دسته: گزارش خبری

آیت الله مکارم شیرازی : کشاورزی گنج تمام نشدنی است

بسم الله الرحمن الرحیم آیت الله مکارم شیرازی در دیدار وزیر جهاد کشاورزی: کشاورزی گنج تمام نشدنی است   آیت الله مکارم شیرازی از کشاورزی به عنوان گنج تمام نشدنی یاد کرد و اظهار داشت: باید درهای قاچاق به کشور بسته شود تا قشر کشاورز از این طریق آسیب نبیند : آیت الله ناصر مکارم شیرازی از مراجع تقلید،  در دیدار با وزیر جهاد کشاورزی با بیان این که اسلام نگاه بسیار جامعی نسبت به بخش کشاورزی دارد، اظهار داشت: اسلام نسبت به مساله کشاورزی اهمیت بسیار زیادی قائل است تا آنجایی که کشاورزی را گنج های الهی برشمرده است.   وی افزود: امروز درآمدها کلان از این گنج های پنهان حاصل می شود که ما اگر برای این بخش اهمیت بیشتری قائل شویم از درآمد و منابع غنی و قوی برخوردار خواهیم بود.   این مرجع تقلید با اشاره به تدوین دانشنامه جهاد کشاورزی و منابع طبیعی از نگاه اسلام اظهار داشت: تدوین این دانشنامه کار ارزشمندی است و با انتشار آن بسیاری از ابعاد کشاورزی در آیات و روایات نیز تبیین خواهد شد.   وی با توجه به اهمیت مساله کشاورزی در اسلام گفت: در قرآن هر زمانی که مثالی زده می شود آن را به کشاورزی تمثیل می زنند. کشاورزی گنج تمامی نشدنی است؛ زیرا بسیاری از انرژی ها تمام شدنی هستند ولی این گنج تمام نشدنی است.   این مدرس خارج فقه حوزه علمیه قم تاکید کرد: باید هر کشوری بیشترین و بهترین منابع در آمدی خود را به کشاورزی اختصاص دهد؛ زیرا آنچه که نخستین نیاز انسان را برآورده می کند کشاورزی است و امروز بسیاری از داروها و مواد غذایی از طریق گیاهان بدست می آید که تاکنون یک صدم این منابع در جهان کشف شده است.   وی محرومیت کشاورزان از ارزش های افزوده را نادرست خواند و افزود: امروز کشاورزان از این محرومیت رنج می برند و این معما هنوز حل نشده است؛ تا این معما حل نشود کشاورزی به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید، زیرا محصول دست رنج کشاورزان زحمتکش به دست برخی افراد مفت خور می رسد و کشاورزان تلاشگر تنها بیست درصد از منابع درآمدی را بدست می گیرد.   آیت الله مکارم شیرازی از وجود واسطه ها و دلالان در کشاورزی به شدت انتقاد کرد و یادآور شد: برخی مفت خوران که به عنوان دلال در بخش کشاورزی فعالیت می کنند خسارت بسیاری سنگین را به این قشر وارد کرده اند که وزارت جهاد کشاورزی باید مانع فعالیت این گروه شود.   وی واردات بی رویه را از موانع بزرگ بخش کشاورزی دانست و تاکید کرد: ظلم بزرگی بخش کشاورزی را تهدید می کند که واردات بی رویه یکی از این ظلم ها به شمار می آید و باید مانع واردات بی رویه شد.   این مرجع تقلید در بخش دیگری از سخنان خود افزود: باید درهای قاچاق به کشور بسته شود نه این که این افراد از درب بیرون رانده شوند و از روزنه به داخل بیایند.   وی تصریح کرد: همچنان که رهبر عزیز انقلاب اسلامی فرمودند باید مانع ورود میوه های تجملاتی به کشور شد خوشبختانه کشور ما از تمامی منابع غنی و قوی برخوردار است و تمامی میوه ها در چهار فصل در کشور وجود دارد و نیازی به واردات نیست.   آیت الله مکارم شیرازی گفت: متاسفانه برخی با واردات بی رویه به آلاف و الوف می رسند، دولت که وظیفه نظارت بر کشور را دارد باید مصالح را در نظر بگیرد و مانع این واردات بی رویه شود ما هرگز نیازی به میوه های تجملاتی نداریم تا برخی از این طریق درآمدهای هنگفتی را بدست بیاورند.   وی خاطر نشان کرد: کشور ما از تونایی و استعداد نیروی انسانی و منابع طبیعی بسیار بالایی برخوردار است و همچنان که در بخش گندم ثابت کردیم و به خودکفایی رسیدیم امروز نیز می توانیم در بخش برنج و دیگر بخش های کشاورزی این موفقیت را بدست آوریم تا هرگز تحریم های اقتصادی و سیاسی به مردم ما فشار وارد نکند.   این مدرس خارج فقه حوزه علمیه قم ادامه داد: در زمانی برخی اقلام با قیمت های بسیار سنگینی وارد کشور می شد؛ ولی از قشر کشاورز همان کالا را با قیمت ارزان خریداری می کردند که این روش بسیار ناپسند بود و امروز نیز اگر این روش وجود دارد باید جلوی آن را گرفت؛ زیرا این روش سبب تضعیف کشاورزان می شود.   وی تاکید کرد: سعی کنید کشاورزان را از طریق رسانه های صوتی و تصویری آموزش دهید و آن ها را به سوی استفاده از صنعت روز در بخش کشاورزی تشویق کنید تا حتی یک قطره از آب و یا یک وجب از خاک را هدر ندهند و از آن به خوبی بهره بگیرند. .................................... پایگاه اطلاع رسانی حوزه  

راهبرد پدافند غیرعامل در برابر تحریم در عرصه کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم راهبرد پدافند غیرعامل در برابر تحریم در عرصه کشاورزی دکتر محمود تولایی عرصه کشاورزی با توجه به نوع و ماهیت کار نه تنها نسبت به صنعت و سایر رشته‌ها دارای کمترین وابستگی و پایین‌ترین میزان آسیب‌پذیری در برابر تحولات جهانی است، بلکه نوعی ضمانت برای حفظ ثبات و تداوم مقاومت در بحران‌ها نیز محسوب می‌شود.   چکیده: انقلاب اسلامی و نظام اسلامی ایران در مسیر پویایی و بالندگی خویش طی سالیان گذشته با انواع تهدیدات و دشمنی های استکبار مواجه بوده است، یکی از ابزارهای اصلی آمریکا در دهه سوم انقلاب برای تضعیف نظام یا تغییر نظام یا تغییر رفتار نظام، استفاده از کاربست ابزارهای اقتصادی بر علیه ایران است، گروهی از تحلیل گران آمریکایی معتقدند توسل به ابزار نظامی بر علیه ایران در اولویت نیست و می توان با تکیه بر تجربه جنگ اقتصادی علیه عراق که موجبات توفیق نظامی آمریکا در سال 2003 در اشغال عراق را فراهم ساخت به نتایج دلخواه دسترسی پیدا کرد.  این گروه معتقدند اختلال در عرصه اقتصادی ایران نیز می تواند ضمن فلج ساختن گردش سرمایه و کالا در حوزه ی داخلی ، تاثیرات شگرفی بر افکار عمومی به جای بگذارد. بر این مبنا، تحریم و اخلال در دسترسی مردم به کالاهایی اولیه و ضروری، سبب نارضایتی مردم می شود و باعث می گردد در صورت یک حمله ی برنامه ریزی شده خارجی، آنان تمایل به دفاع از موجودیت نظام سیاسی خود نداشته باشند. متخصصین آینده نگاری و استراتژیست های نظامی معتقدند بدلیل محدودیت در منابع زیستی و طبیعی، افزایش بی رویه ضایعات در جوامع مصرفی و آلاینده های آب و طبیعت و در کنار رشد جمعیت، جنگ آینده را جنگ فقر (starvation war) یا جنگ غذا و آب پیش بینی می کنند در این شرایط مهمترین نیاز و کالاهای ضروری ، نیاز مندیهای غذایی در یک کشور است. در این مقاله سعی شده است علاوه بر بررسی وضعیت تحریم و راه های برون رفت از آن،  بازارهای بالقوه و بالفعل حوزه کشاورزی که متاثر از شرایط تهدیدزای بیرونی است و در حال حاضر کشور به واردات آن وابسته است مورد بررسی قرار گیرد و بمنظور خنثی سازی تهدید برنامه ریزی شده دشمن و با رویکرد پدافند غیر عامل و بهره گیری از فرصت جهاد اقتصادی، راهکارهای مناسب و کاربردی ارائه گردد. کلیدواژه: پدافند غیر عامل ، واردات ، کشاورزی، خودکفایی، تحریم ، اشتغال دانش بنیان، بیوتکنولوژی مقدمه: در آستانه دهه چهارم انقلاب اسلامی، شواهد بیانگر تلاش جبهه استکبار برای متوقف سازی روند پیشرفت و موفقیت های چشمگیر جمهوری اسلامی ایران در حوزه های علمی، اقتصادی، نظامی و سیاسی از طریق گشودن جبهه مبارزه اقتصادی و افزودن بر شدت آن بر علیه ایران در سال های اخیر است و نامگذاری سال 1390 بعنوان سال جهاد اقتصادی حاکی از عمق نگاه استراتژیک مقام معظم رهبری به مسائل سیاسی و بین المللی است. تحریم و تهدید در عرصه های اقتصادی نتایج تحقیقات علمی بیانگر آن است که کلید حل بسیاری از مشکلات کشور از جمله: معکوس کردن روند مهاجرت بی رویه از روستاها به شهرها، مسکن ارزان، اشتغال پایدار، تــولید رقابتی و حتی امنیت اجتماعی با ثبات و امثال آن را تا حد قابل ملاحظه ای می توان در آبادانی روستاها و تقویت و ترویج کشاورزی به عنوان محور توسعه جستجو نمود. غرب در برخورد با پیشرفت هسته ای ایران به دو گزینه رسید که یا باید ایران هسته ای را بپذیرد و یا به ابزار نظامی متوسل شود. ماهیت غرب، خودبخود گزینه اول را منتفی می نمایاند و گزینه دوم نیز به سبب گستردگی مخاطرات و هزینه های غیرقابل پیش بینی ، برای متفکرین غربی چندان امیدوار کننده نیست. به همین جهت تحلیل گران عالیمرتبه غرب نظیر پیتربروکز و مارک هیبس معتقدند فعلاً توسل به ابزار نظامی در اولویت نیست و بهره گیری از ابزارهای اقتصادی می تواند با فلج ساختن گردش سرمایه و کالا در حوزه ی داخلی و اختلال در دسترسی مردم به کالاهای مورد نیاز، موجب گسترش نارضایتی در مردم شده و در صورت یک حمله ی برنامه ریزی شده خارجی، انگیزه مردم برای دفاع از موجودیت نظام سیاسی خود را تضعیف نماید و برای تحقق این رویکرد ، راهبردهای متنوعی را برای جنگ اقتصادی طراحی نمایند که بخشی از این راهبردها بخوبی از اسناد شورای سیاست خارجی آمریکا 1قابل دستیابی است. تکیه گاه این استراتژی، استفاده از آسیب پذیری های پنهان و اساسی در اقتصاد ایران برای بالا بردن هزینه ی تلاش هسته ای و پیشرفت های علم و فناوری در کشور ماست، این تلاش در حال حاضر در عرصه های مختلف از جمله نفت و گاز طبیعی منجر به تصویب لایحه ی تحریم سال 1996و لایحه ی ISI در سپتامبر سال 2006 گردید، بنا به گزارش کارشناسی،  سرمایه گذاری خارجی در بخش انرژی ایران از 2/4 میلیارد به 5/1 میلیارد دلار کاهش یافت (64 درصد کاهش) لایحه تحریم بنزین ( IRPSA)  در 15 دسامبر 2009 در مجلس نمایندگان آمریکا و مصوبه 28 ژانویه 2010 درخصوص تحریم شرکت های حمل و نقل و بیمه کشتی های حامل بنزین به ایران، بخشی از این اقدامات است . با این وجود، کارشناسان واشنگتن معتقدند ابزار تحریم بنزین که قرار بود نقش گلوله فلج کننده برای اقتصاد ایران را داشته باشد به یک سوزنی تبدیل گردیده و کمترین اثری را در بر نداشته است و در واقع فرصت فراوانی را برای واسطه های چینی و روسی به هزینه رقبای آمریکایی و اروپایی فراهم کرده است. هدف محوری آمریکا از فشار بر تحریم ایران، استفاده از راهبرد جنگ اقتصادی بمنظور منزوی کردن ایران بود در مقابل، حاصل  نزدیک به 15 سال مذاکره بین ایران و پاکستان در مارس 2010 ، قرارداد « خط لوله صلح» به طول 1300 مایل انتقال گاز طبیعی به امضا می رسد و با اجرای طرح، یک بازار قوی در آسیا برای ایران فراهم گردد.  در ژانویه 2010 قرارداد واردات گاز مورد مصرف استان های شمالی بین ایران و ترکمنستان منعقد شد و در کنار آن فرصت صادرات گاز،  بعنوان ابزار قدرت ملی و مشارکت در خط لوله ی ناباکو (NABAKO) که بین ترکیه و چند کشور اروپایی است فراهم گردید. خطوط لوله پارس در شمال شرقی که گاز ایران را از طریق ترکیه و یونان به ایتالیا می رساند و خط لوله ی ایران ارمنستان همه اجزایی از سیاست شکستن تحریم آمریکاست و لذا شورای سیاست خارجی باز هم توصیه می کند که آمریکا باید مراقب پیشرفت وابستگی انرژی اروپا به گاز ایران باشد و پیگیری اجماع بین المللی برای تحریم های چند جانبه حساب شده از سوی سازمان ملل را در اولویت معرفی، و بر محدودیت های قانونی برای انجام امور بانکی با ایران تاکید گردد.    