولت شهر ژانگ یه نیز لیستی از سیاست های پشتیبانی از پرورش سبزیجات را صادر کرد. ما لی مینگ نیز فرصت را حس کرده و مرکز پرورش سبزیجات با مساحت 330 هزار متر مربع را تاسیس کرد. با انتقال تکنولوژی پیشرفته در زمینه پرورش سبزیجات، محصولات با کیفیت بالا ناشی از شرایط عالی محلی را تولید می کند و به دیگر مناطق می فروشد. در حال حاضر ما لی مینگ تمایل دارد بیشتر در زمینه کشاورزی و دامداری تلاش کند. به نظرش، این زمنیه امن تر است. با وجود آن که در مقایسه با دیگر کارها، کسب پول نسبتا کند بوده ولی با محیط زیست سازگار و در نتیجه پایدار است. شهر ژانگ یه در شمال استان گان سو در شمال غربی کشور چین واقع است و به نام " ژانگ یه طلایی" شهرت دارد. صنعت کشاورزی این شهر از قدیم تا کنون بسیار مشهوربوده. هم به علت افتابی طولانی محلی، آب و هوای محلی بسیار عالی و در عین حال، کشاورزان با تجربه شهرت کسب کرده است. در حال حاضر، دولت محلی، برنامه ریزی می کند سبزیجات با کیفیت بالای محلی را نه تنها در داخل کشور بلکه به خارج از کشور صادر کند. کارخانه داران مانند ما لی مینگ نیز از اوضاع کنونی بهره مند شده اند. طبق گفته آقای ما، او به طور کلی 400 هزار یوان پشتیبانی نقدی از دولت محلی دریافت کرده است. او امیدوار است با عملی تکنولوژی و فنی پیشرفته، کارهای خود را بهبود بخشد و بر این اساس، به دیگر دوستان محلی کمک کند تا آنان نیز در راه سعادتمند پیش بروند. در کارخانه دامداری او بیشتر ساکنان محلی استخدام شده اند و در مواقع ضروری کارگران موقت استخدام می شوند. در اینجا باید گفت استان گان سو از استان های فقیر در سراسر کشور چین به شمار می رود. به این سبب، کار آفرینانی مانند اقای ما لی مینگ برای بوجود آوردن پایگاه های کاری و توسعه محلی تلاش بسیاری می کنند. به نظر این مرد مسلمان، او تنها تا حد ممکن وظایف خود را انجام می دهد تا حرکت خیری صورت بگیرد. آقای ما هر گز هویت مسلمان خود را فراموش نکرده هرسال نیز مقداری پول را به مسجد محلی اهدا می کند تا این پول ها در زمنیه های ارزشمند خرج شود. ................................................................................................. منبع : رادیو چین

بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی از دیدگاه قرآن و احادیث

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی از دیدگاه قرآن و احادیث   فرزانه کازرانی  - استادیار پژوهشی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور . آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/909443/ . چکیده مقاله: بیان مساله: محیط زیست یکی از محورهای مهم توسعه پایدار به حساب می آید و در این بین جنگل ها و مراتع جزئی از منابع طبیعی تجدید شونده در محیط زیست می باشند که چرخه غذایی پیچیده ای بر آنها حاکم است. این منابع سرمایه ای طبیعی و موهبتی بزرگ می باشند که خداوند متعال به بشر ارزانی داشته تا همه انسان ها و موجودات از آن بهره مند باشند؛ بنابراین حق بهره مندی از آن را باید از مصادیق مهم حقوق بشر دانست. هدف پژوهش: از این رو هدف کلی این پژوهش بررسی اهمیت حفظ پوشش گیاهی جنگلها و مراتع از دیدگاه قرآن و فقه دینی می باشد و سعی بر این است که اهمیت اکوسیستم های جنگلی و مراتع را در زندگی بشر براساس آیات قرآن و روایات ائمه اطهار توجیه کرد. روش و چگونگی انجام پژوهش: تحقیق به صورت فیش برداری با بررسی و مطالعه آیات قرآن و بهره گیری از تفاسیر معتبر و احادیث ائمه اطهار انجام شد و به بحث در مورد اهمیت حفاظت از اکوسیستم های جنگلی و مراتع می پردازد. یافته ها و نتیجه گیری: بخش جنگلداری فائو بیان نموده است که ما می توانیم امنیت غذایی را با افزایش بازده اکوسیستم، یکپارچه سازی منابع جنگلی و جلوگیری از گسترش کشاورزی در مناطق جنگلی تقویت کنیم. طبیعت و به ویژه جنگل ها و مراتع در شریعت مقدس اسلام از جایگاهی ویژه ای برخورداراند. قرآن کریم در بسیاری موارد به لزوم استفاده صحیح از منابع طبیعی و حفظ اعتدال در بهره برداری از آنها تاکید نموده است. در قرآن یکی از مصادیق فساد در زمین تخریب، قطع و سوزاندن منابع طبیعی از جمله جنگل ها و مراتع می باشد و براین اساس، تجاوز و تعدی به طبیعت عذاب اخروی و مسئولیت دنیوی را در پی خواهد داشت. در روایات اسلامی، زمین منبع خیر و برکت و همچون مادری مهربان دانسته شده که نگهداری آن بر همگان لازم است. رسول خدا می فرمایند: از زمین محافظت نمائید، چرا که زمین اصل و منشا شماست و نیز می فرمایند: جز به هنگام ضرورت، درخت را قطع نکنید . تاکید خداوند در قرآن به لزوم حفظ منابع طبیعی و نیز آموزه های ائمه اطهار حاکی از شدت توجهی است که خداوند نسبت به حفظ محیط زیست به عنوان ظرف رشد و تکامل انسان دارد بنابراین باید در راستای حفظ و حراست از این نعمت های خدادادی تلاش کرد. کلیدواژه ها: امنيت غذايي، محيط زيست، جنگل ها، مراتع، قرآن، احاديث ...................................................................................................... منبع : دومین همایش ملی قرآن و علوم زیستی با محوریت غذای سالم

طراحی سبک تغذیه بر پایه قرآن و روایات با رویکرد آسیب شناسانه به سبک تغذیه موجود

بسم الله الرحمن الرحیم  طراحی سبک تغذیه بر پایه قرآن و روایات با رویکرد آسیب شناسانه به سبک تغذیه موجود (پایان‌نامه)    جاسم دریس  دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران استاد راهنما: محمدجواد نجفی  استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم .    آدرس مقاله : https://civilica.com/doc/909377/ (این پایانامه به صورت مقاله نیز منتشر شده است)   . اشاره: در پژوهش پیش‌رو نگارنده بر آن است با استعانت الهی و با استفاده از آیات و روایات، سبک تغذیه تجویزی اسلام را با توجه به شرایط و دستاورد‌های امروزی طراحی نماید. در این راستا و در حد توان، ابعاد گوناگون فقهی،اخلاقی، پزشکی و آداب تغذیه از آیات و روایات استخراج گردیده و طی یک دسته‌بندی دقیق به همه مراحل قبل، حین و بعد از تناول غذا پرداخته‌ شده‌است؛ بر این اساس برخی از جزئیات فرآیند تغذیه به ترتیب عبارتند از: نیت خوردن، حرمت و حلیّت غذا و مالکیت مشروع آن، تهیه غذای نافع، اطعام دیگران، شستن دست‌ها، آغاز تناول غذا با نام خدا و خوردن نمک، نشسته خوردن، خوب جویدن، پرخوری نکردن، شکر گزاری، بهداشت دهان و دندان، چگونگی آب نوشیدن و...؛ که متناسب با هر مرحله به جنبه‌های اخلاقی و پزشکی نیز توجه شده‌است. اهمیت پرداختن به این مطالب از این جهت است که بتوان طبق آن‌ها جسم را چون مرکبی سالم و راهوار در خدمت تعالی روح قرار داد. لذا هدف این است که ضمن تکمیل نقشه سبک‌زندگی اسلامی، دستاورد‌های این پژوهش را در سطح جامعه به ویژه در سالن غذاخوری مدارس، دانشگاه‌ها و سایر نهادها و نیز خانواده‌ها کابردی و نهادینه شود. مطالب این تحقیق به صورت کتابخانه‌ای گردآوری و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مقایسه‌ای تألیف گردیده‌است. که نتیجه آن طراحی سبک تغذیه بر اساس آموزه‌های اسلامی برای عصر حاضر است، البته هنوز مجال برای تحقیقات پزشکی، آزمایشگاهی و میدانی در این زمینه وجود دارد. . نمایه ها: اسلام ، آداب رفتاری ، تغذیه ، روایت ، شیوه زندگی ، فقه ، قرآن  ........................................................................................................ منبع : پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

بررسی میزان آگاهی و عملکرد دانشجویان علوم‎ پزشکی نسبت به غذاها و گیاهان عنوان ‎شده در قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی میزان آگاهی و عملکرد دانشجویان علوم‎ پزشکی مازندران نسبت به غذاها و گیاهان عنوان‎ شده در قرآن   فتحي حامد رستم نژاد مصطفي ابراهيم زاده محمدعلي يزداني چراتي جمشيد ابراهيمي محمدجواد بیمارستان فاطمه ‎زهرا (س)، دانشگاه علوم‎ پزشکی مازندران، ساری، ایران   (متن کامل مقاله : pdf - بررسی میزان آگاهی و عملکرد ...)   چکیده :  سابقه و هدف: قرآن معجزه علمي پيامبر اکرم (ص) است که در آن به تمام مسائل حياتي انسان از جمله تغذيه پرداخته شده است. از آنجايي که دانش مقدمه آگاهي بوده و آگاهي زمينه ساز عملکرد و رفتار انسان است، اين پژوهش با هدف بررسي آگاهي و عملکرد دانشجويان علوم پزشکي مازندران نسبت به غذاها و گياهان عنوان شده در قرآن در سال 1392 انجام شد. مواد و روش ها: اين مطالعه توصيفي بر روي 308 نفر از دانشجويان دانشگاه علوم پزشکي مازندران در سال 1392 با روش نمونه گيري دردسترس انجام شد. داده ها به وسيله پرسشنامه اي روا و پايا جمع آوري شده و تست آماري تي (t-test) جهت تجزيه و تحليل داده ها استفاده شد. يافته ها: 57.8 درصد در مقطع دکتراي عمومي، 30.7 درصد در مقطع کارشناسي و 11.6 درصد در ساير مقاطع مشغول به تحصيل بودند. درارتباط با خوراکي هاي ذکرشده در قرآن، بيشترين و کمترين پاسخ صحيح به ترتيب مربوط به زيتون و نمک بود. ميانگين و انحراف معيار مربوط به آگاهي 2.27±0.68 به دست آمد که با عدد 3.5 (مقدار تي) اختلاف معناداري داشت (p<0.001) و درارتباط با استفاده از غذاهاي قرآني (عملکرد) نيز 2.58±0.48 بودکه اختلاف معناداري با عدد 3.5 داشت (p<0.001). استنتاج: بر اساس يافته هاي اين مطالعه، آگاهي و عملکرد افراد مورد پژوهش به طور معناداري کمتر از حد انتظار بود. بنابراين پيشنهاد مي‎شود برنامه‎ريزي هاي آموزشي جهت ايجاد انگيزه لازم براي افزايش استفاده از غذاهاي ذکرشده در قرآن و آگاهي دانشجويان مورد بازبيني قرار گيرند. کلید واژه ها : آگاهی،تغذیه،دانشجویان،عملکرد،غذا،قرآنی،گیاهان ................................................................................................................ منبع : نشریه: دین و سلامت - , دوره  3 , شماره  1 

سبک تغذیه در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات

بسم الله الرحمن الرحیم  سبک تغذیه در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات   طیبه اکران 1   مهرناز گلی 2 1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم 2 استادیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان . (متن کامل مقاله : pdf - سبک تغذيه در سلامت ...) . چکیده تغذیه صحیح و سالم، تغذیه‌ای است که از نظر ظاهری باید از هرگونه عوامل آلوده و بیماری‌زا به دور بوده و از نظر کیفی و عناصر معدنی و انرژی‌زا نیز غنی باشد به طوری که بتواند نیازهای بدن را به احتیاجات غذایی در شرایط مختلف رشد و سلامت و بیماری تأمین کند، به عبارت دیگر تغذیه‌ای است که در آن تنوع و تعادل رعایت گردد. که هدف از این مقاله بررسی سبک تغذیه سالم در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات است. پژوهش حاضر به روش توصیفی– تحلیلی، با رویکرد قرآنی و روایی می‌باشد. این پژوهش پس از بررسی منابع دینی بیان می‌دارد دستیابی به تغذیه سالم مستلزم مقدماتی چون مواد غذایی حلال و پاکیزه، پرهیز از مواد غذایی حرام، تنوع مواد غذایی، میانه‌روی در غذا و پرهیز از افراط و تفریط و ... می‌باشد. از دیدگاه قرآن و روایات سبک تغذیه صحیح و سالم سبب می‌شود افراد از سلامت جسمی و روانی لازم برخودار شوند، و این جزء مهم‌ترین برنامه‌های هدایتی و تربیتی قرآن و روایات می‌باشد، زیرا زیر بنای صحت و رمز سلامت نیز بهره مندی از مواد غذایی سالم و پاکیزه مورد نظر اسلام است. بنابراین تغذیه سالم یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های تاثیرگذار در سلامت انسان است. کلیدواژه‌ها : روان ، جسم ، قرآن ، اسلام ، حلال ، حرام ، پاکیزه ................................................................................................................. منبع: فصلنامه مطالعات قرآنی - دوره 8، شماره 32

نقد و بررسی معادل ترکیبی «حَلالِ طَیّب» در ۵۴ ترجمه فارسی قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم  نقد و بررسی معادل ترکیبی «حَلالِ طَیّب» در 54 ترجمه فارسی قرآن کریم   اکبر ساجدی . متن کامل مقاله : نقد و بررسی معادل ترکیبی «حَلالِ طَیّب ...» pdf  . چکیده : کلمات «حَلالاً طَیّباً» و «طَیّبَات» در قرآن مجموعاً، بیش از بیست بار (صراحتاً و یا به عنوان مصداق بارز) درباره غذا به کار رفته است. معانی متفاوتی از این ترکیب در ترجمه ها ارائه شده است. باید دید که معنای دقیق ترکیب «حلال طیب» چیست؟ نویسنده با پیشنهاد معنای «گوارا» و «خوش» برای «طیب»، ادله و شواهدی را در جهت اثبات و تقویت این معنا اقامه نموده است. در همین راستا بیش از پنجاه ترجمه فارسی قرآن کریم مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. معنای «پاکیزه» یا «حلال»، معنای دقیقی نبوده و جزو معانی مجازی شمرده شده و بیشتر از این که تحلیل مفهومی «طیب» باشد، به مصداق آن توجه دارد. اکثر مترجمان «طیب» را در معنای دقیق خود ترجمه ننموده اند. البته در این بین مترجمانی وجود دارند که در مواردی «طیب» را «گوارا و لذیذ» معنا کرده اند که متأسفانه آن ها نیز در تمامی آیات این مطلب را مراعات نکرده و از خود وحدت رویه نشان نداده اند. البته برخی از مترجمان در تمامی موارد، «طیب» را به معنای پاکیزه دانسته که هرچند از نظر تحقیق حاضر، ترجمه دقیقی ارائه نکرده اند، اما کارشان به خاطر رعایت وحدت رویه ستودنی است. از دیگر نتایجی که از مقاله حاضر بدست می آید نقش وصفی «طیب» برای «حلال» در ترکیب «حلالاً طیباً» است. اکثر مترجمان به نقش وصفی «طیب» دقت نکرده و آن را با حرف عطف واو به صورت «حلال و طیب» ترجمه کرده اند.  کلید واژه ها: وصف ترجمه های فارسی قرآن حلال طیب گوارا پاکیزه حرف عطف واو .................................................................................................................. منبع: نشریه مطالعات ترجمه قرآن و حدیث دوره سوم پاییز و زمستان 1395 شماره 6

معیارهای ضروری غذای حلال با نگاه به واژه خبیث

بسم الله الرحمن الرحیم  معیارهای ضروری غذای حلال با نگاه به واژه خبیث   مرتضی رحیمی دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز   دریافت اصل مقاله : pdf . چکیده در پژوهش حاضر که با روش توصیفی و تحلیلی انجام گردیده اشاره شده که از نگاه قرآن و روایات، سلامت جسم و روان و ایمان انسان‌ها اهمیت بسزا دارند. از همین رو برای خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها معیارهایی را تعیین نموده و بر امنیت غذایی تأکید کرده و ناپاک نبودن(خبیث نبودن) خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها را ضروری دانسته‌اند. از سویی بر اساس تصریح اهل لغت و مفسران واژه خبیث گاهی معنای حرام و قبیح را می‌دهد، از همین رو می‌توان آن را به سه نوع قبیح شرعی، عقلی و عرفی تقسیم نمود و مواردی، همچون زیان شدید نداشتن خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، از راه نامشروع به دست نیامدن آن‌ها و مانند آن را به عنوان ضوابط ضروری برای خوردنی‌ها و آشامیدنی‌های حلال نتیجه گرفت. واژه «خبیث» گاهی معنی نامرغوب بودن را می‌دهد، از همین رو توصیه اصحاب کهف به مأمور خرید غذا درباره تهیه بهترین و باکیفیت‌ترین غذا نشان می‌دهد که خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها، باید بهترین کیفیت را دارا باشند، لذا رعایت نکات بهداشتی و استانداردهای لازم در همه مراحل تهیه غذا و نوشیدنی‌ها ضروری است. همچنین با توجه به شرایط گوناگون افراد و سنین مختلف، ممکن است غذا و آشامیدنی برای برخی افراد مفید باشد، اما برای دیگران مفید نباشد. غذا و نوشیدنی ایده آل باید همه معیارهای لازم برای خوردنی‌ها و آشامیدنی‌های حلال را دارا باشد، از همین رو مثلاً پاکیزه بودن خوردنی و آشامیدنی به تنهایی کفایت نمی‌کند، بلکه علاوه بر آن باید دیگر معیارها نیز موجود باشند. کلیدواژه‌ها :خوردنی؛ آشامیدنی؛ حرام؛ پسند طبع؛ مفید؛ مضر .................................................................................................................................. مراجع کتابنامه قرآن کریم. کتب عربی امام رضا، علی بن موسی. 1406ق، فقه الرضا، منسوب به امام رضا(ع)، مشهد: مؤسسه آل البیت(ع). امام رضا، علی بن موسی. 1402ق، طب الرضا، قم: دار الخیام. آشتیانی، محمد حسن. 1418ق، رسالة فی القواعد الفقهیة مع تعلیقات المدرس الطهرانی، تهران: مؤسسه اطلاعات. آل سعدی، عبد الرحمن. 1408ق، تیسیر الکریم الرحمن، بیروت: مکتبة الفقهیة العربیة. ابن ادریس، محمد بن احمد. 1410ق، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. ابن منظور، محمد بن مکرم. 1414ق، لسان العرب، بیروت: دار الفکر والطباعة والنشر والتوزیع. ابن هائم، شهاب الدین احمد. 1422ق، التبیان فی تفسیر غریب القرآن، بیروت: دار الغرب الاسلامی. احمد بن حنبل شیبانی، ابو عبدالله. بی‌تا، مسند احمد بن حنبل، قاهرة: مؤسسة قرطبة. اردبیلی، احمد. 1403ق، مجمع الفایدة والبرهان، قم: دفتر انتشارات اسلامی. اردبیلی، احمد. بی‌تا، زبدة البیان فی احکام القرآن، تهران: المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة. اسماعیل صینی، محمود. بی‌تا، المکنز العربی المعاصر، بیروت: مکتبة ناشرون. اندلسی، ابوحیان محمد.1420ق، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دار الفکر. انصاری، مرتضی. 1410ق، المکاسب المحرمة، شرح محمد کلانتر، قم: مؤسسه مطبوعاتی دار الکتب. ایروانی، باقر. 1427ق، دروس تمهیدیة فی الفقه الاستدلالی، قم: بی‌نا. برقی، ابو جعفر احمد. 1371ق، المحاسن، قم: دار الکتب الاسلامیة. بیهقی، احمد بن حسن. 1414ق، السنن الکبری، مکه: مکتبة دار الباز. ثقیفی، ابراهیم بن محمد. 1395ق، الغارات، تهران: انجمن آثار ملی. جزیری، عبد الرحمن و غروی، محمد و یاسر، مازح. 1419ق، الفقه علی المذاهب الأربعة ومذهب أهل البیت، بیروت: دار الثقلین. حر عاملی، محمد بن الحسن. 1409ق، وسائل الشیعة، بیروت: مؤسسة آل البیت(ع). حمیری، نشوان بن سعید. بی‌تا، نشوان العلوم و دواء کلام العرب، دمشق: دار الفکر. خویی، ابوالقاسم. 1418ق، فقه الشیعة؛ کتاب الطهارة، قم: مؤسسه آفاق. خویی، ابوالقاسم. 1418ق، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، قم: بی‌نا. راغب اصفهانی، حسین بن محمد. ۱۴۱۲ق، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: بی نا. راوندی، قطب الدین سعید. 1405ق، فقه القرآن، چاپ دوم، قم: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی. روحانی قمی، محمد صادق حسینی. 1412ق، فقه الصادق علیه السلام، قم: مدرسة الامام الصادق(ع). زمخشری، محمود. 1407ق، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی. سبزواری، سید عبد الأعلی. 1413ق، مهذّب الأحکام، قم: مؤسسة المنار- دفتر حضرت آیت الله سبزواری. شرتونی، سعید. 1403ق، اقرب الموارد فی فصح العربیة والشوارد، قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی. شریف مرتضی، علی بن حسین. 1417ق، المسائل الناصریات، تهران: رابطة الثقافة والعلاقات الاسلامیة. شریف مرتضی، علی بن حسین. 1380ش، المجازات النبویة، چاپ اول، قم: نشر شریف مرتضی. شعیری، محمد بن محمد. بی‌تا، جامع الأخبار للشعیری، چاپ اول، نجف اشرف: مکتبة الحیدریة. شیرازی، صادق. 1425ق، التعلیقات علی شرایع الاسلام، قم: انتشارات استقلال. شیرازی، صادق. 1428ق، ألف مسألة فی بلاد الغرب، بیروت: دار العلوم مؤسسة الثقافة. طباطبایی قمی، محمد تقی. 1413ق، عمدة المطالب فی التعلیق علی المکاسب، قم: کتابفروشی محلاتی. طباطبایی قمی، محمد تقی. 1417ق، الغایة القصوی فی التعلیق علی العروة الوثقی کتاب الصوم، قم: انتشارات محلاتی. طبرسی، فضل بن حسن. 1377ش، تفسیر جوامع الجامع، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم. طبرسی، فضل بن حسن. 1412ق، مکارم الأخلاق، قم: نشر شریف رضی. طریحی، فخر الدین. 1375ش، مجمع البحرین، تهران: نشر مرتضوی. طوسی، ابو جعفر محمد بن حسن. 1407ق، الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. طوسی، ابو جعفر محمد بن حسن. بی‌تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی. عاملی ترحینی، محمد حسن. 1424ق، الزبدةالفقهیة، قم: دار الفقه للطباعة والنشر. عبد الرحمن، محمود. بی‌تا، معجم المصطلحات والألفاظ الفقهیة، بی‌جا: بی‌نا. عیاشی، محمد بن مسعود. بی‌تا، تفسیر العیاشی، بی‌جا: منشورات موقع الکوثر الاسلامیة. فخر رازی، ابو عبد الله محمد بن جعفر.1420ق، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی. فیض کاشانی، محمد محسن. بی‌تا، مفاتیح الشرایع، قم: انتشارات کتابخانه آیت الله مرعشی. فیومی، احمد بن محمد. بی‌تا، المصباح المنیر، قم: منشورات دار الرضی. قحطانی، سعید بن مسفر. بی‌تا، دروس للشیخ سعید بن مسفر، بی‌جا: بی‌نا. کاظمی فاضل، جواد بن سعد اسدی. بی‌تا، مسالک الأفهام الی آیات الأحکام، بی‌جا: بی‌نا. کرکی عاملی، حسین بن شهاب الدین. 1396ق، الاجتهاد والتقلید(هدایة الابرار إلی طریق أئمة الأطهار)، نجف اشرف: بی‌نا. کلینی، محمد بن یعقوب. 1429ق، الکافی، قم: دار الحدیث للطباعة والنشر. مجلسی، محمد باقر. ۱۴۰۳ق، بحار الأنوار، بیروت: مؤسسة الوفا. محسنی قندهاری، محمد آصف. 1424ق، الفقه ومسائل طبیة، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. مصطفوی، حسن. 1402ق، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: مرکز الکتاب للترجمة والنشر. میرزای قمی، ابو القاسم. 1417ق، غنایم الایام فی مسائل الحلال والحرام، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. نجفی، محمد حسن. ۱۳۶۷ش، جواهر الکلام، بی‌جا: دار الکتب الاسلامیة. . کتب فارسی طیب، عبد الحسین. 1378ش، أطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات اسلام. عاملی، ابراهیم. 1360ش، تفسیر عاملی، بی‌جا: انتشارات صدوق. قرشی، علی اکبر. 1377ش، تفسیر أحسن الحدیث، تهران: بنیاد بعثت. مکارم شیرازی، ناصر. 1424ق، رسالة توضیح المسائل، قم: مدرسة امام علی بن ابی طالب. نجفی، محمد حسن. 1415ق، مجمع الرسائل المحشی، مشهد: مؤسسه صاحب الزمان(ع).  . مقالات اکران، طیبه و گلی، مهرناز. 1396ش، «سبک تغذیه در سلامت انسان از دیدگاه آیات و روایات»، فصلنامه مطالعات قرآنی، دانشگاه آزاد اسلامی جیرفت، شماره 32، صص 159-176. عالی پور، فتح الله و مهدوی، فرنگیس. بی‌تا، «حلال و طیب عالی‌ترین معیارهای بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن»، نشریه اسلام و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، شماره2، صص25-11. ............................................................................................................. منبع: فصلنامه مطالعات قرآنی-، دوره 10، شماره 38، 

حلال و طیب عالی ترین معیارهای بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم  حلال و طیب عالی ترین معیارهای بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن   مهندس فتح الله عالی پور.1  فرنگیس مهدوی.2 1 .معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران 2 .بیمارستان هاجر، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران . (متن کامل مقاله: PDF)  . چکیده:    هدف و مقدمه: بسیاری از بیماری ها ناشی از عدم رعایت بهداشت مواد غذایی است. مصرف مواد غذایی سالم، ایمن و مرغوب نقش مهمی در تامین سلامت جامعه و توسعه کیفی سرمآیه انسانی دارد. از دیدگاه قرآن و حدیث دستورالعمل ها و توصیه هایی برای تولید و مصرف صحیح مواد غذایی ارائه شده است. لذا هدف از این مقاله شناخت اهمیت بهداشت مواد غذایی از دیدگاه قرآن است. روش مطالعه: این یک مطالعه مروری است که سعی نموده با بررسی متون علمی و منابع اسلامی یک تحلیلی علمی از دیدگاه قرآن در ارتباط با اهمیت بهداشت و ایمنی مواد غذایی ارائه دهد. نتایج و بحث: این مطالعه نشان داد که قرآن کریم در زمینه بهداشت و ایمنی مواد غذایی عالی ترین استانداردها را تحت عنوان حلال و طیب ارائه نموده است تا همه جنبه های کیفیت را از لحاظ: پاکی، بهداشتی، ایمنی، مقوی و مغذی را تامین نماید. اجرای چنین استانداردهای مترقی منوط به فهم صحیح قرآن، کسب دانش های مدرن، آموزش و ترویج عملی فرهنگ حلال و حرام و اجرای سیستم های تضمین ایمنی و کیفیت و حرکت به سمت تولید محصولات ارگانیک است. استانداردهای حلال و طیب در حال تبدیل شدن به یک برند جهانی است و اجرای این استانداردها، ضمن اینکه ارزش افزوده بسیار بالایی برای کشور از نظر تولید و عرضه مواد غذایی سالم، ایمن و مرغوب فراهم می نماید، در توسعه کیفیت سرمایه انسانی یعنی اصلاح باورها، اعتقادات، اندیشه ها و رفتارها، و شکوفا نمودن استعدادها و تقویت توانمندی ها، و تامین سلامت همه جانبه انسان و اعتلای انسان به سوی خدا نقش مهمی دارد. واژه‌های کلیدی: قرآن، غذای حلال، بهداشت و ایمنی مواد غذایی، سلامت. ................................................................................................................... منبع: نشریه اسلام و سلامت - دوره ۱، شماره ۲ - دانشگاه علوم پزشکی بابل

قرآن کریم و امنیت غذایی؛ روش های برون رفت از بحران گرسنگی

بسم الله الرحمن الرحیم  قرآن کریم و امنیت غذایی روش های برون رفت از بحران گرسنگی اشاره: امنیت به معنای عام آن از جمله امنیت غذایی نخستین دغدغه انسان در روی کره خاکی است. برخی از اندیشمندان بر این باورند که امنیت غذایی نخستین در میان اقسام امنیت هاست؛ زیرا آن چه آدمی را به هر سویی می کشاند گرسنگی و پر کردن شکم است. هنگامی که شکم با غذایی آرامش یافت آن گاه است که در پی امنیت جانی و اجتماعی و مانند دیگر می افتد. بنابراین تغذیه و امنیت غذایی نخستین نخستین هاست و انگیزه های بنیادین هر حرکتی و خواسته و نیاز اساسی بشر است. این مشکل از روز نخستین که آدمی آفریده شده است با او همراه بوده است. از این روست که قرآن پس از آفرینش انسان به علت هبوط آدمی از جنت و بهشت خاص خود اشاره می کند و بیان می دارد که آدمی با خوردن از درخت ممنوع خود را گرفتار اموری ناخواسته کرد که اکنون در زمین و کره خاکی دچار آناست. (بقره آیه ۳۵ و اعراف آیات ۱۹ و ۲۰) اکنون آدمی در دنیای معاصر با معضل گرسنگی و بحران غذایی مواجه است و تعادل در تولید و توزیع و مصرف به هم خورده و نوعی کمبود شدید و قحطی جهان را تهدید می کند. از این روست که امنیت غذایی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار شده و در صدر خواسته های آدمی به شکلی شدیدتر خود را قرار داده است. هر کسی می کوشد تا راه کاری برای این معضل و مشکل دایمی بشر بیابد که اکنون تشدید شده و انسانیت را در معرض خطر و تهدید جدی قرار داده است. در این میان شاید بازخوانی تحلیل و ساز و کارهای قرآنی برای این معضل مفید باشد. تمدن بشری با همه پیشرفتی که کرده است باز هم نتوانسته است بر معضل گرسنگی و قحطی و جوع غلبه کند. فناوری های مختلف از جمله فناوری زیستی و همتاسازی گیاهان و دیگر موارد تغذیه بشر نیز نتوانسته است این معضل را حل و گرسنگی و قطحی را ریشه کن کند. اما پرسش این نوشتار این است که قرآن چه ساز و کار و راهکاری برای برون رفت از معضل بیان می کند و چه شیوه ها و روش هایی را برای امنیت غذایی پیشنهاد می دهد؟ . قرآن و امنیت از نظر قرآن، امنیت به مفهوم عام و دربرگیرنده آن از مهم ترین خواسته ها و نیازها و انگیزه های بشری است و اصولا سعادت و خوشبختی در مفهوم قرآنی برای انسان جز با دو مولفه امنیت و آسایش فراهم نمی آید. از این نظر است که بهشت به عنوان میعادگاه خوشبختی بشر دارای دو مولفه آرامش و آسایش است. بخشی که ما اکنون از آن به امنیت غذایی یاد می کنیم در حقیقت همان آسایش است که در کنار آرامش روحی و روانی آدمی را در مسیر کمالی قرار می دهد و همه دغدغه های اصلی بشر را پاسخ درست و مناسب می دهد. بر این اساس است که از نظر قرآن جامعه نمونه و دولت سالم دولت و جامعه ای است که دارای آرامش وآسایش است و مردم در بستری قرار می گیرند که هیچ گونه دغدغه ای درباره آن نداشته باشند. از این روست که در آیه ۱۱۲ سوره نحل می فرماید: و ضرب الله مثلا قریه کانت آمنه مطمئنه یاتیها رزقهار غدا من کل مکان؛ و خداوند به عنوان نمونه و الگوی جامعه سالم به آبادی و جامعه تمدنی آبادی مثال می زند که آن جامعه دارای امنیت بوده و از آرامش و اطمینان برخوردار می باشد به گونه ای که روزی و تغذیه آن به طور فراوان از هر سوی بدان سرازیر است. بنابراین از نظر قرآن جامعه ای در شکل درست اداره و مدیریت می شود که برخوردار از آرامش و امنیت غذایی و رشد و شکوفایی اقتصادی می باشد. اگر از نظر قرآن مسئله امنیت غذایی تا این اندازه مهم است و حتی برای بهشت فراوانی موادغذایی به عنوان شناسه اصلی مطرح می شود، این مسئله به طور طبیعی خودنمایی می کند که قرآن به عنوان کتاب زندگی به طور قطع آموزه هایی برای تحقق آن بیان داشته است. از آن جایی که در تحلیل و هستی شناسی قرآنی خدامحوری وتوحید در همه سطوح و مراتب نقش کلیدی و محوری را ایفا می کند می توان گفت که دراین بخش نیز مسئله نمی تواند جدا از خدا و حضور ربوبی و پروردگاری او تصویر و ترسیم شود. براین اساس است که در آیه ۶۹ سوره اعراف به نقش ایمان در افزایش رزق و روزی و شکوفایی اقتصادی و امنیت غذایی اشاره می کند و می فرماید: «و لو ان اهل القری آمنوا واتقوا لفتحنا علیهم برکات من السماء والارض و لکن کذبوا فاخذناهم بما کانوا یکسبون؛ اگر جامعه ای به خداوند ایمان داشته باشد و نسبت به پلیدی ها و پلشتی های عقلی و عقلایی و شرعی تقوا پیشه کند هر آینه ما برکات و نعمت های آسمانی و زمینی خویش را بر ایشان می گشودیم ولی جامعه ای چون جامعه مکه خداوند را تکذیب کرده و ما به سبب این کفر و رفتارهای ضدهنجاری و تقوایی آنان را به سختی و قحطی و گرسنگی گرفتیم. بنابراین می توان به نقش محوری خدا و گناهان و تکذیب آموزه های وحیانی به عنوان عامل مهم و اصلی در افزایش و امنیت غذایی و شکوفایی اقتصادی و یا کمبودها و قحطی ها و فشارها و تنگناهای اقتصادی اشاره کرد و دیدگاه قرآن را دراین مسئله جدی تلقی کرد. آدمی گاه به عنوان آزمون و دستیابی به ظرفیتها در زمانی دچار قحطی می شود ولی این آزمون ها نیز به قرار نتیجه دستاوردهای نادرست آدمی است. به سخنی دیگر اگر آدمی ایمان واقعی داشته باشد و در مسیر تقوا و هنجاری حرکت کند هرگز دچار بحران موادغذایی و یا کمبودهای دیگر در جهان مادی نمی شود ولی ظلم به نفس و یا دیگری موجب می شود که گرفتار بلا و یا ابتلا و یا حتی تنبیه و عذاب شود. به نظر می رسد که داستان حضرت موسی(ع) و درگیری وی با قبطی کافر و فرار وی از مصر بیانگر نکته ای باشد که مورد نظر ما دراین جاست؛ زیرا ظلم به نفس موجب می شود که دنیا بر او تنگ آید و اگر دعا و نیایش و بازگشت وی نبود که با «رب انی بما انزلت الی من خیر فقیر» بیان می شود او در گرفتاری شخصی خود و فقدان غذا و امنیت باقی می ماند ولی بازگشت وی به سوی خداوند که با عبارت انی ظلمت نفسی بیان می شود موجب شد تا مورد عنایت قرار گرفته و از نعمت غذا و جا و همسر برخوردار گردد. داستان حضرت یونس(ع) که به لقب ذالنون شناخته می شود نیز بیانگر همین مسئله می باشد که همراه با توجه و بازگشت به خدا و اقرار ظلم به نفس از مشکل فقدان امنیت و تغذیه و مانند آن رهایی می یابد. جامعه یونسی(ع) تنها جامعه ای است که بنابر گزارش قرآن با بازگشت به خدا و توبه توانست تا مدتها از نعمت ها و برکات خداوندی برخوردار گردد که خداوند به این مسئله در آیه ۸۹ سوره یونس اشاره و توضیح می دهد: فلولا کانت قریه امنت فنفعها ایمانها الا قوم یونس لما آمنوا کشفنا عنهم عذاب الخزی فی الحیاه الدنیا و متعنا هم الی حین؛ هیچ آبادی و جامعه ای نبود که ایمان ایشان برای آنها سودی داشته باشد مگر جامعه و قوم یونس که به دنبال ایمان ما عذاب خوارکننده را در زندگی دنیوی از آن ها برداشتیم و تا زمانی آنان را از نعمت های مختلف برخوردار گردانیدیم. . ساز و کارهای زیست محیطی افزون بر راهکارهای پیش گفته که عاملی مهم و مستقیم در افزایش شکوفایی اقتصادی و تضمین امنیت غذایی و آرامش روحی و روانی فردی و جمعی بشر است، قرآن به ساز و کارهای زیست محیطی با بهره گیری از فن آوری های مختلف نیز اشاره می کند. این بدان معناست که اصل «ان الله یابی ان تجری الامور الا باسبابها؛ خداوند پرهیز دارد که امور جز از راه اسباب آن انجام شود»، در هر حال اساسی و جاری می شود و نمی توان گفت که بی اسباب بتوان امور زندگی دنیوی را سامان داد. شبیه این مسأله می توان در مسأله توکل و بستن همزمان زانوی اشتر دید که هم توکل و اراده فراسببی خداوند با بهره گیری از اسباب بستن پای شتر مورد توجه و تأکید می باشد. از این روست که قرآن در آیات بسیاری به ساز وکارهای مختلف برای ایجاد امنیت غذایی اشاره می کند. از آن جمله به مسأله مدیریت آب و سدسازی در آیاتی چند توجه می دهد و در داستان یوسف به چگونگی مدیریت تولید و داشت و برداشت می پردازد و به شیوه و روش انبار کردن غلات برای مدت های طولانی چون هفت سال اشاره می کند. (یوسف آیات ۳۴ تا ۸۴) در این آیات به سیلو کردن گندم همراه با پوسته آن اشاره شده است که موجب دوام و حفظ غلات تا زمانی طولانی می شود. بهره گیری از محیط زیست برای حفظ و نگه داری و نیز بهره مندی از آبگیرها و فن آوری سدسازی از دیگر روش هایی است که در آیات قرآن بدان توجه داده شده است. قرآن رفتارهای فسادانگیز بشر و تباهی در محصولات و فرآورده های زمینی را به سبب تأثیرات مخرب و زیانبار محیط زیستی و شیوه نادرست بهره گیری از منابع می شمارد و بیان می دارد که آدمی با تصرفات نادرست خویش که بیرون از دایره شکر عملی است موجب می شود تا از زمین و محیط زیست به درستی بهره گرفته نشود و موجبات کاهش فرآورده ها و تولیدات زمینی شود. خداوند در آیه ۱۴ سوره روم می فرماید: ظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت أیدی الناس لیذیقهم بعض الذی عملوا لعلهم یرجعون؛ فساد در خشکی و دریا به سبب فعالیت ها و دستاوردهای نادرست بشر ظاهر شده است؛ به دنبال این تباهی و فساد در محیط زیست است که ما برخی از مشکلات و مصیبت ها را به آدمی می چشانیم تا شاید در رفتار خویش تجدیدنظر کرده و از ادامه روش های نادرست برخورد با محیط زیست دست بردارند و براساس اصول اخلاقی و هنجاری و قوانین طبیعی و سنت های الهی عمل کنند و از انجام فعالیت هایی که محیط زیست را آلوده و موجبات تباهی آن می شوند خودداری کنند. این ها نمونه هایی از شیوه ها و ساز و کارهایی است که قرآن برای حفظ امنیت غذایی و بهره گیری از فن آوری های مختلف به ویژه فن آوری های زیست محیطی بیان داشته است ........................................................................... منبع: کیهان - اصغر مرادی

امنيت غذايی در قرآن كريم

بسم الله الرحمن الرحیم  امنيت غذايی در قرآن كريم   علی رزاقی کارشناسی ارشد مهندسی کشاورزی بیماری‌شناسی گیاهی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران   اشاره: ايجاد امنيت غذايی در جامعه اسلامی زمينه ‏ساز توسعه فرهنگ دينی خواهد بود به شرط آنكه تمامی افراد جامعه به صورت عادلانه به غذا دسترسی داشته و مصرفی بدون اسراف داشته باشند. پس می‏ توان تعريف قرآنی برای امنيت غذايی را اين‏گونه آورد: توليد آگاهانه و مدبرانه انواع غذاهای طيب و حلال در جامعه اسلامی بدون وابستگی به غير مسلمانان و توزيع عادلانه آن به طوری كه تمام افراد جامعه، دسترسی دائم به غذا داشته و از تأمين آن در آينده نيز مطمئن باشند و از آن بدون اسراف، مصرف كنند. برخورداری از امنيت غذايی و غذای سالم و كافی ابتدايی ‏ترين حق از حقوق هر انسانی است كه متاسفانه در جهان امروز بسياری از آن بی ‏بهره‏اند. با توجه به اينكه بر دامنه اين بحران در دهه‏ های پيش رو افزوده خواهد شد، در اين مقاله سعی شده است تا نگاه قرآن كريم به مفهوم امنيت غذايی مورد واكاوی قرار گيرد. برای نيل به اين هدف ابتدا، تعريف” امنيت غذايی” در مجامع معتبر علمی غرب آورده شده است و سپس با بررسی آيات قرآنی مرتبط با مفاهيم تغذيه و كشاورزی تلاش گرديده استتا تعريفی براساس آيات قرآن برای آن ارائه گردد. تعريف قرآنی ارائه شده در اين مقاله از اين قرار است”: توليد آگاهانه و مدبرانه انواع غذاهای طيب و حلال در جامعه اسلامی بدون وابستگی به غير مسلمانان و توزيع عادلانه آن به طوری كه تمام افراد جامعه، دسترسی دائم به غذا داشته و از تأمين آن در آينده نيز مطمئن باشند و از آن بدون اسراف مصرف كنند”. شايد بتوان اين تعريف را به نظام اقتصادی نيز تعميم داد با اين بيان كه نظام اقتصاد اسلامی بر مبنای توليد مدبرانه، توزيع عادلانه و مصرف بدون اسراف بنيان نهاده شده است. قرآن كريم آخرين كتاب آسمانی و معجزه جاودان خاتم النبيين در بردارنده هر خرد و كلانی است و هماره فانوس نجات جويندگان حقيقت و مشعل هدايت پويندگان صراط مستقيم بوده است. اگرچه تمدن اسلامی در قرون سوم تا نهم هجری به مدد اين نور الهی از رشد و بالندگی خاص برخوردار شد اما متاسفانه به علت افساد طاغوت ‏های زمانه رو به افول نهاد. تاريخ نشان می ‏دهد كه با ظهور رنسانس در قرون 14 و 15 ميلادی هنگامی كه اروپا تلاش خود را برای نجات از يوغ خرافات كليسای منحرف آغاز كرد. بذر علوم جديد نيز كاشته شد. اين علوم براساس تجربه و مشاهده عينی از پديده‏ های محسوس بنيان نهاده شده اند، دارای ساختاری نسبی و متكثر و گاه متناقض هستند و هدفی جز افزايش منافع مادی انسان اومانيست ندارند. شايد از همين روست كه علی‏رغم داعيه جهان ‏شمولی ليبراليسم مبتنی بر پيشرفت ‏های بسيار در فناوری و علوم جديد، تمدن غرب هنوز از پاسخ‏گويی به برخی از ابتدايی‏ ترين نيازهای بشر درمانده است كه بی‏شك يكی از مهمترين آنها ايجاد امنيت غذايی است. در اين مقاله ابتدا تعريف موجود از امنيت غذايی در محافل علمی غرب بيان گرديده و سپس با استفاده از آيات شريفه مرتبط با اين مفهوم تلاش شده است تا تعريفی قرآنی برای‏ آن ارائه گردد. البته منظور اين نيست كه ما فی المثل در پی كشف فرمول‏های شيميايی در قرآن باشيم بلكه قرآن كريم كتاب هدايت است و يگانه راه توحيد را بر مردمان تمام دوران‏ ها نمايان می‏سازد. اميد است كه ما مسلمانان خود را بازشناسيم و با اتكال به خداوند متعال و اتكا به دو گنجينه بی‏پايان و جدای ‏ناپذير قرآن و اهل بيت عليهم السّلام به اهداف عالی اسلام عزيز در رسيدن به علم حقيقی توحيد مدار نائل آييم.   1- تعريف امنيت غذايی از سوی بانك جهانی وF .A .O تاكنون تعاريف مختلفی از امنيت غذايی توسط افراد و نهادهای گوناگون ارائه شده است اما مقبول‏ترين تعريف كه بيش از همه مورد رجوع قرار گرفته، تعريفی است كه بانك جهانی در سال 1986 ارائه كرد.” Access by all people at all time to enough food for an active and healthy life”(دسترسی همه مردم در همه زمان ها به غذاهای كافی جهت زندگی سالم و فعال) اين تعريف لزوم دسترسی تمام مردم به غذای كافی جهت داشتن زندگی سالم و فعال را متذكر می‏شود. و ناظر بر 4 محور اصلی می ‏باشد كه هريك شاخصی برای ارزيابی وجود يا عدم وجود امنيت غذايی در يك ناحيه يا جامعه معين در نظر گرفته می‏شود. در سال های اخير نيز بيشتر تحقيقات درباره امنيت غذايی بر همين 4 محور متمركز بوده است. 1- 1- فراهم بودن غذا:(Availability) در طول تاريخ همواره منازعات بسياری بين انسان‏ها برای در دست گرفتن منابع مكفی غذايی درگرفته است، نوآوری در عرصه علم و فن‏آوری نيز گرچه باعث افزايش اين منابع گشته اما متأسفانه به حفظ پايداری اين منابع كمتر توجه شده است. 1- 2 دسترسی به غذا:(Axxessilability) يك محور از امنيت غذايی، دسترسی يكسان به غذا توسط انسان‏ها است. عدم تساوی در جوامع منجر به معضلات بزرگی گشته است و هدف بيشتر كمك‏های غذايی نيز در وهله اول غلبه بر اين وضع نامساعد اجتماعی بوده كه البته موفقيت بسيار محدودی نصيب اين تلاش‏ها شده است. 1- 3- مطلوبيت غذا:(Adequacy) امنيت غذايی مستلزم آن است كه ميزان مناسب از غذا در دسترس همگان باشد تا سلامت انسان و پايداری در توليد، توزيع و مصرف تضمين شود. 1- 4- پايداری:(Sustainability) يك نظام غذايی پايدار بايستی با توجه به حفظ قابليت نسل‏های آينده جهت برآوردن نيازهای‏شان تنظيم گردد.(F .A .O ,2002) 2- بحث و بررسی آيات مرتبط با مفهوم امنيت غذايی‏ 2- 1- شباهت نعمات دنيوی و بهشتی برای مومنان‏ وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذِي رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فِيها أَزْواجٌ مُطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِيها خالِدُونَ‏آيه 25 از سوره مباركه بقره سرنوشت مومنان را بيان می‏كند و نخست می‏گويد:” به آنها كه ايمان آورده و عمل صالح انجام داده‏اند بشارت ده كه برای آنها باغ ‏هايی از بهشت است كه نهرها زير درختانش جاری است”. می‏دانيم كه باغ‏های فاقد آب دائم، بايستی آب مورد نياز خود را گهگاه از خارج وارد كنند در نتيجه طراوت زيادی نخواهند داشت و طراوت از آن باغی است كه هميشه آب در اختيار دارد. آب ‏هايی كه متعلق به خود آن است و قطع نمی‏شود، خشكسالی و نقصان آب آن را تهديد نمی‏كند و چنين است باغ‏های بهشت سپس ضمن اشاره به ميوه‏ های گوناگون اين باغ‏ها می‏گويد:” هر زمان از اين باغ‏ها ميوه‏ای به آنها داده شود.”” می‏گويند اين همان است كه پيش از اين نيز به ما داده شده بود.” مفسران بر اين جمله تفاسير مختلفی ذكر كرده‏اند اما يك نظر بر آن است كه مومنان هنگامی كه ميوه‏ های بهشتی را می ‏بينند آن را مشابه ميوه‏ های دنيا می‏يابند و خاطره نعمات دنيوی بر آنها زنده می‏شود. و البته هيچ مانعی ندارد كه جمله مذكور اشاره به اين مفهوم باشد چرا كه الفاظ قرآن گاه دارای چندين معنی هستند (تفسير نمونه) از اين آيه چنين می‏ توان نتيجه گرفت كه جامعه اسلامی می‏ تواند به گونه‏ای ساخته شود كه به بهشت موعود شباهت داشته باشد. چراكه خداوند نعمات خود را برای مومنين در دنيا و آخرت مشابه هم آفريده است (نظر نويسنده). 2- 2- دسترسی دائم به غذا مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها تِلْكَ عُقْبَی الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ عُقْبَی الْكافِرِينَ النَّارُ آيه 35 از سوره مباركه رعد” وصف بهشتی كه به متقين وعده داده شده اين است كه از زير درختان آن نهرها جاری است، ميوه و سايه‏اش هميشگی است اين فرجام پرهيزگاران است اما فرجام كافران آتش دوزخ است.” در اين آيه عبارت‏” أُكُلُها دائِمٌ” وجود دارد يعنی” خوردنی‏هايی كه هميشه وجود دارد.”چنان‏كه قبلا در آيه 25 بقره بيان شد، بين دنيا و آخرت برای مومنان شباهت وجود دارد و مومنان زمانی كه نعمات بهشتی را می ‏بينند به ياد نعمات دنيوی می‏افتند و اين‏گونه نتيجه‏ گيری كرديم كه جامعه اسلامی و نعمات آن به بهشت و نعماتش شبيه می ‏باشد. در صورتی كه اين دو فرض را در كنار هم قرار دهيم می‏ توان چنين استنباط كرد كه در جامعه اسلامی دسترسی به خوراك و مواد غذايی بايستی هميشگی بوده و غذا به طور دائم در دسترس مسلمانان باشد (نظر نويسنده).وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ (112) وَ لَقَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ وَ هُمْ ظالِمُونَ (113) فَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اشْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ (114) إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‏ در آيات 112، 113 و 114 سوره مباركه النحل خداوند نخست می‏فرمايد برای آنها كه ناسپاسی نعمت می‏كنند مثلی زده، منطقه آبادی‏ (قَرْيَةً) كه در نهايت امن و آرام بود (آمِنَةً) اين آبادانی آن‏چنان امن و امان بود كه ساكنانش با اطمينان در آن زندگی كرده و هرگز دچار كمبود و به تبع آن مهاجرت نمی‏شدند (مُطْمَئِنَّةً) و اين قريه آمنه و مطمئنه به گونه ای بود كه روزی مورد نياز مردمش به طور وافر از هر مكانی به سوی آنها می‏آمد. اما سرانجام اين مردم كفران نعمت خدا كردند و خداوند لباس گرسنگی و ترس بر آنها پوشانيد (جوع و خوف) و دچار عذاب الهی شدند سپس خداوند از ما می‏خواهد با مشاهده چنين نمونه‏ هايی در راه غافلان و ظالمان گام نگذاريم” شما از آنچه خدا روزيتان كرده حلال و پاكيزه بخوريد و شكر او را بجای آريد اگر او را بپرستيد” در اينكه اين قريه مكه بوده يا سرزمين سبا در يمن و يا اين واقعه در تاريخ بنی اسرائيل اتفاق افتاده بين مفسران اختلاف است اما به‏ هرحال از آنجا كه تاريخ مناطق بسياری را به ياد دارد كه‏ گرفتار چنين سرنوشتی شده‏اند، مشكل مهمی در تفسير اين آيه باقی نمی‏ماند (تفسير نمونه). در آيات فوق برای اين منطقه آباد و پربركت 3 ويژگی با خاصيت علی و معلولی ذكر شده است. 1) امنيت جامعه 2) اطمينان اجتماعی از آينده پيش رو 3) بهره‏مندی از مواهب اقتصادی. البته مشهود است كه اگر در جامعه‏ای امنيت نباشد اطمينانی نيز به زندگی وجود نخواهد داشت تا توسعه اقتصادی حاصل شود. خلاصه اينكه در جامعه اسلامی نعمات 3 گانه دنيوی شامل: امنيت، اطمينان اجتماعی و بهره‏مندی از مواهب دنيوی كه قطعا رزق حلال و طيب از مهمترين آنهاست بايستی مهيا باشد تا بتوان به نعمت بزرگتر و تكميل‏كننده آنها يعنی شريعت و عمل به آن دست يافت (نظر نويسنده) 2- 3- اطمينان از دست‏يابی به غذا وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ قالَ وَ مَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلی‏ عَذابِ النَّارِ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ در آيه 126 سوره بقره حضرت ابراهيم دو درخواست از خدا دارد، قرآن می‏گويد” به خاطر بياوريد هنگامی كه ابراهيم عرض كرد پروردگارا اين سرزمين را، شهر امن (مكه) قرار ده” و با توجه به آيه پيش از آن دعای ابراهيم عليه السّلام به اجابت رسيد و خداوند امنيتی از نظر ظاهر و باطن به آن بخشيد. دومين تقاضای ابراهيم اين است كه اهل اين سرزمين را- آنها كه به خدا و روز جزا ايمان آورده‏اند- از ثمرات گوناگون روزی بخش. در اينكه منظور از ثمرات چيست؟ مفسران نظرات گوناگون دارند ولی ظاهرا ثمرات يك معنی وسيع دارد كه هرگونه نعمت مادی اعم از مواد غذايی، ميوه‏ ها و حتی نعمات معنوی را نيز شامل می‏شود (تفسير نمونه). جالب آنكه ابراهيم نخست تقاضای امنيت و سپس درخواست مواهب اقتصادی می‏كند اين خود اشاره‏ای است به اين حقيقت كه امنيت و اقتصاد در يك جامعه با هم ارتباط تنگاتنگ داشته و شايد لازم و ملزوم هم باشند (نظر نويسنده). اين نكته نيز قابل توجه است كه حضرت ابراهيم اين درخواست را تنها برای اهل ايمان می‏كند و اين مطلب، وجود امنيت غذايی و دسترسی بی‏دغدغه و توأم با احساس امنيت روانی به غذا را لازمه جامعه اسلامی می‏داند. در ادامه آيه نيز خبر از بهره كم كفار از مواهب الهی داده شده كه می‏ تواند در آسيب‏شناسی كشاورزی و عدم امنيت غذايی، قحطی و گرسنگی در جوامع مورد توجه قرار گيرد (نظر نويسنده). 2- 4- روزيهای پاك (طيبات رزق) يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ از آنجا كه قرآن در مورد انحرافات ريشه‏دار از روش تاكيد و تكرار استفاده می‏كند و در اين آيات به مساله تحريم بی‏دليل پاره‏ای از غذاهای حلال و سالم در عصر جاهليت اشاره كرده منته روی سخن را به مومنان كرده می‏فرمايد:” ای افرادی كه ايمان آورده‏ايد از نعمات پاكيزه‏ای كه به شما روزی داده‏ايم بخوريد و شكر او را به جای آورده و او را بپرستيد”. تكيه روی كلمه طيب همگان را متوجه اين دستور اسلامی می‏سازد كه از غذاهای ناپاك چون گوشت مردار، درندگان، حشرات و مسكرات بپرهيزند. در آيات بسيار ديگری خداوند از مردم خواسته كه از روزيهای پاك بخورند از جمله در آيه 168 سوره مباركه بقره‏ يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ‏ می‏فرمايد:” ای مردم از آنچه در زمين است حلال و پاكيزه بخوريد و از گامهای شيطان پيروی نكنيد كه او دشمن آشكار شماست.” (تفسير نمونه) قابل توجه اينكه خطاب‏هايی كه در قرآن مربوط به استفاده از غذاهاست كم نيست و معمولا با دو قيد حلال و طيب همراه است، حلال چيزی است كه ممنوعيتی نداشته باشد و طيب به چيزهای پاكيزه گفته می‏شود كه موافق طبع سالم انسانی است نقطه مقابل خبيث كه طبع آدمی از آن متنفر است (تفسير نمونه) [2-] 5- بهره‏مندی از انواع غذا و محصولات كشاورزی‏ رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقِيمُوا الصَّلاةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ‏ در آيه 37 سوره مباركه ابراهيم، حضرت ابراهيم عليه السّلام پس از ساكن كردن فرزندانش در سرزمين مكه برای آنها از پيشگاه خداوند متعال چنين می‏خواهد” … وَ ارْزُقْهُمْ مِنَ الثَّمَراتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ‏” يعنی” به انواع ثمرات روزيشان ده شايد كه شكر گذارند” (تفسير نمونه). هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً لَكُمْ مِنْهُ شَرابٌ وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ‏ در آيات 10 و 11 از سوره مباركه نحل، خداوند ابتدا می‏فرمايد: او كسی است كه از آسمان آبی فروفرستاد، آبی حيات‏بخش، زلال و خالی از هرگونه آلودگی كه شما از آن می‏نوشيد و نيز گياهان و درختانی از آن به وجود می‏آيد كه حيوانات خود را در آن چرا می‏دهيد. سپس اين مساله را اين‏گونه ادامه می‏دهد به وسيله آب باران برای شما زراعت می‏روياند و نيز زيتون و نخل و انگور را و خلاصه از تمام ميوه‏ ها” من كل ثمرات”، در اينجا زرع هرگونه زراعتی را شامل می‏شود، زيتون هم نام آن درخت مخصوص است و هم ميوه آن، نخيل هم به معنای مفرد و هم به معنای جمع استعمال می‏شود اعناب جمع عنبه به معنی انگور است (تفسير نمونه). مُخْتَلِفاً أَلْوانُها وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَ غَرابِيبُ سُودٌ در آيه 27 از سوره مباركه فاطر نخست می‏گويد” آيا نديده‏ای خداوند از آسمان آبی نازل كرد و به وسيله آن ميوه‏ ها به وجود آورده‏ايم با الوان مختلف” شروع اين جمله با استفهام تقريری ضمن تحريك حس كنجكاوی انسان‏ها اشاره به وضوح و بديهی بودن مطلب است كه هركس بنگرد واقعيت را می ‏بيند.” الوان” ممكن است به معنی رنگهای ظاهری ميوه‏ ها باشد و ممكن است كنايه از تفاوت در انواع طعم، ساختار و يا خواص گوناگون آنها باشد (تفسير نمونه). مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّی وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خالِدٌ فِي النَّارِ وَ سُقُوا ماءً حَمِيماً فَقَطَّعَ أَمْعاءَهُمْ‏ – آيه 15 از سوره مباركه محمد صلّی اللّه عليه و آله و سلّم، پنجمين موهبتی را كه برای اهل بهشت نام می ‏برد وَ لَهُمْ فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ‏ و برای آنها در بهشت از تمام انواع ميوه موجود است (تفسير نمونه). جمله‏ … كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ …* در آيات 57 بقره، 172 بقره، 160 اعراف، 81 طه تكرار شده است” از خوراكی‏های پاكيزه‏ای كه به شما روزی داده‏ايم بخوريد.”. خلاصه اينكه خداوند در اين آيات شريفه لزوم استفاده انسان از انواع غذاها، ميوه جات، زراعت‏ها و تنوع تغذيه را متذكر می‏شود (نظر نويسنده) امروزه ثابت شده كه بدن انسان برای رشد، حيات و كسب انرژی دارای نيازهای چند گانه‏ای است كه اين مواد در گروه‏ های مختلف پروتئين‏ها، كربوهيدرات‏ها، ليپيدها و ويتامين‏ها و املاح معدنی قرار می‏گيرند و تنها با تغذيه متنوع و متعادل از انواع خوراك اين نياز برآورده می‏شود (نظر نويسنده) [2-] 6- امنيت غذايی تابعی از توسعه كشاورزی‏ در آيات 22 تا 29 از سوره مباركه دخان خداوند داستان فرعون و غرق شدنش را بيان می‏كند ولی در آيات 25، 26، 27 در رابطه با توسعه كشاورزی نكاتی وجود دارد. كَمْ تَرَكُوا مِنْ جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (25) وَ زُرُوعٍ وَ مَقامٍ كَرِيمٍ (26) وَ نَعْمَةٍ كانُوا فِيها فاكِهِينَ (27)  (چه بسيار باغات و چشمه‏سارهايی كه از خود برجای گذاشتند) 26 (و زراعت‏ها و قصرهای باشكوه) 27 (و نعمات ديگر كه در آن متنعم بودند) أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ أَثارُوا الْأَرْضَ وَ عَمَرُوها أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوها وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ‏ آيه 9 سوره مباركه روم هشداری است به دنياپرستان، در واقع قرآن كريم اشاره به اقوامی می‏كند كه نسبت به مشركان معاصر پيامبر برتری چشمگيری از نظر قدرت و نيروی مالی داشتند و سرنوشت دردناك آنها را درس عبرتی برای اينها قرار می‏دهد عبارت” اثار و الارض” در لغت به معنی” شخم زدن زمين است” ولی مفهوم وسيعی دارد و تمام اموری كه مقدّمه عمران و آبادانی توسعه نظير عمليات كشاورزی برای زراعت و درختكاری و احداث قنوات تاسيسات و امكانات را شامل می‏شود (تفسير نمونه).وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً در آيه 12 از سوره نوح خداوند يكی از پاداش‏های ايمان آوردن به خدا را متنعم شمردن از توسعه كشاورزی ذكر می‏كند” … و باغ‏های سرسبز و نهرهای جاری در اختيارتان قرار دهد”. در واقع اين داستان حضرت نوح است كه ايشان خطاب به قوم لجوج و سركش اين‏بار روی بشارت و تشويق تكيه می‏كند و به آنها وعده مؤكد می‏دهد كه اگر از شرك و گناه توبه كنند خدا درهای رحمت را از هر سو بر آنها می‏گشايد. اما نعمات دنيا نظير باغ‏های پر بركت و نهرهای پرآب طبق گواهی قرآن برای ايمان آورندگان موجب آبادی دنيا و آخرت است در بعضی از روايات آمده كه وقتی اين قوم لجوج از قبول دعوت نوح سرباز زدند خشك‏سالی و قحطی و ساير بلايا آنها را فراگرفت (تفسير نمونه). از اين آيات می‏ توان چنين برداشت كرد كه توسعه اقتصادی و افزايش توان توليد، خصوصا توليدات كشاورزی نشانگر و شاخصه پيشرفت يك جامعه بوده اما چنين جامعه‏ای در صورتی رستگار می‏شود كه تسليم حق بوده و برنامه الهی كه توسط پيامبرانش آمده را (وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ*) گردن نهاده در غير اين صورت دچار خشم الهی خواهند شد. خلاصه اينكه توسعه مادی و اقتصادی و توسعه فرهنگ دينی در يك جامعه توحيدی به‏منزله دو بال پروازند كه هريك مكمل ديگری است (نظر نويسنده) [2-] 7- توليد مدبرانه و آگاهانه‏ لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ‏ در آيه شريفه 35 از سوره مباركه يس خداوند می‏گويد” تا از ثمرات آن و دسترنج خويش بخورند. چرا سپاس نمی‏گويند”، همانطور كه ملاحظه می‏شود شرط تنعم از نعمت تغذيه در اين آيه كار و تلاش برای توليد آن ذكر شده است (نظر نويسنده).ولی اينكه اين توليد دارای چه خصوصياتی باشد در آيات بسياری به آن پرداخته شده از جمله در آيات: وَ فِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجاوِراتٌ وَ جَنَّاتٌ مِنْ أَعْنابٍ وَ زَرْعٌ وَ نَخِيلٌ صِنْوانٌ وَ غَيْرُ صِنْوانٍ يُسْقی‏ بِماءٍ واحِدٍ وَ نُفَضِّلُ بَعْضَها عَلی‏ بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ‏در آيه 4 رعد، خداوند پس از ذكر زمين‏های كشاورزی و انواع باغات و محصولات و تفاوت آنها می‏گويد” هر آينه در اينها برای خردمندان عبرتهاست” يُنْبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنابَ وَ مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ‏ در آيه 11 نحل، خداوند كشتزارها، نخلستان‏ها تاكستان‏ها و هر نوع ميوه را مايه عبرت برای افراد انديشمند دانسته است.از دو آيه فوق می‏ توان چنين استنباط كرد كه توليد غذا بايستی با عقل معاش، نگاه و دانش تجربی صورت پذيرد (نظر نويسنده). قالَ تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً فَما حَصَدْتُمْ فَذَرُوهُ فِي سُنْبُلِهِ إِلَّا قَلِيلًا مِمَّا تَأْكُلُونَ‏ آيه 47 سوره مباركه يوسف، برنامه و مديريت حضرت يوسف عليه السّلام در جلوگيری از قحطی مصر را متذكر می‏شود” هفت سال پياپی بكاريد و هرچه می‏درويد، جز اندكی كه می‏خوريد با خوشه انبار كنيد”.در اين آيه می‏ توان لزوم نگاه كلان به امنيت غذايی در جامعه، برنامه‏ريزی و مديريت منابع غذايی را درك كرد. قطعا توليدی ثمربخش خواهد بود كه براساس برنامه‏ريزی زمانبندی شده و محاسبات مديريتی باشد (نظر نويسنده) 2- 8- عدم وابستگی به غير مسلمانان در تأمين غذا الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِنَ اللَّهِ قالُوا أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ وَ إِنْ كانَ لِلْكافِرِينَ نَصِيبٌ قالُوا أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَ نَمْنَعْكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لَنْ‏ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَی الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا آيه معروف نفی سبيل در سوره مباركه نساء 141 وَ لَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكافِرِينَ عَلَی الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا آيا هدف از اين جمله تنها عدم تفوق كفار از نظر منطق بر افراد باايمان است و يا پيروزی‏های نظامی، فرهنگی، سياسی و مانند آن را نيز شامل می‏شود؟ از آنجا كه كلمه سبيل به اصطلاح از قبيل نكره در سياق نفی است و معنی عموم را می‏رساند از آيه استفاده می‏شود كه كافران نه تنها از نظر منطق بلكه از نظر نظامی، سياسی، فرهنگی و اقتصادی و در كل از هيچ نظر بر مومنان چيره نخواهند شد (تفسير نمونه). وَ إِذْ قُلْتُمْ يا مُوسی‏ لَنْ نَصْبِرَ عَلی‏ طَعامٍ واحِدٍ فَادْعُ لَنا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِها وَ قِثَّائِها وَ فُومِها وَ عَدَسِها وَ بَصَلِها قالَ أَ تَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنی‏ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْراً فَإِنَّ لَكُمْ ما سَأَلْتُمْ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَ الْمَسْكَنَةُ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ‏آيه شريفه 61 از سوره مباركه بقره” و نيز بخاطر بياوريد زمانی را كه گفتيد: ای موسی هرگز حاضر نيستيم به يك نوع غذا، اكتفا كنيم از خدای خود بخواه كه از آنچه از زمين می‏رويد از سبزيجات، خيار، عدس، پياز برای ما بروياند، موسی گفت آيا غذای پست‏تر انتخاب می‏نماييد (اكنون كه چنين است از بيابان) وارد مصر (شهر) شويد زيرا هرچه خواستيد در آنجا هست. خداوند مهر ذلت و نياز بر پيشانی آنها زد و مجددا گرفتار غضب پروردگار شدند. چراكه آنها نسبت به آيات الهی كفر ورزيدند و پيامبران را به ناحق می‏كشتند اين‏ها به خاطر آن بود كه گناه‏كار، سركش و متجاوز بودند”. يكی از تفاسيری كه بر اين آيه وجود دارد اين است كه اگر از غذاهای غير متنوعی در اين بيابان بهره می‏گيريد در عوض ايمان داريد و آزاد و مستقل هستيد اگر نمی‏خواهيد بازگرديد و باز هم اسير فرعونيان شويد تا از باقيمانده سفره آنها و از غذاهای پرتجمل و وسوسه‏انگيزشان بهره بريد، شما به دنبال شكم و خورد و خوراكيد هيچ نمی‏انديشيد كه آن روز برده و اسير بوديد و امروز آزاد و سربلند هستيد (تفسير نمونه) در دنيای امروز كه استعمارگران غربی در دنباله فرعونيان تاريخ قرار گرفته و وارث آنها گشته‏اند همواره سعی كرده‏اند نفوذ استثماری خود را بر ساير ملل بالاخص كشورهای اسلامی با تزوير و ترفند محقق سازند و از اين آيه به خوبی استفاده می‏شود كه جامعه اسلامی نبايستی در هيچ مرحله‏ای برای تامين غذای خود به كفار وابستگی داشته باشد. چه اين وابستگی در تامين منابع غذايی و يا در قالب فرهنگ تغذيه باشد (نظر نويسنده) [2- 9] امنيت غذايی زمينه‏ساز فرهنگ دينی‏ فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ (3) الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ‏ در آيه 4 از سوره مباركه قريش، خداوند در مورد قبيله قريش فرموده كه آنها را از گرسنگی نجات داد و از ناامنی رهايی بخشيد در حالی كه در آيه 3 از اين سوره علت بخشيدن اين نعمات را ايجاد زمينه برای عبادت خدا ذكر كرده است، باز هم در اين سوره مباركه می ‏بينيم كه امنيت غذايی به علاوه امنيت اجتماعی زمينه‏ساز فرهنگ دينی در جامعه توحيدی می ‏باشد (نظر نويسنده) [2- 10] 9- توزيع عادلانه غذا در جامعه اسلامی‏ وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ‏ آيه 141 انعام پس از ذكر آفرينش باغ‏های معروش و غير معروش برای انسان‏ها به طور خاص از محصولات دارای اهميت اقتصادی و تغذيه‏ای برای انسان نام برده و تفاوت و تنوع اين نعمات الهی را متذكر می‏شود. سپس پروردگار می‏گويد” از ميوه آنها هنگامی كه به ثمر نشست بخوريد ولی فراموش نكنيد كه به هنگام چيدن حق آن را بايد ادا كنيد.” و در پايان فرمان می‏دهد كه” اسراف نكنيد زيرا خداوند مسرفان را دوست ندارد.” با توجه به اينكه آيات پيش از آن سخن از احكام خرافی بت‏پرستان به ميان آورده كه از زراعت ها و دامداريشان نصيبی برای بت‏ها قرار داده و عقيده داشتند كه اين سهام بايستی تنها به خادمان بت‏ها رسيده و مردم فقير و عادی از آن بی ‏بهره هستند اين آيه شريفه صريحا با اين احكام خرافی و تبعيض‏آميز به مقابله پرداخته و می‏گويد خالق تمام اين نعمات خداست و هم او دستور داده كه از آنها بهره گيريد و البته اسراف نكنيد بنابراين جز خدا كه خالق آنهاست كسی حق تحريم و تحليل آن نعمات را ندارد. (تفسير نمونه) سپس در جمله” اذا ثمر” با ذكر كلمه ثمر قبل از آن ميان مفسران گفتگو است ولی ظاهرا هدف از اين جمله اين است كه به مجرد آشكار شدن ميوه بر درختان و خوشه و دانه در زراعت‏ها، بهره‏ گيری از آن مباح و جايز است و بايستی حق مستمندان پرداخت شود و ادای اين حق بايستی در موقع چيدن ميوه و درو كردن محصول” يوم الحصاد” صورت گيرد (تفسير نمونه). اما در مورد اينكه منظور از پرداختن حق به هنگام درو چيست بعضی معتقدند همان زكات واجب يعنی يك دهم و يك بيستم است ولی باوجود اينكه اين سوره مكی می ‏باشد و حكم زكات در سال دوم هجرت يا بعد از آن صادر شده چنين احتمالی بعيد می‏نمايد. در روايات بسياری از اهل بيت عليهم السّلام اين حق غير از زكات معرفی شده، و منظور از آن چيزی است كه به هنگام حضور مستمند در موقع برداشت محصول به او داده می‏شود و حد معين و ثابتی ندارد. و براساس روايات اهل بيت عليهم السّلام استفاده می‏شود كه اين يك حكم استحبابی بوده كه هنوز به قوت خود باقی است (تفسير نمونه). تعبير به كلمه يوم نيز ممكن است اشاره‏ای بر عزم و اراده آشكار بر پرداخت نصيبی به مستمندان و نيازمندان باشد و در روايات معصومين نيز بر اين مطلب تاكيد شده است (تفسير نمونه). از آيه مذكور چنين می‏ توان استنباط كرد كه داشتن برنامه‏ های كلان اجرايی و سازماندهی شده برای توزيع عادلانه تمامی مواهب اقتصادی نظير غذا، بين اقشار مختلف جامعه اسلامی خصوصا اقشار محروم از ضروريات جامعه اسلامی است (نظر نويسنده). 2- 11- مصرف بدون اسراف‏ در انتهای اين آيه 141 انعام، خدا می‏فرمايد: وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ‏ اسراف به معنی تجاوز از حد اعتدال است و اين جمله می‏ تواند عدم اسراف در خوردن و يا عدم اسراف در بخشش بوده باشد. و نيز در آيه 31 اعراف‏ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ. كلمه اسراف كلمه بسيار جامعی است كه هرگونه زياده‏روی در كميت و كيفيت و بيهوده‏گويی و اتلاف و مانند آن را شامل می‏شود و اين روش قرآن است كه به هنگام تشويق به استفاده كردن از مواهب آفرينش جلوی سوء استفاده از آن را گرفته و به اعتدال توصيه می‏كند (تفسير نمونه). پس چنين نتيجه می‏شود كه يك محور از امنيت غذايی در جامعه اسلامی با تأمين شدن غذای مورد نياز واقعی حاصل شده و تغذيه تجمل‏گرايانه در اسلام جايی ندارد. نتيجه‏ گيری‏ از جمع ‏بندی آيات فوق الذكر چنين نتيجه ‏گيری می‏شود كه امنيت غذايی از نگاه قرآن كريم دارای محورهای زير می ‏باشد. 1- با توجه به شباهت برخی نعمات دنيوی و بهشتی برای مومنان شايد بتوان اين‏گونه نتيجه گرفت كه بين امنيت غذايی در جامعه آرمانی اسلامی و بهشت توصيف شده در قرآن كريم نيز می‏ تواند شباهت ‏هايی وجود داشته باشد. 2- اگر فرض بر اين باشد كه در مورد امنيت غذايی بين جامعه آرمانی اسلام و بهشت قرآنی شباهت ‏هايی وجود دارد در نتيجه آن‏گونه كه اهل بهشت به طور دائم به غذاهای بهشتی دسترسی دارند، دسترسی به غذا در جامعه اسلامی نيز بايد هميشگی باشد (دسترسی دائم به غذا). 3- مسلمانان بايستی در مورد دسترسی به غذا در آينده نيز اطمينان خاطر داشته باشند. 4- جامعه اسلامی می‏ تواند از انواع غذا و محصولات كشاورزی بهره‏مند گردد به شرط آنكه طيب و حلال باشند (تنوع تغذيه). 5- توليد محصولات كشاورزی و مواد غذايی بايستی براساس مديريت كلان، پيش‏بينی، برنامه‏ريزی و دانش تجربی صورت پذيرد. 6- اين نكته بايد مورد توجه قرار گيرد كه مسلمانان نبايد در تامين مواد غذايی به غير مسلمانان وابسته باشند. 7- ايجاد امنيت غذايی در جامعه اسلامی زمينه ‏ساز توسعه فرهنگ دينی خواهد بود به شرط آنكه تمامی افراد جامعه به صورت عادلانه به غذا دسترسی داشته و مصرفی بدون اسراف داشته باشند. پس می‏ توان تعريف قرآنی برای امنيت غذايی را اين‏گونه آورد:” توليد آگاهانه و مدبرانه انواع غذاهای طيب و حلال در جامعه اسلامی بدون وابستگی به غير مسلمانان و توزيع عادلانه آن به طوری كه تمام افراد جامعه، دسترسی دائم به غذا داشته و از تأمين آن در آينده نيز مطمئن باشند و از آن بدون اسراف، مصرف كنند”. شايد بتوان اين تعريف را به نظام اقتصادی نيز تعميم داد با اين بيان كه نظام اقتصاد اسلامی بر مبنای توليد مدبرانه، توزيع عادلانه و مصرف بدون اسراف بنيان نهاده شده است. کلمات کليدي: امنیت اجتماعی غـذا طعام قران کریم اسراف ..................................................................................................... منابع و ماخذ:  1. قرآن کریم 2. ابن الازرق، بدائع المسلک فی طبائع الملک، دار التراث العربی، 1968 م 3. بی‌آزار شیرازی، عبد الکریم، رساله نوین فقهی پزشکی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، سال 1374 4. جمالیان، سید رضا، پنجاه راه ساده برای نجات کره زمین، انتشارات چاپخش، چاپ اول، 1371 5. حر عاملی، محمد بن الحسن، وسایل الشیعه، کتاب احیاء الاموات، دار النهفته، 1382 ق 6. السمهودی، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، بیروت، دار الاحیاء، 1979 م 7. سید مظفری، فریده دخت، زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، انتشارات دانشگاه پیام نور 8. شریعت‌پناهی، محمد، مبانی بهداشت محیط، انتشارات دانشگاه تهران، 1373 9. شفیعی، سید محمد، تأثیر محیط زیست در انسان، نشر ارکان، چاپ اول، سال 1376 10. علیرضایی، مریم، مقاله بهداشت محیط در اسلام، همایش بهداشت در اسلام، سال 1376 11. فتاحی، سید حسین، مجموعه مقالات سمینار دیدگاه‌های اسلام در پزشکی، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، سال 1371 12. کردوانی، پرویز، جغرافیای خاک‌ها، انتشارات صدرا، سال 1374 13. کردوانی، پرویز، منابع و مسائل آب در ایران، انتشارات صدرا، سال 1375 14. قزوینی، آثار البلاد و اخبار العباد، انتشارات دار صادر بیروت، 1974 م 15. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1403 ق 16. محمودی، عباسعلی، آب و بهداشت در اسلام، دفتر تحقیقات و نشریات، سال 1379 17. نابلسی، الملاحه فی علم الفلاحه، انتشارات دار الافاق الجدیده بیروت، 1979 18. نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسایل بیروت، مؤسسه آل البیت، چ دوم، 1408 ق 19. یحیی‌آبادی، اکبر، آب و جایگاه آن در اسلام و سایر ادیان، انتشار تهران، سال 1376 ص: 391 ...................................................................................................... منبع : دانشنامه کشاورزی، ج1 , رزاقي و : فصلنامه اخلاق پزشكي سال سوم، شماره نهم