در سند مذکور آمده است « ایران اقتصادی نوظهور با ثروت طبیعی و منابع انسانی است. اگر اقتصاد این کشور بطور مناسب مدیریت شود، می تواند طی یک دهه کانون و منبع اقتصادی باشد» ایران را در بخش انسانی « محلی پویا و خوش آتیه برای سرمایه گذاری و دارای بالاترین کاربر اینترنتی در میان کشورهای مسلمان خاورمیانه و دارای بالاترین جمعیت بزرگسال با سواد و جوانان پویا و عمدتاً تحصیل کرده »  می داند که شریکی جذاب برای اقتصادهای پیشرفته وابسته به انرژی است . این کشور ها ممکن است تجربه و فن آوری پیشرفته را در قبال دسترسی به نفت و گاز باایران مبادله کنند.2 وجود اغتشاش عمیق اقتصادی، تورم دو رقمی و یارانه ی هنگفت دولتی را از موانع رشد می داند و اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها را نیز بلحاظ هزینه های اجتماعی و سیاسی که به همراه خواهد داشت، فرصت مناسبی برای هدفگیری بمنظور افزایش سطح فشار بر نظام اقتصادی و مالی ایران و در نتیجه افزایش گرفتاری سیاسی و اجتماعی درون کشور می خواند.3 در توصیه ها به دولت آمریکا تصریح شده است که « به ممنوعیتی فراگیر برای صادرات فن آوری، دانش فنی و لوازم یدکی به ایران بیندیشد و تاکید می کند که، بخش های کلیدی اقتصاد ایران بطور حیاتی به عرضه ی فن آوری و تخصصی غربی وابسته است وتوقف آن برای سرنوشت اقتصادی ایران مخرب خواهد بود».4 ابعاد تحریم و ارزیابی میزان اثرگذاری تحریم ها ماهیت تحریم های جدید، بالا بردن هزینه های تقویت بنیه دفاعی، تحریم شرکت های مرتبط به سپاه پاسداران با هدف فلج کردن یکی از بازوهای اصلی توسعه صنعتی و تکنولوژی کشور، تحریم خطوط کشتیرانی جمهوری اسلامی ، تحریم بانکداری و بیمه نقل و انتقالات محموله های هوایی صنعت نفت و گاز برای تاثیر گذاری منفی بر روی تجارت خارجی و ایجاد مشکل در حوزه اقتصادی انجام شد تا کشور بلحاظ اقتصادی در شرایط سخت و غیرقابل تحمل برای مردم واقع گردد. اما در عمل ایران، نه تنها سرعت حرکت در توسعه فناوری و اقتصادی را افزایش داده است بلکه راهکارهای متعددی را نیز برای نا امید کردن طرح تحریم بکار گرفته است. اگر امروز تأکید رهبری بر توجه بیش از پیش به پدافند غیر عامل در همه وزارتخانه ها و دستگاه ها برای مفابله با تهدیدات و پیشگیری با تقلیل خسارات ناشی از تهدید است لازم است بخش کشاورزی ابتدا سایه آسیب را از بخش کشاورزی برطرف نماید و هم تدابیر گسترده تری را برای جبران فشار های تهدید زا برای سایر بخش های صنعتی و اقتصادی اتخاذ نماید. برخی اقدامات پدافند غیر عامل در برابر تحریم انواع راهکارها که ابعادی از پدافند غیر عامل محسوب می گردد، از جمله مقابله با تحریم بنزین از طریق افزایش تولید از 7 پالایشگاه به 9 پالایشگاه، توسعه مصرف CNG و تولید خودروهای دوگانه سوز، جبران عدم مشارکت کمپانی های غربی در توسعه عسلویه توسط ایجادکنسرسیوم مشترک شرکت های بزرگ داخلی با محوریت قرارگاه خاتم الانبیا سپاه پاسداران ، توسعه روابط اقتصادی با چین بدلیل نیاز شدید این کشور به انرژی و تغییر نام و مالکیت کشتی های تحریم شده ایرانی و فعالیت تحت پوشش کشور های دیگر، بخشی از این اقدامات است اما همه این موارد اقدامات موردی است ولی آنچه ضروری است اقدامات کلیدی برای ایجاد اقتصاد پویا و پایدار در برابر تهدیدات اقتصادی و امنیتی آینده درکشور است. فرصت های پیش رو و تهدیدات آینده ایران در حال حاضر مهم ترین بازار صادراتی شرکت های آلمانی در منطقه خاورمیانه است میزان واردات از آلمان به حدود سه میلیارد و 700 میلیون یورو میرسد و بنا به گزارش های کارشناسی بیش از 40 هزار فرصت شغلی بطور غیرمستقیم، با تجارت آلمان و ایران مرتبط است. هم اکنون بیش از 500 شرکت هلندی در ایران فعالیت می کنند و فقط سهم سرمایه گذاری آنها در زمینه گل و گیاه بیش از 400 میلیون یورو است و به گفته عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، بازار ایران یک بازار پر جاذبه برای اتحادیه اروپا است. بازرگانان خارجی راه ورود به بازار ایران را پیدا کرده اند تا جایی که واردات آمریکا نیز به ایران تا سه برابر افزایش یافته است. به گزارش شبکه خبری فاکس نیوز آمریکا، حتی شرکت های آمریکایی از جمله کوماتسو نیز تحریم را زیر پا گذاشته و در حال حاضر 22 کشور جهان بدون توجه به این تحریم ها به تعاملات خود با ایران ادامه می دهند و رابرت آینهورن، مسئول ویژه تحریم ایران با تسلیم و عقب نشینی در برابر تهدید اعلام کرد «رابطه تجاری ایران با کشور های همسایه ادامه دارد». اگر چه سیاست های دشمن در زمینه تحریم تا حد بسیار زیادی ناکام مانده است اما نباید نسبت به آثار تلخ و زیانبار واردات آن هم بی رویه در کشور غفلت کرد! نگاهی به واردات با تاکید بر بخش کشاورزی در کشور برابر اعلام رئیس کل گمرک ایران در گفتگوی مورخ 27 آذر ماه 1389 با روزنامه ایران، حجم ریالی صادرات ایران در سال 1380 برابر با 2/4 میلیارد دلار و حجم واردات برابر با 1/18 میلیارد دلار بوده است. صادرات سال 1385 برابر با 12 میلیارد دلار و حجم واردات برابر با 7/41 میلیارد دلار و در سال 1388 صادرات به 21 میلیارد دلار و واردات به بیش از 55 میلیارد دلار رسیده است.جدول شماره یک آمار واردات و صادرات کشور طی سالهای 88-1380 و هشت ماهه سال 1389 را نشان می دهد. جدول شماره یک : آمار واردات و صادرات کشور طی سالهای 88-1380 و هشت ماهه سال 1389 مبادلات تجاری واردات صادرات سال ارزش (میلیون دلار) نرخ رشد ارزش (میلیون دلار) نرخ رشد ارزشی ارزش (میلیون دلار) نرخ رشد ارزشی وزنی ارزشی 1380 76،22343 - - 95،18119 - 82،4223 - 1381 62،26883 76،7- 32،20 19،22275 93،22 33،4608 11،9 1382 90،32569 12،13 15،21 74،26597 41،19 16،5972 59،29 1383 86،42235 25،15 68،29 55،35388 05،33 30،6847 65،14 1384 88،49721 08،15 72،17 58،39247 90،10 29،10474 97،52 1385 56،54719 88،17 05،10 65،41722 31،6 91،12996 08،24 1386 10،63751 59،3 51،16 82،48438 10،16 28،15312 81،17 1387 58،74375 86،4 67،16 01،56042 70،15 58،18333 73،19 1388 32،77178 35،28 77،3 86،55286 35،1- 46،21891 41،19 هشت ماهه 1389 10،57419 - - 97،40287 - 13،17131 - جمع کل 68،501198 31،383407 36،117791 این آمار بیانگر روند صعودی واردات از مبادی رسمی و قانونی کشور با نرخ رشد متوسط  سالیانه 23 درصد است حال آنکه حجم واردات قاچاق نیز حدود 20- 10 درصد واردات رسمی پیش بینی می گردد، حجم صادرات ما که عمدتاً مواد اولیه و خام است در بهترین شرایط، کمتر از یک سوم واردات ماست و این فرآیند یعنی قربانی شدن تولید، ایجاد فرصت های شغلی فراوان در کشور های صادر کننده کالا به ایران و طبعاً از دست رفتن فرصت های پویایی و شکوفایی اقتصاد در برابر واردات انبوه کالاهای مصنوع خارجی است. نمودار شماره یک: ارزش مبادلات کشور طی سالهای 88-1380 و هشت ماهه سال 1389   سهم محصولات کشاورزی و لبنی در واردات توجه خاص به موضوع کشاورزی به عنوان یکی از اصلی‌ترین محورهای توسعه، نمونه ای از مهمترین راهبردهای بنیادین و اصولی بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره)  در مسیر پیشرفت و توسعه کشور به شمار می رود، به طوری که در همان اوایل انقلاب در یکی از سخنرانی‌های خود خطاب به مردم فرمودند: « عمده چیزی که در ایران، خاصیتی که در ایران بود کشاورزی بود، کشاورزی ایران غنی بود و محصولاتش زائد بود بر آن مقداری که احتیاج داشت و باید صادر کننده باشد و ما امروز وارد کننده هستیم و هرچه داریم باید از غیر، خارج بیاوریم، مراتع ما را، مراتعی که بسیار مراتع عالی است، به غیر داده‌اند...» بر مبنای آنچه گذشت، منافع قدرت های خارجی در بطن مراودات تجاری فعلی ما نهفته است و با همین رویکرد از طرق مختلف مستقیم و غیر مستقیم، رسمی و قاچاق واردات با قوت ادامه دارد اما این امر تا کجا با منافع ملی مردم و کشور انطباق دارد؟ در حال حاضر حجم انبوهی از کالاهای ضروری و غیر ضروری از محصولات کشاورزی که در سبد غذایی مردم قرار گرفته است وابسته به واردات است، 800 میلیون دلار واردات سالیانه چای، قریب 400 میلیون دلار واردات موز، بیش از 2/1 میلیارد دلار واردات برنج، انواع گوشت گوسفند،گوساله، مرغ، ماهی و محصولات دریایی، شیر خشک صنعتی و اطفال، کره، خامه، ذرت، سویا، آفتابگردان، کنجد، جو، انواع میوه جات نظیر پرتقال، گلابی، نارنگی، سیب، نارگیل، آناناس، زیتون، حبوبات از جمله عدس، لوبیا، بادام زمینی، انواع روغن، قند و شکر، کاکائو، توتون و تنباکو و دهها قلم کالای دیگر که در سال 88 بیش از 15 میلیارد دلار و یا حدود 22% کل ارزش ارزی واردات را به خود اختصاص داده اند، آیا دستاورد این همه واردات، از دست رفتن دهها فرصت شغلی در کشور نبوده است؟ اگر فرآیند وابستگی اقلام سبد غذایی جامعه استمرار یابد آیا فرصت تولید و صنایع میانی اقلام کشاورزی از بین نخواهد رفت؟ آیا با افزایش وابستگی کشور بویژه در بخش کشاورزی و غذا، با تهدید سنگین تری از تحریم نفت و گاز و بنزین و کشتیرانی مواجه نخواهد شد؟ خطر جدی و تهدید سنگین است، بنابراین اگر کشور ما بدنبال امنیت پایدار، اقتدار و حفظ استقلال خود است باید با رویکرد پدافند غیر عامل و از طریق تقویت درون زا، با همه تهدیدات روبرو گردد. اگر در شرایط خطیر حاضر که استکبار همه صحنه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشورمان را بدلیل مبانی اعتقادی، ظلم ستیزی و عدالت خواهی با انواع تهدیدات سخت نظامی، نیمه سخت اطلاعاتی و تهدید نرم عملیات روانی تهدید می نماید لازم است با عقلانیت و ابتکار بویژه بخش اقتصادی آن هم در حوزه کاملاً مستعد و بالقوه کشاورزی همت نموده و منافع ملی را تضمین نمائیم. بازرگانان خارجی راه ورود به بازار ایران را پیدا کرده اند تا جایی که واردات آمریکا نیز به ایران تا سه برابر افزایش یافته است. به گزارش شبکه خبری فاکس نیوز آمریکا، حتی شرکت های آمریکایی از جمله کوماتسو نیز تحریم را زیر پا گذاشته و در حال حاضر 22 کشور جهان بدون توجه به این تحریم ها به تعاملات خود با ایران ادامه می دهند. اگر امروز تأکید رهبری بر توجه بیش از پیش به پدافند غیر عامل در همه وزارتخانه ها و دستگاه ها برای مفابله با تهدیدات و پیشگیری با تقلیل خسارات ناشی از تهدید است لازم است بخش کشاورزی ابتدا سایه آسیب را از بخش کشاورزی برطرف نماید و هم تدابیر گسترده تری را برای جبران فشار های تهدید زا برای سایر بخش های صنعتی و اقتصادی اتخاذ نماید. ایران کشور مستعدی است که برخوردار از نسل جوان پویا و خلاق و موقعیت استراتژیک درمنطقه و بهره مند از رهبری هشیار و بصیر است.  