تاثیر تغذیه سالم بر اخلاق

بسم الله الرحمن الرحیم  تاثیر تغذیه سالم بر اخلاق   اشاره: در روایات متعددى مى خوانیم : یکى از شرایط استجابت دعا پرهیز از غذاى حرام است؛ از جمله، در حدیثى آمده است که شخصى نزد پیامبر صلى الله علیه و آله آمد و عرض کرد: «احب ان یستجاب دعائى؛ دوست دارم دعاى من مستجاب شود!» پیامبر صلى الله علیه و آله فرمود: «طهر ماکلک و لاتدخل بطنک الحرام ، غذاى خود را پاک کن و از غذاى حرام پرهیز نما!» همین معنى از همان بزرگوار با تعبیر دیگرى آمده است، مى فرماید: «من احب ان یستجاب دعائه فلیطیب مطعمه و مکسبه : کسى که دوست دارد دعایش مستجاب شود، طعام و کسب خود را از حرام پاک کند!» با توجه به این که در حدیثى از امام صادق علیه السلام مى خوانیم: «ان الله لا یستجیب دعاء بظهر قلب قاس; خداوند دعایى را که از قلب قساوتمند برخیزد مستجاب نمى کند!» مى توان نتیجه گرفت که غذاى ناپاک و حرام، قلب را تاریک و قساوتمند مى کند; و به همین دلیل، دعاى حرام خواران مستجاب نمى شود و از اینجا به رابطه نزدیکى که در میان ناپاکى درون و تغذیه حرام وجود دارد، مى توان پى برد.   [و اینک بررسی روایاتی که در این موضوع مهم مطرح شده است] 1- در حدیث معروف امام حسین علیه السلام در روز عاشورا آمده است که بعد از ایراد آن سخنان داغ و پر محتوا و گیرا در برابر لشکر لجوج و قساوتمند کوفه، هنگامى که ملاحظه کرد آنها حاضر به سکوت و گوش دادن به سخنانش نیستند، فرمود: (آرى! شما حاضر به شنیدن سخن حق نیستید زیرا ملئت بطونکم من الحرام فطبع الله على قلوبکم; شکم هاى شما از غذاهاى حرام پر شده است، در نتیجه خداوند بر دلهاى شما مهر زده است (و هرگز حقایق را درک نمى کنید!)»   ۲- در روایات دیگرى آمده است; که رابطه اى در میان خوردن غذاى حرام و عدم قبول نماز و روزه و عبادات، وجود دارد; از جمله، در حدیثى از پیامبراکرم صلى الله علیه و آله مى خوانیم: «من اکل لقمه حرام لن تقبل له صلوه اربعین لیله، و لم تستجب له دعوه اربعین صباحا و کل لحم ینبته الحرام فالنار اولى به و ان اللقمه الواحده تنبت اللحم; هرکسى لقمه اى از غذاى حرام بخورد تا چهل شب نماز او قبول نمى شود،و تا چهل روز دعاى او مستجاب نمى گردد; و هر گوشتى که از حرام بروید، آتش دوزخ براى آن سزاوارتر است; و حتى یک لقمه نیز باعث روییدن گوشت مى شود!» بدیهى است براى قبولى نماز، شرایط زیادى لازم است، از جمله حضور قلب و پاکى دل، اما غذاى حرام پاکى قلب و صفاى دل را از انسان مى گیرد.   ۳- در روایات متعدد دیگرى از پیامبراکرم صلى الله علیه و آله و امامان معصوم علیهم السلام آمده است که: «من ترک اللحم اربعین صباحا ساء خلقه: کسى که چهل روز گوشت را ترک کند، اخلاق او بد مى شود!» از این احادیث بخوبى استفاده مى شود که در گوشت ماده اى است که اگر براى مدت طولانى از بدن انسان قطع شود، در روحیات و اخلاق او اثر مى گذارد، و کج خلقى و بد اخلاقى به بار مى آورد. البته استفاده زیاد از گوشت حیوانات نیز در بعضى از روایات مزموم شمرده شده، ولى از ترک آن براى مدت طولانى نیز در بسیارى از روایات نهى شده است.   ۴- در روایات زیادى که در کتاب «اطعمه و اشربه» آمده است، رابطه اى میان بسیارى از غذاها و اخلاق خوب و بد، بیان گردیده به عنوان نمونه: در حدیثى از رسول خدا صلى الله علیه و آله مى خوانیم: «علیکم بالزیت فانه یکشف المره …. و یحسن الخلق; بر شما لازم است که از زیت (زیت به معنى روغن زیتون یا هرگونه روغن مایع است) استفاده کنید، زیرا صفرا را از بین مى برد… و اخلاق انسان را نیکو مى کند!».   ۵- در حدیثى از امام صادق علیه السلام مى خوانیم: که از کلام پیامبر صلى الله علیه و آله چنین نقل مى کند «من سره ان یقل غیظه فلیاکل لحم الدراج ; کسى که دوست دارد خشم او کم شود گوشت دراج را بخورد!» (دراج پرنده‏اى است ‏شبیه به کبک که گوشت لذیدى دارد) از این تعبیر بخوبى استفاده مى شود که رابطه اى میان تغذیه و خشم و بردبارى وجوددارد.   ۶- در روایت مشروحى از تفسیر عیاشى از امام صادق علیه السلام نقل شده درباره این که چرا خداوند خون را حرام کرده مى فرماید: « و اما الدم فانه یورث الکلب و قسوه القلب و قله الرافه و الرحمه لا یؤمن ان یقتل ولده و والدیه ….; این که خداوند خوردن خون را حرام کرده به خاطر آن است که سبب جنون و سنگدلى و کمبود رافت و مهربانى مى شود … تا آنجا که ممکن است فرزند و یا پدر و مادرش را به قتل برساند!» در بخش دیگرى از این روایت مى فرماید: «و اما الخمر فانه حرمها لفعلها و فسادها وقال ان مدمن الخمر کعابد الوثن و یورث ارتعاشا و یذهب بنوره و یهدم مروته; و اما شراب، خداوند آن را به خاطر تاثیر و فسادش حرام کرده است و فرمود شخص دائم الخمر مانند بت پرست است بدنش لرزان مى شود، و نور (معنویت) او را از بین مى برد، و شخصیت او را ویران مى سازد!»   ۷- در روایات متعددى که در کافى درباره انگور آمده است رابطه میان خوردن انگور و برطرف شدن غم و اندوه دیده مى شود; از جمله، در حدیثى از امام صادق علیه السلام مى خوانیم: «شکى نبى من الانبیاء الى الله عزوجل الغم فامره الله عزوجل باکل العنب; یکى از پیامبران الهى از غم و اندوه (و افسردگى) به پیشگاه خداوند متعال شکایت کرد; خداوند متعال به او دستور داد که انگور بخورد!» این حدیث تاکید بیشترى است بر مساله ارتباط تغذیه با مسائل اخلاقى.   ۸- در احادیث متعددى نیز رابطه خوردن انار و از میان رفتن وسوسه هاى شیطانى و به وجود آمدن نورانیت قلب دیده مى شود; از جمله، در حدیث معتبرى از امام صادق علیه السلام آمده است که مى فرمود: «من اکل رمانه على الریق انارت قلبه اربعین یوما; کسى که یک انار را ناشتا بخورد، چهل روز قلبش را نورانى مى کند.»   ۹- در روایت متعددى در باب «خوردن » تعبیراتى دیده مى شود که همه نشانه ارتباط تغذیه با روحیات و مسائل اخلاقى است; از جمله، در حدیثى از رسول خدا صلى الله علیه و آله مى خوانیم که به جعفر (ابن ابى طالب)علیهماالسلام فرمود: «یا جعفر کل السفرجل فانه یقوى القلب و یشجع الجبان; اى جعفر! « به » بخور قلب را تقویت مى کند و ترسو را شجاع مى سازد!»   ۱۰- در بعضى از احادیث رابطه میان غذاى اضافى و سنگدلى و قساوت و عدم پذیرش موعظه دیده مى شود; از جمله، در کتاب «اعلام الدین » از پیغمبر اکرم نقل شده که فرمود: «ایاکم و فضول المطعم فانه یسم القلب بالقسوه و یبطى ء بالجوارح عن الطاعه و یصم الهمم عن سماع الموعظه; از غذاى اضافى بپرهیزید که قلب را پر قساوت مى کند و از اطاعت حق تنبل مى سازد و گوش را از شنیدن موعظه کر مى نماید!» فضول الطعام (غذاى اضافى) ممکن است اشاره به پرخورى باشد یا غذاهاى باقى مانده و فاسد شده، و در هر حال از رابطه تغذیه و مسائل اخلاقى خبر مى دهد. همین معنى در بحارالانوار از بعضى از روات اهل سنت از پیغمبراکرم صلى الله علیه و آله نقل شده است. از این حدیث بخوبى استفاده مى شود کهغذاى اضافى سه پیامد سوء دارد: قساوت مى آورد; انسان را در انجام عبادات و طاعات تنبل مى کند; و گوش شنوا را در برابر مواعظ از انسان مى گیرد! این مطلب کاملا محسوس است که وقتى انسان غذاى زیاد و سنگین مى خورد عبادات را به زحمت به جا مى آورد و نشاطى براى عبادت ندارد بعکس هنگامى که غذاى ساده و کم مى خورد قبل از اذان صبح بیدار است نشاط دارد و حالت مطالعه و عبادت دارد. همچنین به تجربه رسیده است هنگامى که انسان روزه مى گیرد رقت قلب پیدا مى کند و آمادگى بیشتر براى شنیدن مواعظ در او حاصل مى شود; بعکس هنگامى که شکم پر است فکر انسان درست کار نمى کند و خودش را از خدا دور مى بیند.   ۱۱- در احادیث اسلامى در ارتباط نوشیدن عسل با صفاى قلب، از امیرمؤمنا ن على علیه السلام مى خوانیم: «العسل شفاء من کل داء و لا داء فیه یقل البلغم و یجلى القلب; عسل شفاى تمام بیماریها است و در آن بیمارى نیت بلغم را کم مى کند و قلب را صفا مى بخشد.»   نتیجه: از مجموع آنچه در بالا آوردیم و روایات فراوان دیگر که ذکر آنها به طول مى انجامد بخوبى استفاده مى شود که رابطه نزدیکى میان تغذیه و روحیات و اخلاقیات وجود دارد، هرگز نمى گوئیم غذاها علت تامه براى اخلاق خوب یا بد است، بلکه همین اندازه مى دانیم که طبق روایات بالا یکى از عوامل زمینه ساز پاکى و اخلاق، تغذیه است هم از نظر نوع غذاها و هم از نظر حلال و حرام بودن آنها. دانشمندان امروز نیز معتقدند بسیارى از پدیده هاى اخلاقى به خاطر هورمونهائى است که غده هاى بدن تراوش مى کند و تراوش غده ها رابطه نزدیکى با تغذیه انسان دارد; بر همین اساس، بعضى معتقدند که گوشت هر حیوانى حاوى صفات آن حیوان است، واز طریق غده ها و تراوش آنها در اخلاق کسانى که از آن تغذیه مى کنند اثر مى گذارد. گوشت درندگان انسان را درنده خو مى کند، و گشت خوک صفت بى بندوبارى جنسى را که از ویژگیهاى این حیوان است به خورنده آن منتقل مى سازد. این از نظر رابطه طبیعى و مادى است، از نظر رابطه معنوى نیز آثار خوردن غذاى حرام غیر قابل انکار است، غذاى حرام قلب را تاریک و روح را ظلمانى مى کند و فضائل اخلاقى را ضعیف مى سازد. این سخن با ذکر یک داستان تاریخى که مورخ معروف مسعودى در «مروج الذهب » آورده پایان مى دهیم: او از «فضل بن ربیع » نقل مى کند که «شریک ابن عبدالله » روزى وارد بر «مهدى » خلیفه عباسى شد، مهدى به او گفت باید حتما یکى از سه کار را انجام دهى، شریک سؤال کرد کدام سه کار؟ گفت یا قضاوت را از سوى من بپذیرى و یا تعلیم فرزندم را برعهده بگیرى، و یا غذائى (با ما) بخورى! شریک فکرى کرد و گفت سومى از همه آسانتر است، مهدى او را نگهداشت و به آشپز گفت انواعى از خوراک مغز آمیخته با شکر و عسل براى او فراهم ساز. هنگامى که «شریک » از آن غذاى بسیار لذیذ و (طبعا حرام) فارغ شد، آشپز رو به خلیفه کرد و گفت این پیرمرد بعد از خوردن این غذا هرگز بوى رستگارى را نخواهد دید! فضل ابن ربیع مى گوید مطلب همین گونه شد، و شریک ابن عبدالله بعد از این ماجرا هم به تعلیم فرزندان آنها پرداخت و هم منصب قضاوت را از سوى آنها پذیرفت. ............................................................................................................................. منبع: کتاب اخلاق در قرآن کریم آیه الله مکارم شیرازی، جلد اول صفحه ۱۴۹ نویسنده:سعید کمیلی

نگاهی به غذا و تغذیه از منظر اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم  نگاهی به غذا و تغذیه از منظر اسلامی   مصظفی آخوندی   چکیده غذا و تغذیه در آموزه های دینی همچون سایر موضوعات ، مورد توجه قرار گرفته است . مبداء پیدایش غذا از جانب خداوند است که جهت تندرستی ، تداوم حیات و توانمندی در انجام تـکـالیـف بـه انـسـان عـطا شده است . قریب به 250 آیه قرآنی و دهها روایت از معصومین عـلیـهـم السـلام بـر اهـمـیـت غـذا و تـغـذیـه دلالت مـی کـنـنـد. سـؤ ال ایـن اسـت که اسلام ، خوردن چه نوع غذاهایی را توصیه کرده است ؟ چه مقدار باید غذا خـورد؟ اسـلام چند وعده برای خوردن را توصیه می کند؟ و بالاخره آداب خوردن غذا چیست ؟ ایـنـهـا پـرسـشـهـایـی است که مقاله حاضر درصدد پاسخگویی به آنهاست : . اهمیت غذا نیاز انسان به غذا، مهم ترین و حیاتی ترین نیاز روزمره اوست که از تولد تا مرگ وی را همراهی می کند، و حتی انبیا و اولیاء الهی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. رشـد، طـول عـمـر، تـنـدرسـتی ، آرامش اعصاب و روان ، خلق و خوی و رفتار، توانمندی و قدرت ، تکثیر نسل و تولید مثل و... همه به نوعی وامدار تغذیه سالمند. از این رو قریب به دویست و پنجاه آیه قرآنی و دهها روایت معصومین (علیهم السلام ) در مورد غذا و تغذیه وارد شده است . همچنین نام گذاری پنجمین سوره قرآن به مائده (سفره غذایی )، از صفات خـداوند، رزاق و معطم بودن ، سوگند خداوند به غذا (والتین والزیتون )، درخواست مائده آسـمـانـی تـوسـط حـضـرت عیسی و درخواست غذا توسط حضرت موسی (ع ) هر کدام مهر تاییدی بر اهمیت غذا و تغذیه می باشند. هـمـچـنین خداوند براهل مکه به دو چیز منت می نهد: ((غذا)) و ((امنیت )) ((الذی اطعمهم من جوع و آمنهم من خوفِ)) همان کس که آنها را از گرسنگی نجات داد و از ترس و نا امنی ایمن ساخت . امـام رضـا(ع ) فـرمـود: ((فـانَّ صلاح البدن وَ قوِامَه یَکونُ بِالطَّعامِ والشَّرابِ و فَسادَهُ یَکونُ بهما.))سلامتی و پایداری بدن و همچنین بیماری آن به غذا و نوشیدنی است . تاءثیر غذا و تغذیه بر اخلاق و رفتار خـداوند بین تغذیه کافران و مومنان تفاوت قائل شده است . در مورد کافران می فرماید: ((والّذیـن کـفـروا یـتمتعون و یاکلُون کَما تاکُل می خورند. توضیح آنکه حیوانات علف می خورند بی آنکه بدانند از کجا آمده ، حلال است یا حرام ؟ غصبی است یا مباح ؟ کافران نیز غـذا مـی خـورنـد بـی آن کـه بـه رجـس و پـلیـدی و حلال و حرام بودن آن توجه داشته باشند. لذا فرجام مشابه ای دارند. ولی مؤ منان که به تاثیر اخلاقی و معنوی غذا توجه دارند، مقید به رعایت غذای پاکیزه و حـلال مـی بـاشـند. مردی خدمت پیامبر(ص ) گفت : دوست دارم دعایم مستجاب شود، حضرت فرمود: ((غذای خود را پاکیزه کن و از هر گونه غذای حرام بپرهیز.)) لذا بـه مـؤ مـنـان دسـتـور داده شـده فـقـط از غـذاهـای پـاکـیـزه و حـلال اسـتـفـاده کـنـنـد. ((یا ایها الذین آمنوا کلوا من طیبات ما رزقناکم ؛ ای مومنان ! از روزی پـاکـیـزه کـه بـه شـمـا دادیم بخورید.)) و در برخی آیات ارتباط تنگاتنگی بین غذای پـاکـیزه و عمل صالح دیده می شود. ((کلوا من الطیّبات و اعملوا صالحا؛ از غذاهای پاکیزه بـخـوریـد و عـمـل صـالح انـجـام دهـیـد.)) زیـرا هـمـچـنـان کـه سـخـن پـاکـیـزه ، عـمـل صـالح را بـه آسـمـان عـروج مـی دهد، غذای پاکیزه نیز انسان را در جهت کسب کمالات مـعـنـوی و حـفـظ ارزش هـای اخـلاقـی یاری می بخشد و به مانند باران پاکیزه موجب رویش سبزه ها و گل های معطر در وجود آدمی می گردد. اصـحـاب کـهـف که دغدغه حفظ ایمان و معنویت خود را داشتند، وقتی از خواب طولانی بیدار شدند، به دنبال غذایی بودند که پاک و پاکیزه باشد و سبب خاموش شدن نور الهی در وجـود آنـان نـگـردد. بر خلاف غذاهای خبیث و حرام که موجب تاریکی قلب ، سنگدلی ، و از بـیـن رفـتـن نـور ایمان می شود. در آیه ای از قرآن آمده است : شیطان می خواهد به وسیله شـراب (غذای پلید) و قمار در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند، و شما را از یاد خدا و در آیـه ای دیـگـر خـوردن مـال حـرام را آتـش خـوردن مـعـرفـی کـرده اسـت : ((کـسـانـی کـه امـوال یـتـیـمان را به ستم می خورند (در حقیقت ) تنها آتش می خورند.)) و این بیانگر نقش غـذای حـرام و خـبیث است که به روح و روان و ایمان فرد خسارت می زند. امام حسین (ع ) با اشـاره بـه یـکـی از عـلل رفتار پست و ناهنجار کوفیان در کربلا می فرماید: ((قد مُلئت بطونکم من الحرام ؛ شکم های شما از حرام پر شده است .)) امـام رضـا(ع ) فـرمـود: ((بـدان کـه نـیـرو و تـوان و روح و روان ، تابع مزاج بدنها می باشد.)) تـوضیح روایت آن که مراد از نفوس ، روح انسان است که چون مرغی اسیر قفس تن اوست . بـه هـر انـدازه کـه مـزاج و جـسـم او سـالم بـاشـد، روح او نـیـز سـالم و کـامـل تـر خواهد بود. روح سالم در بدن سالم است . رمز سلامتی روح و جسم در یک قیاس منطقی ، چنین قابل تبیین است : سلامتی روح ، تابع سلامتی تن است ، و سلامتی تن تابع غذا و تغذیه سالم ، پس سلامتی روح ، تابع غذا و تغذیه سالم می باشد.   بـا تـوجـه بـه پـاره ای از روایـات آثار برخی غذاها بر اخلاق و رفتار آدمی به قرار زیر است : 1. اعتدال در خوردن گوشت موجب خوش اخلاقی ، اعتماد به نفس و شجاعت می شود و افراط در آن قساوت قلب می آورد. 2. شیر، موجب صبوری ، مهربانی ، آرامش و... می شود. 3. عسل ، موجب رشد حافظه ، صافی دل و شفا است . 4. انـگـور، غـم و انـدوه و افـسـردگـی را بـه شـادابـی تبدیل می کند. 5 . خرما، موجب صبر و حلم وبردباری می شود. 6 . زیتون ، حافظه را تقویت می کند. 7. سیب ، موجب تقویت اعصاب و رنگ رخسار می گردد. می شود. 9. هلیم ، نشاط عبادت را افزون می کند. بـی تـردیـد تـغذیه سالم و منطبق با استانداردهای اسلامی نقشی بسزا در سلامت جسم و روح انسان دارد و او را در طی مسیر تکاملی اش یاری می دهد. چه غذایی بخوریم ؟ عـده ای به رژیم گوشتخواری عقیده دارند، هر چند این رژیم بطور مطلق وجود ندارد ولی طرفدارانی دارد. عده ای بر گیاه خواری پای می فشرند و معتقدند انسان گیاه خوار آفریده شده است . گـروهـی نـیـز بـه رژیـم مـیـوه خـواری تـاءکـیـد مـی ورزنـد، بـا ایـن اسـتدلال که ساختار دستگاه گوارش ‍ آدمی به هیچ یک از دستگاه گوارش گوشتخواران ، گـیـاه خواران و دانه خواران شباهت ندارد، انسانها نه خام خوارند و نه نشخوار کننده و نه دارای چینه دان ، پس به ناچار میوه خوارند! ولی در آمـوزه هـای دیـنی هیچ یک از این نظریات به تنهایی پذیرفته نیست . اسلام بر اسـاس ‍ نـیـاز انـسـان و بـا تـوجـه بـه مـحـیـط، سـن ، شـغـل و... بـرای سـبـد غـذایـی او برنامه داده و با تعیین ملاک ها استفاده از همه گروههای غـذایـی را بـا اولویـت دادن به برخی گروههای غذایی توصیه کرده است . چه آن دسته غـذاهـایـی کـه پـس از آفـریـنـش ، طبیعی و دست نخورده وارد بدن می شوند. مانند میوه ها، سـبـزی هـا و چـه فـراورده هـای غـذایـی کـه بـا دست بشر تغییراتی پیدا کرده اند. مانند غذاهای گوشتی ، لبنیات ، پخت غذاها. مـلاک در اسـتـفـاده از مـواد غـذایـی مـطـابـق آمـوزه هـای دیـنـی ، غـذای طـیـب ، حـلال و حـسـن در مـقـابـل غـذای رجـس و خـبـیـث ، حـرام و سـوء دسـتـگـاه گـوارش هـمـاهـنـگـی کـامـل دارد، اطـلاق مـی شـود. لقـمـه پـاکـیـزه که وارد دهان می شود، تحت اراده خداوند، با اعـمـال هـضـم و جـذب تـرشـحـات دهـان و مـعـده بـه مـواد لازم و مـورد نـیـاز بـدن تـبـدیـل مـی گردد. طیّب یعنی سازگار، موافق ، نیکو، شایسته و لذت بخش که در قرآن کریم به جز غذای حلال در مورد همسر خوب ، زمین پاک ، سخن شایسته ،فرزند صالح ، زندگی پاکیزه و شجره طیبه به کار رفته است . غـذای حـلال غـذای پـاک تـشـریـعـی اسـت کـه خـداونـد آنـچـه را بـه مـصـلحـت انـسـان دیـده حـلال کـرده کـه بـا دسـتـگـاه هـاضـمـه هـمـاهـنـگ و مـتـعـادل اسـت . وقـتـی انـسـان غـذای حـلال را بـا نـام خـدا آغاز و با شکر الهی به پایان می برد، یقینا آن غذا موجب سلامتی ، شادابی و شفابخشی او خواهد شد. غالباً واژه حلال و طیب چون ایمان و عمل صالح با هم ذکر شده اند. غـذای حـسـن ، برتر از غذای طیّب و حلال است . خداوند از برخی غذاها مانند: انگور، شیر، عسل و... به وصف حسن یاد کرده و غذای شهیدان را غذای حسن دانسته است . در مـقـابـل غـذاهـای طـیـب ، حلال و حسن ، غذاهای رجس و خبیث ، حرام و سوء قرار گرفته که بـرای انـسـان ضرر و مفسده دارد. نه تنها سلامتی او را به خطر انداخته در خلق و خوی و ایمان او اثر منفی می گذارد. در قرآن به خوردن غذای طیب و حلال سفارش شده و از غذاهای حرام و خبیث منع شده است : یسئلونک ماذا اُحِلَّ لَهُم قل اُحِلَّ لکم الطیّبات . از تـو (ای پـیـامـبـر) مـی پـرسـنـد چـه چـیـز بـرای آنـان حلال است ؟ بگو: غذاهای پاکیزه برای شما حلال است . فـَکـلوا مـِمـّا رزقـکـم الله حـلالا طـیـّبـا و اشـکروا نعمت الله ان کنتم ایّاه پس ، از آنچه خدا روزیتان کرده است ، حلال و پاکیزه بخورید و شکر نعمت خدا را بجا آورید اگر او را می پرستید. ولی غـذای پـلیـد بـرای کـافـران و ابـزار دسـت شـیـطـان مـعـرفـی شـده اسـت . ((کـذلک یـَجـعـَل اللهُ الرّجـسَ عـلی الّذیـن لا یـومنون .)) اینگونه خداوند پلیدی را بر افرادی که ایمان نمی آورند قرار می دهد. بـنـابـرایـن طـبـق آمـوزه هـای دیـنـی انـسـان مـی تـوانـد بـا رعـایـت غـذاهـای حلال و حرام از هر نوع غذایی که پاکیزه و حلال است ، اعم از غذای گوشتی ، پروتئینی و غیر آن بهره ببرد و از غذاهای حرام ، خبیث و مضر برای بدن ، پرهیز کند. چـون سـلول های اعضا و جوارح ، مانند مغز، قلب ، کلیه ، شش ، دست و پا، چشم ، گوش ، مـو، نـاخـن ، پـوسـت و... هـر کـدام نـیازمند غذای خاص خود است که تامین اینها از یک گروه غذایی مشکل است . آنـان کـه خـود را از بـرخـی غـذاهـا مـحـروم مـی کـنـنـد، هـمـیـشـه بـیـمـارنـد، چـون به نیاز سـلول هـای بـدن پـاسـخ نـمـی دهند. پیامبر(ص ) فرمود: ((اثنان علیلان ، صحیح محتم و عـلیـل مـخلط؛ دو کس همیشه بیمارند، انسان تندرستی که رژیم می گیرد و از برخی غذاها پرهیز دارد و انسان بیماری که همه چیز می خورد.)) قـرآن انـسـانـهـایـی را کـه بـرخـی غـذاهـا را بر خود حرام می کنند، سرزنش می کند و می فـرمـایـد: ((قـل مـن حـرم زیـنه الله التی اخرج لعباده والطیبات من الرزق . (اعراف : 32) بگو: چه کسی زینت های الهی را که برای بندگان خود آفریده ، و روزی های پاکیزه را حرام کرده است ؟!)) در آیـه دیـگـر مـی فـرمـایـد: ((یـا ایـهـا الذیـن آمـنـوا لا تـحـرمـوا طـیـبـات مـا احـل الله لکـم ؛ (مـائده : 87) ای مـومـنـان ! غـذاهـای پـاکـیـزه را کـه خـداونـد بـرای شـمـا حلال کرده ، حرام نکنید.)) ((چـه غـذایـی بـخوریم ؟)) روی دو نکته باید تاءکید کرد؛ نخست استفاده از انواع غذاها و دوم پاکیزه خواری .   گروه های غذایی در این بخش به اختصار به برخی گروههای غذایی توصیه شده ، اشاره می کنیم . 1. گوشت ها (پروتئین ها) از مـیـان چـهـارپـایـان ، گـوشـت گـوسـفـنـد، گـاو، شـتر، آهو و برخی دیگر از حیوانات حـلال اسـت و گـوشـت چـهـارپـایـان درنـده خـو، دارای دنـدان تـیـز و چـنـگـال و نـاخـن هـای تـیـز مـانـنـد شـیـر، پـلنـگ ، روبـاه ، کـفـتـار، شـغـال ، گـربـه و... حـرام اسـت . هـمـچـنـیـن گـوشـت چـهـارپـایـان حلال گوشتی که ذبح اسلامی نشده و یا مردار شده اند حرام است . و از حـیـوانـات دریـایـی ، گـوشـت مـاهـی هـای پـولک دار و مـیـگـو حلال است . گوشت پرندگان نیز حلال است جز پرندگانی که فاقد چینه دان و سنگ دان و خـار عـقـب پـا هـسـتـنـد و یـا مـانـنـد عـقـاب و کـرکـس دارای چنگال اند. گـوشـت حـیـوانات حلال گوشت سرشار از پروتئین است که نیاز بدن را تامین می کند و کـمـتـر غـذایـی مـی تـوانـد جایگزین آن شود. در آیات و روایات گوناگونی به خوردن گوشت سفارش شده است . ((والانـعـام خـلقـهـا لکـم ... و مـنـها تاءکلون (نحل : 5)؛ (خداوند) چهارپایان را برای شما آفرید... و از گوشت آنها می خورید.)) در روز عـیـد قـربـان که حاجیان پس از عمال سنگین مناسک نیاز به پروتئین دارند خداوند بـه خـوردن گوشت قربانی دستور داده است . ((فکلوا منه واطعموا البائس الفقیر (حج : 29)؛ و از گوشت آنها (قربانی ) بخورید، و بینوای فقیر را اطعام کنید.)) در جـنـگ خـنـدق پـس از خستگی سربازان اسلام در حفر خندق ، دعوت کرد. در روایت آمده که رسول خدا(ص ) فرمود: ((خیر الادام فی الدنیا و الاخره اللحم ؛ بهترین خوراکی در دنیا و آخـرت گـوشـت است .)) چرا که گوشت موجب روئیدن گوشت بر بدن ، توانمندی ، قدرت بـخـشیدن به بینایی و شنوایی و... می شود. ترک گوشت فساد بدن را در پی دارد. از ایـن رو رسـول خـدا(ص ) فرمود: هر کس چهل روز گوشت نخورده باشد، پس باید پولی قرض کند و گوشت تهیه کرده و بخورد. نـیـز امـام صادق (ع ) فرمود: ((هر کس چهل روز خوردن گوشت را ترک کند، خلق و خوی او بد و زشت می شود.)) لیـکـن بـایـد از افراط در خوردن گوشت و اعتیاد به آن پرهیز کرد. پیامبر(ص ) فرمود: ((هـر کـس چـهـل روز (پـشـت سـرهـم ) گـوشـت بـخـورد سنگدل می شود.)) از روایـات بـرمـی آیـد کـه خـوردن گـوشت هر سه روز یک بار مناسب است . ساباطی می گوید: از امام صادق (ع ) درباره خوردن گوشت پرسیدم ؟ فرمود: هر سه روز (یک بار). ادریس بن عبدالله می گوید: در محضر امام صادق (ع ) بودم ، از گوشت سخن به میان آمد، فرمود: یک روز گوشت بخور، یک روز لبنیات و یک روز چیز دیگری . از مـیان گوشت ها، به خوردن گوشت گوسفند و آبزیان و پرندگان سفارش شده است . بهترین گوشت ، گوشت تازه (لحماً طریا) است . و از خوردن گوشت خام و گوشت خشکیده نمک سود نهی شده است . 2. تخم مرغ حـدود 13 روایـت در مـورد تـخـم مـرغ وارد شده است . زرده تخم مرغ سبک و سفیده آن سنگین اسـت . اگـر تـخـم مرغ به همراه گوشت ، پیاز و روغن زیتون خورده شود، مقوی است ولی خـوردن آن بـه هـمـراه مـاهـی مـضـرّ است ، چنان که اعتیاد به خوردن آن نیز موجب امام صادق فرمود: ((تخم مرغ خوراکی سبک است . دل دادگی به گوشت را فرو می نشاند و عارضه های گوشت را هم ندارد.)) 3. نان ، غلات ، حبوبات و دانه ها در قـرآن بـه دانه ها و غلات تحت عنوان ((زرع و حبّ)) اشاره شده است . ((و هوالذی انشا... الزرع مـخـتـلفـا اکـله (انـعام : 141)؛ و اوست خدایی که (برای شما) انواع زراعت را پدید آورد که با هم متفاوتند. ((فانبتنا فیها حبا (عبس : 27)؛ در آن (زمین ) دانه ها رویاندیم .)) دانه های غذایی ، مایه اصلی تغذیه انسان وانواع حیوانات است . دانه هایی که اگر یک سـال بـراثـر خشکسالی قطع شود، قحطی وگرسنگی تمام جهان را فرا خواهد گرفت . تـعـبـیر به ((حبّا)) به صورت نکره یا دلیل بر اهمیت این ماده غذایی است و یا به تنوع دانه ها اشاره دارد. از میان دانه ها، گندم ، کامل ترین و غنی ترین ماده غذایی است که جای بسیاری از غذاها را مـی گـیـرد. حـضـرت یـوسـف بـرای نـجـات مـردم مـصـر از هـفـت سال قحطی به ذخیره سازی گندم پرداخت . نـان بـهترین خوراکی ، مایه برکت و استواری تن ، خوشبو کنده دهان است وبهترین نان ، نـان سـبـوس دار اسـت کـه دارای فیبر می باشد. پیامبر(ص ) فرمود: ((خداوندا ! برای ما به نان برکت بده و میان ما و آن جدایی میفکن ، اگر نان نبود، نه روزه گرفته بودیم ، نه نماز خوانده بودیم ونه واجبات خدا را انجام داده بودیم .)) امام رضا فرمود: ((برتری نان جو برگندم ، همانند برتری ما بر دیگران است .)) ((برنج غذایی نیکو، سرد و سالم و مهتر غذاها می باشد.)) 4. میوه ها و سبزی ها تـعـلق دارد. در سـوره عـبـس آیـات 25 تـا 32 بـه هـشـت نـوع مواد غذایی گیاهی و نباتی پرداخته است که حاکی از اهمیت و اولویت نبایات و میوه ها در تغذیه انسانهاست . تـاءکـیـد فـراوان بـرخـی آیـات روی زمـیـن و روئیـدنـی هـا و تـقـدم مـیوه ها بر گوشت ها دلیـل دیـگـری بـر اولویـت ایـن گـروه غـذایـی بـر گوشت ها می باشد. همچنین ذکر مکرر خـصـوص مـیـوه هـا از مـیـان غذاهای بهشتی ، به خاطر اهمیت میوه ها در تغذیه و نقش آنها در طـراوت و شـادابـی و نـشـاط انـسـان و هـضم و جذب آسان است ، که نه تنها از نظر علمی بلکه ، در تجربه عمومی مردم نیز به اثبات رسیده است . میوه هایی چون : انگور، انار، خـربـزه ، خـرمـا، سـیـب ، انجیر و... هر کدام از خواص ‍ زیادی برخوردارند که در روایات اسلامی به آنها اشاره شده است مثلا: انار، موجب نورانیت قلب و دور کننده شیطان است ، معده را پـالایـش مـی دهـد، مـقـوی و نـیـروبـخـش اسـت ، غـذا را هـضـم مـی کـنـد و سـبـب اعتدال طبع می شود. انـگـور از مـیـوه هـای بهشتی و یک غذای کامل و داروخانه طبیعی است ، انجیر استحکام بخش ‍ اسـتـخـوان هـا، جـلا بـخـش چـشـم و دل و بـرطـرف کـنـنـده ضـعـف و فـزایـنـده عـقـل و آرامـش اسـت ، خـربـزه شـفای دردها، شستشو دهنده مثانه و معده و دارای هزار برکت می بـاشـد. خـرمـا، شفابخش ، قوی کننده پشت ، افزایش حلم و بردباری ، سیر کننده و رفع کننده خستگی و هفتاد و دو خواص ‍ شفابخش در آن است . سبزی ها نیز علاوه بر زینت سفره از خواص والایی برخوردارند. پـیـامـبـر(ص ) فـرمـود: ((سفره هایتان را به سبزی زینت بخشید، زیرا خوردن سبزی با گفتن بسم الله ، شیطان را می راند.)) فـرمـود: مـگـر نمی دانی که من از سفره ای که درآن سبزی نباشد، غذا نمی خورم ! سبزی بیاور، غلام رفت و سبزی آورد و بر سفره نهاد، پس امام (ع ) دست به سفره گشود و به خوردن غذا مشغول شد. 5 . شیر و لبنیات شیر از غذاهای بهشتی است که در سوره نحل آیه 66 ودیگر آیات به آن اشاره شده است . شـیـر یک غذای کامل و دارای خواص فراوانی است . شیر موجب استحکام استخوان ها، روئیدن گـوشت ، برطرف کننده ضعف و شفای هر دردی است که برای نوشیدن آن هیچ شرط سنی و اقلیمی وجود ندارد. امام علی (ع ) فرمود: نوشیدن شیر، شفای هر دردی ـ جز مرگ ـ است . از مـیـان شـیرها به شیر گاو توصیه شده است . امام علی (ع ) فرمود: ((شیر گاو درمان است .)) از مـیـان فراوده های شیر، خوردن پنیر به تنهایی مضرّ است و از آن نهی شده است . چنان که زیاد خوردن آن موجب لاغری و بیماری است . امـام صـادق (ع ) فـرمـود: ((گردو و پنیر، چون با هم جمع شوند درمان اند، اما اگر از هم جدا شوند درد می شوند.)) و امـام کـاظـم (ع ) در مـورد مـاست فرمود: ((هر کس می خواهد ماست بخورد و ماست او را زیان نـرسـانـد، بـا آن هـضـم کـنـنـده ای (مـثـلا نـانـخـواه ) بـخورد.)) چون ماست طبع سرد دارد، افـزودنـی کـه طـبـع گـرم دارد بـه آن اضـافـه کـنـد، مـانـنـد: نـعـنـاع ، گـل مـحـمـدی ، گـلپـر و... نـانـخـواه در روایـت بـه عـنـوان مثال آمده است . چه زمانی بخوریم ؟ چه زمانی باید غذا خورد؟ و اسلام در خوردن به چند وعده غذا توصیه می کند؟ روایات مربوط به وعده غذایی را می توان به چند دسته تقسیم کرد: 1. بـرخی روایات به دو وعده اشاره دارند. امام صادق فرمود: ((صبحانه و شام بخور و در فـاصـله مـیان آنها چیزی نخور، چرا که موجب تباهی تن است ، مگر نشنیده ای که خداوند می فرماید: و آنان (بهشتیان ) صبحگاهان و شامگاهان ، روزی ویژه خویش را دارند.)) 2. بـرخـی بـر یک وعده و آن هم صبحانه تاءکید دارند، امام صادق (ع ) فرمود: ((مؤ من را بـایـسـتـه اسـت ، تـا غـذا نخورده ، از خانه بیرون نرود، چرا که این کار به او استواری بیشتر می بخشد.)) 3. بـرخـی دیـگـر بـه خـوردن شـام بـویـژه بـرای افـراد سـالخـورده سـفـارش مـی کند. رسـول خـدا(ص ) می فرماید: ((خوردن شام را وامگذارید... من بر امت خویش از این بیمناکم که از واگذاردن شام ، پیری به سراغشان آید، چرا که شام ، موجب نیرومندی پیر و جوان است .)) و برخی روایات به شام خوردن پیامبران اشاره دارد. امام علی (ع ) فرمود: ((شام خوردن پیامبران ، پس از تاریکی شب بوده است .)) امام صادق (ع ) فرمود: ((شام پیامبران پس از نماز عشا می باشد.)) 4. امـام رضـا(ع ) در روایـتـی هـر 8 سـاعـت یـک بار وعده غذایی را از مجموع این چند دسته روایـات چـنـیـن اسـتـنـبـاط مـی شـود کـه دو وعـده غـذایـی ، یـعـنـی اول روز و آخـر روز بـرای خـوردن غـذا کافی است ، و چنانچه در میان روز گرسنه شد از مـیان وعده های غذایی استفاده کند، آنچه در رساله های عملی درباره استحباب غذا خوردن در اول روز و اول شب و خودداری از غذا در بین روز و بین شب آمده ، در تاءیید دو وعده تغذیه است . بنابراین نظریه غالب می بایست روایت امام رضا(ع ) را توجیه کرد. در کنار این روایات ، به روایاتی بر می خوریم که بحث گرسنگی و اشتها را ملاک می دانند و سلامتی انسان را در این می دانند که تا گرسنه نشده غذا نخورد. امـام عـلی (ع ) بـه امـام حـسـن (ع ) فـرمـود: ((بـر سر سفره نمی نشینی ، مگر آن هنگام که گرسنه ای ... اگر این کار را کردی از طبیب بی نیاز می شوی .)) چه مقدار غذا بخوریم ؟ افـراط و تـفـریـط در رسـانـدن غـذا بـه بـدن هر دو ضرر و مفسده دارد. امام رضا(ع ) با تشبیه بدن به زمین می فرماید: بدن انسان ، بسان زمین پاک و آماده برای زراعت است که اگـر در آبـادانی و آبدهی بدان ، مراقبت شود، به گونه ای که آب ، نه فراوان تر از نیاز بدان برسد تا آن را غرقاب و باتلاق کند و نه از اندازه کمتر باشد تا آن را به تـشـنـگـی گـرفـتـار سازد، آبادانی اش استمرار می یابد، اما اگر از آن غفلت شود، به تباهی می گراید و علف هرز در آن می روید؛ بدن چنین حکایتی دارد و تدبیر آن در خوراک و پوشاک چنین است . پـرخـوری و نـیز خوردن پس از سیری ، بدن را باتلاق تجمع میکرب ها می سازد و موجب تباهی تن ، قساوت قلب ، کودنی ، پیامبر(ص ) فرمود: ((مؤ من در یک شکم چیز می خورد و کافر در هفت شکم چیز می خورد.)) امام علی (ع ) فرمود: ((عادت به پرخوری انواع دردها را به همراه دارد.)) و همچنین فرمود: ((از پرخوری پرهیز کنید، چرا که مایه تباهی تن است .)) بهترین رمز سلامتی آن است که انسان با وجود اشتها به غذا از آن دست بکشد. امـام عـلی (ع ) بـه امـام حـسـن (ع ) فرمود: ((اگر می خواهی سالم بمانی و از پزشک بی نـیـاز شـوی ، چهار امر را رعایت کن 1. اگر میل به غذا نداری نخور 2. تا زمانی که سیر نـشـده ای و اشـتـهـا بـاقـی اسـت دسـت از غـذا بـکـش 3. غـذا را پـس از جـویـدن کامل در دهان ، فرو بده 4. قبل از خواب قضای حاجت کن .)) رسـول خـدا(ص ) فـرمـود: ((کـل وانـت تـشـتـهـی وامـسـک وانـت تـشـتـهـی ؛ زمـانـی کـه مـیـل بـه غـذا داری ، غـذا بـخـور و در حـالی کـه هـنـوز میل و اشتها به خوردن داری ، دست از خوردن بکش .)) مـفـهوم آیه شریفه ((کلو واشربوا ولا تسرفوا)) که در نگاه نخست بسیار ساده به نظر مـی رسـد، امروز در رتبه مهم ترین دستورات بهداشتی (و تغذیه سالم ) قرار گرفته اسـت ، زیـرا طـبـق تـحـقـیقات دانشمندان ، سرچشمه بسیاری از بیماری ها، غذاهای اضافی (داخـل مـعـده ) اسـت کـه بـه صورت جذب نشده در بدن باقی می ماند. این مواد اضافی هم بـار سـنـگـیـنـی اسـت بـر قلب و عروق و سایر دستگاههای بدن ، و هم بستر آماده ای است برای پذیرش انواع عفونت ها و بیماری ها. لذا برای درمان بسیاری از بیماری ها نخستین گـام ایـن اسـت کـه ایـن مواد اضافی ، و به عبارت دیگر زباله های تن انسان بسوزند و جـسم پاکسازی گردد. عامل به اصطلاح ((پرخوری )) است و راهی برای جلوگیری از آن جز رعایت اعتدال در (خوردن ) غذا نیست . مـرحـوم طـبـرسـی در تـفـسـیـر مـجـمـع البـیـان مـطـلب جـالبـی نقل کرده است : هارون الرشید طبیبی مسیحی داشت که مهارت او در طب معروف بود. روزی این طبیب به یکی از دانـشـمـندان اسلامی گفت : من در کتاب شما چیزی از طب نمی یابم در حالی که دانش مفید بر دو گونه است : علم ادیان و علم ابدان . او در پاسخش چنین گفت : خداوند همه دستورات طـبـی را در نصف آیه از کتاب خویش آورده است . ((بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید)) و پیامبر ما نیز طب را در این دستور خویش خلاصه کرده است : ((معده ، خانه بیماری ها است و امـسـاک ، سـرآمـد هـمه داروها است و بدنت را از آنچه بدان عادت صحیح داده ای محروم مکن )) طـبیب مسیحی وقتی این سخن را شنید گفت : قرآن شما و پیامبرتان ، برای جالینوس (طبیب معروف ) سخن طبیبانه ای باقی نگذارده اند. امـام رضـا(ع ) فـرمود: ((لو ان الناس قصدوا فی الطعام لاعتدلت ابدانهم ؛ اگر مردم در خوردن غذا میانه رو باشند، بدن های آنان اعتدال پیدا می کند.)) . چگونه غذا بخوریم ؟ در روایـات مـعصومین علیهم السلام و فقه اسلامی ، تحت عنوان ((آداب خوردن و آشامیدن )) به چگونه خوردن غذا پرداخته که به آنها اشاره می کنیم : 1. شـسـتـن دسـت ها قبل از غذا و خشک نکردن با حوله . پیامبر(ص ) فرمود: ((شستن دست ها، پـیـش از غـذا شـفـای تـن و 2. در آوردن کـفـش هـااز پـا هـنـگـام غـذا خـوردن ، رسـول خـدا(ص ) فرمود: ((چون غذا نهاده شد، کفش هایتان را درآورید، چرا که هم رفتاری است زیبا و هم موجب آسایش ‍ بیشتر پاهایتان می شود.)) 3. نـام خـدا بـردن و بـسم الله گفتن ، امام علی (ع ) فرمود: ((برای کسی که برای غذای خود نام خدا را ببرد، ضمانت می کنم که از آن غذا به هیچ درد و رنجی گرفتار نشود.)) 4. بعد از گذاشتن نان در سفره منتظر چیز دیگری نماند. 5 . شروع غذا با دعا و شکر الهی 6 . آغاز کردن غذا با نمک 7. با دست راست خوردن ، با سه انگشت یا بیشتر وبا دو انگشت نخورد. 8 . پاره نکردن نان با کارد و نگذاشتن نان زیر ظروف غذا 9. آغاز کردن از سبک ترین غذاها، مانند، سوپ ، سالاد و... . 10. زیاد نشستن سر سفره و طول دادن غذا خوردن 11. خوردن غذای گرم قبل از سرد شدن 12. پرهیز از خوردن غذای داغ 13. پرهیز از فوت کردن در غذاها و نوشیدنی ها 14. کراهت پاک کردن کامل گوشت استخوان 15. پرهیز از خوردن غذا در حال جنابت 16. برداشتن لقمه کوچک و جویدن کامل آن 17. دست کشیدن از غذا قبل از سیر شدن کامل . 18. پرهیز ازخوردن در حال سیری 19. پایان بردن غذا با نمک 20. خوردن از قسمت جلوی خود 21. نگاه نکردن به صورت دیگران در موقع غذا خوردن 23. دعا کردن پس از غذا 24. به پشت دراز کشیدن پس از غذا و پای راست را روی پای چپ گذاشتن . 25. نخوابیدن بلافاصله پس ازخوردن غذا 26. خلال یا مسواک زدن پس از غذا 27. غسل نکردن با آب سرد پس از خوردن ماهی 28. خـوردن چـنـد خـرمـا یـا مـقـداری عـسـل (یـا چـیـز گـرم ) پـس از خـوردن مـاهـی قبل از خواب 29. شستن گوشت قبل از پختن 30. نخوابیدن بلافاصله پس ازخوردن ماهی تازه 31. شستن میوه با آب 32. خوردن میوه در فصل خود 33. خوردن میوه با پوست (برخی میوه ها) 34. دور نیاختن میوه پیش از خوردن کامل آن . . آداب آشامیدن 1. گفتن بسم الله پیش از آشامیدن والحمدالله بعد از آن 2. آشامیدن به سه نفس و مکیدن آن و سر نکشیدن یکجا 3. ایستاده آب آشامیدن در روز ونشسته آشامیدن در شب 4. آشامیدن آب به صورت ولرم 5 . ندمیدن در آب 6 . نیاشامیدن آب با دست چپ 7. نیاشامیدن آب در بین غذا 8 . نیاشامیدن آب در پی چربی و غذای چرب 9. نیاشامیدن آب از کنار دسته ظرف یا لبه شکسته آن 10. یـاد کـردن حـضـرت ابـاعبدالله و اهل بیت او و لعن قاتلان او 11. نیاشامیدن آب سرد پس از خوردن چیز گرم و شیرینی . 12. نیاشامیدن آب فراوان 13. نیاشامیدن آب سرد در حمام 14. بستن دهانه ظرف آب خـلاصـه آنـکـه غذا و تغذیه نقش موثری در سلامتی و شادابی جسم و جان دارد و مستقیم و غـیـر مستقیم بر اخلاق و رفتار آدمی تاءثیرگذار است به شرط آن که بدانیم چه غذایی بخوریم ؟ چه مقدار بخوریم ؟ در چه زمانی بخوریم ؟ و چگونه بخوریم ؟ . کلمات کليدي: رژیم غذایی ،تغذیه ،غذا ،گروه‌های غذایی ،وعده غذایی ،آداب خوردن ...................................................................................................................... منبع: مجله  حصون  - شماره 15