با وجود گستره سرزمینی وسیع، بخش ناچیزی از آن با بهره وری کامل از نعمت آب و خاک در حال بهره برداری است و لازمست بایک حرکت جهادی و گسترده و مدیریتی عالمانه و هوشمندانه در این عرصه فعالیت نماییم که رهبر فرزانه انقلاب فرمودند: پرداختن به زیر ساخت های اقتصادی در سراسر کشور ، توجه کامل به مسئله صنعت و کشاورزی از جمله مسائل بسیار ضروری و تجلی جهاد فی سبیل الله است5. (مقام معظم رهبری در دیدار با کارگران اردیبهشت 1390) ضرورت دارد در سال جهاد اقتصادی در کنار اصلاح رویه های علمی، بهبود کیفیت تولیدات داخلی و ترویج فرهنگی آفات واردات بی رویه و توجه به کالای داخلی در برابر واردات، مورد توجه مردم و مسئولان قرار گیرد. نتایج و پیشنهادات برخی مصادیق پدافند غیرعامل در عرصه کشاورزی در برابر سونامی واردات نتایج تحقیقات علمی بیانگر آن است که کلید حل بسیاری از مشکلات کشور از جمله: معکوس کردن روند مهاجرت بی رویه از روستاها به شهرها، مسکن ارزان، اشتغال پایدار، تــولید رقابتی و حتی امنیت اجتماعی با ثبات و امثال آن را تا حد قابل ملاحظه ای می توان در آبادانی روستاها و تقویت و ترویج کشاورزی به عنوان محور توسعه جستجو نمود، گشودن راه تولید در برابر ابزار تحریم و عمق بخشی و افزایش اثربخشی رشته های دانشگاهی حوزه کشاورزی از جمله ایجاد دانشکده های اختصاصی متناسب با ظرفیت های کشور ، بنحوی که  در این مراکز، همه اجزاء علمی  و تکنیکی و صنایع مرتبط مورد توجه و آموزش قرار گیرد از جمله: 1- بهره گیری از دانش و فناوری های نوین بویژه بیوتکنولوژی بمنظور کاهش مصرف سموم که تهدید کننده حقیقی سلامت مردم از طریق مصرف مواد غذایی حاوی باقیمانده سموم است، افزایش راندمان تولید و مقرون بصرفه شدن تولید در کشاورزی با دستیابی علمی به گونه های پربازده و عاری از بیماری و ... . هم اینک به برکت سپردن بازار به رانتهای دلالان واردات سموم و محصولات کشاورزی، موجبات غفلت از بخش زیادی از توان محققین پرتلاش بیوتکنولوژی بویژه در عرصه غذا  و کشاورزی شده و در شرایطی که بازار ما مملو از محصولات تراریخته وارداتی است، فرصت از محقق و تولید کننده داخلی در توسعه محصولات برتر مبتنی بر فناوری نوین بیوتکنولوژی تضییع می گردد. 2- تاسیس دانشکده یا رشته های تحصیلی مرتبط با خرما بویژه در استانهای جنوبی کشور، چهارده استان کشور ما مستعد کشت خرماست و در حال حاضرمعادل 15 درصد نیاز خرمای جهان فقط  در 6 استان ما تولید می گردد اما فقط 10 درصد محصول خرمای ایران آن هم بصورت فله و طبعا بسیار ارزانتر از ارزش واقعی آن موفق به صادرات می شود. از نظر تاریخی خوزستان ایران و بصره عراق اولین مناطق پیدایش خرما در جهان بوده اند و از این محصول در حال حاضر بیش از 50 نوع فراورده و صنایع تبدیلی و وابسته در جهان تولید می شود اما در کشور ما شاید کمتر از 10 درصد این ظرفیت بالقوه، بهره برداری می گردد. 3- تاسیس دانشکده یا رشته های تحصیلی مرتبط با چای: محصول چای در استان های شمالی ایران از دیرباز کشت می شده اما در اثر سیاستهای واردکنندگان و  بی توجهی،محصول چای ایران از صحنه رقابت حذف و امروز به یکی از وارد کنندگان بزرگ چای جهان تبدیل شده ایم.کالایی که حداقل سه بار در روز بوسیله اکثریت ایرانیان بمصرف میرسد. 4 - تاسیس دانشکده یا رشته های تحصیلی مرتبط با برنج: هم اینک در استانهای زیادی از کشور این محصول در حال کشت است اما همچنان در صحنه رقابت با محصول خارجی و کاهش راندمان تولید، زمین گیر شده است. 5- تاسیس دانشکده یا رشته های تحصیلی مرتبط با زعفران: مهمترین محصول انحصاری کشاورزی ایران از دیرباز محصول زعفران بوده است که هم اینک بدلیل بی توجهی در داخل کشور و هوشیاری رقبای خارجی این مزیت در حال رکود و خاموشی است. 6- ایجاد دانشکده و رشته های تحصیلی مرتبط با بهره وری آب : سرانه آبی ما در مرز خطر است، بارندگی در کشور ما یک سوم میانگین بارش دنیاست، 22 هزار رشته قنات طی چند دهه گذشته به فراموشی سپرده شده است،در خصوص بهروری از آب چند رشته تحصیلی در کشور داریم؟  تمرکز تلاشها برای تسریع در مدیریت بهینه بر منابع آب از طرق مختلف از جمله: غرب در برخورد با پیشرفت هسته ای ایران به دو گزینه رسید که یا باید ایران هسته ای را بپذیرد و یا به ابزار نظامی متوسل شود. ماهیت غرب، خودبخود گزینه اول را منتفی می نمایاند و گزینه دوم نیز به سبب گستردگی مخاطرات و هزینه های غیرقابل پیش بینی ، برای متفکرین غربی چندان امیدوار کننده نیست. احیاء قنوات و ایجاد رشته مهندسی قنات در دانشگاهها برای ترویج این دانش بومی، تسریع در اجرای طرح‌های سد سازی و آبخیزداری، تسریع در کانالکشی و زهکشی آب سدها که بعضاً سال‌ها بدون استفاده رها شده، کمک به بازسازی مسیلها و کانالهای انتقال آب و ساماندهی و استانداردسازی شبکه‌های آبرسانی محلی و سنتی موجود در روستاها، سرعت بخشیدن به مکانیزه‌سازی سیستم‌های آبیاری و سرمایه گذاری برای توسعه و گسترش سیستمهای آبیاری تحت فشار قطره ای و بارانی، استحصال آبهای شیرین زیر سطحی که در برخی نقاط مانند استان بوشهر (در مقیاس یک رودخانه) از طریق گسلهای زیر زمینی وارد دریا می شود، انتقال آب از نقاط پر آب به نقاط خشک (حتی آب دریا برای تغییر شرایط اقلیمی و تقویت منابع آبهای زیر زمینی) و سایر اقدامات مشابه.   7- ایجاد رشته یا دانشکده های مختص موضوع جنگل- بیش از 30 میلیون هکتار از سرزمین ما به کویر تبدیل شده است، در کشوری که بی نظیر ترین تنوع پوشش جنگلی وجود دارد، جنگل روز به روز رو به تخریب است حال آنکه در کشورهای کم باران و کم آبی ،جنگل موثرترین عامل در پیشرفت است . 8- توجه ویژه به صنایع فرادست و فرودست هر یک از محصولات استراتژیک مذکور و توسعه صنعتی متناسب با مزیت های استانی و توجه به آمایش سرزمینی می تواند در این عرصه مبارزه اقتصادی بسیار اثربخش باشد. 9- حمایت ویژه از تعاونی های کارآفرین از فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی در ابعاد تسهیلات ، تکنولوژی و فراهم سازی فرصت های رقابت سالم در دستیابی به تولید کیفی و مدیریت توان با اتکا بر بانک های اطلاعات تجارت کشاورزی. 10- مدیریت واردات کالا به نفع تولید کنندگان داخلی که طبعاً منافع بلند مدت مصرف کنندگان را نیز در برخواهد داشت. 11-کمک به مدیریت اطلاعات کشاورزی از طریق توسعه شبکه فناوری اطلاعات در تمامی روستاها بمنظور تبادل اطلاعات و طراحی یک سیستم مناسب به منظور اعلام میزان پیش‌بینی شده محصولات مورد نیاز هر سال به تفکیک هر محصول ، توسط وزارت جهاد کشاورزی و متقابلاً اعلام میزان کاشت هر محصول در هر سال توسط کشاورزان با قابلیت ارائه آخرین اطلاعات دریافتی تجمیعی و اعلام ظرفیت‌ باقیمانده برای کشت هر نوع محصول تا اشباع نیاز بازار، در جهت جلوگیری از تولید مازاد و خارج از نیاز و همچنین تنظیم تولید و عرضه، بطور مستمر و منطقی در طول سال. 12-سرعت بخشیدن به تلاش‌ها برای تقویت، توسعه و روزآمد نمودن صنایع بسته‌بندی محصولات کشاورزی با استفاده از جدیدترین روش‌های قابل دسترس. عرصه کشاورزی با توجه به نوع و ماهیت کار نه تنها نسبت به صنعت و سایر رشته ها دارای کمترین وابستگی و پایین ترین میزان آسیب پذیری در برابر تحولات جهانی است، بلکه نوعی ضمانت برای حفظ ثبات و تداوم مقاومت در بحرانها نیز محسوب می شود امید آن که در سال جهاد اقتصادی، تلاش آگاهانه و عالمانه در عرصه کشاورزی بتواند به اقتدار علمی و امنیت پایدار کشور ما منتهی گردد. فهرست منابع: 1- گزارش شورای سیاست خارجی آمریکا – ژوئن 2010 – (Toward an Economic Warfare Against Iran) 2- روزنامه ایران – 27 آذر ماه 1389 – مصاحبه با رئیس کل گمرگ ایران 3- سخنان مقام معظم رهبری در دیدار با کارگران – اردیبهشت 1390 4- روزنامه کیهان مورخ 19 خرداد 1390 مصاحبه با دبیر انجمن  خرمای ایران 5- صحیفه نور- جلد 5- ص 39- سخنرانی تاریخ 17/11/57 *دانشیار بیوتکنولوژی – دانشگاه علوم پزشکی بقیه اله (عج)  

اهمیت پدافند غیرعامل و نقش موثر «پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی» درمقابله با تهدیدات زیستی

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت پدافند غیرعامل و نقش موثر پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی درمقابله با تهدیدات زیستی   در دومین کارگاه آموزشی پدافند غیرعامل تشریح شد: اهمیت پدافند غیرعامل و نقش موثر پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی درمقابله با تهدیدات زیستی دومین کارگاه آموزشی پدافند غیرعامل با حضور دکتر خوش خلق سیما، رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی و جمع کثیری از اعضای هیات علمی، دانشجویان و کارشناسان، 11 آذرماه 96 به همت دانشگاه جامع امام حسین (ع) در محل پژوهشگاه برگزار شد. نخستین کارگاه آموزشی در این حوزه، 30 مردادماه سال جاری برگزار شده بود. به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، در این کارگاه آموزشی دو مبحث با عنوان «تهدیدات و فرصت های فضای مجازی» توسط مهندس هومان قاسمی خواه مشاور ارشد حوزه IT، و «اصول و مبانی پدافند غیرعامل» از سوی مهندس محسن فتحی مربی پدافند غیرعامل دانشگاه جامع امام حسین ارائه شد که با توجه به کاربردی بودن موضوعات، با استقبال فراوان حاضران مواجه شد و مشارکت فزاینده آنها را به دنبال داشت.   پدافند غیرعامل، صلح آمیزترین روش دفاع در این کارگاه آموزشی، مهندس محسن فتحی، از اصول و مبانی پدافند غیرعامل سخن گفت و اظهار داشت: مراکز ثقل، مراکز حیاتی، مراکز حساس، مراکز مهم و مراکز قابل حفاظت از جمله فضاهای در معرض تهدید دشمن هستند که باید مدنظر قرار گیرد. مدرس دانشگاه جامع امام حسین با اشاره به مفهوم بازدارندگی و اهمیت آن در حوزه پدافند غیرعامل خاطرنشان کرد: بازدارندگی به مفهوم تدابیری است که با استفاده از وسایل روانی به جای ابزار فیزیکی می توان از بروز جنگ جلوگیری کرد. فتحی، پدافند را به مفهوم مصون سازی کشور از تهدیدات دشمن عنوان کرد و گفت: دفاع در مفهوم کلی، دفع، خنثی کردن و یا کاهش تأثیرات اقدامات خصمانه دشمن و جلوگیری از رسیدن او به اهداف است. وی با بیان اینکه پدافند غیرعامل، صلح آمیزترین روش دفاع است، اظهار داشت: پدافند غیرعامل، مجموعه اقدامات و تدابیری است که بدون استفاده از سلاح و تجهیزات جنگی، نه تنها موجب کاهش آسیب پذیری، کاهش تلفات انسانی و کاهش خسارات شده بلکه باعث افزایش تاب آوری ملی و ارتقای پایداری عمومی در مقابل تهدیدات دشمن می­ شود. این متخصص و مربی پدافند غیرعامل درباره اهمیت این موضوع در جهاد کشاورزی نیز گفت: با توجه به اینکه در کشور ما، تأمین امنیت غذایی جزو وظایف جهاد کشاورزی است، سلسله اقداماتی که مجموعه های مختلف این حوزه از جمله پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی در جهت پیشگیری از ایجاد مشکلات در خصوص خدشه به امنیت غذایی و جلوگیری از ایجاد بحران در این بخش انجام می دهند، نوعی پدافندغیرعامل محسوب می گردد. وی شکاف تکنولوژیک، غافلگیری، آسیب پذیری وسعت سرزمینی و مشکل تامین پدافند عامل را ضرورت های استفاده از پدافند غیرعامل برشمرد و گفت: بر اساس تئوری پنج حلقه واردن، پنج حلقه رهبری ملی، محصولات کلیدی، زیرساخت های حمل و نقل، جمعیت مردمی و اراده ملی، و نیروهای نظامی و عملیاتی جزء حلقه های استراتژیک در ساختار قدرت هستند  که دشمن با ضربه زدن به آنها در صدد تسلیم کردن سایر کشورهاست که باید از آنها آگاهی کامل داشته باشیم. مقابله با تهدیدات زیستی از طریق آشنایی با پدافند غیرعامل در همین رابطه مهندس فتحی در گفتگو با روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی درباره این کارگاه آموزشی اظهار داشت: هدف از برگزاری این کارگاه ها، آشنایی مدیران، مسئولان و کارکنان دستگاه های دولتی، اجرایی و غیردولتی در خصوص پدافند غیرعامل و دفاع غیرنظامی برای کاهش آسیب پذیری و ارتقای تاب آوری عمومی کشور در مقابل تهدیدات