اطعمه و اشربه از نظر اسلام و تطبیق آن با بهداشت اسلامی – پایانامه

بسم الله الرحمن الرحیم  اطعمه و اشربه از نظر اسلام و تطبیق آن با بهداشت اسلامی پایان‌نامه    دانشگاه فردوسی مشهد . 1377 . کارشناسی ارشد استاد راهنما: مهدی صانعی  دانشجو: طاهره سرورطاهرآبادی   چکیده: در این جزوه مطالب به سه بخش تقسیم می‌شود: بخش اول: خوردنیها بخش دوم: آشامیدنیها بخش سوم: جواز خوردن محرمات به هنگام اضطرار. بخش اول خود به پنج فصل و بخش دوم به سه فصل تقسیم می‌شود. فصل اول در رابطه با فلسفه احکام در اسلام می‌باشد. در فصل دوم درباره فلسفه غذا خوردن آداب غذا خوردن - پروتئین و اهمیت و منابع آن - چربیها و اهمیت آنها - مواد معدنی و منابع آنها بحث شده است . در فصل سوم ابتدا گوشتهای حلال از نظر اخبار بیان شده است سپس به اهمیت خوردن گوشت از جهت بهداست و اسلام اشاره شده است و همچنین مضرات افراط در گوشتخواری - حیوانات دریا - اهمیت خوردن ماهی - حکم حیوانات دریا نیز مورد بحث قرار گرفته است . فصل چهارم در مورد گوشت پرندگان است که در این فصل مسائلی همچون : ارزش گوشت پرندگان از جهت بهداشت - راه تشخیص پرندگان حرام از حلال گوشت - پرندگان حرام گوشت و انواع آنها - پرندگان مکروه گوشت - پرندگان حلال گوشت - تخم پرندگان - حشرات از جهت بهداشت - حکم حشرات - حکم حشرات موجود در ماکولات مورد بررسی واقع شده است . فصل پنچم در مورد حیوانات زمینی است . که مباحث زیر در این فصل مطرح شده است : حیوانات حلال گوشت - حکم جنین چهار پایان - حیوانات مکروه گوشت - حیوانات حرام گوشت - حرمت عارضی حیوانات حلال گوشت - حکم حیوان حلال گوشتی که شراب و ادرار نوشیده - استبرای حیوانات - تحریم مردار و علت آن - حکم شیر مردار - اجزایی که از میته پاک است . اختلاط مردار با مذکی - محرمات از ذبیحه - مکروهات از ذبیحه - اعیان نجس و حکم آنها - سموم و انواع آن از جهت بهداشت - سیگار و مضرات آن - تریاک و مضرارت آن. بخش دوم که در مورد آشامیدنیها است دارای 2 فصل است : فصل اول در مورد آشامیدنیهای حلال است از جمله: آب - شیر و اهمیت آن در قرآن و روایات و بهداشت - مزایای شیر مادر - مشتقات شیر (ماست و پنیر) - عسل و منافع آن - سرکه و فوائد آن - آب میوه‌ها و میوه‌ها فصل دوم در مورد آشامیدنیهای حرام از جمله: خمر و حکم آن - مضرات خمر - انواع خمر - تهیه شراب از دو جنس و حکم آن - حکم خون و ضررهای آن از جهت بهداشت - انواع ادرار و حکم آن - شیر حیوانات حرام گوشت - حکم مایعات متنجس می‌باشد. بخش سوم که بخش نهایی جزوه است دارای 3 فصل اول در ارتبا با اضطرار و خوردن محرمات است . فصل دوم در مورد ذبایح کفار و فصل سوم درباره مشارکت با کفار در اکل و شرب می‌باشد. .................................................................................................. آدرس فایل: file:///C:/Users/NP/Downloads/article_cd62e546-d7a9-4653-aa7c-ff02a95ec803.pdf

جایگاه فرهنگ تغذیه و نقش در آن تمدن اسلامی از دیدگاه امام رضا

بسم الله الرحمن الرحیم جایگاه فرهنگ تغذیه و نقش در آن تمدن اسلامی از دیدگاه امام رضا . امروزه تغذیه از امور مهم انسانی و تمدنی است که توجه به ابعاد مختلف آن می‌تواند در پیشرفت تمدنی و تعالی فرهنگی مؤثر باشد. از این گذر بهداشت فردی و برخورداری از پاکیزگی در تغذیه نیز همانند ابعاد دیگر بهداشت فردی که منجر به استقرار بهداشت در جامعه است از اساسی‌ترین آموزه‌های دین اسلام است که اهل بیت (ع) به ویژه حضرت علی بن موسی الرضا (ع) به آن توجه ویژه داشته‌اند. . . به مناسبت میلاد سراسر نور هشتمین ستاره آسمان ولایت و امامت با حجت‌الاسلام والمسلمین امیرعلی حسنلو نویسنده کتاب «تغذیه و پوشش در سیره امام رضا (ع)» درباره «جایگاه فرهنگ تغذیه و نقش در آن تمدن اسلامی از دیدگاه امام رئوف (ع)» گفت‌وگو کردیم که مشروح آن در ادامه می‌آید: . تغذیه در شکل‌گیری بنیان آدمی موثر است حکمت این همه توجه به بهداشت تغذیه در اسلام در چیست؟ از آنجایی که تغذیه تأثیر اساسی در شکل‌گیری شخصیت، روان و هویت آدمی دارد؛ بنیان انسان قبل از پیدایش وجودی وابسته به امر تغذیه و بهداشت غذایی است. اگر وجوداولیه آدمی از تغذیه حلال شکل گرفته باشد، بسیاری از مسائل دیگر که پس از مراحل جنینی در پیش روی اوست، قابل کنترل و اصلاح خواهد بود. وقتی اعضای بدن از تغذیه حرام پیدا و پرورده شد. استعداد رسیدن به مراتب معنوی و انس با خدا و اولیا در او نخواهد بود؛ چون پرتو نور عالم بالا به دلی تابد که دودهای سیاه وتیره غذای حرام او را تاریک نکرده باشد. رهبران دینی آغاز تربیت دینی و تربیت اصولی را از این مرحله می‌دانند و به اهمیت مسأله تغذیه در شکل‌گیری بنیان آدمی و کارساز بودن آن در سعادت و موفقیت او اشاره و به دقت در این مرحله و انتخاب درست بر اساس موازین شرعی تأکید کرده‌اند. در تبیین جایگاه تغذیه با وجود معیارهای اساسی و مبانی مشترک، تفاوت ماهوی  بین نگرش و سیره ائمه نیست. از آن رو که ابعاد مختلف زندگی آن‌ها به علل متعددی به صورت جزئی مورد توجه قرار نگرفته یا به نوعی این مسائل برای علاقه‌مندان به سیره آن‌ها نامشخص بوده و یا به هر دلیل گزارش‌های محدود و اندکی در این موضوع وجود دارد. به ویژه درباره این موضوع از امام رضا (ع) روایات اندک و انگشت شمار است. اما با وجود محدودیت گزاره‌های روایی نکات کلیدی و مهمی می‌توان در زمینه بهداشت و تغذیه به دست آورد. آلودگی روح متأثر از آلودگی جسمی و تغذیه است با اشاره به این مقدمه، معارف رضوی درباره  تأثیر تغذیه در جسم و روح چه مواردی را مطرح می‌سازد؟ آنچه در دیدگاه و توصیه‌های حضرت وجود دارد، به منزله شاخه‌های مهمی از روش‌های صحیح تغذیه و بهداشت غذایی است. به همین خاطر فرمایشات حضرت (ع) از روی  علم و آگاهی بی‌مانند به این موضوعات است. وقتی مأمون از حضرت راهنمایی درباره سلامت و تغذیه درخواست کرد، امام رضا (ع) رساله‌ای موسوم به «ذهبیه» را برای او نوشت که مملو از علوم بی‌بدیل برای زیست سالم و تندرستی است. در ادامه به تبیین فرهنگ تغذیه و بهداشت در اسلام با نگاه تمدنی معطوف به مؤلفه‌های رویکرد ویژه امام رضا (ع) اشاره می‌کنم: انسان دارای ۲ بعد حیاتی؛ جسمی و روحی است. رشد او نیز ۲ بعدی است. جسم انسان به عنوان کالبد و قالب و به اصطلاح حکمای اسلامی  مرکب روحی است که وجود او را به عنوان انسان مفهوم خاص داده و او را از سایر موجودات متمایز می‌سازد. روحی که در کالبد انسان مستقر است، مدرک، محرک، دارای نوسان و متأثر از دریافت‌های پیرامون است. تغذیه انسان که عامل تأثیرگذار در حیات حیوانی اوست در روح او مؤثر است. توجه به تغذیه در حیات انسان تا حدی ضروری است که تأمین‌کننده سعادت و شقاوت او و نسل آینده او می‌تواند باشد. بر این اساس بی‌تردید روح انسان تحت تأثیر کنش‌های جسمی است که به منزله مرکب اوست، اگر در مسائل تغذیه اهتمام نباشد و هر نوع غذایی که برای حیات جسم مورد استفاده قرار گیرد، علاوه بر بیماری جسمی که سلامتی را تهدید می‌کند، بیماری روحی حاصل از تغذیه غیر اصولی نیز انسان را در رنج و عذاب قرار می‌دهد. چرا که روح و جسم در نوع کنش و انعکاس تأثیر متقابل دارند. از این رو معصومان به پیوستگی بین دو عنصر توجه داشته و برای مصون ماندن روح از تأثیرات منفی که از تغذیه به او می‌رسد، دستورات ویژه در امر تغذیه و تأمین آن دارند. اصول مهم و مشترکی در روش و نگرش ائمه در مسائل تغذیه وجود دارد، رعایت این اصول، تأمین کننده‌ تعالی روح و در نتیجه سعادت انسان است. جمله‌ معروف امام حسین (ع) در روز عاشورا خطاب به سپاه کوفه که برای کشتن او گرد آمده بودند، بیانگر این واقعیت است. وقتی امام برای هدایت و پند و اندرز آنان بر آمد، غوغا کردند تاصدای پند امام به گوش آن‌ها نرسد. به آنان فرمود: شکم‌های شما از غذای حرام اشباع شده و خون و پوست و گوشت شما از این لقمه‌های حرام به وجود آمده دیگر امیدی به هدایت شما نیست. بنابراین آلودگی روح متأثر از آلودگی جسمی و تغذیه است. امام رضا (ع) درباره‌ فلسفه حرمت خون به جهت تأثیرات منفی آن در روح انسان می‌فرماید: «… سبب آن این است که جنون و سنگدلی و بی‌مهری و فقدان عاطفه و قساوت قلب را به حدی در انسان ایجاد می‌کند که ممکن است خورنده خون و کسی که در تغذیه او خون وجود دارد و به عبارتی خون‌خوار است؛ پدر و مادرش را بکشد». در این باب روایات فراوانی وجود دارد که پیشوایان دینی ما  به تأثیر خوراکی‌های ناپاک، غیر مباح ، پاک و مباح در روح اشاره کرده‌اند که بیانگر ضرورت توجه به امر تغذیه در نگرش و روش آن بزرگان است. در آزمایشگاهی تغذیه در سلامت ذهنی و روانی افراد، مورد مطالعه قرار گرفت. به این افراد توصیه شد مصرف غذاهایی را که برای خلق‌و‌خو استرس زا هستند، قطع کنند و همزمان مقدار غذاهایی را که از ذهن و خلق فرد حمایت می‌کنند افزایش دهند. موادغذایی که برای خلق فرد، استرس‌زا یا تنش‌زا محسوب می‌شوند، شامل شکر، کافئین موجود در قهوه، الکل و شکلات(در صورت مصرف بیش از حد) است. در حالی که می‌توان برای مواد غذایی حمایت‌کننده خلق و خو به آب، سبزی، میوه و ماهی اشاره کرد. ۸۸ درصد افرادی که از رژیم های غذایی حمایت کننده خلق‌و‌خو استفاده کردند، از نظر ذهنی و روانی، وضعیت بهتری پیدا کردند. ۲۶ درصد آن‌ها اظهار داشتند تغییر خلق و خو در آن‌ها کمتر شده است. در ۲۶درصد دیگر تعداد حملات پانیک (هراس) و اضطراب کمتر شده بود و ۲۴ درصد دیگر عنوان کردند کمتر دچار حالت افسردگی شده‌اند. امام رضا (ع) می‌فرماید: «هیچ عبادتی بهتر از نگهداشتن شکم از مال حرام و پاکدامنی نیست» و نیز فرمود: «حق شکم تو آن است که آن را ظرف حرام قرار ندهی». چگونه یک کارگر ثواب جهاد را می‌برد+ پاسخ امام رضا (ع)  با این اوصاف رابطه کسب و کار با تغذیه حلال از دیدگاه امام رضا (ع) چیست؟ کسب حلال از آن جهت که به رزق و روزی انسان مرتبط است و هدف اصلی انسان از کسب در مرحله اول تأمین تغذیه خود و فرزندان است از اهمیت بیشتری برخورداراست که پیشوایان دین به داشتن شغل حلال و مناسب شأن توصیه و تأکید کرده‌اند. امام رضا (ع) نیز کارگری را که برای امرار معاش، تأمین نیازها و غذای خانواده تلاش می‌کند او را همدوش مجاهد فی سبیل الله و او را به منزله جهادگری می‌داند که در میدان جنگ و جهاد در رکاب پیامبر(ص) جنگیده باشد. بی‌گمان اگر کسب و شغل انسان از راه حلال نباشد، تأمین خوراک حلال امکان پذیر نخواهد شد. از این روی در فقه اسلام و تشیع بحثی به عنوان مکاسب وجود دارد و مکاسب حلال از حرام تفکیک شده و فلسفه حرمت وحلیت آن‌ها مورد بحث وکنکاش قرار گرفته است. در سیره رضوی توجه به فرهنگ غذای نیازمندان را می‌بینیم. توجه به این امور چه بازتابی در جامعه اسلامی خواهد داشت؟ امام رضا (ع) در مدینه به فقیران سرکشی و از آنان حمایت و برای آن‌ها غذا و خوراک تأمین می‌کرد. پس از اینکه حضرت (ع) به مرو منتقل شد و تحت مراقبت قرار گرفت، سرکشی به فقیران به صورت حضوری با محدودیت مواجه یا اساساً منع شد. مؤمنان فقیر در فرصت‌های پیش آمده در منزل آن حضرت حضور یافته و برای رفع مایحتاج و نیازمندی‌ها استمداد می‌کردند و گاهی حضرت سفره‌ای را مهیا می‌کرد و در آن از همه نوع غذا آماده می‌‌کرد و فقرا را دعوت کرده و این آیه را تلاوت می‌فرمود: «فلا اقتحم العقبه، و ما ادریک ما العقبه، فک رقبه، او اطعام فی یوم ذی مسغبه….». منظور از «اقتحام عقبه» انفاق‌هایی که مؤمن برای دیگران کرده، چنانکه در ادامه آیه «عقبه» را تفسیر می‌کند. سیره‌ همه اهل بیت (ع) توجه به تأمین خوراک فقرا بوده است، از این رو می‌توان دریافت که توجه و اهمیت به خوراک و تغذیه در نگرش و روش آنان به عنون یک ضرورت حیاتی مطرح بوده است. این قاعده واصل باید در تمدن اسلامی فرهنگ ثابت و محور همه متمکنان جامعه باشد. در این جامعه که بینش آن اینگونه بنا شده، هرگز مقهور سیاست‌های دشمنان دین نخواهد شد و همواره خودکفا بوده و برکات زمین وآسمان از آن رویش وریزش خواهد کرد. جامعه‌ای که متمکنان آن، از محرومان بی‌خبر و بی‌درد نسبت به درد وگرسنگی آنان باشند، یک جامعه دینی متمدن نیست. بلکه جامعه‌ای مترف است که به سوی انحطاط در حرکت است. زراندوزی و سکه‌بازی در فرهنگ اسلام جایی ندارد و هیچگاه در اسلام چنین تمدن‌هایی پا برجا نبوده‌اند. ۸ مورد درباره آداب تغذیه از منظر امام رئوف/ در ابتدای غذا نمک و سرکه بخورید درباره آداب تغذیه چه دستوراتی از حضرت رضا (ع) به ما رسیده است؟ پیشوایان دینی گاهی آغاز خوردن را با نمک و گاهی با سرکه و گاهی با هر دو توصیه کرده‌اند. امام رضا (ع) در خراسان که تقریباً منطقه‌ای سردسیر و دارای فصول سرما و گرمای مشخص است با سرکه غذا خوردن را آغاز می‌کردند و به اصحاب خود نیز چنین توصیه می‌فرمایند. چون بر اساس علوم تجربی امروز ثابت شده است که در نقاط سردسیری افتتاح با سرکه خیلی مناسب است. چون چاشنی‌های ترش مانند سرکه و آبلیمو سبب تعریق و کاستن جذب مواد ازته می‌‌شود و لذا تناسب غذایی و وجود و عدم مواد ازته و وضع سفره را نیز شاید فراموش کرد. معده محتویات خود را خالی نمی‌کند تا اینکه اسید موجود در معده خنثی شود و حتی اگر به کسی نمک هیپوتنیک بدهیم، سبب تخلیه معده نمی‌شود. تنها غذایی که می‌تواند نقش هر دو خاصیت (اسید و قلیا) را در معده داشته باشد، مواد بیاض البیضی است. زیرا پروتئین‌ها خود از اسیدهای آمینه‌اند که اسیدهای آمینه خود خاصیت اسیدی قلیایی دارند و بر حسب احتیاج عامل مربوطه را به کار می‌اندازند و حتی با آنکه اسیدند اسید را هم خنثی می‌‌کنند. سرکه حاوی چندین نوع اسید آمینه است ـ سدیم و کلر ـ دو عنصر موجود در نمک برای توازن و تعادل دستگاه گوارش؛ سدیم در انقباض عضلانی و هدایت موج عصبی ذی‌نفوذ بوده و در نقاط گرم مرطوب انقباض دردناک عضلانی یا شکمی و ضعف و ناتوانی با خوردن نمک برطرف می‌‌کند. نمک جای کلرورهایی که در انساج از بین رفته‌اند را می‌گیرد. دفع مواد غیر قابل جذب بدن را آسان می‌کند. بدن را تقویت و غذا را خوشمزه می‌سازد. افراط در خوردن نمک و شور خوردن غذاها نیز زیان‌های غیر قابل جبران را در پی دارد و همچنین افراط در خوردن سرکه احتمال بروز برخی از عوارض جسمی شود. بنابراین با وجود همه خصایص و ویژگی‌های خوراکی در این دو خوراک، نباید در خوردن آن‌ها افراط و تفریط کرد. با این وجود به برخی مسائل بهداشت و آداب تغذیه از دیدگاه امام رضا (ع) اشاره  می‌کنم: ۱ ـ شستن دست‌ها و داشتن وضو هنگام حضور بر سر سفره غذا ۲ ـ خشک نکردن دست‌ها در آغاز غذا (عدم تماس دست با دستمال و حوله بعد از شستن) ۳ ـ آغاز خوردن با نمک و سرکه ۴ ـ یاد نام خدا و گفتن جمله «بسم الله الرحمن الرحیم» ۵ ـ امام رضا (ع) می‌فرماید: پس از صرف غذا (بعد از چند قدم حرکت مثل کمک به جمع سفره یا شست‌وشوی ظرف غذاها یا رفتن برای شستن مجدد دست‌ها و.. ) برای هضم آسان به پشت خوابیده و پای راست را روی پای چپ بگذارید تا در سرعت هضم غذا شما را کمک کند و با شکم پر هرگز به راست و چپ نغلتید که برای معده عوارض خطرناک دارد. (از علل زخم اثنا عشر و معده و برگشت غذا شمرده شده) ۶ ـ امام رضا (ع) در دستور بهداشتی دیگر فرمود: «هنگامی که گرسنه هستید غذا بخورید و به محض اینکه احساس سیری کردید از سر سفره برخیزید». سه دستور کلی در اسلام وارد شده که مراعات آن‌ها سلامتی جامعه اسلامی را از تمامی بیماری‌ها بیمه می‌کند: الف ـ احساس گرسنگی قبل از غذا خوردن ب ـ دست از غذا کشیدن قبل از سیری کامل ج ـ (پرهیز از شکم‌بارگی و پرخوری) به حد تأمین نیاز، کم خوردن و خوردن یک نوع غذا که موافق با مزاج و معده باشد، اگر غذایی با مزاج ناسازگار است. خوردن آن خلاف بهداشت است. ۷ ـ یکی از اصحاب امام رضا (ع) گوید: ما همراه امام رضا (ع) گوشت کله (بدون پاچه چون خوردن پاچه کراهت دارد) خوردیم و حضرت (ع) پس از آن شربت قاووت تناول کرد و فرمود: به هضم آن کمک می‌کند. ۸ ـ خواندن دعا پس از پایان غذا خوردن که کوتاه‌ترین آن شکرگزاری با جمله «الحمدلله» است. تفصیل آن اینگونه است: «الحمد للَّه الّذی یطعم و لا یطعم و یجیر و لا یجار علیه و یستغنی و یفتقر إلیه. اللّهمّ لک الحمد على ما رزقتنا من طعام و إدام فی یسر منک و عافیه بغیر کدّ منّی و لا مشقّه. بسم اللَّه خیر الأسماء، بسم اللَّه ربّ الأرض و السّماء، بسم اللَّه الّذی لا یضرّ مع اسمه شی‏ء فی الأرض و لا فی السّماء و هو السّمیع العلیم. اللّهمّ أسعدنی فی مطعمی و مشربی هذا بخیره و أعذنی من شرّه و أمتعنی بنفعه و سلّمنی من ضرّه». فرهنگ وعده‌های غذایی/ سالمندان وعده شام را حذف نکنند درباره زمان وعده‌های غذایی نیز چیزی ذکر شده است؟ نظم در تمام امور از جمله اصول مسلم زندگی حضرات اهل بیت (ع) بوده است. داشتن برنامه تغذیه منظم نیز بی‌گمان در برنامه‌های آنان بوده است. از این رو رعایت وعده‌های غذایی در اسلام بیشتر به مضمون آیه کریمه توجه شده است «و لهم رزقهم فیها بکره و عشیا»؛ روزی آن‌ها صبح و در شامگاه  معین شده است. خوردن صبحانه را ضروری می‌دانستند و خودشان به آن عمل می‌‌کردند. چنان که در سیره همه پیشوایان  این پایبندی منعکس شده است. کم خوردن ضمن اینکه مانع و پیشگیری‌کننده از بسیاری از بیماری‌ها است سبب عمر طولانی نیز می‌باشد. چون بدن و اعضای بدن به جهت پرخوری در معرض استهلاک و نابودی قرار می‌گیرند. لذا مراقبت در خوردن از حیث کم و کیف غذا از دستورات اکید بهداشتی در فرهنگ اهل بیت (ع) است. امام رضا (ع) در نامه‌ای که به مأمون نوشت. برای هر فصلی وعده غذای خاصی معین شده است. شاید مناسب‌تر باشد که برای هر صنف به تناسب اشتغال نیز وعده تغذیه خاص در نظر گرفت. از آنجایی که برخی فصل‌ها دارای روزهای طولانی هستند که مصرف غذا به ویژه برای کسانی که کاربدنی سنگین مانند کشاورزی دارند، نیازمندی به غذا سه وعده یا بیشتر است. اما در روزهای کوتاه و برای کسانی که تحرک و تلاش بدنی کمتری دارند، نیازمندی کمتراحساس می شود. بر اساس دیدگاه امام رضا (ع) غذا خوردن و تغذیه به نیاز بدن بستگی دارد و این مسأله دراسلام یک اصل مسلم است که تغذیه جهت تأمین نیاز و ضرورت است. هر گاه بدن نیاز به غذا پیدا کرد و احساس گرسنگی کرد. باید غذای آن را تامین و تهیه کرد. از این رو در روایات اسلامی گزارش شده که وقتی گرسنگی کامل داشتید، غذا بخورید و هرگز با شکم پر غذا نخورید که منشا بیماری‌های گوناگون است. از طرفی پرخوری و مصرف بیش از نیاز غذا در اسلام از مصادیق اصراف و مورد مذمت فراوان قرار گرفته است. آنچه در دیدگاه امام رضا (ع) مورد توجه قرار گرفته، درباره وعده غذایی، ضرورت وعده غذایی شامگاه برای همه به ویژه سالمندان است که از نظر علمی موضوع شگفت‌انگیز و امربهداشتی ضروری برای سالمندان است که در نگرش امام (ع) نباید این وعده غذایی از آنان ترک شود. تأکید به غذای شامگاه برای عموم مردم در نظر امام وجود دارد. امابرای سالمندان تأکید زیاد شده که با شکم خالی به بستر خواب نرفته و استراحت نکنند. اگر بخواهید گفته‌های خودتان را در این مصاحبه جمع‌بندی کنید، چه خواهید گفت؟ فرهنگی که در مکتب اهل بیت (ع) برای رعایت بهداشت در تغذیه مقرر شده است، در صورت رعایت آن‌ها تمدن اسلامی به ترقی خود در ابعاد دیگر بالنده و رشد خواهد کرد. چون جامعه‌ای به ترقی، آسایش ، رفاه و تمدن متعالی راه می‌یابد که انسان‌ها در آن بیمار نباشند و بهترین پیشگیری از بیماری‌ها رعایت بهداشت تغذیه و کم و کیف غذاهاست. شیوع و بالا بودن آمار بیماری‌هایی چون دیابت، چربی خون، انواع سکته‌ها و بیماری‌های صعب العلاج همه متأثر از عدم توجه و اصلاح امر تغذیه است. برای اصلاح امر تغذیه و رسیدن به بهداشت و ترقی بهتر است به سیره و سبک زندگی اهل بیت (ع) و آموزه‌های قرآن کریم که سیره همه آن‌ها ملهم از این کتاب بی‌نظیر است. توجه بیشتر و به دستور «فلینظر الانسان الی طعامه» عمل کنیم تا زندگی شاد و زیبا داشته باشیم. ....................................................................................................... منبع: فارس

بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی از دیدگاه قرآن و احادیث

بسم الله الرحمن الرحیم  بررسی اهمیت حفظ اکوسیستم های جنگلی و مراتع در افزایش بازده امنیت غذایی . از دیدگاه قرآن و احادیث . .   فرزانه کازرانی  - استادیار پژوهشی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران . چکیده مقاله: بیان مساله: محیط زیست یکی از محورهای مهم توسعه پایدار به حساب می آید و در این بین جنگل ها و مراتع جزئی از منابع طبیعی تجدید شونده در محیط زیست می باشند که چرخه غذایی پیچیده ای بر آنها حاکم است. این منابع سرمایه ای طبیعی و موهبتی بزرگ می باشند که خداوند متعال به بشر ارزانی داشته تا همه انسان ها و موجودات از آن بهره مند باشند؛ بنابراین حق بهره مندی از آن را باید از مصادیق مهم حقوق بشر دانست. هدف پژوهش: از این رو هدف کلی این پژوهش بررسی اهمیت حفظ پوشش گیاهی جنگلها و مراتع از دیدگاه قرآن و فقه دینی می باشد و سعی بر این است که اهمیت اکوسیستم های جنگلی و مراتع را در زندگی بشر براساس آیات قرآن و روایات ائمه اطهار توجیه کرد. روش و چگونگی انجام پژوهش: تحقیق به صورت فیش برداری با بررسی و مطالعه آیات قرآن و بهره گیری از تفاسیر معتبر و احادیث ائمه اطهار انجام شد و به بحث در مورد اهمیت حفاظت از اکوسیستم های جنگلی و مراتع می پردازد. یافته ها و نتیجه گیری: بخش جنگلداری فائو بیان نموده است که ما می توانیم امنیت غذایی را با افزایش بازده اکوسیستم، یکپارچه سازی منابع جنگلی و جلوگیری از گسترش کشاورزی در مناطق جنگلی تقویت کنیم. طبیعت و به ویژه جنگل ها و مراتع در شریعت مقدس اسلام از جایگاهی ویژه ای برخورداراند. قرآن کریم در بسیاری موارد به لزوم استفاده صحیح از منابع طبیعی و حفظ اعتدال در بهره برداری از آنها تاکید نموده است. در قرآن یکی از مصادیق فساد در زمین تخریب، قطع و سوزاندن منابع طبیعی از جمله جنگل ها و مراتع می باشد و براین اساس، تجاوز و تعدی به طبیعت عذاب اخروی و مسئولیت دنیوی را در پی خواهد داشت. در روایات اسلامی، زمین منبع خیر و برکت و همچون مادری مهربان دانسته شده که نگهداری آن بر همگان لازم است. رسول خدا می فرمایند: از زمین محافظت نمائید، چرا که زمین اصل و منشا شماست و نیز می فرمایند: جز به هنگام ضرورت، درخت را قطع نکنید . تاکید خداوند در قرآن به لزوم حفظ منابع طبیعی و نیز آموزه های ائمه اطهار حاکی از شدت توجهی است که خداوند نسبت به حفظ محیط زیست به عنوان ظرف رشد و تکامل انسان دارد بنابراین باید در راستای حفظ و حراست از این نعمت های خدادادی تلاش کرد. کلیدواژه‌ها: امنیت غذایی، محیط زیست، جنگل ها، مراتع، قرآن، احادیث .......................................................................................................... https://www.civilica.com/Paper-QSBHF02-QSBHF02_117.html

جهت گیری بهداشت تغذیه با تاکید بر آموزه های قرآنی

بسم الله الرحمن الرحیم  جهت گیری بهداشت تغذیه با تاکید بر آموزه های قرآنی . رحمت اله مرز بند  محمد علی افضلی .  مقاله تمام متن : pdf    چکیده:    سلامت در فرهنگ متعالی اسلام از ارزش والایی برخوردار است. تا جایی که خداوند، قرآن را کتاب هدایت و سلامت معرفی می‌کند. مطالعه در قرآن حکایت از رهنمودهای مختلف بهداشتی در مورد سلامت دارد. یکی از رویکردهای قرآن در حفظ و ارتقائ سلامت، توصیه‌های تغذیه‌ای در آیات متعدد است، هدف از این پژوهش، شناسایی جهت گیری بهداشت تغذیه در ارتباط با سلامت با تاکید بررویکرد قرآنی است.   پژوهش حاضر مبتنی بر روش تحلیلی اسنادی و مفهومی است. در این راستا، ابتدا با مراجعه به منابع تفسیری و حدیثی، و نیز جستجو در بانک‌های اطلاعاتی از قبیل Sid, magiran, Noormags, iranmedex اطلاعات لازم مبتنی بر سوالات تحقیق گردآوری شد. در نهایت مطالب گردآوری شده با توجه به اهداف و سوالات پژوهش، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در قالب یک جدول نیز ارائه شده است.   آموزه‌های وحیانی، توجه به سلامت جسمی را با در نظرگرفتن اصول تنوع غذایی، ایمنی و طیب بودن مورد توجه قرار داده است و با دعوت به غذای حلال و پرهیز از غذای حرام و نیز پذیرش خداوند به عنوان رزاق حقیقی، معنویت در سلامت را جستجو می‌کند. این نگرش معنوی، شاخص‌های سلامت روان از قبیل آرامش، اخلاق مداری و عمل صالح را به نبال دارد امری که در قرآن بر آن تاکید شده است. توزیع عادلانه غذا در جامعه اسلامی، از دیگر آموزه‌های قرآنی است که با آن سلامت اجتماعی تامین می‌شود . لذا جهت گیری رهنمودها ی بهداشت تغذیه در قرآن، در راستای تحقق سلامت جامع نگر است.   از آنجا که در آموزه‌های وحیانی، تغذیه سالم در بردارنده جهت گیری‌های جسمی، روانی ، معنوی و اجتماعی است. ضروری است که رویکرد تغذیه‌ای اسلام مورد توجه سیاست گذاران عرصه سلامت قرار گیرد تا سلامت واقعی یا جامع نگر در جامعه حاصل گردد. واژه‌های کلیدی: معنویت، تغذیه، سلامت روانی، غذای طیب ...................................................................................................... منبع: نشریه دین و سلامت - دوره ۱، شماره ۱ - دانشگاه علوم پزشکی مازندران - ساری

امنيت غذايي از دیدگاه قرآن كريم

بسم الله الرحمن الرحیم امنيت غذايي از دیدگاه قرآن كريم . علي رزاقي . دریافت متن کامل مقاله: pdf . چکیده: برخورداري از امنيت غذايي و غذاي سالم و كافي ابتدايي ترين حق از حقوق هر انساني است كه متاسفانه در جهان امروز بسياري از آن بي بهره اند. با توجه به اينكه بر دامنه اين بحران در دهه هاي پيش رو افزوده خواهد شد، در اين مقاله سعي شده است تانگاه قرآن كريم به مفهوم امنيت غذايي مورد واكاوي قرار گيرد. براي نيل به اين هدفابتدا، تعريف «امنيت غذايي» در مجامع معتبر علمي غرب آورده شده است و سپس با بررسي آيات قرآني مرتبط با مفاهيم تغذيه وكشاورزي تلاش گرديده است تا تعريفي براساس آيات قرآن براي آن ارائه گردد. تعريف قرآني ارائه شده در اين مقاله از اينقرار است: «توليد آگاهانه و مدبرانه انواع غذاهاي طيب و حلال در جامعه اسلامي بدون وابستگي به غيرمسلمانان و توزيع عادلانه آن به طوري كه تمام افراد جامعه، دسترسي دائم به غذا داشته و از تأمين آن در آينده نيز مطمئن باشند و از آن بدون اسراف مصرف كنند.» شايد بتوان اين تعريف را به نظام اقتصادي نيز تعميم داد با اين بيان كه نظام اقتصاد اسلامي برمبناي توليد مدبرانه، توزيع عادلانه و مصرف بدون اسراف بنيان نهاده شده است. واژگان كليدي امنيت غذايي؛ توسعه كشاورزي؛ رزق؛ طيب؛ حلال؛ تنوع تغذيه؛ اسراف. ................................................................................................................. منبع: فصلنامه اخلاق پزشكي .سال سوم، شماره نهم،

تبیین شاخص های غذای طیب به عنوان غذای برتر نسبت به غذای ارگانیک و فراسودمند

بسم الله الرحمن الرحیم تبیین شاخص های غذای طیب به عنوان غذای برتر نسبت به غذای ارگانیک و فراسودمند   سارا ناجی طبسی  ، حسین زمانی ، جواد فیضی   متن کامل مقاله: pdf   چکیده: در ایدئولوژی اسلامی تغذیه بر جسم، فکر و ایمان انسان تاثیرگذار است و در منابع اسلامی گزاره های زیادی در زمینه تولید و تهیه مواد غذایی، تغذیه و فناوری غذایی وجود دارند که می توانند مبنای طراحی فرایندها و سیستم های غذایی باشند و یک برند برتر به نام «غذای طیب» را در مقیاس ملی و بین المللی شکل دهند؛ از این رو در این مقاله تحلیلی به بررسی نظرات اسلامی در مورد غذای طیب، لزوم استانداردسازی غذای طیب، تدوین شاخص های غذای طیب براساس مبانی اسلامی و مقایسه شاخص های استخراجی با معیارهای غذای حلال، ارگانیک و فراسودمند (Functional Food) پرداخته شده است. برند حلال حاصل تبدیل معیارهای لااقلی دین اسلام در زمینه مواد غذایی به محصول و استانداردهای غذایی است. تحلیل عمیق تر گزاره های دینی ما را به پیش فرض های بالاتری هدایت می کند که استفاده از آن ها می تواند موجب شکل گیری یک برند غذایی برتر با عنوان برند غذایی طیب گردد که کیفیت آن به مراتب بالاتر از برند غذایی حلال می باشد. قرآن کریم عالی ترین استانداردها را در زمینه بهداشت و ایمنی مواد غذایی تحت عنوان طیب ارائه نموده است تا تمامی جنبه های کیفیت را به لحاظ پاک بودن، بهداشتی بودن، ایمن بودن، مقوی بودن و مغذی بودن تامین نماید. اجرای چنین استانداردهای پیشرفته ای نیازمند فهم صحیح قرآن، کسب دانش های مدرن، آموزش و ترویج عملی فرهنگ طیب و اجرای سیستم های تضمین ایمنی و کیفیت می باشد. کلیدواژگان: ایدئولوژی اسلامی ، ایمنی مواد غذایی ، تغذیه ، سلامت ، طیب ..................................................................................... منبع: نشریه دین و سلامت  - شماره1 - دانشگاه مازندران

خرفه؛ غذای برتر آینده

بسم الله الرحمن الرحیم خرفه؛ غذای برتر آینده     سیده زهرا حسینی، بیت الله علیپور، زهرا محبی   متن کامل مقاله:  pdf   چکیده:   سابقه و هدف: خرفه با نام علمی Portulaca Oleracea ، در مناطق مختلف دنیا رشد می‌کند. عوامل مختلفی سبب شده تا در بسیاری از مقالات از خرفه به‌عنوان غذای برتر آینده نام برده شود. هدف از این مطالعه، مرور ارزش غذایی و اثرات درمانی گیاه خرفه بود. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مروری، به دنبال جستجوی کلید‌واژه‌های Purslane و Portulaca Oleracea در پایگاه‌های اطلاعات علمیSID ،PubMed  و Google Scholar طی سال‌های 2014 - 1987 نتایجی حاصل شد و مورد بحث قرار گرفت. یافته‌ها: خرفه به‌دلیل وجود ترکیبات مغذی مختلف مثل انواع ویتامین‌ها، مواد معدنی، اسیدهای چرب ضروری، آنتی‌اکسیدان‌هایی همچون فلاونوئیدها، گلوتاتیون و بتاکاروتن به‌عنوان اکسیر جهانی شناخته می‌شود. به‌علاوه، وجود این ترکیبات، آن را به گیاهی پرکاربرد در پیشگیری و درمان انواع مختلف بیماری‌ها هم در طب سنتی و هم در طب مدرن تبدیل کرده و آن را جزئی از برنامه و صنعت غذایی بسیاری از کشورها قرار داده است. نتیجه‌گیری: باتوجه به مطالعات انجام شده به‌نظر می‌رسد خرفه می‌تواند به‌عنوان یکی از مواد غذایی مهم برای آینده در نظر گرفته شود و جزئی از برنامه غذایی همه گروه‌های سنی، مورد استفاده قرار گیرد   واژه‌های کلیدی: خرفه، اسیدهای چرب امگا 3، آنتی اکسیدان ..................................................................................................... منبع: مجله طب سنتی ایران و اسلام - دوره ۶ شماره ۳ 

دانش بومی و سنتی خوراک: درآمدی بر نشانه‌شناسی غذا و آداب مربوط به آن از منظر دین

بسم الله الرحمن الرحیم دانش بومی و سنتی خوراک: درآمدی بر نشانه‌شناسی غذا و آداب مربوط به آن از منظر دین   جواد مداحی  1؛ علی جهانشاهی افشار2؛ گوزل رافائیلوونا3 دریافت مقاله:  pdf   چکیده امروزه بحث خوراک، مشخصات و کارکردهای آن در قلمرو فرامادّی، امری غریب و خالی از پشتوانۀ علمی قلمداد شده؛ به گونه­ای که در دیدگاه بسیاری از مردم، حوزۀ خوردنی­ها در مسئلۀ حلال و حرام و تاثیراتی که بر جسم و سلامتی انسان می­گذارد خلاصه شده است. به اعتقاد برخی، ورود دین در حوزۀ خوراک، فعالیتی غیر علمی و خرافی پنداشته می­شود؛ در حالی که از منظر دین، یکی از وظایف عمدۀ صاحبان رسالت الهی، تمرکز بر خوراک به عنوان یکی از واسطه­های حل بسیاری از مسائل فرهنگی و اجتماعی است. آنچه در فرهنگ تغذیۀ دینی نقش برجسته­ای دارد و در نقطۀ کانونی این پژوهش نیز قرار می­گیرد، توجه اسلام به خوراک، به مثابۀ یک نظام نشانه­ای و نمادین در روابط انسان­ها با یکدیگر و با خداوند است. در این پژوهش، تلاش شده است با الهام از چارچوب نظری تفسیرگرایی و نشانه شناختی، و بررسی عمیق در آموزه­های دینی و با کمک ابزار مصاحبه،نقش­های نمادین غذا و هم­سفرگی را در ساختار فرهنگ تغذیۀ اسلامی مردم بخش لاله­زار از توابع شهرستان بردسیر (استان کرمان)شناسایی کنیم و نشان دهیم که مفاهیمی را که اسلام با توجه به نقش های نمادین غذا به جامعه القا نموده، آرمانی کاملا نظری نیست؛ بلکه غذا و سفرۀ غذا یکی از بهترین زمینه­های انتقال مفاهیم دینی در فرهنگ اسلامی محسوب شده و خداوند و بزرگان دین اسلام با استفاده از این قدرت نمادین غذا، عمیق­ترین مفاهیم انسانی و دینی را در ابعادی به کوچکی یک سفرۀ غذا به مخاطبان خود منتقل نموده­اند؛ مفاهیمی چون تواضع، قناعت، پیوند اجتماعی، روابط اجتماعی، برابری اجتماعی، و یکسانی طبقاتی. .......................................................... کلیدواژه‌ها سفرۀ غذا؛ فرهنگ تغذیۀ اسلامی؛ نقش‌های اجتماعی غذا؛ نشانه‌شناسی غذا

تلاش برای رونق تولید و تامین امنیت غذایی ادامه راه شهیدان است

بسم الله الرحمن الرحیم تلاش برای رونق تولید و تامین امنیت غذایی ادامه راه شهیدان است   نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی: به گزارش ایانا، در این مراسم که به همت پایگاه مقاومت بسیج رهروان ولایت و حوزه نمایندگی ولی فقیه این سازمان برگزار شده بود، دکتر ولی الله خون میرزایی معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان شیلات ایران طی سخنانی ضمن گرامیداشت رشادت‌ها و دلاورمردی‌های رزمندگان و ایثارگران هشت سال دفاع مقدس گفت: امروز نیز وظیفه ماست تا با پیروی از آرمان های والای شهدا و در چارچوب برنامه ها، اهداف و شرح وظایف مان در حوزه تقویت امنیت غذایی کشور، در عرصه رونق تولید و به سوی خوداتکایی گام برداریم. در ادامه این مراسم، نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اینکه «شهید ثارالله و خون خداست، راهش راه خداست و فریادش، فریاد خداست و با ایستاده مردن، نشستگان را به قیام دعوت می‌کند» گفت: شهدا برای حیاتی طیبه، جان خود را در طبق اخلاص نهادند تا حیات انسانی را پاک و جامعه بشری را پرورش دهند و این شهید گمنام امروز‌ در مجموعه‌ای قدم گذاشته که کارکنانش در مسیر او حرکت می‌کنند و تلاش می‌کنند تا ارزش های خون گرفتۀ او را پاس بدارند و با تلاش برای خودکفایی و خوداتکایی، توطئه دشمنان را خنثی کنند. حجت الاسلام و المسلمین سید رضا تقوی افزود: ما امروز گرد هم آمده‌ایم تا با این شهید تجدید بیعت کنیم و بگوییم اگر شما در اقلیم عشق قدم گذاشتید و‌ ما از ارزش های جوشیده از خون شما پاسداری می کنیم. وی خطاب به شهید گمنام تصریح کرد: ما شهادت می‌دهیم تو به وظیفه‌ات خصوصاً امر به معروف و نهی از منکر عمل کردی و چه امر به معروف و نهی از منکری بزرگتر از جهاد در راه خدا. همچنان که حسین بن علی (ع) هم قیام کرد تا امر به معروف و‌ نهی از منکر را در جامعه استقرار و استمرار ببخشد. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر اینکه «ما امروز فریاد می زنیم و بی‌زاری خود را از ظالمان و ستمگران اعلام می کنیم.» گفت: اقتدار، عزت و آزادی امروز ما به دلیل مجاهدت های شهداست. آنها از فرهنگ عاشورایی و روحیه جهادی مایه فکری و اعتقادی گرفتند تا چگونه زندگی کردن و چگونه مردن را به ما بیاموزند حجت الاسلام و المسلمین تقوی افزود: شهدا به ما آموختند تا از حسین (ع) زمان خود تبعیت کرده و از ملت مان و کیان کشور دفاع کنیم و ما امروز گرد هم آمده ایم تا بگوییم که در ادامه دادن راهی که امام مان از تعلیمات عاشورایی به ما آموخت، همچنان ایستاده ایم و پرچمی که او بر افراشت، با همان صلابت و عظمت در دستان با کفایت رهبر عظیم الشان ما در اهتزار است. وی در پایان با اشاره به برخی از مواضع رئیس جمهور آمریکا گفت: ما به شهیدان تعهد داده ایم و در اثر این فشارها و سختی ها، رنگ نمی‌بازیم. ما به جانبازان، ایثارگران و خانواده های شهدا مدیون هستیم، اگر آنها کاری حسینی کردند، وظیفه ماست که کاری زینبی کنیم و از ثمره ایثار و جانبازی آنها پاسداری کرده و محکم و استوار بایستیم. در پایان این مراسم سردار سرتیپ پاسدار ابوالفضل کرمانی از راویان و یادگاران دفاع مقدس، به بیان خاطراتی از رشادت های رزمندگان اسلام در دوران جنگ تحمیلی پرداخت.

امنیت غذایی چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم امنیت غذایی چیست؟   گروه جامعه و سیاست تبیان خانم ریحانه حمیدی فر   بانک جهانی امنیت غذایی را به صورت «دسترسی همه مردم در تمام اوقات به غذای کافی برای داشتن یک زندگی سالم» تعریف کرد که این تعریف در کنفرانس رم مورد تاکید  قرار گرفت. این تعریف به سه عنصر «موجود بودن غذا»، «دسترسی به غذا» و «پایداری در دریافت غذا» استوار است. عنصر موجود بودن غذا تنها به میزان مواد غذایی در مرزهای ملی که درگذشته عنصر اصلی امنیت غذایی بود، تکیه ندارد و امروزه شامل تولید (عرضه داخلی) و واردات مواد غذایی می‌باشد. مفهوم «دسترسی به غذا» نیز دسترسی فیزیکی و اقتصادی به منابع جهت تامین اقلام غذایی مورد نیاز جامعه است و به معنای «پایداری در دریافت غذا»، ثبات و پایداری دریافت ارزش های غذایی مورد نیاز جامعه می‌باشد. دویچه بانک آلمان در تحقیقی که انجام داده به این نتیجه رسیده است که رشد پایدار در بخش کشاورزی نقش موثری در حفظ امنیت غذایی جهان خواهد داشت. بر اساس پیش بینی‏های صورت گرفته، افزایش جمعیت و همچنین افزایش رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه در دهه‏های آتی به رشد تقاضای غذا منجر خواهد شد. علاوه بر این، تقاضای جهانی غذا نه تنها افزایش می‏یابد، بلکه از لحاظ ماهیتی نیز دچار تغییرات عمده خواهد شد. گسترش شهری سازی و تغییر ترجیحات غذایی موجب شده است تقاضا برای تولیدات گران قیمت غذایی در کشورهای در حال توسعه افزایش یابد. تخریب محیط زیست از دو جنبه با غذا در ارتباط است. این مساله با محدود کردن محصولات غذایی، تولید مواد غذایی را کاهش می‏دهد. از سوی دیگر، این مساله حاصل فعالیت‏های نادرست کشاورزی است از سوی دیگر، عرضه غذا تحت تاثیر عوامل متعددی قرار دارد. فائو اعلام کرده است که برای تامین غذای مورد نیاز جمعیت 9 میلیارد نفری جهان در سال 2050، باید تولید کنونی را دو برابر کرد. تحقق این هدف مستلزم رفع موانعی از قبیل محدودیت زمین‏های کشاورزی، کمبود آب، قیمت بالای انرژی، افت سرمایه گذاری در زمینه تحقیقات کشاورزی و افزایش ضایعات غذایی می‏باشد. این گزارش همچنین با پرداختن به چشم انداز امنیت غذایی در قرن 21 اعلام کرده است که مسائل مربوط به کمبود مواد غذایی، تولید را در این قرن با مشکل اساسی مواجه خواهد کرد. رقابت بر سر زمین‏های کشاورزی و منابع آب، قیمت بالای انرژی و تغییرات آب و هوایی همگی بدان معنا است که جهان باید با منابع کمتر، غذای بیشتری تولید کند. رشد پایدار در بخش کشاورزی، عاملی حیاتی برای تغذیه جهان در دهه‏های آتی است. دویچه بانک همچنین گفته است که جهان در حال حاضر سه چالش غذایی عمده در پیش رو دارد: چالش اول این است که گرسنگی در سطح جهان در حال افزایش است. اوایل دهه 1990، افزایش تعداد افراد گرسنه در سطح جهان بعد از طی دو دهه سیر نزولی دچار تغییر فاحشی شد و از آن پس به دلیل افزایش قیمت غذا در اثر بحران مالی، رو به افزایش گذاشت. بحران مالی نیز به نوبه خود موجب شد قیمت محصولات کشاورزی تا حدودی افت کند و تجارت محصولات کشاورزی و مبادلات مرتبط با آن کاهش یابد. امروزه اقشار کثیری از مردم گرسنه جهان به طور مستقیم یا غیر مستقیم برای بقای خود به کشاورزی وابسته‏اند. بر اساس آخرین ارزیابی به عمل آمده از سوی سازمان فائو (FAO)، امروزه بالغ بر 969 میلیون نفر در جهان با هزینه‌ای کمتر از یک دلار در روز زندگی می‏کنند و حدود سه چهارم از آنها برای بقا خود به کشاورزی وابسته هستند. در واقع، فقر و تنگدستی شدید این افراد خروج از این وضعیت را برای آنها غیر ممکن ساخته است. چالش دوم، عدم وجود تعادل در رژیم غذایی روزانه افراد است. اگرچه سوء تغذیه ناشی از فقر همچنان یکی از دلایل عمده مرگ در سراسر جهان است، سایر بیماری‏های مرتبط با رژیم غذایی از جمله چاقی، بیماری‏های قلبی، انفراکتوس و دیابت نیز در حال گسترش است. اتحادیه اروپا اخیرا هشدار داده است که پرخوری و عدم تحرک ناشی از زندگی مدرن باعث شده چاقی به چالش اول بهداشت عمومی انسان‏ها در قرن 21 تبدیل شود و این مساله نگرانی جهانیان در خصوص رشد روزافزون چاقی میان کودکان را به شدت افزایش داده است. چالش سوم تولید غذا، نابودی محیط زیست و طبیعت می‏باشد. تخریب محیط زیست از دو جنبه با غذا در ارتباط است. این مساله با محدود کردن محصولات غذایی، تولید مواد غذایی را کاهش می‏دهد. از سوی دیگر، این مساله حاصل فعالیت‏های نادرست کشاورزی است. مشکلاتی مانند فرسایش خاک، آلودگی آب، انتشار گازهای گلخانه‏ای و از بین رفتن تنوع زیست محیطی، تهدیدی جدی علیه تولید جهانی غذا به شمار می‏رود. نیل به امنیت غذایی بیش از هر چیز دیگری توجه ما را به اصلاح الگوی مصرف جلب می کند، حجم زیاد ضایعات نان، اتلاف زیاد منابع آبی به دلیل استفاده روش های نادرست آبیاری کشاورزی و از جهت دیگر عدم توجه به نگهداری مناسب از محصولات زراعی و باغی از مصادیق نگران کننده در این زمینه است باید پذیرفت که گذر از بحران غذا و نیل به توسعه منابع طبیعی و انسانی تنها از مسیر توجه شایسته به کشاورزی ، به عنوان موتور توسعه پایدار امکان پذیر است.برای این منظور، باید توانمندی ها و قابلیت های بخش کشاورزی را شناخت و برای برطرف کردن موانع و عوامل بازدارنده توسعه تلاش کرد. بخش کشاورزی از چنان قابلیت هایی برخوردار است که می باید در مراکز تصمیم گیری کلان کشور به عنوان موتور به حرکت در آورنده توسعه اقتصادی اجتماعی کشور مد نظر قرار گیرد. پس از پایان یافتن جنگ تحمیلی کشور ما پا به عرصه سازندگی گذاشت. سیاست ها و برنامه های دولت برای اصلاح نابسامانی ها و توسعه امور کشور در قالب برنامه های توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تجلی کرده است. تاکنون طی 3 برنامه 5 ساله اول ، دوم و سوم ، دولت تلاش کرده است ضرورت ها و چالش های اساسی کشور از قبیل جوانی جمعیت ، افزایش سطح مشارکت اجتماعی ، توجه به امر اشتغال و فراهم آوردن رشد اقتصادی مورد نیاز برای کاستن از نرخ بیکاری فعلی ، توسعه منابع انسانی ، فناوری و بهره مندی از منابع و امکانات کشور را مورد توجه جدی قرار دهد.اکنون وقت آن است تا متخصصان و دانش پژوهان با ارائه راهکارهای ارزنده و نظرات کارشناسی در عرصه های مختلف اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، صنعت و کشاورزی ، مسوولان را در تدوین برنامه چهارم توسعه یاری رسانند. نیل به امنیت غذایی بیش از هر چیز دیگری توجه ما را به اصلاح الگوی مصرف جلب می کند، حجم زیاد ضایعات نان، اتلاف زیاد منابع آبی به دلیل استفاده روش های نادرست آبیاری کشاورزی و از جهت دیگر عدم توجه به نگهداری مناسب از محصولات زراعی و باغی از مصادیق نگران کننده در این زمینه است. بخشی از این اصلاح الگوی مصرف به مسئولین بر می گردد و بخشی به ما.توقع زیادی نیست اگر از مسئولین بخواهیم با تقویت فرایند بازاریابی و رسیدگی بیشتر به اموری مثل بسته بندی و توزیع مناسب محصولات از اتلاف آنها جلوگیری کنند و البته خرید نان و سایر اقلام خوراکی به میزان احتیاج هم، کار سختی نیست    