خصمانه دشمن و کاربرد مقابله با این تهدیدات در ساختار مدیریتی سازمان هاست. وی اظهار داشت: در این کارگاه، شیوه های پدافند غیرعامل از جمله ایجاد اختلال در شناسایی، کسب اطلاعات و دقت هدف گیری دشمن شامل استتار، اختفا، پوشش، فریب و جابجایی، کنترل خسارات زیرساخت ها، کاهش اهمیت و حساسیت نقاط هدف از طریق تفرقه و پراکندگی و نیز کاهش آسیب پذیری نقاط هدف و تأثیر سلاح دشمن، همراه با مثال ها، تصاویر و کلیپ های مختلف تشریح شد. مربی پدافند غیرعامل دانشگاه جامع امام حسین در پاسخ به سوالی مبنی بر اهمیت پدافند غیرعامل در حوزه بیوتکنولوژی کشاورزی افزود: یکی از تهدیداتی که بسیار با آن مواجه هستیم، تهدیدات زیستی است و دشمن سرمایه گذاری بسیاری روی آن کرده است. از آنجا که این پژوهشگاه فعالیت هایی را انجام می دهد که با سلامت مردم و امنیت غذایی آنها در ارتباط است، می تواند ساختاری ایجاد کند که برای بهبود امنیت غذایی و فرایند دفاع در برابر تهدیدات زیستی، کارگشا و موثر باشد. گسترش فزاینده تهدیدها در فضای مجازی همچنین هومان قاسمی خواه، متخصص و مشاور ارشد حوزه IT و فضای مجازی در این کارگاه آموزشی با اشاره به اینکه فضای مجازی بر پایه «شبکه» شکل می گیرد و تبادل اطلاعات در آن برقرار است، آماری از دسترسی به اینترنت در دنیا ارائه کرد و اظهار داشت: طبق آمار سال 2016، تقریبا 3.5 میلیارد نفر در جهان به اینترنت دسترسی داشته اند در حالی که این آمار در سال 2000، حدود 414 میلیون نفر بوده است. مشاور ارشد فضای مجازی و IT، ضمن تعریف فضای سایبری، تاریخچه اینترنت در ایران و جهان، رشد ضریب نفوذ اینترنت در دنیا، آمار گوشی های هوشمند در کشور و کاربران آن گفت: سرعت توسعه وب در دنیا به طور فزاینده ادامه دارد به گونه ای که در حال حاضر تعداد وب سایت های دنیا، بیش از 10 میلیارد وب سایت است و هر شش ماه تا یک سال، حجم وب دو برابر می شود و به همین نسبت، تهدیدهای فضای مجازی خصوصا در زمینه صفحات پورنو نیز افزایش می یابد. وی فرصت و تهدیدهای فضای مجازی خصوصا تهدیدهای موجود در حوزه سایبری را شامل تهدیدهای هکرها، بدافزارها، جنگ های سایبری و تهدیدات نرم دانست و به تهدیدهای ناشی از موتورهای جستجو، بازی های رایانه ای، برنامه های قابل اجرا در تجهیزات هوشمند موبایل و تبلت و سایر تهدیدهای این عرصه اشاره کرد. قاسمی خواه همچنین در گفتگو با روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی با تشریح مبحث ارائه شده برای اعضای پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی گفت: علیرغم سرعت رشد تکنولوژی، فرهنگ سازی در این زمینه  متناسب با آن نیست و فاصله بین رشد تکنولوژی و فرهنگ سازی، بسیار زیاد است. وی افزود: در حال حاضر سازمان های دولتی، شرکت ها و موسسات، آسیب های بسیار زیادی را از طریق فضای مجازی متحمل می شوند و در خانواده ها نیز این مشکلات وجود دارد. برای همین منظور سعی کردیم فرصت ها و تهدیدهای فضای مجازی را به صورت دوسویه تشریح کنیم. این متخصص حوزه IT درباره تاثیر این کارگاه های آموزشی برای مقابله با تهدیدات فضای مجازی و استفاده از فرصت های آن تاکید کرد: انسان هرچه در معرض آن باشد بیشتر از آن تاثیر می پذیرد. از آنجا که افراد به طور مداوم در معرض تهدیدات فضای مجازی هستند، برگزاری دوره های آموزشی به صورت محدود و هر چند سال یک بار، تاثیر آن را کاهش می دهد اما اگر این دوره های آموزشی در مصادیق و حالت های مختلف مانند سمینار، فیلم، اردو و... تداوم یابد، و به صورت کاربردی که خود افراد با آن مواجه شده اند، مطرح شود، تاثیرگذار خواهد بود. منبع : اداره روابط عمومی و ترویج یافته ها

پدافند غیرعامل کشاورزی مصداق بارز اقتصاد مقاومتی است

بسم الله الرحمن الرحیم پدافند غیرعامل کشاورزی مصداق بارز اقتصاد مقاومتی است پدافند غیرعامل بخش کشاورزی از زیرساخت های مهم و موثر توسعه پایدار است. دکترمحمود هوشیارفرد در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایسنا منطقه گیلان در خصوص اهمیت و ضرورت رویکرد پدافند غیرعامل کشاورزی گفت:استان گیلان با وسعت14هزار و ۷۱۱ کیلومتر مربع به عنوان قطب منابع آبی،کشاورزی،دامی و آبزیان کشور،دارای جایگاه اساسی در پدافند غیر عامل، مقابله با تحریم های اقتصادی و تحقق اقتصاد مقاومتی در کشوراست.   وی با بیان این که منظور از پدافند غیر عامل کشاورزی،یکسری اقدامات پیشگیرانه با هدف کاهش ميزان خسارات و تلفات احتمالي ناشي از تهدیدات(غیر زیستی و زیستی) و افزایش آستانه آسیب پذیری بخش کشاورزی است،اضافه کرد:پدافند غیرعامل بخش کشاورزی یکی از زیرساخت های مهم و موثر توسعه پایدار بخش کشاورزی است و اعتقاد بر این است که معیشت و اقتصاد مردم گیلان بیشتر در بحث کشاورزی رقم می‌خورد و بخش کشاورزی و محیط زیست استان با چالش هایی مانند فرسایش خاک، مدیریت منابع آب، انواع آفات و بیماری های محصولات زراعی و باغی، کاهش جمعیت و گاهاً از بین رفتن برخی گونه های گیاهی، جانوری و آبزیان، تهاجم گونه های گیاهی مهاجم، آلودگی منابع آبی و خاک،استفاده بی رویه از سموم آفت کش و غیره مواجه است و بدین لحاظ در سلسله اقدامات پدافند غیرعامل، از جایگاه بالایی برخوردار است. هوشیارفرد ادامه داد:توجه به گستردگی استان و شرایط آب و هوایی و کیفیت،کمیت و توزیع فعالیت های مربوط به کشاورزی، دامداری و آبزی پروری تهدیداتی از قبیل عوامل قرنطینه ای بیماریزای گیاهی و دامی و علف های هرز،سهولت گسترش و انتشارعوامل بیماری زا در جمعیت های گیاهی و دام و طیور، اندمیک بودن بیماری‌ها در برخی مناطق استان، آفات عمومی و همگانی و خصوصی، مجهز نبودن پست های قرنطینه‌ای وگمرگ به تجهیزات مورد نیاز جهت بررسی سلامت محموله های وارداتی، مشکلات ساختاری صنعت پرورش دام مانند سنتی بودن دامداری‌ها،ایمنی پایین مزارع و فارم‌ها بدلیل نزدیک بودن فارم‌ها و مزارع به یکدیگر از جنبه خطر انتشار عوامل بیماریزای مشترک بین انسان و دام، فقدان سیستم هشدار سریع در حوزه بیماری های دام و طیور، فقدان یا کیفیت نامطلوب جاده های بین مزارع، فقدان زیرساخت های مناسب حمل و نقل در زمان بحران و اضطرار و عدم مطالعه نحوه مقاوم سازی اماکن و انبارهای نگهداری محصولات کشاورزی و دامی بایستی در کارگروه های تخصصی شورای پدافند غیر عامل استان مورد توجه قرارگیرند. تهدیدات داخلی 75درصد تهدیدات پندافند غیر عامل را تشکیل می‌دهند عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان تصریح کرد:از دیدگاه پدافند غیرعامل کشاورزی، دو نوع تهدید شامل تهدید داخلی (75 درصد تهدیدات) و تهدید خارجی (واردات دام،اسپرم گاوی تخم ماهی چشم زده و محصولات و فرآورده های کشاورزی بدون مجوز) بخش کشاورزی را تحت تاثیر خود قرار می دهند. وی با اشاره به اینکه برای مقابله با تهدیدات داخلی کشور در حوزه کشاورزی از قبیل خشکسالی و برخی آفات و عوامل بیماریرای محصولات کشاورزی،دام و طیور و آبزیان (گزارش شده درکشور)،می توان به کمک دانش و فناوری های نوین بویژه بیوتکنولوژی و استفاده از علوم کاربردی و پژوهش های تحقیقاتی دانش بنیان، میزان تهاجم آفات و عوامل بیماریزا و خسارتزای محصولات زراعی و باغی، دامی و آبزیان را کاهش و با روش های موثرکنترل کردده و مانع گسترش و بروز اپیدمی آنها شد،خاطر نشان کرد: از طرف دیگر،با تولید محصولات زراعی و شیلاتی عاری از آلودگی به عوامل بیماریزای قارچی و ویروسی، لاین‌های زراعی مقاوم به بیماری‌های مهم و آفات کلیدی منطقه (مقاومت آنتی بیوز و آنتی زنوز)و برخی حشرات ناقل ویروس های گیاهی (نظیر شته‌ها و زنجره‌ها) و ارقام زراعی متحمل(یا مقاوم) به سرما و خشکی،باعث جلوگیری از افت عملکرد و افزایش درآمد کشاورزان و بهره برداران شد. دکتر هوشیار فرد ادامه داد: همچنین قیمت گذاری مناسب برای محصولات راهبردی مانند گندم و دانه های روغنی،حفظ ذخایر ژنتیکی و اصلاح نژاد دام و طیور، تغییردرترکیب جمعیتی دام ها و ازدیاد دام های پربازده و اصلاح ساختارهای مدیریتی واحدهای پرورشی دام و طیور، در راستای اهداف پدافند غیرعامل کشاورزی مطرح هستند.همچنین مقوله آگروتروریسم و بیوتروریسم از جمله تهدیدات خارجی از نوع زیستی عمدی بشمارمی روند که در بخش کشاورزی حائز اهمیت‌اند. توجه به حفظ نباتات و دامپزشکی در کارگروه کشاورزی شورای پدافند غیرعامل گیلان وی تصریح کرد:آگروتروریسم فعالیتی است که باعث تخریب،آلودگی،خسارت یا آسیب زدن به یک محصول دامی، کالای کشاورزی خام، فرآورده غذایی، مزرعه یا فارم ها و تجهیزات مربوطه می شود. بیوتروریسم عبارت است از بکارگیری سلاح های بیولوژیک مانند عوامل میکروبی(قارچ، باکتری و یا ویروس)و سموم شیمیایی بر علیه جمعیت دامی و محصولات استراتژیک کشاورزی که منتج به شیوع و اپیدمی بیماری های خاص و خطرناک می شود. لذا، دو مقوله حفظ نباتات و دامپزشکی از جمله مسائل مهمی است که در کارگروه کشاورزی شورای پدافند غیرعامل استان باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد. عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان با بیان اینکه شناسایی کانون‌ های آلوده به عوامل بیولوژیک خطرناک، اطلاع‌رسانی و آموزش‌های لازم از طریق نشریات فنی و صدا و سیما،برگزاری دوره‌های آموزشی جهت ارتقاء سطح آگاهی زارعی،باغداران، دامداران و استخرهای پرورش یا تکثیر ماهی، نظارت دقیق برتولید و سلامت بیولوژیک بذور (خصوصاً غلات و بادام زمینی) و نهال های مثمر و غیر مثمر، عاری از آلودگی واحدهای تکثیری طیور وآبزیان، جمع‌آوری و انهدام پایه های تکثیری و میوه‌های آلوده به عوامل پاتوژنیک، ساماندهی فنی و تجهیزاتی پست های قرنطینه ای استان برای ممانعت از ورود و انتشار آلودگی از طریق نهال، الوار، میوه‌های آلوده و دام و طیور یا نوزاد ماهی آلوده دراستان از مهمترین اقدامات امنیتی در راستای پدافند غیر عامل کشاورزی است ،اضافه کرد:با توجه به این که استان گیلان بعنوان یکی ازمستعدترین استان ها در زمینه کشاورزی ، دامپروری و آبزیان است می توان اظهار کرد که، تهدیدات بخش کشاورزی استان و مقوله پدافند غیر عامل کشاورزی استان حائز اهمیت زیادی است . مضافاً این که،در راستای تدابیر رهبر معظم انقلاب (مدظله العالی)در مورد پدافند غیرعامل و همچنین ضرورت و اهمیت و قوانین مصوب در حوزه پدافند در برنامه های توسعه اقتصادی باید به پدافند غیر عامل در بحث امنیت غذایی و پایداری تولید توجه ویژه ای مبذول داشت. بی توجهی به پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی،کشاورزان را با مشکل مواجه می‌کند وی گفت:در این میان محصولات و تولیدات استراتژیک استان و محصولاتی که در کل کشور رتبه اول را به خود اختصاص داده اند، بیشتر از بقیه در معرض خطر هستند زیرا، غفلت و کم توجهی به پدافند غیرعامل در بخش کشاورزی استان مشکلات فراوانی را پیش‌روی بهره‌برداران قرار خواهد داد. پس باید با برنامه‌ریزی مدون برای کشاورزان و بهره برداران استان، ساز و کار پدافند غیرعامل در این بخش را به دلیل نقش بسیار مهم در امنیت غذایی، استقلال،خودکفایی و اقتصاد مقاومتی به طور جدی پیگیری و اجرا کنیم. بعبارت دیگر، اجرای صحیح پدافند غیر عامل کشاورزی می تواند مصداق بارز اقتصاد مقاومتی در حوزه کشاورزی استان باشد. .

بحران‌های زیست محیطی در غرب آسیا

بسم الله الرحمن الرحیم گزارش نشست: بحران‌های زیست محیطی در غرب آسیا بحران های زیست محیطی و بحران­ های ناشی از سوانح، تهدید جدی در آینده پیش رو هستند و پیامدهایی مانند افزایش درگیری و فقر و گرسنگی در پی خواهند داشت. در این میان، ضروری است تا کشورهای این منطقه به همکاری با یکدیگر برای چاره­ سازی روی آورند. نشست "بررسی بحران ­های زیست محیطی در منطقه غرب آسیا"، روز سه­ شنبه هجدهم مهرماه 1396، با همکاری مؤسسه آینده پژوهی جهان اسلام و دفتر مطالعات سیاسی و بین ­المللی وزارت امور خارجه برگزار گردید. اهم مطالب مطرح شده از سوی سخنرانان به این شرح است: تهدیدات هیدروپلیتیکی در غرب آسیا؛ چشم انداز ژئوپولیتیکی آینده در دنیای امروز با رشد تفکرات و جریانات حامی محیط زیست و منابع طبیعی، تولید متن و محتواها در این زمینه نیز بیشتر شده است. منابع آب و مسائل مربوط به آن نیز از منابع محیط زیستی است و تقریباً حیات دهندۀ محیط زیست به شمار می­آید. گسترش تفکرات محیط زیستی و جریانات سبز ریشه در دو مسئله دارد: یکی تغییرات آب و هوا و دیگری سیاست‌های نادرست انسان در قرون و دهه‌های گذشته که اکنون باعث بیداری و واکنش نسبت به این سیاست‌‌‌ها شده است.‌ بنابراین از یک سو این تغییرات طبیعی و آب و هوایی است که از سوی محیط اتفاق می‌افتد، مثل خشکسالی‌های نگران کننده و دیگری رفتارهای انسانی که تشدید کنندۀ بحران طبیعی و محیط زیستی است. این مسئله در مناطقی که بیشتر دچار تغییرات آب و هوایی بوده و همچنین سیاست‌های اشتباه، غیر یکپارچه، بخشی، رقابتی و غیرعلمی در حوزۀ محیط زیست حکمفرماست بیشتر قابل لمس است. تفکر دفاع از محیط زیست در مناطق خشک مانند خاورمیانه مباحث جدی­تری را به دنبال دارد و در محیط دانشگاهی نگرانی‌های بیشتر را سبب شده است، اما در فضای سیاسی و اجرایی کشورهای خاورمیانه به جزء اسرائیل، سایر کشورها عملکرد موفق و جدی نداشته­­ اند. بعضی از کشورهای منطقه مانند افغانستان، عراق، سوریه و غیره یا به طور کلی دچار بحران سیاسی هستند که این امر مانع مدیریت منابع و محیط زیست آن­ها شده است، یا مانند کشور ایران، ترکیه و غیره که دارای ثبات نسبی هستند، تقریباً در حوزه دیپلماسی آب غیر فعال بوده­­اند. در نشستی که در چند ماه اخیر با حضور رئیس جمهور و وزیر خارجه در رابطه با مسائل آب برگزار شد، تحلیل ها بیشتر در سطح عامیانه و انتقادات از کشور ترکیه مطرح شد که این نشانگر بی‌اطلاعی یا بی تمایلی دولت ایران به دیپلماسی واقعی آبی و محیط زیستی است که در یکی دو دهه آینده حیات زیستی و اجتماعی کشور را با چالش و بحران مواجه خواهد ساخت. به طور کلی چه عواملی باعث رشد تهدیدات هیدروپلیتیکی در غرب آسیا شده و چه چشم ­انداز ژئوپولیتیکی برای آیندۀ خاورمیانه متصور است؟ 1- اولین مسئله‌ای که در این زمینه می‌توان به آن اشاره کرد همان تغییرات آب و هوایی است که در طول عمر کرۀ زمین به صورت دوره ­­های چند هزارساله خشکی ـ یخبندان وجود داشته است. در دوره یخبندان یخ­ های قطبی پیش‌روی کرده و تا نیمه‌های کرۀ زمین را یخ در بر می‌گرفت سپس چرخۀ بالعکسی رخ می‌داد و یخچال­­ های کوهستانی و کوهپایه ­ای ذوب می­­ شدند و چاله ­های آبی مانند حوضچه ­های کنونی در مرکز ایران و نیز دریاچه ارومیه، رو به خشکی می­ گذاشتند. تحقیقاتی که در مورد دریاچۀ ارومیه و حوزه‌های داخلی کویر و بیابان ایران مانند جازموریان و حوض سلطان و پهنه­ ها و دریاچه­­ های نمک داخلی صورت گرفته نشان می­­دهد این پهنه ­ها در دوره های یخبندان دریاچه‌های بزرگی بوده ­اند. اکنون در دوره­ای هستیم که دما در حال افزایش و آب و هوا به سمت خشکسالی‌های نگران کننده در حال حرکت است، پس طبیعی است که مناطق خشک شده بیش­تر دچار بحران شوند، مناطق معتدل به سمت خشکی، مناطق سرد به سمت اعتدال و مناطق قطبی به سمت ذوب یخچال‌ها و تعدیل آب و هوا حرکت کنند. تغییرات آب و هوا در خاورمیانه بسیار ملموس­تر از اکثر نقاط کره زمین است. از دیر زمان این منطقه با کمبود آب مواجه بوده، بنابراین معمولاً یکی از نقاط کم جمعیت دنیا بوده است. این برخلاف مناطقی مانند جنوب و جنوب شرق قاره آسیا است که اکنون قریب به سه میلیارد نفر را در خود جای داده و در طول تاریخ نیز نقطه اصلی تمرکز جمعیت بوده است. اگرچه عوامل مختلفی در این مسئله نقش داشته ­اند، اما فراوانی منابع آب در این منطقه و خشکی و کمبود منابع آبی و عوامل زیستی در خاورمیانه علت اصلی فراوانی یا کمبود جمعیت بوده­­اند. خاورمیانه به دلایلی همچون جنگ‌های گسترده، غارت، خونریزی، یورش ­های تاریخی، کمبود منابع آب و در نتیجه ضعف بنیادهای زیستی، لنگرگاه قابل اطمینانی برای استقرار جمعیت زیاد نبوده است. هرچند در دوره­­ های تاریخی گذشته (به­ ویژه شش تا 12 هزار سال پیش) و با توجه به شرایط زیستی مناسب­­تر این منطقه نسبت به زمان حاضر، شرایط بهتری برای زیست انسان در این منطقه وجود داشته که نشانه آن را می­­ توان در تمدنی مانند شهر سوخته و نظیر آن مشاهده نمود.  امروزه در خاورمیانه با همین جمعیت نسبتاً کم کنونی نیز، کمبود آب در این منطقه بحران­­زا شده که جمعیت خاورمیانه را ابتدا به سمت فقر و کمبود منابع و سپس به سمت مهاجرت حرکت می‌دهد. پس تغییرات آب و هوایی اولین عامل است. 2- عامل دوم رشد جمعیت و صنعتی شدن و درنتیجه نیاز بیش­تر به آب است که باعث برداشت بیش­تر از منابع آبی می‌شود. میزان جمعیت خاورمیانه همانند دیگر مناطق جهان، با رشد خدمات بهداشتی، افزایش یافته و رشد آن نسبت به گذشته چندین برابر شده است. نمونۀ آن ایران است که از سال 1335 تا اکنون جمعیت آن چند برابر شده و تا حدود 80  میلیون رسیده در حالی­که در گذشته جمعیت آن کمتر از 20 میلیون نفر بوده است. اکنون به دلیل چهار برابر شدن جمعیت، فشار بیشتری بر منابع طبیعی و آبی وارد می‌شود. در کنار رشد جمعیت، صنعتی شدن بدون داشتن رویکرد و نگاه روشن و درست از محیط طبیعی و بدون توجه به ضعف‌های محیط طبیعی خاورمیانه و ظرفیت پائین اکولوژیک این منطقه صورت گرفته است. این رفتار انسان خاورمیانه­­ ای در محیط زیست خاورمیانه شکنندگی ایجاد نموده است. بدون توجه به توان اکولوژیک و ظرفیت تحمل محیط زیست خاورمیانه، صنایعی همچون ذوب آهن، صنایع فولاد، صنایع لاستیک ­سازی که بسیار آب­ بر هستند ایجاد شده؛ این امر باعث تسریع روند کاهش منابع آب و تشدید تهدید منابع آبی بوده است. 3- علت سوم تقسیم حوزۀ آبریز میان چند کشور با نظام‌های سیاسی ایدئولوژیک و امنیتی مختلف. به عنوان مثال حوزه­­ های آبریز در شرق مدیترانه مانند رودخانه ­های اردن، یرموک و لیتانی که میان رژیم صهیونیستی، لبنان، اردن و سوریه تقسیم شده است، موضوع رقابت این کشورها است که به لحاظ نظام سیاسی متفاوت هستند و اولین مسئله‌ای که وجود دارد رقابت کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی و سپس رقابت درون اعراب است. این رقابت‌ها در بعد هویتی و ایدئولوژیکی وجود دارد اما وارد مسائل آبی نیز می ­شود. مثال دیگر در مورد ترکیه، سوریه، عراق و حتی ایران در حوزۀ آبریز دجله و فرات یا حوزۀ آبریز شط ­­العرب است که نظام‌های سیاسی متفاوتی وجود داشته و دارند. اختلاف نظر و رقابت‌های هویتی و سیاسی که بین این کشورها وجود داشت به حوزۀ آب نیز سرایت پیدا کرد و به رقابت و تقابل آبی منجر شد. یعنی تخاصم و رقابت‌های سیاسی، ایدئولوژیک، هویتی و غیره­ای که در حوزۀ هویتی و ایدئولوژیکی داشتند وارد حوزۀ آب هم شدند. به عبارت دیگر در حوزۀ آبریز مشترک، تفکرات و ایدئولوژی مشترک و هم­سازی وجود نداشت که بستر­ساز همکاری در حوزۀ یکپارچۀ مدیریت منابع آب شود؛ بلکه برعکس، وجود اختلاف نظرها به مدیریت منابع آب نیز سرایت کرد. 4ـ عامل چهارم نبود دیدگاه راهبردی، آمایشی و اکوسیستمی به منابع آب حوزه‌های آبریز مشترک و در نتیجه رقابت و مسابقه بر سر استفاده از منابع آب بود. در منطقۀ خاورمیانه علی­رغم اینکه کشورهایی همچون ترکیه در بعد اقتصادی به سطحی از توسعه رسیده­­ اند، اما باز هم این کشورها از بعد انسانی، فرهنگی و سیاسی به آن میزان از بلوغ فکری نرسیده­­اند که یک حوزۀ آبریز مشترک را که شاید چندین میلیون کیلومتر مربع وسعت دارد، با نگاه مسئولانه مدیریت کنند. یعنی در مورد حوزۀ آبریز       شط­­ العرب که میان ترکیه، عراق، سوریه و تا حدودی ایران مشترک است، درک سیاستمداران ترکیه آن­گونه نیست که در صورت ایجاد بحران در منطقۀ آبی مذکور، وضعیت ایجاد ‌شده در بلند مدت بر ترکیه نیز اثر خواهد گذاشت. هنگامی که عراق، سوریه و ایران ناامن شوند، ترکیه در همجواری این کشورها دچار ناامنی و آسیب خواهد شد. عدم وجود دیدگاه راهبردی و آینده­ نگرانه که بحران‌های آینده را پیش­­ بینی کند، باعث تشدید تهدیدات آبی در منطقه می‌شود. همان­طور که وقتی در اکوسیستم یک منبع از بین می‌رود، سایر منابع نیز دچار بحران می­ شوند، در نظام سیاسی و همجواری نیز وقتی کشوری دچار بحران می‌شود طبیعتاً دیگر کشورها هم دچار بحران خواهند شد. یک عامل اکوسیستمی در حوزۀ آبی مشترک میان چند کشور همجوار در یک منطقه اگر دچار بحران شود مسلماً نظام سیاسی همۀ کشورها را دچار بحران خواهد کرد و از جایی که بحرانی مثل مهاجرت شروع شود، فشار به مرزهای کشورهای بالا دست خواهد آورد. لذا ما نیازمند یک دیدگاه راهبردی و روشن هستیم که در مدیریت رودخانه ها بیش از ظرفیت آن بهره­­ برداری نکنیم یعنی آمایش و توجه به اکوسیستم. آمایش یعنی برداشت و استفاده از ظرفیت محیط طبیعی به اندازۀ توان و ظرفیت تحمل آن که در منطقه خاورمیانه در حوزۀ آبریز مشترک چنین دیدگاه آمایشی وجود ندارد. نگاه آمایشی یک نگاه راهبردی و توجه به اکوسیستم است. در صورت عدم وجود چنین دیدگاهی، نگاه‌های آنی و جزئی جایگزین نگاه بلندمدت و راهبردی می‌شود که هر کشوری منافع جزئی و امروزی خود را بر منافع جمعی بلندمدت ترجیح می­­ دهد. کشور