غذاي حلال، سفره‌اي اسلامي در سراسر جهان

بسم الله الرحمن الرحیم غذاي حلال، سفره‌اي اسلامي در سراسر جهان   مريم علوي   «قُل لاَّ أَجِدُ فِي مَا أُوْحِي إِلَي مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يطْعَمُهُ إِلاَّ أَن يكُونَ مَيتَةً أَوْ دَمًا مَّسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ» «بگو در آنچه به من وحى شده است بر خورنده‏اى كه آن را مى‏خورد هيچ حرامى نمى‌‌يابم مگر آنكه مردار يا خون ريخته يا گوشت ‏خوك باشد كه اينها همه پليدند يا [قرباني كه] از روى نافرمانى [به هنگام ذبح] نام غير خدا بر آن برده شده باشد پس كسى كه بدون سركشى و زياده‏‌خواهى [به خوردن آنها] ناچار گردد قطعاً پروردگار تو آمرزنده مهربان است.» (سوره انعام/ آيه 145 ) سالانه ميليون‌ها تن از هموطنانمان به كشورهاي ديگر سفر مي‌كنند و مقصد بسياري از آنان كشورهاي غربي و سرزمين‌هايي است كه اعتقادي به ذبح و حتي اعتقادي به حلال يا غير‌حلال بودن گوشت حيوانات ندارند. ميليون‌ها گردشگر مسلمان در سفر به اين كشور‌ها دچار مشكل تغذيه مي‌شوند، زيرا نگران اين هستند كه با خوردن غذايي كه در پاك بودن آن ترديد وجود دارد دچار گناه شوند. شايد شما هم جزو اين افراد بوده‌ايد و شايد هم روزي در چنين موقعيتي قرار بگيريد، پس خواندن ادامه اين مطلب را به شما توصيه مي‌كنيم؛ مطلبي كه به شما كمك مي‌كند در سفر به هر كشوري بتوانيد به راحتي سبك غذايي حلال خود را حفظ كنيد و در عين حال در سرزمين غريب دچار مشكل تغذيه نشويد. غذاي حلال! چراكه نه! حلال يعني چه؟ حلال در لغت عربي به معناي اجازه داده شده و قانوني است، كارها و اعمالي كه با توجه به دستورات اسلام انجام مي‌شود و همسو با شرع مقدس است، از اين رو گوشت حيوانات حلال گوشت البته به شرط ذبح دستي و بردن نام خدا در هنگام ذبح، حلال و مجاز مي‌شود و اجازه ورود به سبد غذايي مسلمان را پيدا مي‌كند. امروزه برچسب حلال براي مواد غذايي حلال ضروري است، پس براي پيدا كردن مواد خوراكي لازم در قفسه فروشگاه‌هاي غير‌مسلمان جاي نگراني نيست. چرا ذبح مي‌كنيم؟ يكي از نيازهاي اساسي روحي و جسمي انسان، بهداشت و سلامت است؛ زيرا سلامتي ضامن بقاي نسل آدمي و راه وصول به تكامل و تعالي خواهد بود. بنابراين، خداوند با تحريم پليدي‌ها و قاعده حفظ اعتدال راه رسيدن به اين مقصود را فراهم ساخته است. امروزه تحقيقات نشان مي‌دهد با رعايت الگوي شرعي، به علت تخليه كامل خون از وريدهاي بزرگ گردن، گوشت استحصالي داراي PH مطلوب خواهد بود. تخليه كامل خون كه فقط در ذبح شرعي و قطع چهار رگ اصلي گردن امكانپذير است، بهترين تأثير را در تغييرات بعد از كشتار دارد. براي مسلمانان استدلال قرآني حجت است و همچنين بر اساس مطالعات گسترده‌اي كه توسط پروفسور ويليام شولز آلماني انجام شده، گوشت حيواناتي با ذبح اسلامي لذيذ‌تر است، به دليل اينكه حيوان درد كمتري احساس مي‌كند. در اين آزمايش الكترودهايي در هنگام ذبح به سطح خارجي مغز حيوان متصل شده‌اند و ميزان درد احساس شده توسط حيوان را در هر دو روش اندازه‌گيري كرده است. جالب اينكه دستگاه دكتر شولز ميزان درد حيوان در ذبح اسلامي را صفر اعلام كرده است، اما در ذبح غير‌اسلامي قبل از اينكه حيوان كاملاً ذبح شود، قلبش از حركت باز مي‌ايستد و اين مسئله درد زيادي را به مغز حيوان انتقال مي‌دهد، نكته ديگر اينكه در ذبح اسلامي حيوان خون بيشتري را از دست مي‌دهد كه در نتيجه درصد انتقال بيماري‌هاي خوني مسري از دام‌ به انسان كاهش مي‌يابد. اين مسئله خارج از بحث ديني، مسئله امنيت و سلامت جسمي و رواني را براي انسان‌ها به همراه دارد. در جست‌و‌جوي غذاي حلال خيلي از مسلمانان در كشوهاي غير‌مسلمان درگير پيدا كردن غذاي حلال هستند، چراكه اين مسئله ارزشي حيثيتي براي مسلمانان دارد، اين مسئله ديگر براي يك مسلمان صرفاً حكم دستور ديني ندارد بلكه امروزه به سبك خاص غذايي براي زندگي مسلمانان تبديل شده است، انتخاب غذاي حلال يكي از خطوط جدا‌كننده مسلمانان از پيروان ديگر اديان است. البته به طور حتم بايد به اين مسئله بپردازيم كه در بعضي كشورها و شهرهاي جهان كه از نظر صنعت توريسم ضعيف هستند پيدا كردن غذاي حلال براي توريست‌ها نيز بالطبع مشكل خواهد بود و شايد شما مجبور به تحمل گرسنگي يا خوردن سيب‌زميني و نان و غلات و لبنيات شويد يا به گياهخواري بپردازيد. البته بعضي از كشورها كه هنوز درك درستي از صنعت توريسم ندارند نيز با وجود پيشرفت‌هاي چشمگير در اين حوزه، همچنان مسافران را به گرسنگي و در بهترين حالت به صبحانه‌اي حاوي غلات و لبنيات البته در هتل‌ها دعوت مي‌كنند. از آنجا كه خوردن گوشت خوك و ديگر حيوانات حرام گوشت براي ما مسلمانان رسماً مشمئز‌كننده است، لذا تحقيق در مورد اين حوزه قبل از هر سفر خارجي بسيار مورد تأكيد است. نكته جالبي كه اكثر غير‌مسلمانان به آن توجه دارند و شايد براي خود ما عادي باشد اين است كه چرا دين اسلام حتي قواعد و قوانين خاصي براي ذبح دام و طيور مشخص كرده است؟ يا چرا اين قوانين براي همه حيوانات يكسان نيست، مثلاً چرا ذبح شتر با بقيه حيوانات فرق دارد؟ البته اين مسئله هم مثل بقيه مسائل (فوايد وضو) دستخوش اكتشافات غربي‌ها شده است و به دستورات تغذيه‌اي و زندگي سالمي كه درون اين مسائل مستتر است، پي برده‌اند. اين مسئله كه «گشتم نبود»، براي مسلمانان غير قابل توجيه است به‌خصوص كه رعايت اين مورد از دستورات اكيد اسلامي مي‌باشد. از آنجا كه جوينده يابنده است، بنابراين مي‌توانيد با تحقيق و پرس‌و‌جو به‌راحتي رستوران خود را انتخاب كنيد. به عنوان مثال در انگلستان به علت اشتياق شهروندان به خريد گوشت‌هاي حلال، برخي فروشندگان ديگر گوشت‌ها را دچار نگراني كرده است، حتي جست‌وجو در فضاي مجازي نيز در اين رابطه به طرز چشمگيري افزايش داشته است. به همين علت تشويق جامعه براي ذبح اسلامي در كشتارگاه‌ها رو به افزايش است. جالب اينكه شيطنت برخي فروشندگاني كه ظاهراً گوشت حلال مي‌فروشند نيز فاش مي‌شود، دولت انگستان فروش اين نوع مواد غذايي با برچسب‌هاي تقلبي را پيگيري مي‌كند. دولت انگلستان به دليل وجود دانشجويان مسلمان در دانشگاه‌ها دستور تهيه غذاي حلال را به دانشگاه‌ها داده است تا دانشجويان دغدغه‌اي براي پيدا كردن غذا نداشته باشند، البته اين مسئله هنوز كاملاً همه‌گير نشده اما به دغدغه‌اي براي آنها تبديل شده تا موجبات راحتي دانشجويان را هرچه بيشتر فراهم كند. اين مسئله در انتخاب دانشگاه‌ها براي شهروندان مسلمان تأثير بسزايي گذاشته است. در انتخاب انواع غذاهاي حلال رستوران‌هاي مراكشي و سريلانكايي بيشتر از بقيه كشور‌هاي مسلمان توجه غير‌مسلمانان را به خود جلب كرده است. گاهي نان و پنير هم لاكچري مي‌شود! البته بايد به اين نكته توجه كنيم كه هنگام گرسنگي و پيدا نكردن رستوراني حلال، ديگر هيچ چيز مهم نيست حتي خوردن يك وعده غذاي گياهي براي غيرگياهخواران مسلمان خيلي هم خوشمزه و بي‌نظير به نظر خواهد آمد، فست‌فود‌ها اكثراً نوعي ساندويچ كه فقط شامل نان و پنير و گوجه و شايد كمي ريحان باشد را سرو مي‌كنند كه براي گرسنه‌هايي كه غذاي حلال پيدا نكرده‌اند، جزو غذاهاي لاكچري (لوكس) است! جالب اينجاست كه آشپز‌ها و سرو‌كننده‌هاي غذا به درخواست مشتري حتي دستكش خود را كه به غذاهاي غير‌حلال زده‌اند عوض مي‌كنند و شايد اين حركت كوچك آنها، احترامي در خور شأن را براي ما مسلمانان به ارمغان آورد، شايد لذتي كه در اين توجه و احترام هست، طعم شيرين پايبندي ما مسلمانان را به اصول و قوانين دينمان بيشتر مي‌كند. به طور كلي مسئله حلال و حرام بودن گوشت‌ها فقط به اين مسئله ختم نمي‌شود، اين مسئله كاملاً به يك مسئله اجتماعي و فرهنگي تبديل شده است چراكه در هر شهر توريستي كه به اين نكته اهميت داده شده باشد، قاعدتاً تعداد توريست بيشتري را به خود جذب مي‌كند يا در كمترين حالت به ما مي‌گويد «به مسلمانان و آداب آنها نيز مانند بقيه اديان احترام گذاشته مي‌شود.» جاي بسي اميدواري است كه از جمله قوانين فروشگاه‌ها و رستوران‌هاي بين‌المللي اين است كه كارمندان مي‌بايست حين توجه به نشانه‌هاي مسلمان بودن مشتري‌هايشان آنها را از حلال بودن و نبودن غذاها و محصولات خود آگاه سازند، به طور مثال به بانوان مسلمان كه پوشش مخصوص و البته شناخته شده‌اي در دنيا دارند، راهنمايي لازم جهت سفارش غذا يا انتخاب خريد داده مي‌شود، حتي در موارد كوچك مثل انتخاب شكلات‌هايي با روغن خوك و گراز كه داراي منع مصرف مي‌باشد بايد به طور كامل اطلاع‌رساني كنند. اين مسئله بدون در نظر گرفتن ارزش غذايي و مواد تشكيل‌دهنده، تاريخ توليد و... است كه لزوماً بايد براي تمام محصولات توسط شركت سازنده درج شده باشد. تجارت بر سر برچسب حلال در كشوري نظير مالزي كه در آن مسلمانان و غير‌مسلمانان در كنار هم زندگي مي‌كنند، رستوران‌ها درگير موضوعي به نام دريافت برچسب حلال هستند. در واقع داشتن اين برچسب نوعي امنيت به كسب و كار آنها مي‌دهد و موجب داشتن مشتري‌هاي دائمي، چه مسلمان و چه غير‌مسلمان مي‌شود. در حقيقت داشتن اين برچسب به نوعي تجارت تبديل شده و اكثر مديران رستوران‌ها در مالزي به داشتن آن افتخار مي‌كنند. اين موضوع حتي در بين رستوران‌هاي خيلي كوچك در شهر‌هاي كوچك نيز همه‌گير شده و مسلمانان اين فرهنگ را به خوبي گسترش داده‌اند. البته دليل عمده اين موفقيت را مي‌توان به امتناع مسلمان از ورود به رستوران‌هاي غير‌حلال دانست و رستوراندارها را ملزم به رعايت قوانين حلال كرده‌اند. امروزه از برچسب حلال براي نشان دادن نوعي استاندارد استفاده مي‌شود و البته اين نوع استاندارد به اندازه كافي شناخته شده است كه مردم را به خريدن و مصرف اين محصولات ترغيب كند، در صورتي كه تبليغ خاصي حول مسئله حلال در مجامع بين‌المللي صورت نگرفته و مردم با شناخت و مقايسه بين اين نوع محصولات و محصولات ديگر پي به تفاوت آنها مي‌برند. نقض اين قانون بعد از دريافت برچسب حلال، از سوي رستوران‌ها يا كارخانه‌ها مجازاتي برابر با نقض قانون استاندارد براي كارفرما در پي دارد. با توجه به نخوردن گوشت خوك از جانب مسلمانان، رستوراهايي كه بر چسب حلال دارند حتي گوشت خوك هم سرو نمي‌كنند، چون ممكن است از روغن يكساني براي سرخ شدن آنها استفاده شود، پس اين نوع گوشت را از منوي غذايي‌شان فاكتور مي‌گيرند كه البته باعث افتخار آنهاست كه با اين همه ريز‌بيني به مسائل، مشتري‌هاي خودشان را دائمي مي‌كنند. تحقيقات نشان مي‌دهد غذاي حلال و رعايت نكات ريز آن مي‌تواند براي برخي كشورها سودآور نيز باشد. همانطور كه كشوري مثل پاكستان از نبود گوشت حلال در برخي از كشور‌ها استفاده كرده و بازاري با گوشت ذبح اسلامي براي خود دست و پا كرده است. اين نوع ذبح خاص حتي موجب صادرات محصولي به ظاهر مشابه به كشورهاي ديگر شده است. جالب اين است كه در پي تحقيقي در انگلستان در پي فروش گوشت‌هاي حلال در مقياس وسيع ذائقه مردم نسبت به اين نوع خوراك تغيير يافته و خريد اين نوع گوشت‌ها جزو سبد غذايي بسياري از خانوارها شده است. طبخ گوشت به سبك فرنگي! انتخاب نوع وعده غذايي مصرفي از طرف اشخاص كاملاً مسئله‌اي شخصي است، حال آنكه امروزه رفتن به يكي از اين رستوران‌هاي فرنگي به نوعي تجربه جديد تبديل شده، تجربه‌اي كه شايد آنقدر دوست داشتني باشد كه دوباره انجام شود يا شايد افراد را به امتحان مجددش تشويق نكند. لزوم بحث مربوط به خوبي يا بدي اين مدل رستوران‌ها و غذاهاي فرنگي‌شان نيست، بلكه توقع رشد رستوران‌هاي سنتي البته با غذاهاي سنتي و احتمالاً سازگار‌تر با مزاج خودمان را بيشتر مي‌كند، تست غذاهاي فرنگي و فست‌فود‌ها با آن سر و شكل عجيب هر از چند گاهي براي تغيير ذائقه بد نيست ولي كلاً ما ايراني‌ها دست آخر به چلوكباب و آبگوشت نه نمي‌گوييم. خوردن استيك‌ها با آن طبخ خاص و نوع گوشت نيمه‌پخته براي ما ايراني‌ها هيچ وقت جاي غذاهاي سنتي مثل آبگوشت و قيمه را پر نمي‌كند. نوع طبخ نيز از نظر ما مسلمانان متفاوت از ديگر اديان است؛ خوردن گوشت نيمه‌خام براي ما غذايي مشمئز‌كننده است. نكته پاياني اينكه، اميدواري‌ها براي احترام به ارزش‌هاي اسلامي هر روز بيشتر مي‌شود به شرط اينكه از جانب خود مسلمانان سبك شمرده نشود، به قولي احترام را از احترام به خودمان كسب مي‌كنيم.  

بررسي نقش بيوتروريسم در امنيت غذايي جمهوري اسلامي ايران در دهه ۱۳۸۰

بسم الله الرحمن الرحیم بررسي نقش بيوتروريسم در امنيت غذايي جمهوري اسلامي ايران در دهه 1380     خواجه اميري مهدي, شرقي دولت آبادي سهراب   با توجه به تغيير راهبردهاي جنگي استکبار جهاني (از جنگ سخت به نرم) و انهدام زيرساخت ها براي درهم شکستن پايداري کشورها، ميدان جنگبه تمام ارکان حياتي کشورها به ويژه حوزه هاي اقتصادي کشانده شده است. يکي از اين راهبردها، وارد کردن عمدي بيماري حيوانييا گياهي، با هدف ايجاد وحشت، خسارت اقتصادي و از بين بردن ثبات و پايداري کشورها است که با هزينه اي اندک انجام مي شود و در طي تاريخبه وسيلهدولت هايا سازمان هاي تروريستي مستقل و تابع دولت هاي خاص، انجام شده است. اگر بيماري انتخاب شده قابل سرايت به انسان باشد، امنيت غذايي و سلامت عمومي جامعه نيز در خطر خواهد بود. بسياري از متخصصان بيماري هاي گياهي و دامپزشکان، درباره کنترل بيماري هاي گياهي و حيواني خارجي، فاقد تجربه کافي هستند. اين تحقيق با استفاده از مستندات و نظرسنجي از افراد صاحب نظر در زمينه هاي مختلف کشاورزي و مسائل امنيتي مرتبط در وزارت جهاد کشاورزي، با هدف احتمال بي و تروريستي بودن مشکلات به وجودآمده در دهه 80 در ايران، انجام گرفته استو نقش بيوتروريسم در امنيت غذايي، با تکيه بر مزاياو مخاطرات احتمالي فناوري هاي جديد مانندزيستفناوري و فناوري نانو در امنيت غذايي کشور بررسي شده است. داده هاي اين تحقيق با استفاده از آمار توصيفي (شامل ميانگين، واريانس، انحراف معيار) و آمار استنباطي (شامل تحليل عوامل، آزمون فرضيه ها) تجزيه و تحليل شده است. اعتبار پرسشنامه از طريق به دست آوردن ضريب آلفاي کرانباخ با استفاده از نرم افزار SPSS صورت گرفته است. نتايج آماري به دست آمده نشان داد کهبيماري هاي اپيدمي دهه 80 ايران، بر اثر حملات بيوتروريستي دشمنان نبوده است، ولي امکان استفاده از اين روش براي ضربهزدن به جمهوري اسلامي ايران محتمل است. از طرفي امنيت غذايي تاثير بسيار زياد و مستقيمي بر امنيت ملي دارد و توليد محصولات کشاورزي بر درآمد ناخالص ملي و اشتغال به کار، تاثير مثبت دارد. کشور در برابر حمله هاي هاي بيولوژيکي آسيب پذير است، از اين رو شبکه موجود حفظ نباتات، دامپزشکي و شيلات بايد در مهار عوامل بيماري زا و آفات جديت بيشتري به خرج دهند. استفاده از فناوري هاي نوين علمي و کاربردي مناسب در زمينه مقابله با بحران هاي غذاييمي تواند موثر باشد و در جهت کاهش واردات محصولات کشاورزيو وابستگي غذايي مهم تاثيرگذار باشد. عزم ملي و اقدامات کنترلي در جهت کاهش مخاطرات احتمالي غيرعمدي يا عمدي موثر است.   ....................................................   کلید واژه: امنیت غذایی جمهوری اسلامی ایران،فناوری های جدید، زیست فناوری،بی و تروریسم

ایمنی غذا و مواد غذایی از دیدگاه طب سنتی ایران

بسم الله الرحمن الرحیم ایمنی غذا و مواد غذایی از دیدگاه طب سنتی ایران   یک دستیار تخصصی دانشکده طب سنتی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد با بیان اینکه غذای سالم از تدابیر پیشگیرانه و درمانی در طب سنتی است, ایمنی غذا و مواد غذایی از دیدگاه طب سنتی ایران را تشریح کرد.   به گزارش خبرنگار سلامت خبرگزاری تسنیم, محمد رضا مهری درباره ایمنی غذا و مواد غذایی از دیدگاه طب سنتی ایران اظهار داشت: امنیت غذایی یکی از موضوعات مهم در حوزه سلامت است که در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری‌ها نقشی بسزا دارد. به‌گفته وی از سوی دیگر منحصر دانستن دستور العمل‌های مربوط به امنیت غذایی، به مواردی که به‌عنوان راهکارهای رسیدن به امنیت غذایی از سوی سازمان بهداشت جهانی ارائه شده است، نمی‌تواند باعث اتخاذ راهکاری جامع و مانع در پیشگیری از بیماری‌های مرتبط با مصرف مواد غذایی باشد. این دستیار تخصصی دانشکده طب سنتی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد ادامه داد: از دیدگاه طب سنتی ایران، مواد غذایی مورد استفاده از بدو انتخاب به‌عنوان ماده غذایی، تا زمان فرآوری، طبخ، نگهداری و مصرف باید شرایطی داشته باشند تا به بهترین وجه تبدیل به اجزای بدن فرد شده و باعث تسریع در بهبود بیمار شوند. غذای سالم از تدابیر پیشگیرانه و درمانی در طب سنتی است. مهری عنوان کرد: موضوع تأمین غذای سالم، بخش زیادی از تدابیر پیشگیرانه و درمانی را در طب سنتی ایران شامل می‌شود و راهکارهایی همچون تدابیر ضروری در انتخاب نوع ماده غذایی، نحوه طبخ، فرآوری، ترکیب و آماده سازی مواد غذایی، تدابیر ضروری در هنگام خوردن مواد غذایی و ... به‌تفصیل در متون طب سنتی ایران آورده شده است. وی خاطرنشان کرد: توجه به اهمیت و فراگیری موضوع امنیت غذایی و نیاز به اتخاذ راهکارهای عملی و جامع در این رابطه، استفاده از تجارب گذشته بشر و به‌ویژه دستور العمل‌های حکمای طب سنتی ایران، می‌تواند در تأمین ایمنی غذا نقشی مؤثر ایفا کند.

كشاورزی ‏, امنیت غذایی و توسعه از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی)

بسم الله الرحمن الرحیم كشاورزی ‏, امنیت غذایی و توسعه از دیدگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی)     دستگاه كشاورزی برای كشور ما بسیار مهم است, چون امنیت غذایی برای كشوری بزرگ، پرجمعیت و دارای هدف های بلند بسیار مهم است، لذا بخش كشاورزی و دامداری ما یك بخش ویژه و استثنایی است و همه باید برای آن تلاش كنند. در اسلام هم آگاهانه و با توجه نسبت به كشاورزی تاكید شده است . حدیث بسیار پرمعنا و پرمضمونی درباره كشاورزان نقل شده است : ‹الزارعون كنوز الله فی ارضه› یعنی كشاورزان كسانی هستند كه گنجینه های خدا در زیرزمین را می دروند و استخراج می كنند. طلا و نفت وسیله ی به دست آوردن مایحتاج زندگی است اما محصول غذایی مهمترین مایحتاج زندگی است . ا ین را برای این عرض می كنیم كه همه ی دست اندركاران كشور و به خصوص مسوولان وزارت جهاد كشاورزی توجه كنند همان طور كه از اول انقلاب بارها تكرار شده است كه كشاورزی یكی از اساسی ترین محورهای توسعه در كشور ماست، یك چیزحاشیه ای نیست. توجه به صنعت كه لازم است نباید موجب عطف توجه از كشاورزی شود. در نظام جمهوری اسلامی  و به بركت انقلاب اسلامی همه ی تلاش ها سرعت و كارایی مضاعفی پیدا می كند. آنچه انقلاب اسلامی به مردم ما داد، فرهنگ جهادی  بود. فرهنگ جهادی در همه ی صحنه ها و عرصه ها به كار می آید و در زمینه ی كارهای زیربنایی كشاورزی و دامداری و  امثال این ها هم از اول انقلاب روح و فرهنگ جهادی وارد میدان شد.

حلیت از نظر اسلام یکی از شاخص‌های امنیت غذایی است

بسم الله الرحمن الرحیم حلیت از نظر اسلام یکی از شاخص‌های امنیت غذایی است   گروه سلامت: مدیرکل نظارت بر غذای دانشگاه علوم پزشکی مازندران با بیان اینکه سلامت و در دسترس بودن شاخصه‌های امنیت غذایی هستند گفت: این غذا ممکن است حلال نباشد لذا از نظر اسلام این غذا فاقد فاکتورهای سلامت است.   حسن مکرمی، مدیرکل نظارت بر غذای دانشگاه علوم پزشکی مازندران در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، با اشاره به اهمیت حلال در امنیت غذایی اظهار کرد: یکی از شاخصه‌های امنیت غذایی داشتن سلامت و فاکتور‌های آن است که برخی از مواد غذایی فاقد آن بوده و برخی دیگر نیز دارای این فاکتور‌ها هستند. مکرمی ادامه داد: برخی از فاکتور‌های سلامت کشف شده و برخی دیگر ممکن است هنوز کشف نشده باشند، اما آنچه واضح است؛ پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع)، با علم لدنی که داشتند از این فاکتور‌ها آگاهی داشتند به همین دلیل بحث حلال و حرام را مطرح کردند. وی ادامه داد: اگرچه یکی از ابعاد امینت غذایی در دسترس بودن غذا برای همگان است، اما این غذا ممکن است حلال نباشد و از نظر اسلام این غذا فاقد فاکتور‌های سلامت است لذا از نظر ما بحث حلیت نیز یکی از وجوه امنیت غذایی است. مدیرکل نظارت بر غذای دانشگاه علوم پزشکی مازندران عنوان کرد: در دسترس بودن یعنی اینکه همه مردم توانایی خرید آن را داشته باشد، تأمین سلامتی وظیفه وزارت بهداشت است، اما تأمین آن برای همه مردم وظیفه نهاد‌های دیگر است. مکرمی با بیان اینکه غذای سالم باید در اختیار مردم قرار گیرد گفت: بر اساس بودجه‌ای که دولت معرفی کرده و اقشار را بر اساس درآمد تقسیم بندی کرده‌اند ممکن است سطح دسترسی‌ها نیز بهتر شود و دسترسی به غذای سالم و ایمن برای همه به وجود آید. وی در ادامه به وضعیت سلامت مواد غذایی در ایران پرداخت و گفت: مواد غذایی که پروانه صنعتی دارند، دستگاه‌های نظارتی از همه آن‌ها نمونه برداری کرده و اگر مشکلی وجود داشته باشد، اطلاع رسانی شده و جمع آوری می‌شود، ادعا نمی‌‍کنیم که در این موارد مخاطره وجود ندارد، اما خوشبختانه به حداقل رسیده است. مدیرکل نظارت بر غذای دانشگاه علوم پزشکی مازندران: برای واحد‌های صنفی که بی شناسنامه هستند، سیاست وزارت بهداشت به گونه‌ای است که باید این‌ها را شناسنامه‌دار کرده و مواد مورد استفاده و فرمولاسیون آن کنترل کند.