ترکیه به دنبال توسعه آناتولی است و در نظر دارد ظرفیت اقتصادی گسترده‌ای ایجاد کند که منابع برقی و کشاورزی را در اختیار این کشور قرار خواهد داد. همچنین ترکیه در صدد ایجاد صنایع وابسته به پروژه عظیم «گپ» است. این نگاه آنی منجر به رقابت آبی می‌شود. ترکیه در وضعیت فعلی تنها به ایجاد سدهای گسترده اقدام می­­ کند مثلاً سد آتاتورک یا ایلیسو که هر کدام به تنهایی به اندازۀ کل سدهای مخزنی ایران ذخیرۀ آبی دارد. این سیاست ترکیه هشدار و تهدید بزرگ منابع آب برای آیندۀ این بخش از خاورمیانه است. در حوزۀ مدیترانه هم تهدیدات آبی وجود دارد. رژیم صهیونیستی علی­رغم توسعه یافتگی، اما در حوزۀ آبریز مشترک تلاش می‌کند که بیشترین اشراف و برداشت را از آب داشته‌ باشد. این رژیم طرح­ هایی در دست دارد که بسیاری از حوزه‌‌های آبریز را تحت تأثیر خود قرار خواهد داد. رژیم صهیونیستی منابع آبی زیرزمینی را که در کرانۀ باختری و غزه وجود دارد به سرعت برداشت می­­ کند. این رویکرد نشان از نبود نگاه راهبردی و آمایشی و نگاه مبتنی بر داروینیزم جغرافیایی و تنازع  بقاء بر سر منابع آبی در خاورمیانه است که بسیار خطرناک است. دکتر سید محمد ساداتی ­نژاد، رئیس گروه مطالعاتی اسلام و روابط بین­ الملل دفتر مطالعات سیاسی و بین­ المللی وزارت امور خارجه و  هماهنگ کننده سابق استراتژی بین­ المللی کاهش سوانح سازمان ملل متحد در تهران ( UNISDR ) "بحران­ های زیست محیطی و سوانح طبیعی: پیامدها و  راه حل­ ها" موضوع تغییرات آب و هوایی و بحران­ های زیست محیطی و سوانح طبیعی که در اثر تغییرات آب  و هوایی تشدید شده، از موضوعات مهمی است که منطقه غرب آسیا را در سال­های گذشته و سال­های پیش رو تحت تأثیر جدی قرار داده و خواهد داد. بحران آب و تنش‌های مربوط به آن که رگه ­هایی از آن، از هم اکنون هویدا است و بحران ریزگرد­ها، خشکسالی، موج گرما و سیل از جمله این بحران­ هاست که کشورهای منطقه را تحت تأثیر جدی قرار داده است. در 20 سال گذشته 35/ 1 میلیون نفر در نتیجه آسیب پذیری و بر اثر مخاطرات طبیعی، از بین رفته­اند. چهار میلیارد نفر، آواره یا زخمی یا نیازمند کمک اضطراری شده ­اند. امروزه، مرگ و میر ناشی از سوانح مبتنی بر آب و هوا و وقایع تغییرات آب و هوایی مانند سیل، طوفان، موج گرما، به طور خاص بیشترین عامل مرگ و میر ناشی از سوانح بوده است. در 40 سال گذشته، افزایش مستدامی "حتی بیش از دو برابر" در میزان مرگ و میرها وجود داشته است. آمارها نشان می دهند طی 10 سال گذشته منتهی به سال 2015، 700 هزار نفر بر اثر سوانح طبیعی مرده­ اند، 4/ 1 میلیون آسیب دیده و 24 میلیون نفر بی خانمان شده ­اند؛ روی هم­رفته بیش از 5/ 1 میلیارد نفر به طرق مختلف از سوانح متأثر شده ­اند و خسارات اقتصادی نیز بیش از 3/ 1 تریلیون دلار بوده است. بین سال­های 2008 تا 2012 حدود 144 میلیون نفر در اثر سوانح آواره شده­ اند. این در حالیست که بیشترین سوانح در اثر تغییر اقلیم و افزایش تعداد و شدت سوانح مبتنی بر آب  و هوا بوده است. از طرفی گزارش ­های سازمان ملل نشان می ­دهد که بین افزایش نزاع، تغییرات آب و هوایی و بحران ­های زیست محیطی ناشی از آن و گرسنگی رابطه تنگاتنگی وجود دارد. طبق گزارش ­ها در سال 2016، 11 درصد از مردم جهان از گرسنگی رنج برده­ اند و نسبت به قبل  5/ 4 درصد افزایش گرسنگی در جهان بوجود آمده است که بالغ بر 38 میلیون نفر می­شود. این در حالیست که در سال 2005 میزان گرسنگی در جهان 14 درصد بود. از سال 2005 تا 2016 در میزان گرسنگی در جهان کاهش ایجاد شده بود و کارشناسان امیدوار بودند که به سمت ریشه کنی گرسنگی در جهان پیش می­رویم ولی به ناگاه در سال 2016 این آمار افزایش پیدا کرد. کارشناسان معتقدند تغییرات آب و هوایی و شدت گرفتن منازعات، دو عامل افزایش گرسنگی بوده ­اند. کارشناسان معتقدند هوای بدتر موجب نزاع بیشتر و به تبع آن گرسنگی بیشتر می­ شود. نگاه به نقشه بدترین نقاط از نظر امنیت غذایی و نقشه منازعات در جهان این مسئله را به خوبی نشان می­دهد که بین این دو پدیده ارتباط مستقیم وجود دارد. در حال حاضر 20 میلیون نفر در جهان بر اثر گرسنگی در معرض مرگ هستند. امروز در منطقه غرب آسیا یمن، سوریه، عراق و افغانستان درگیر جنگ هستند و طبق گزارش سازمان ملل، افغانستان و یمن در سال 2016 مشکل مواد غذایی داشتند و عراق و سوریه نیز از خشکسالی رنج بردند. آمارها نشان می ­دهد منطقه غرب آسیا، همچنین متأثر از تغییرات آب و هوایی بوده و در سال­ های اخیر خشکسالی، کمبود آب و منابع آبی، ریزگردها و سیل­ های ناگهانی حکایت از بدتر شدن آب و هوای آن دارد. بنابر این، ارتباط موجود میان گرسنگی، درگیری، بدتر شدن آب و هوا و شرایط زیست محیطی، بحران­ های اجتماعی ایجاد نموده است و خواهد کرد و زندگی میلیون­ها انسان را به تحلیل خواهد برد. نتیجه بحران های زیست محیطی و بحران­های ناشی از سوانح، تهدید جدی در آینده پیش رو هستند و پیامدهایی مانند افزایش درگیری و فقر  و گرسنگی در پی خواهند داشت. در این میان، ضروری است تا کشورهای این منطقه به همکاری با یکدیگر برای چاره ­سازی روی آورند. حوزه کاهش ریسک سوانح و کاهش ریسک آب و هوا، پنجره ­های جدیدی برای همکاری هستند که اتفاقاً در حوزه­ های سیاست نرم بوده و امکان شکل­ گیری همکاری در این زمینه­ ها بیشتر فراهم است و بنابر این، کشورهای این منطقه باید فوراً به سمت تقویت همکاری­ ها در عرصه ­های زیست محیطی بروند و باید جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای پیشرو در این زمینه باشد. پژوهش خبری// پژوهشگر: مرجان شریف زاده

حل بحران محیط‌ زیست در کشورهای اسلامی از روند بهتری برخوردار است

بسم الله الرحمن الرحیم  حل بحران محیط‌ زیست در کشورهای اسلامی از روند بهتری برخوردار است «بحران محیط‌ زیست» مسأله‌ای حاشیه‌ای نیست و نمی‌توان نسبت به آن بی‌تفاوت بود. ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که برخی قدرت‌ها سعی می‌کنند مردم از این بحران چندان آگاه نشوند. اما در همین راستا نوعی آگاهی پیوسته جهانی به نام «دین» وجود دارد که بر این عقیده است که اگر ما از رابطه صحیح با دنیای طبیعت آگاه نشویم، نابودی‌مان قریب‌الوقوع خواهد بود.  «بحران محیط‌ زیست» مسأله‌ای حاشیه‌ای نیست و نمی‌توان نسبت به آن بی‌تفاوت بود. ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که برخی قدرت‌ها سعی می‌کنند مردم از این بحران چندان آگاه نشوند. اما در همین راستا نوعی آگاهی پیوسته جهانی به نام «دین» وجود دارد که بر این عقیده است که اگر ما از رابطه صحیح با دنیای طبیعت آگاه نشویم، نابودی‌مان قریب‌الوقوع خواهد بود. به این اعتبار، دو دیدگاه در رابطه با محیط‌ زیست وجود دارد؛ یکی دیدگاه سکولار غربی و دیگر، نگاه دینی به محیط‌زیست. باید به خاطر داشت که سکولاریسم و بحران محیط‌ زیست نخستین‌بار در جوامع غربی شکل گرفت که سعی در کنار گذاشتن دین و به حاشیه‌ راندن آن داشتند و در قرن هجدهم صنعتی شدند؛ یعنی همان زمانی که نویسندگانی چون چارلز دیکنز داستآن هایی درباره «هیولاهای صنعتی» نوشتند. در 50 سال گذشته به سختی می‌توان متألهان برجسته‌ای یافت که سعی در دفاع از محیط‌ زیست داشته باشند. چرا چنین مسأله‌ای در دین مسیحیت رخ داده است؟ دینی که عارفانی مانند قدیس «فرانسیس اسیسی» را در دامن خود پرورانده است که با پرندگان سخن می‌گفت و با جملات قصار ماه و خورشید را خطاب قرار می‌داد. این پرسش دلایل پیچیده‌ای دارد ولی می‌توان گفت از دلایل عمده آن «انقلاب علمی» و «چشم‌پوشی کاتولیک‌ها از بحرآن های طبیعت» است. کلیسای کاتولیک پس از آزمایش‌های گالیله بر آن شد که نسبت به کیهان و دنیای طبیعت بی‌اهمیت باشد. البته آیین پروتستان هم به همین گونه است. با وجود اینکه مارتین لوتر خود یک ماهیگیر بود و به طبیعت علاقه داشت و حتی برخی متفکران پروتستان علاقه خاصی به طبیعت داشتند، این علاقه و دلواپسی رو به افول نهاد و این گروه نیز نسبت به طبیعت بی‌تفاوت شدند. به‌طور کلی بیشتر مؤمنان کاتولیک و پروتستان نسبت به محیط‌ زیست بی‌تفاوت بوده‌اند و حتی در بین آنان هستند کسانی که بر این باورند تخریب محیط‌ زیست باعث ظهور سریعتر عیسی مسیح خواهد شد! واکنش‌های اعتراضی نسبت به مدرنیزه و صنعتی شدن جوامع غربی نخستین‌بار از سوی شاعرانی همچون ویلیام بلیک، وردزورث و آلفرد لرد تنیسون آغاز شد. ویلیام بلیک در رثای طبیعت و موجودات، اشعار معروفی همچون «ببر» را سروده است و تنیسون نیز در اواخر عمر زبان عربی فرا گرفت و نسبت به مسیحیت دلسرد شد. بحران محیط‌زیست نخست در غرب آغاز شد و پس از آن با ورود تجدد به شرق در سطحی جهانی مطرح شد. می‌توان گفت علت این امر «تقدس‌زدایی تدریجی از طبیعت» بود. بیایید به علوم‌سیاسی نگاهی بیندازیم. دو سوم مشکلات سیاسی جهان امروز در ارتباط با دین است. ولی مراکز اندکی در دنیا وجود دارد که مطالعات دینی را در دپارتمآن های علوم‌سیاسی تدریس می‌کنند. این مراکز به گونه‌ای با امر دین برخورد می‌کنند که گویی اصلاً چنین چیزی وجود ندارد. اگر نگاهی به جنگ‌های کشورهای اسلامی همچون فلسطین، هند و آفریقا بیندازیم به کنه این مسأله پی خواهیم برد. ولی در کنار شاعران و نویسندگان غربی اشخاص دیگری نیز از محیط‌ زیست دفاع می‌کردند. ولی مشکل اینجا بود که آنان نیز با دیدی سکولاریستی با این پدیده مواجه می‌شدند. آنان با مخالفت با تمدن و صنعتی‌شدن سعی کردند سرعت تخریب محیط‌ زیست را حداقل کم کنند. این افراد از خانواده‌هایی بودند که برایشان «زندگی» از معنا تهی شده بود. از این رو، جذب اندیشه‌های بومیان امریکا یعنی سرخپوستان و ادیان آسیایی شدند. بدین ترتیب تمام اندیشه‌های کهن که به بوته فراموشی سپرده شده بودند، دوباره پدیدار شدند و بتدریج «دین» از حاشیه به متن زندگی و محیط‌زیست آورده شد. وقتی به ارتباط «دین اسلام» و «محیط‌ زیست» می‌رسیم، می‌بینیم که اسلام مانند مسیحیت نسبت به محیط‌ زیست بی‌تفاوت نبوده است. به‌عنوان مثال، در قرن هجدهم جریانات روشنفکری باعث به وجود آمدن وهابیت و سلفی‌گرایی شدند و این دو فرقه واقعیت دین را مورد چالش قرار دادند ولی آن را به‌طور کامل سکولار نکردند؛ اما تأثیراتی در دین اسلام داشتند که هنوز اثرات آن دیده می‌شود. به‌عنوان مثال در جده، در قلب جهان اسلام، به ندرت رستورانی عربی دیده می‌شود و در آنجا اغلب رستورآن ها، غربی هستند همچون «اپل‌بیز» و «مک‌دونالد». این امر نتیجه تناقض باورناپذیر وهابیت است. در مرکز جهان اسلام تنها بقایای اندکی از فرهنگ اسلامی باقی مانده است! ولی مشکل در این است که دنیای اسلام نیز مانند مسیحیت محیط‌ زیست را آلوده می‌کند و به این امید است که غرب برای بهبود شرایط محیط‌زیست راهکاری بیابد. ولی در عین حال دو عامل وجود دارد که نشان می‌دهد در کشورهای اسلامی حل بحران محیط‌زیست از روند بهتری برخوردار است؛ یک عامل اینکه این کشورها سابقه 400 ساله سکولار شدن را ندارند و دیگر اینکه تفکر اسلامی کلاسیک مشحون از «فلسفه‌های طبیعت» است. شعر اسلامی بویژه فارسی و عربی آکنده از اشعار طبیعت است و با اشعار طبیعت‌گرای غربیان تفاوت عمده دارد. سعدی شیرازی در این باره می‌فرماید: به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست در متون اسلامی کلاسیک فرقی بین «طبیعت» و «مافوق طبیعت» که در متون غربی دیده می‌شود، وجود ندارد. بنابراین جهان اسلام وظیفه عقلانی و فرهنگی آسان‌تری در بازسازی نگرش قدسی طبیعت دارد. ادبیات ما چه در قالب شعر، نثر و تاریخ در ارتباط با بعد کیهانی اسلام است و حقیقت آن به قرآن باز می‌گردد که نه تنها انسان که کیهان را نیز مورد خطاب قرار می‌دهد. اگر اغلب کتب آسمانی را مدنظر قرار دهید می‌بینید که در مقایسه با اسلام، کمتر از طبیعت سخن گفته‌اند. در قرآن آمده است که «همه موجودات حمد خداوند را می‌گویند.» از شش هزار آیه قرآن سه هزار آیه مستقیم یا غیرمستقیم از طبیعت سخن گفته‌اند. حتی خداوند به پدیده‌های طبیعت قسم خورده است. معنای عمیقی در قرآن وجود دارد که اسلام نه تنها برای انسان که برای کل حقیقت کیهانی نازل شده است. اهمیت به طبیعت بخشی از دیدگاه اسلامی است. به همین دلیل است که میسیونرهای غربی قرن‌ها به مسلمانان تهمت «ناتورالیستی» می‌زدند. حتی در غرب برخی عارفان و صوفیان مسلمان «ناتورالیست» خطاب می‌شدند در حالی که عارفان مسیحی عارفانی مافوق طبیعی بودند. یکبار دوستی مسیحی به من گفت: «فرق بین ما و شما در این است که در غرب کسی دیگر صدای خداوند را نمی‌شنود ولی در جهان اسلام شاید فردی باشد که از اصول اسلام پیروی نمی‌کند، ولی هیچ‌وقت فکر نمی‌کند که صدای خداوند اصلاً وجود ندارد. این نشان می‌دهد که مسلمانان همانند مسیحیان از دین دور نشده‌اند.» از این‌رو است که در شرق و بویژه در کشورهای اسلامی که رابطه «انسان» با «طبیعت» هنوز از بین نرفته است، بازسازی طبیعت و حفظ آن و تبلیغ برای حفظ آن آسان‌تر صورت می‌گیرد و من امید دارم مسلمانان به قرون اولیه اسلام بازگردند و در حفظ طبیعت و شعائر اسلامی کوشا باشند. *پروفسور سیدحسین نصر، استاد مطالعات اسلامی دپارتمان دین دانشگاه جرج واشنگتن امریکا است که پیش‌تر در ایران ریاست انجمن حکمت و فلسفه ایران را به عهده داشت. مقاله‌ای که خواندید تلخیص و ترجمه «ایران» از سخنرانی دکتر نصر است که در بریتیش کلمبیای کانادا در کنفرانس «سیکرید وب» ونکوور ارائه شد. سایت شعار سال، با اندکی تلخیص و اضافات برگرفته از سایت روزنامه ایران، تاریخ انتشار 22 شهریور 96، کدمطلب: 199547، www. iran-newspaper. com

بحران های زیست محیطی ایران

بسم الله الرحمن الرحیم بحران های زیست محیطی ایران بهنازالسادات واعظ مدنی – کارشناس ارشد محیط زیست   محیط زیست یکی از بسترهای داغ بحث سیاست جهانی است. فقط ضرورت بقاست که انسان را واداشته روی این واژه تاکید کند و آن را چون یک بحث سیاسی- اجتماعی جدی بگیرد، تا با جلوگیری از برهم خوردن هارمونی نظام طبیعت حاکم بر زمین، ناجی زمین و موجودات آن باشد. زمین، آب، هوا و انسان بازوهای به هم پیوسته حیات هستند که باید در تعادل و هارمونی نگهداشته شوند. بر هم خوردن یکی از این بازوها همه چارچوب فلسفه زندگی روی زمین را برهم می زند. بحران محیط زیست که امروزه به یک مساله جدی و قابل تامل بدل شده، حاصل دخالت و بهره وری نامعقول انسان از طبیعت پیرامون خود است. امروزه این خطر وجود دارد که انسان زمین سکونتگاه و کشت پذیر خود را به نابودی بکشاند. به طوری که گستردگی و اهمیت این موضوع، توجه دانشمندان را برای نجات آن برانگیخته است. حال برای احتراز از نابودی مطلق محیط زیست، همه انسان ها- تصمیم گیرنده ها و سایر مردم- در ابعاد جهانی، ملی و به ویژه در سطح محلی باید این واقعیت مهم را دریابند که پیشرفت و توسعه الزاما روندی پایدار داشته باشد و از ثمرات آن نه تنها نسل های حاضر، که نسل های آینده نیز بهره مند شوند. توسعه مردم معاصر نباید به قیمت نابودی و اضمحلال زندگی آیندگان که برای دفاع از حقوق خود فعلا حضور ندارند، تمام شود. چرا که توسعه، حق همه مردم اعم از مرد، زن، پیر و جوان و کودک است و نه تنها همه باید از ثمرات آن بهره مند شوند که باید در روند توسعه نیز مشارکت داشته باشند. پس می توان اظهار داشت: «توسعه پایدار»، یک انتخاب نیست؛ بلکه تنها راهی است که به تمامی بشریت امکان می دهد در زندگی شرافتمندانه در این سیاره، یعنی تنها سیاره ای که در اختیار داریم، سهیم باشند. طبق شاخص عملکرد زیست محیطی سال ۲۰۱۲ که از سوی دانشگاه های یِیل و کلمبیا انجام شده و ۲۲ فاکتور محیطی چون منابع آب، آلودگی هوا، تنوع زیستی، و تغییرات آب و هوایی را مورد بررسی قرار داده بودند، ایران از میان ۱۳۲ کشور مورد مطالعه، در جایگاه ۱۱۴ ام قرار گرفت. پس می توان اظهار داشت بحران های زیست محیطی در ایران از اهمیت خاصی برخوردار بوده و بررسی و تجزیه و تحلیل این معضلات ضرورت دارد. بحران کم آبی به دلیل قرارگرفتن ایران در یکی از مناطق خشک و نیمه خشک و محدودیت منابع آبی، به جز نوار شمالی کشور و بخش هایی از غرب کشور، سایر مناطق کشور همواره با محدودیت آب مواجه است و این وضعیت در بخش های مرکزی، جنوبی، جنوب شرق و جنوب غرب کشور بیشتر قابل مشاهده است. وجود دو منطقه کویری در مرکز ایران نیز به محدودیت های آب رسانی به مناطق وسیعی از کشور افزوده است. از آنجا که دیگر امکان جمع آوری و احداث سدهای جدید آب در کشور وجود ندارد و تا جایی که این امکان وجود داشت در یکی دو دهه اخیر انجام شده است. همچنین از سوی دیگر، امکان انتقال آب از مناطق پُرآب کشور به مناطق خشک و کم آب نیز بیشتر از میزان فعلی امکان پذیر نبوده و امکان جابه جایی آب بین حوزه های آبی وجود ندارد. که موجب شده ایران جزء کشورهای دارای تنش آبی محسوب گردد. آنچه که اثرات محدودیت منابع آب را در ایران تشدید و بحرانی کرده است عبارت است از: – برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی که منجر به از دست دادن غیرقابل برگشت سفره های آب زیرزمینی شده است، – مصرف بی رویه آب به ویژه در بخش های کشاورزی و شرب ( صرف ۴۰ تا ۷۰ لیتر بالاتر از الگوی مصرف توسط شهروندان)، بررسی جدیدترین تحقیقات صورت گرفته در زمینه میزان سرانه مصرف آب هر نفر در کشورهای مختلف نشان می دهد که ایران با وجود محدودیت منابع آبی با ۱۹۰ لیتر مصرف آب شرب خانگی در روز یکی از بیشترین مصارف را در بین کشورهای مختلف دارد. متوسط مصرف آب خانگی در دنیا برای هر نفر در روز ۱۵۰ لیتر است. – ورود انواع آلاینده ها به منابع آب و غیرقابل مصرف شدن بخشی از منابع آب به دلیل افت کیفیت، – عدم اختصاص منابع لازم برای بهره برداری و نگهداری تاسیسات و – مدیریت محلی منابع آب بدون توجه به الزامات مدیریت یکپارچه منابع آب و توسعه پایدار. یکی از چالش های مهم زیست محیطی در بحران کم آبی، مدیریت ناپایدار منابع آبی است. چرا که در گذشته سیستم های استحصال سنتی آب نظیر چشمه ها و قنوات و نهرهای سنتی به نوعی طراحی شده بودند که بهره برداری از منابع متناسب با توان منبع انجام گیرد؛ این در حالی است که امروزه برنامه بهره برداری از آب های سطحی بر اساس برنامه های بلندمدت تنظیم و اجرایی می گردد. به این شرح که بهره برداری از آب زیرزمینی تا میزان ۸۰ درصد تغذیه صورت گرفته و در شرایط اقلیم خاص منطقه، عدم توجه به میزان کسری دریافتی هر سال و عدم اعمال سیاست صرفه جویی متناسب با کاهش دریافت سالانه منجر به وقوع کاهش سطح آب زیرزمینی، کاهش رطوبت سطحی زمین، از بین رفتن پوشش گیاهی و رشد سریع وسعت مناطق تولیدکننده گرد و غبار و … گردیده است. بحران خشکسالی بلندمدت ایران در منطقه ای قرار دارد که متوسط بارش سالانه آن تا قبل از خشکسالی اخیر به حدود ۲۵۰ میلی متر در سال می رسید. در حال حاضر میزان متوسط بارندگی ایران در حد ۲۳۶ میلی متر گزارش شده است که این میزان تقریبا یک سوم میانگین جهانی (۸۶۰ میلی متر) و ۳۵ درصد متوسط بارندگی آسیا (۷۳۲ میلی متر) و نیز پتانسیل میزان تبخیر آن حدود سه برابر میانگین جهانی است. بر این اساس کل دریافت سالانه بر اساس متوسط بلندمدت با احتساب آمار ۲۰ سال اخیر، به میزان ۴۳۰ میلیارد مترمکعب رسیده است. بررسی آمار ۴۵ ساله نشان می دهد که در یک دوره خشکسالی حاد در دهه ۴۰، حجم بارش کشور در یک سال به کمتر از ۲۰۰ میلیارد مترمکعب تنزل پیدا کرده است، در حالی که در یک ترسالی در دهه ۵۰، کل دریافت بارش به حدود ۵۸۰ میلیارد متر مکعب نیز رسیده است. ملاحظه می شود که تناوب ترسالی و خشکسالی در ایران یک پدیده کاملا طبیعی و از خصوصیات اقلیم این منطقه است. متاسفانه در ۲۳ سال اخیر میزان دریافت بارش سالانه در کشور به شدت کاهش پیدا کرده، به طوری که در پانزده سال اخیر دریافت کل بارش تقریبا در حد «سطح متوسط» بوده است. متاسفانه در بین پانزده سال آبی اخیر، هشت