زنگ خطر امنیت غذایی در کشور به صدا درآمده است/بالاترین میزان امنیت در چه سالی بود

بسم الله الرحمن الرحیم زنگ خطر امنیت غذایی در کشور به صدا درآمده است/بالاترین میزان امنیت در چه سالی بود   دکتر سید حبیب الله موسوی عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس   در سال 1397 شاخص امنیت غذایی خانوارهای کشور به طرز قابل تاملی کاهش یافته است و بیم آن وجود دارد که برای اولین بار پس از سال 1369، در سال 1399 شاخص امنیت غذایی به کانال زیر 85 درصد ورود نماید. خبرگزاری فارس؛ آمارهای جهانی گواه این مطلب است که هم اکنون (سال 2019) حدود 800 میلیون نفر در سراسر دنیا از انواع کمبودهای تغذیه‌ای رنج می‌برند. به بیان دیگر حدود یک نهم از مردم جهان برای سلامت و برخورداری از زندگی سالم و پر تحرک، دسترسی به غذای کافی ندارند. در حقیقت گرسنگی و سوء تغذیه خطر شماره یک سلامت جهانی است، خطری حتی بزرگ تر از ترکیب بیماری‌های مهلکی چون ایدز، مالاریا و سل. گرچه این واقعیت در ابتدای امر صرفا جلوه‌ای از کشورهای درگیر جنگ و کمتر توسعه یافته را در ذهن تداعی می‌کند ولی بسیاری از کشورهای جهان با این مسئله روبرو هستند. به بیان دیگر توزیع مکانی گرسنگی در سراسر جهان یکسان نیست و سهم اصلی این آمار بر دوش کشورهای آسیایی، آفریقایی و بخشی از کشورهای آمریکای جنوبی است.  با این توصیف، امنیت غذایی اساسی‌ترین و ابتدایی ترین نیاز بشر و ضامن توسعه‌ی پایدار است و لذا با توجه به اهمیت آن، از مسیر برنامه‌‌ریزی‌ بلند مدت برمبنای محوریت بخش کشاورزی قابل تحقق است. در ایران نیز مقوله‌ی امنیت غذایی در بستر قانون گذاری کاملا شفاف و مشخص است. تاکید صریح اسناد بالادستی کشور (بند 13 ام از اصل سوم و بند 9 ام از اصل چهل و سوم قانون اساسی، سند چشم‌انداز بیست ساله کشور و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی) و تصریح و توصیف واژه‌ی "خود اتکایی" در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در خصوص تولید محصولات کشاورزی به عنوان رکنی اساسی در ایجاد امنیت غذایی در کشور موید این مطلب است. از این رو تلاش جهت ایجاد امنیت غذایی پایدار همواره در دستور کار دولت‌های مختلف بعد از انقلاب قرار داشته و ردپای آن در برنامه‌های مختلف توسعه‌ی کشور قابل مشاهده است. تردیدی نیست که این تاکیدات ریشه در عمق تفکر اسلامی و هنجارهای قرآنی و آموزه‌های مذهبی نیز داشته است، چرا که رد پای امنیت غذایی در متون مرتبط با شرع مقدس اسلام نیز به خوبی قابل مشاهده است. در بینش الهی اسلام مبداء پیدایش غذا از جانب خداوند است که جهت تندرستی، تداوم حیات و توانمندی در انجام تکالیف به انسان اعطا شده است. بیش از 250 آیه و حدیث در این زمینه قابل احصا و بیان است. آیات 10 تا 11 و نیز 112 تا 114 سوره‌ی مبارکه‌ی نحل، آیه 35 از سوره مبارکه رعد، آیات 26 و 126 از سوره مبارکه بقره و آیه 37 سوره مبارکه ابراهیم نمونه‌هایی از تاکید قرآن بر اهمیت غذا و امنیت آن به عنوان یک اصل در زندگی دنیوی جامعه‌ی بشری است. علاوه بر این، سه مرتبه همزمانی دو واژه‌ی "جوع" (گرسنگی) و "خوف" (ترس) در کلام وحی (سوره مبارکه بقره آیه 155، سوره مبارکه نحل آیه 112 و سوره مبارکه قریش آیه 4) خود تاکید مجددی بر ایجاد امنیت اجتماعی از مسیر امنیت غذایی و ارتباط ناگسستنی این دو مفهوم با یکدیگر است. با این توضیح ملت و جامعه‌ای که از امنیت غذایی به دور باشد، امنیت اجتماعی و ملی را نیز درک نخواهد نمود. با این توصیف و بر اساس چهارچوب قانونی و شرعی بیان شده، ایجاد بستری جهت تامین غذای مردم همواره یکی از رئوس اساسی و خط مشی عمل دولت‌های مختلف بوده و هست که خود نیازمند ارزیابی و نقد علمی منصفانه است. بدون شک آشکار سازی اقدامات سیاستی انجام شده در این خصوص مستلزم ارائه‌ی شاخصی است که همزمان، فراهم بودن، امکان دسترسی و نیز مطلوبیت و پایداری دریافت غذا را به خوبی به تصویر کشد. تاکنون شاخص‌های بسیاری همچون مقدار تولید، ضریب خود اتکایی و نیز نرخ وابستگی به واردات جهت بیان سطح امنیت غذایی به کار گرفته شده‌اند، با این حال هیچ یک از این شاخص‌ها به تنهایی امکان ایجاد تصویری جامع و کامل از وضعیت امنیت غذایی را فراهم نمی‌کند و لذا شاخصی جامع و روشنگر که حقیقا امنیت غذایی کشور را نمایندگی کند و نیز در راستای سیاست گذاری‌های آتی بستر و سنگ بنا باشد، نیازی است که باید بدان پرداخته شود. با توجه به این نیاز، مطالعه‌ای در دانشگاه تربیت مدرس انجام گرفت و پس از بررسی الگوی مصرف مواد غذایی خانوارهای ایرانی از سال 1362 تا 1397 شاخص خانواری امنیت غذایی به عنوان جامع ترین شاخص برای هر سال محاسبه گردید. بدین منظور اطلاعات مصرف خوراکی بیش از 900 هزار خانوار شهری و روستایی به صورت جامع مورد بررسی قرار گرفت و کلیه‌ی کالاهای مصرفی خوراکی این خانوارها در 18 گروه کالایی تجمیع شد و معادل انرژی دریافتی سبد مصرفی (حاصل از کربوهیدرات، چربی، قند و پروتئین موجود در غذا) با لحاظ کردن حداقل 2000 کالری روزانه جهت رفع نیاز هر فرد فارغ از سن و جنس مورد ارزیابی و محاسبه قرار گرفت. نمودار زیر آشکار کننده‌ی وضعیت امنیت غذایی و البته اقدامات سیاستی انجام شده در راستای این هدف است. توجه به این نکته ضروریست که مقدار عددی شاخص در دامنه‌های مختلف تعبیر متفاوتی خواهد داشت. مقادیر کمتر از 65 درصد شرایط وخیم، بین 65 تا 75 درصد شرایط نامطلوب و ضعیف، ما بین75 تا 85 درصد شرایط متوسط و بالاتر از 85 درصد شرایط مطلوب تامین غذا را نشان می‌دهد. همچنین عوامل موثر بر ایجاد امنیت غذایی همانند سطح حمایت از بخش کشاورزی، تورم کالاهای مصرفی و نیز نرخ واقعی ارز نیز به عنوان اصلی‌ترین پارامترهای اثر گذار بر امنیت غذایی تعیین و شدند و جهت شبیه سازی روند امنیت غذایی در سال 1398 مورد استفاده قرار گرفتند. روند امنیت غذایی خانوارهای ایرانی در 6 دوره قابل بررسی است و در مجموع بیم و امیدهایی در این زمینه قابل درک است. دوره‌ی اول مرتبط با جنگ تحمیلی و مشکلات ناشی از آن است که تا سال 1370 ادامه دارد. در این دوره هر چند وضعیت امنیت غذایی در سطح متوسط قرار دارد ولی دارای روندی رو به بهبود است. دوره‌ی بعد مرتبط با سال‌هایی است که در اصطلاح به آن دوران تعدیل ساختار اقتصادی نیز گفته می‌شود. این دوره سال‌های 1370 تا 1374 را شامل می‌شود. در این برهه از زمان شاهد نوسانات شدید و عمیقی در وضعیت امنیت غذایی خانوارهای کشور هستیم. برای اولین بار در این دوره در دو سال متمادی 1373 و 1374 امنیت غذایی روندی کاهشی را تجربه نموده است. این دوران البته متناظر با سال‌هایی است که کشور بیشترین تورم و نیز بالاترین ضریب جینی پس از انقلاب (ضریب جینی هرچه بیشتر باشد بیانگر عدم توزیع عادلانه‌ی ثروت در جامعه است) را نیز تجربه نموده است. تردیدی نیست که تحت این شرایط سفره‌ی غذایی مردم نیز تحت الشعاع قرار گرفته است. دوره سوم مرتبط با سال‌های 1374 تا 1389 است. در این ایام برنامه‌های دوم تا چهارم توسعه‌ی اقتصادی کشور توسط دولت‌های هفتم تا دهم اجرایی شد. در این دوران امید بخش، امنیت غذایی جامعه همواره با شیب ملایمی در حال افزایش بوده و نهایتا در سال 1384 اولین اوج خود را تجربه نموده است. این دوره متناظر با دوره‌ی رشد اقتصاد ایران در ابعاد گوناگون است. در همین زمان کلیه‌ی شاخص‌های حقیقی کشور اعم از تولید ناخلص ملی، درآمد ملی، خالص صادرات غیر نفتی، سرمایه گذاری خالص مستقیم خارجی در کشور، سطح ذخایر بین المللی و نیز شاخص توسعه‌ی انسانی دارای روندی رو به رشد و نرخ ارز دارای ثبات نسبی بوده است. علاوه بر این بیکاری، تورم و همچنین ضریب جینی روند مطلوب کاهشی خود را طی نموده‌اند. همگی این عوامل در مجموع موجب بهبود وضع معیشت و تغذیه خانوارهای کشور شده و در مجموع وضعیت مطلوب و با ثباتی در این زمینه حاصل شده است. دوره‌ی بعد مرتبط با سال‌های 1389 تا 1390 است. این دوره علاوه بر برخورداری از تمامی ویژگی‌های مطلوب دوره‌ی پیش از خود، از ویژگی متمایز کننده‌ای تحت عنوان هدفمندی یارانه‌ها نیز برخوردار است که در مجموع دوران رشد اقتصاد ایران بعد از انقلاب 1357 را به اوج بلوغ و اقتدار خود رسانیده و همگام با پرداخت جبرانی انجام شده عادلانه ترین سطح توزیع درآمد را نیز به همراه داشته است. این تجربه‌ی موفق همراه با مداومت در پی‌گیری برنامه‌های توسعه‌ی اقتصادی در مجموع بالاترین سطح شکوفایی اقتصاد ایران همراه با عدالت اجتماعی و نیز امنیت غذایی را در سال 1390 متجلی نموده است. امنیت غذایی در سال 1390 حداکثر مطلق خود را تجربه کرده و از این حیث کشور در زمره‌ی کشورهای توسعه یافته‌ی دنیا قرار گرفته است. علی هذا این روند رو به رشد در دوران پس از آن به دلایل مختلف حفظ و صیانت نشده است. دوره‌ی پنجم مورد بررسی سال‌های 1391 تا 1396 را شامل می‌شود. این دوره که در متن حاضر از آن تحت عنوان تحریم‌های دوره‌ی اول یاد شده است، مصادف با شدت یافتن تحریم‌های بین المللی و بویژه تحریم‌های حداکثری آمریکا علیه ایران است که در مهم‌ترین و اثر گذارترین بخش خود انتقال ارز به کشور محدود شد. این امر موجب افزایش قیمت دلار در بازار و کاهش ارزش نرخ ارز کشور گردید. عواقب این رویداد از مسیر افزایش قیمت‌ها در بازار، رکود در بخش تولید و نهایتا کاهش توان و قدرت خرید خانوارها رخ نمایی نمود. این مسئله باعث شد برای دومین بار بعد از دوران تعدیل اقتصادی (سال‌های 1370 تا 1374) افت امنیت غذایی برای بیش از دو سال و نیز برای اولین بار پس از انقلاب اسلامی به صورت متوالی برای 6 سال تجربه شود. با این حال، بالا بودن سطح اولیه‌ی امنیت غذایی خانوارها که خود تحت تاثیر سیاست‌های ساختاری دو دوره قبل از آن به وقوع پیوسته بود، موجب شد تا در مجموع این کاهش جلوه‌ای بحران آفرین نیابد. علی هذا وضعیت امنیت غذایی کشور در بحرانی‌ترین زمان‌های سپری شده یعنی دوران جنگ تحمیلی نیز هیچگاه روند کاهشی مستمر و پایداری را نشان نمی‌دهد. این مسئله نوعی از هم گسیختگی سیاستی در این زمینه را آشکارسازی می‌کند، چرا که یکی از وظایف ذاتی دولت‌ها تامین غذای مردم است.تردیدی نیست که کاهش قدرت خرید واقعی خانوارها، توزیع ناعادلانه‌ی درآمد در این دوره، عدم مهار به موقع تورم و نیز بی‌کاری ایجاد شده‌ی ناشی از رکود واحدهای تولیدی زیربنای این مسئله بوده است که البته هرکدام می‌بایست در جای خود توسط سیاست گذاران و مسئولین امر شناسایی و چاره جویی می‌شد. در نهایت آخرین دوره‌ی تحت بررسی که در متن حاضر تحت عنوان بازه‌ی تحریم‌های دور دوم از آن یاد شده است از اواخر سال 1396 تا کنون ادامه دارد. در این دوره علاوه بر تداوم یافتن تحریم‌های شدت یافته‌ی خارجی علیه کشور و نیز عدم برنامه‌ریزی منسجم داخلی جهت چاره جویی سیاستی در این خصوص، خروج آمریکا از معاهده‌ی هسته‌ای موسوم به برجام و عدم برآورده شدن انتظارات اجتماعی حاصل از این معاهده نیز مزید بر علت شد و شوک جدید و عمیقی به کشور وارد نمود، به صورتی که قیمت افزایش یافته دلار در دوره‌ی اول، مجددا سه برابر افزایش یافت و متعاقب آن سطح عمومی قیمت‌ها و بویژه قیمت مواد غذایی خانوارها رشد قابل ملاحظه‌ای نمود. این عوامل به همراه رکود تعمیق شده از دوره‌ی قبل، کاهش سطح دستمزدها و کوچک شدن سبد غذایی خانوار را در پی داشت. مطابق نمودار فوق در سال 1397 شاخص امنیت غذایی خانوارهای کشور به طرز قابل تاملی کاهش یافته است و پیش بینی‌ها برای سال آینده نیز ادامه‌ی روند شتابان کاهش شاخص امنیت غذایی را خاطر نشان می‌کند. تردیدی نیست که ایجاد امید در بین خانوارها و نیز پرهیز از دام جوع و خوف به تعبیر قرآن کریم، نیازمند عزمی راسخ، تدبیری واقعی، جدیت در سیاست گذاری، مبارزه با فساد و نیز تصمیات فکورانه و خرد ورزی مشفقانه است. جامعه‌ای که مدعی برخورداری از امنیت غذایی است می‌بایست دارای ساختارهای داخلی توسعه یافته باشد به نحوی که مانع از کاهش مصرف غذا به میزان کمتر از حد لازم شود. چرا که ادامه‌ی روند پیش رو در این خصوص به زودی موجب بطلان تلاش‌های سنوات پیشین شده و بیم آن وجود دارد که برای اولین بار پس از سال 1369، در سال 1399 شاخص امنیت غذایی به کانال زیر 85 درصد ورود نماید. بدون شک تبعات حاصله از افزایش شاخص‌های رفاهی و کاهش آنها در بین آحاد مردم یکسان و متقارن تلقی نخواهد شد. تردیدی نیست که قبول نا امنی غذایی برای ملتی که حدود 30 سال از وضعیت مطلوب امنیت غذایی برخوردار بوده به سادگی و به دور از حاشیه قابل تصور نخواهد بود.

حلال و طیب عالی ترین معیارهای بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم حلال و طیب عالی ترین معیارهای بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن   مهندس فتح الله عالی پور*، فرنگیس مهدوی   دریافت مقاله: pdf چکیده: هدف و مقدمه: بسیاری از بیماری ها ناشی از عدم رعایت بهداشت مواد غذایی است. مصرف مواد غذایی سالم، ایمن و مرغوب نقش مهمی در تامین سلامت جامعه و توسعه کیفی سرمآیه انسانی دارد. از دیدگاه قرآن و حدیث دستورالعمل ها و توصیه هایی برای تولید و مصرف صحیح مواد غذایی ارائه شده است. لذا هدف از این مقاله شناخت اهمیت بهداشت مواد غذایی از دیدگاه قرآن است. روش مطالعه: این یک مطالعه مروری است که سعی نموده با بررسی متون علمی و منابع اسلامی یک تحلیلی علمی از دیدگاه قرآن در ارتباط با اهمیت بهداشت و ایمنی مواد غذایی ارائه دهد. نتایج و بحث: این مطالعه نشان داد که قرآن کریم در زمینه بهداشت و ایمنی مواد غذایی عالی ترین استانداردها را تحت عنوان حلال و طیب ارائه نموده است تا همه جنبه های کیفیت را از لحاظ: پاکی، بهداشتی، ایمنی، مقوی و مغذی را تامین نماید. اجرای چنین استانداردهای مترقی منوط به فهم صحیح قرآن، کسب دانش های مدرن، آموزش و ترویج عملی فرهنگ حلال و حرام و اجرای سیستم های تضمین ایمنی و کیفیت و حرکت به سمت تولید محصولات ارگانیک است. استانداردهای حلال و طیب در حال تبدیل شدن به یک برند جهانی است و اجرای این استانداردها، ضمن اینکه ارزش افزوده بسیار بالایی برای کشور از نظر تولید و عرضه مواد غذایی سالم، ایمن و مرغوب فراهم می نماید، در توسعه کیفیت سرمایه انسانی یعنی اصلاح باورها، اعتقادات، اندیشه ها و رفتارها، و شکوفا نمودن استعدادها و تقویت توانمندی ها، و تامین سلامت همه جانبه انسان و اعتلای انسان به سوی خدا نقش مهمی دارد. ................................................   واژه‌های کلیدی: قرآن، غذای حلال، بهداشت و ایمنی مواد غذایی، سلامت.

ابعاد معنوی ایمنی غذا مبتنی بر متون اسلامی

بسم الله الرحمن الرحیم ابعاد معنوی ایمنی غذا مبتنی بر متون اسلامی   رحمت اله مرزبند*، مصطفی معلمی، مرتضی دارابی نیا   دریافت مقاله: pdf چکیده: ایمنی غذایی  اصطلاحی است که انسان ها در یافت واحدی از آن ندارند. یکی از عوامل برجسته و اثر گذار در شکل دهی  مفهوم ایمنی غذایی،  اموزه های دینی است . هدف از این مطالعه  شناسایی مفهوم ایمنی غذا  در متون اسلامی  می باشد.. یافته ها نشان می دهد که نگرش به غذا به عنوان آیه ای در شناخت خدا ، باورمندی به رازقیت الهی، برخورداری از نیت الهی در مصرف، ادای حقوق نیازمندان به هنگام مصرف، تمیز نگداشتن غذا، استفاده از غذاهای متنوع، التزام به غذای حلال و پرهیز از غذای حرام  از مهمترین راهبردهای نگرشی و رفتاری ایمنی  بخش غذایی با نگاه اسلامی می باشد.  همچنین دستیابی به  ایمنی غذا  در آموزه اسلامی مبتنی  بر پیشایندهای از قبیل پذیرش  آموزه های دینی بعنوان منبع الهام ایمنی تغذیه ونیز اصالت دادن به سلامت روح در ایمنی تغذیه می باشد. علاوه بر این از مهمترین نتایج راهبردهای نگرشی و رفتاری ایمنی غذایی کرامت  جسمی و روحی  شمرده می شود. ............................................... واژه‌های کلیدی:  غذا، متون اسلامی، ایمنی غذا، غذای طیب، غذای حلال

اصول تغذيه سالم از ديدگاه اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم اصول تغذيه سالم از ديدگاه اسلام   فاطمه بمبئی رو   مقدمه غذا و تغذیه در آموزه های دینی همچون سایر موضوعات ، مورد توجه قرار گرفته است . مبداء پیدایش غذا از جانب خداوند است که جهت تندرستی ، تداوم حیات و توانمندی در انجام تـکـالیـف بـه انـسـان عـطا شده است . قریب به 250 آیه قرآنی و دهها روایت از معصومین عـلیـهـم السـلام بـر اهـمـیـت غـذا و تـغـذیـه دلالت مـی کـنـنـد. سـؤ ال ایـن اسـت که اسلام ، خوردن چه نوع غذاهایی را توصیه کرده است ؟ چه مقدار باید غذا خـورد؟ اسـلام چند وعده برای خوردن را توصیه می کند؟ و بالاخره آداب خوردن غذا چیست ؟ ایـنـهـا پـرسـشـهـایـی کـلید واژه ها: غذا، تغذیه ، رژیم غذایی ، گروههای غذایی ، وعده غذایی ، آداب خوردن .   اهمیت تغذيه   نیاز انسان به غذا، مهم ترین و حیاتی ترین نیاز روزمره اوست که از تولد تا مرگ وی را همراهی می کند، و حتی انبیا و اولیاء الهی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. رشـد، طـول عـمـر، تـنـدرسـتی ، آرامش اعصاب و روان ، خلق و خوی و رفتار، توانمندی و قدرت ، تکثیر نسل و تولید مثل و... همه به نوعی وامدار تغذیه سالمند. از این رو قریب به دویست و پنجاه آیه قرآنی و دهها روایت معصومین (علیهم السلام ) در مورد غذا و تغذیه وارد شده است . همچنین نام گذاری پنجمین سوره قرآن به مائده (سفره غذایی )، از صفات خـداوند، رزاقبودن ، سوگند خداوند به غذا "والتین والزیتون "، درخواست مائده آسـمـانـی تـوسـط حـضـرت عیسی (ع) و درخواست غذا توسط حضرت موسی (ع ) هر کدام مهر تاییدی بر اهمیت غذا و تغذیه می باشند. هـمـچـنین خداوند براهل مکه به دو چیز منت می نهد: "غذا" و "امنیت " :" الذی اطعمهم من جوع و آمنهم من خوفِ" . همان کس که آنها را از گرسنگی نجات داد و از ترس و نا امنی ایمن ساخت . امـام رضـا(ع ) فـرمـود: "سلامتی و پایداری بدن و همچنین بیماری آن به غذا و نوشیدنی است ."   تاثير تغذیه بر اخلاق و رفتار   خـداوند بین تغذیه کافران و مومنان تفاوت قائل شده است . در مورد کافران می فرماید: ((والّذیـن کـفـروا یـتمتعون و یاکلُون کَما تاکُل می خورند. توضیح آنکه حیوانات علف می خورند بی آنکه بدانند از کجا آمده ، حلال است یا حرام ؟ غصبی است یا مباح ؟ کافران نیز غـذا مـی خـورنـد بـی آن کـه بـه رجـس و پـلیـدی و حلال و حرام بودن آن توجه داشته باشند. لذا فرجام مشابه ای دارند. ولی مؤ منان که به تاثیر اخلاقی و معنوی غذا توجه دارند، مقید به رعایت غذای پاکیزه و حـلال مـی بـاشـند. مردی خدمت پیامبر(ص ) گفت : دوست دارم دعایم مستجاب شود، حضرت فرمود: "غذای خود را پاکیزه کن و از هر گونه غذای حرام بپرهیز". لذا بـه مـؤ مـنـان دسـتـور داده شـده فـقـط از غـذاهـای پـاکـیـزه و حـلال اسـتـفـاده کـنـنـد. و در برخی آیات ارتباط تنگاتنگی بین غذای پـاکـیزه و عمل صالح دیده می شود. " از غذاهای پاکیزه بـخـوریـد و عـمـل صـالح انـجـام دهـیـد." اصـحـاب کـهـف که دغدغه حفظ ایمان و معنویت خود را داشتند، وقتی از خواب طولانی بیدار شدند، به دنبال غذایی بودند که پاک و پاکیزه باشد و سبب خاموش شدن نور الهی در وجـود آنـان نـگـردد. بر خلاف غذاهای خبیث و حرام که موجب تاریکی قلب ، سنگدلی ، و از بـیـن رفـتـن نـور ایمان می شود. همچنين در آیـه ای دیـگـر خـوردن مـال حـرام را آتـش خـوردن مـعـرفـی کـرده اسـت "کـسـانـی کـه امـوال یـتـیـمان را به ستم می خورند (در حقیقت ) تنها آتش می خورند."و این بیانگر نقش غـذای حـرام و خـبیث است که به روح و روان و ایمان فرد خسارت می زند. امام حسین (ع ) با اشـاره بـه یـکـی از عـلل رفتار پست و ناهنجار کوفیان در کربلا می فرماید: "شکم های شما از حرام پر شده است". بـا تـوجـه بـه پـاره ای از روایـات آثار برخی غذاها بر اخلاق و رفتار آدمی به قرار زیر است : 1       اعتدال در خوردن گوشت موجب خوش اخلاقی ، اعتماد به نفس و شجاعت می شود و افراط در آن قساوت قلب می آورد. 2      شیر، موجب صبوری ، مهربانی ، آرامش و... می شود. 3      عسل ، موجب رشد حافظه ، صافی دل و شفا است . 4      انـگـور، غـم و انـدوه و افـسـردگـی را بـه شـادابـی تبدیل می کند. 5      خرما، موجب صبر و حلم وبردباری می شود. 6     زیتون ، حافظه را تقویت می کند. ü       7.سیب ، موجب تقویت اعصاب و زيبايي رنگ رخسار می گردد. 8     هلیم ، نشاط عبادت را افزون می کند. بـی تـردیـد تـغذیه سالم و منطبق با استانداردهای اسلامی نقشی بسزا در سلامت جسم و روح انسان دارد و او را در طی مسیر تکاملی اش یاری می دهد.   چه غذایی بخوریم ؟   عـده ای به رژیم گوشتخواری عقیده دارند، هر چند این رژیم بطور مطلق وجود ندارد ولی طرفدارانی دارد. عده ای بر گیاه خواری پای می فشرند و معتقدند انسان گیاه خوار آفریده شده است . ولی در آمـوزه هـای دیـنی هیچ یک از این نظریات به تنهایی پذیرفته نیست . اسلام بر اسـاس ‍ نـیـاز انـسـان و بـا تـوجـه بـه مـحـیـط، سـن ، شـغـل و... بـرای سـبـد غـذایـی او برنامه داده و با تعیین ملاک ها استفاده از همه گروههای غـذایـی را بـا اولویـت دادن به برخی گروههای غذایی توصیه کرده است . چه آن دسته غـذاهـایـی کـه پـس از آفـریـنـش ، طبیعی و دست نخورده وارد بدن می شوند. مانند میوه ها، سـبـزی هـا و چـه فـراورده هـای غـذایـی کـه بـا دست بشر تغییراتی پیدا کرده اند. مانند غذاهای گوشتی ، لبنیات ، پخت غذاها. مـلاک در اسـتـفـاده از مـواد غـذایـی مـطـابـق آمـوزه هـای دیـنـی ، غـذای طـیـب ، حـلال و حـسـن در مـقـابـل غـذای رجـس و خـبـیـث ، حـرام و سـوء دسـتـگـاه گـوارش هـمـاهـنـگـی کـامـل دارد، اطـلاق مـی شـود. لقـمـه پـاکـیـزه که وارد دهان می شود، تحت اراده خداوند، با اعـمـال هـضـم و جـذب تـرشـحـات دهـان و مـعـده بـه مـواد لازم و مـورد نـیـاز بـدن تـبـدیـل مـی گردد. طیّب یعنی سازگار، موافق ، نیکو، شایسته و لذت بخش که در قرآن کریم به جز غذای حلال در مورد همسر خوب ، زمین پاک ، سخن شایسته ،فرزند صالح ، زندگی پاکیزه و شجره طیبه به کار رفته است . غـذای حـلال غـذای پـاک تـشـریـعـی اسـت کـه خـداونـد آنـچـه را بـه مـصـلحـت انـسـان دیـده حـلال کـرده کـه بـا دسـتـگـاه هـاضـمـه هـمـاهـنـگ و مـتـعـادل اسـت . وقـتـی انـسـان غـذای حـلال را بـا نـام خـدا آغاز و با شکر الهی به پایان می برد، یقینا آن غذا موجب سلامتی ، شادابی و شفابخشی او خواهد شد. غالباً واژه حلال و طیب چون ایمان و عمل صالح با هم ذکر شده اند. غـذای حـسـن ، برتر از غذای طیّب و حلال است . خداوند از برخی غذاها مانند: انگور، شیر، عسل و... به وصف حسن یاد کرده و غذای شهیدان را غذای حسن دانسته است . در مـقـابـل غـذاهـای طـیـب ، حلال و حسن ، غذاهای رجس و خبیث ، حرام و سوء قرار گرفته که بـرای انـسـان ضرر و مفسده دارد. نه تنها سلامتی او را به خطر انداخته در خلق و خوی و ایمان او اثر منفی می گذارد. بـنـابـرایـن طـبـق آمـوزه هـای دیـنـی انـسـان مـی تـوانـد بـا رعـایـت غـذاهـای حلال و حرام از هر نوع غذایی که پاکیزه و حلال است ، اعم از غذای گوشتی ، پروتئینی و غیر آن بهره ببرد و از غذاهای حرام ، خبیث و مضر برای بدن پرهیز کند. چـون سـلول های اعضا و جوارح ، مانند مغز، قلب ، کلیه ، شش ، دست و پا، چشم ، گوش ، مـو، نـاخـن ، پـوسـت و... هـر کـدام نـیازمند غذای خاص خود است که تامین اینها از یک گروه غذایی مشکل است . آنـان کـه خـود را از بـرخـی غـذاهـا مـحـروم مـی کـنـنـد، هـمـیـشـه بـیـمـارنـد، چـون به نیاز سـلول هـای بـدن پـاسـخ نـمـی دهند. پیامبر(ص ) فرمود: " دو کس همیشه بیمارند، انسان تندرستی که رژیم می گیرد و از برخی غذاها پرهیز دارد و انسان بیماری که همه چیز می خورد." قـرآن انـسـانـهـایـی را کـه بـرخـی غـذاهـا را بر خود حرام می کنند، سرزنش می کند و می فـرمـایـد: "بگو چه کسی زینت های الهی را که برای بندگان خود آفریده ، و روزی های پاکیزه را حرام کرده است ؟" در آیـه دیـگـر مـی فـرمـایـد: " ای مـومـنـان ! غـذاهـای پـاکـیـزه را کـه خـداونـد بـرای شـمـا حلال کرده ، حرام نکنید".

جهت گیری بهداشت تغذیه با تاکید بر آموزه های قرآنی

بسم الله الرحمن الرحیم جهت گیری بهداشت تغذیه با تاکید بر آموزه های قرآنی   رحمت اله مرزبند، محمد علی افضلی   دریافت مقاله: pdf چکیده: سلامت در فرهنگ متعالی اسلام از ارزش والایی برخوردار است. تا جایی که خداوند، قرآن را کتاب هدایت و سلامت معرفی می‌کند. مطالعه در قرآن حکایت از رهنمودهای مختلف بهداشتی در مورد سلامت دارد. یکی از رویکردهای قرآن در حفظ و ارتقائ سلامت، توصیه‌های تغذیه‌ای در آیات متعدد است، هدف از این پژوهش، شناسایی جهت گیری بهداشت تغذیه در ارتباط با سلامت با تاکید بررویکرد قرآنی است. پژوهش حاضر مبتنی بر روش تحلیلی اسنادی و مفهومی است. در این راستا، ابتدا با مراجعه به منابع تفسیری و حدیثی، و نیز جستجو در بانک‌های اطلاعاتی از قبیل Sid, magiran, Noormags, iranmedex اطلاعات لازم مبتنی بر سوالات تحقیق گردآوری شد. در نهایت مطالب گردآوری شده با توجه به اهداف و سوالات پژوهش، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در قالب یک جدول نیز ارائه شده است. آموزه‌های وحیانی، توجه به سلامت جسمی را با در نظرگرفتن اصول تنوع غذایی، ایمنی و طیب بودن مورد توجه قرار داده است و با دعوت به غذای حلال و پرهیز از غذای حرام و نیز پذیرش خداوند به عنوان رزاق حقیقی، معنویت در سلامت را جستجو می‌کند. این نگرش معنوی، شاخص‌های سلامت روان از قبیل آرامش، اخلاق مداری و عمل صالح را به نبال دارد امری که در قرآن بر آن تاکید شده است. توزیع عادلانه غذا در جامعه اسلامی، از دیگر آموزه‌های قرآنی است که با آن سلامت اجتماعی تامین می‌شود . لذا جهت گیری رهنمودها ی بهداشت تغذیه در قرآن، در راستای تحقق سلامت جامع نگر است. از آنجا که در آموزه‌های وحیانی، تغذیه سالم در بردارنده جهت گیری‌های جسمی، روانی ، معنوی و اجتماعی است. ضروری است که رویکرد تغذیه‌ای اسلام مورد توجه سیاست گذاران عرصه سلامت قرار گیرد تا سلامت واقعی یا جامع نگر در جامعه حاصل گردد. ........................................ کلیدواژه: معنویت، تغذیه، سلامت روانی، غذای طیب

پر بازدید ترین مقالات

«گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

تقویم شمسی

دی ۱۳۹۹
ش ی د س چ پ ج
    تیر »
 123456789101112131415161718192021222324252627282930