سال کشور کم تر از متوسط بلندمدت بارش دریافت کرده، این درحالی است که در هفت سال بقیه هم میزان بارش در اغلب سال ها افزایش چشم گیری بالاتر از سطح متوسط نداشته است. طبیعی است که این میزان کاهش در طول یک بازه بلندمدت، بر شرایط زمینی اثرات مستقیم و غیرمستقیم داشته که به عنوان بحران زیست محیطی همواره در کمین ایران خواهد بود. بحران افزایش فشار بر منابع طبیعی همان طور که اشاره شد، یکی از اثرات مشخص کاهش میزان بارش و عدم تغذیه مناسب ذخایر آبی، کاهش تدریجی پوشش گیاهی و افزایش فقر مراتع است. متاسفانه در شرایط کم آبی و کاهش بارش ها نه تنها پوشش گیاهی در عرصه های منابع طبیعی رو به کاهش می رود، بلکه به دلیل عدم اعمال برنامه های کاهش برداشت و ثابت ماندن میزان استفاده از منابع به خصوص آب و پوشش گیاهی مراتع و حتی افزایش مصرف به دلیل افزایش تقاضای ناشی از افزایش جمعیت، مهاجرت روستائیان و تغییر الگوی مصرف، فشار بر منابع طبیعی به شدت افزایش پیدا می کند. این فشار چند برابر به منابع طبیعی که متاسفانه امروز در اغلب نقاط کشور شاهد آن هستیم، موجب از دست رفتن سریع پوشش گیاهی زمین، به هم خوردگی خاک سطحی و تولید توفان های گرد و غبار و آلودگی های زیست محیطی می گردد. بحران انتخابی دشوار افزایش فشارها بر منابع آبی ایران، انتخاب دشواری را در میان مصارف مختلف رقیب، تعریف می کند. رقابت برای دست یابی به منابع محدود آب از همین حالا منجر به بالا گرفتن تنش ها و درگیری ها، چه در داخل ایران و چه در مناطق مرزی و در مقابله با همسایگان شده است. به عنوان مثال: در حوضه کرخه، مدیریت منابع آبی باید تصمیم بگیرد که با کاهش جریان آب رودخانه چه کند؟ آیا این آب را در سد کرخه نگه داشته تا بتواند از آن برای تولید برق استفاده کند یا اینکه مسیر آب به نواحی پایین دست را باز کند تا بتواند منطقه ای را که به عنوان سبد غذایی ایران شناخته می شود، آبیاری کند. بحران مدیریت ناپایدار و نامتناسب کشاورزی استمرار خشکسالی های نزدیک به دو دهه اخیر، اقتضا دارد تا متناسب با اتفاقات افتاده و شرایط پیش روی، نحوه مدیریت کشاورزی مورد توجه برنامه ریزان بخش کشاورزی قرار گیرد. متاسفانه در سال های مواجهه با بحران های کم آبی و خشکسالی های مستمر، نه تنها شاهد تغییری در الگوهای کشت و تغییر جهت سیاست های مصرف آب در کشاورزی نبوده ایم، بلکه آمارها حکایت از افزایش شدید سطح زیر کشت در برخی از حوضه های بحرانی کشور نیز دارد. در چنین شرایط بحرانی، عدم توجه به این امر حیاتی که متاسفانه مورد غفلت قرار گرفته، باعث شده که کشور به دلیل کاهش منابع آب در ذخیره گاه های سدها، افت سطح آب زیرزمینی و خشک شدن بسیاری از چاه ها، دچار بحران رهاسازی زمین های کشاورزی آبی و در سطح وسیعی کشاورزی دیم شود. خطر کشاورزی مشکلات آبی ایران در حال آسیب زدن به اقتصاد ملی این کشور است. ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی ایران حاصل فعالیت بخش کشاورزی است که نزدیک به یک چهارم نیروی کار ایران را نیز در استخدام خود دارد. به علاوه فعالیت این بخش، از امنیت غذایی ملی نیز پشتیبانی می کند. در حقیقت با راهبردی دوگانه برای پیشبرد خودکفایی در تولید محصولات اساسی از طریق افزایش همزمان عرضه و تقاضا، اقدام به اختصاص یارانه ای مساوی به تولیدکننده و مصرف کننده کرده است. با این حال، اکنون امنیت غذایی ایران در خطر است، زیرا بخش کشاورزی با اختصاص ۹۲ درصد از کل مصرف آب کشور به خود، تنها در حدود ۶۶ درصد نیاز غذایی ۷۹ میلیون نفر جمعیت ایران را تولید می کند. تشدید «تنش آب» خطر کاهش بیشتر توان تولید بخش کشاورزی را هشدار می دهد، که به نوبه خود منجر به افزایش هزینه واردات و وخیم تر کردن فشارهای مالی خواهد شد. تغییرات آب و هوای جهانی روند تغییرات آب و هوای جهانی یکی از چالش های زیست محیطی است که می تواند بر عمق معضلات و بحران‎ های زیست محیطی ایران بیفزاید. به گفته «سازمان حفاظت از محیط زیست» ایران، تغییرات دما و میزان بارش ها، امکان برخورداری از آب پاک، به ویژه در مناطق روستایی را کاهش خواهد داد و این نیز به نوبه خود منجر به گسترش بیماری های انتقالی از راه آب خواهد شد. دمای بالاتر و حجم پایین تر بارندگی می تواند تا سال ۲۰۵۰، تا ۳۰ درصد از محصول غلات را بکاهد. طبق تحلیلی که از سوی کشور هلند منتشر شده است، تغییرات آب و هوا می تواند تا سال های ۲۰۵۰-۲۰۴۰، ۱۵ تا ۱۹ درصد از مجموع منابع آب های تجدیدشونده ایران را کاهش دهد؛ و در آن زمان، میزان نیاز سالانه آب ایران، بیش از ۴۰ درصد فراتر از حجم منابع تجدیدشونده آب این کشور خواهد بود. بحران آلودگی محیط زیست مساله آلودگی یکی از مهم ترین و حادترین مسائل ناشی از تمدن انسانی در جهان امروز به شمار می رود چرا که از اعماق چند هزار متری زمین گرفته تا معادن، آب های تحت الارضی، بیوسفر، تروپوسفر و حتی در داخل هواپیماهای بلند پرواز و جو خارجی زمین، چرخه و سیستم حیات را مورد تهدید قرار داده است. آلودگی برای افراد مختلف مفهوم و معنی متفاوتی دارد. مردم معمولی ممکن است تحریک چشم ناشی از یک گاز یا آب آلوده را آلودگی به حساب آورند. برای کشاورزی که یک عامل به گیاهان یا حیواناتش آسیب می رساند، آلودگی محسوب می گردد. اما تعریف جامع و کامل آلودگی محیط زیست بیان کننده وجود یک یا چند ماده آلوده کننده در محیط زیست به مقدار و مدتی که کیفیت یا چرخه طبیعی را به طوری که مضر به حال انسان یا حیوان، گیاه و یا آثار و ابنیه باشد تغییر دهد؛ به بیان ساده تر، هرگاه ماده یا موادی بیگانه با غلظتی خاص وارد عناصر محیطی شوند و تعادل طبیعی آن ها را بر هم بزنند نشان دهنده آلودگی است. سه عامل مهم در طبیعت وجود دارد که می تواند آثار مخربی روی محیط زیست ایجاد کند :آلودگی هوا، آلودگی آب و آلودگی خاک؛ که اخیرا موجب گردیده ایران با خطرات زیست محیطی مهم دیگری نیز مواجه گردد. از جمله آلودگی های محیطی که اثرات پیدا و پنهان زیادی برجسم و روان شهروندان دارد، «آلودگی هوا» است. به گفته سازمان بهداشت جهانی ۱۹۹۲، آلودگی هوا یک بحران جدی و اولویت دار محیطی است که توجه دولت مردان را به خود جلب کرده است. طبق گفته «سازمان بهداشت جهانی»، سه شهر از پنج شهر نخست در فهرست آلوده ترین شهرهای جهان -اهواز، کرمانشاه و سنندج- در ایران قرار دارند که میزان آلودگی هوا در این شهرها از چهار تا هفت برابر سطح قابل قبول سازمان بهداشت جهانی برآورد شده است. ایران به سبب کیفیت نامطلوب هوا در سرتاسر کشور، از میان ۹۱ کشور مورد بررسی، در جایگاه ۸۶ام قرار گرفته است. آلاینده های هوا، تنها در تهران منجر به مرگ سالانه بیش از ۵،۵۰۰ نفر بر اثر بیماری های قلبی – عروقی و تنفسی می شوند. بحران هزینه های زیست محیطی میزان خسارات (ناشی از تنش آب، بیابان زایی، و آلودگی) می تواند در بلندمدت منجر به ایجاد مشکلات تضعیف کننده ای برای اقتصاد کشور شود. طبق برآورد «بانک جهانی»، هزینه سالانه تخریب محیط زیست در ایران، هم اینک نیز به میزان هولناک ۵ تا ۱۰درصد تولید ناخالص داخلی رسیده است. در مقایسه، به گفته «اداره حسابرسی دولت آمریکا» تحریم های طاقت فرسای واشنگتن و جامعه بین المللی، در سال ۲۰۱۲ تنها توانستند ۴/۱ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران را کاهش دهند. و با گذشت زمان، این منابع ارزشمند بیشتر تحلیل رفته، حاصلخیزی بیشتر کاهش یافته، و سلامت عمومی بیش از پیش آسیب خواهد دید. * واکاوی بحران های زیست محیطی در ایران نشان داد که این بحران ها خود ریشه یک چالش زیست محیطی بسیار مهم دیگری تحت عنوان “«توفان های گرد و غبار» می باشد. نکته در خور تامل در دهه اخیر افزایش شدید تعداد وقوع (روزهای گرد و غباری) و شدت توفان های گرد و غبار است که فراوانی وقوع آن ها در ۵۰ سال اخیر به شدت افزایش یافته، به نحوی که در ایران تنها در طول ۳ سال اخیر ۱۰ برابر شده است. از بین رفتن منابع زیست انسانی در مناطق تحت تاثیر، مهاجرت جوامع روستایی و شهری، افزایش میزان خسارات و حوادث جاده ای و بروز اختلال در شبکه حمل و نقل، افزایش آلودگی های زیست محیطی در شهرها و گسترش شیوع بیماری های قلبی تنفسی و نیز بیماری های چشمی تنها بخشی از پیامدهای مخرب این پدیده است که سلامت جوامع زیست انسانی را مورد تهدید قرار داده است. از طرفی تخریب خاک و افت حاصلخیزی اراضی در مناطق برداشت و متاثر از این پدیده، عامل بروز تخریب سرزمین، فقر پوشش گیاهی خاک و در نتیجه بیابان زایی است. راه کارهای مدیریتی و اجرایی برای عبور از چالش های زیست محیطی و پیشبرد توسعه پایدار، ایجاد مدیریت واحد و یکپارچه از طریق اجماع دولت، بهزیستی، سازمان منابع طبیعی، سازمان محیط زیست، شهرداری و تمامی ارگان های ذی ربط ضرورت دارد. چراکه این هم افزایی با بهره گیری از قوانین سازمان ملل و تجارب کلان شهر های جهانی، می تواند گامی موثر در راستای حل معضلات و بحران های محیط زیست باشد. پیرامون مدیریت بحران های زیست محیطی فوق الذکر؛ راه کارهایی به شرح زیر پیشنهاد می گردد: راه کارهای مدیریتی : – توسعه روش های نوین آبیاری کم مصرف، – ترویج رقم های زراعی با مصرف کم و مقاوم به خشکی، – توجه به سیاست واردات آب مجازی و جلوگیری از صادرات آب مجازی با اصلاح الگوی های کشت، – نظارت مستمر بر میزان آب قابل تخصیص به کشاورزی در هر دشت و تدوین برنامه نظارت فصلی-برخط و برنامه های مدیریت مصرف، – آموزش و فرهنگ سازی به منظور افزایش سطح آگاهی مردم و مشارکت مستقیم مردم در مدیریت منابع آب در واحد دشت و حوضه های فرعی، – توسعه اجرای طرح های آبخیزداری در آبخیزهای بالادست به منظور استحصال آب و افزایش ظرفیت نگهداری آب در زمین و کسر سهم تبخیر در حوضه میانی و پایین دست، – اجرای طرح های آب خوان داری و سدهای زیرزمینی برای نگهداشت آب در پروفیل خاک و آبرفت با توجه ویژه به حقابه تالاب ها و آبگیرهای پایین دست، – استفاده از روش های نوین حفظ رطوبت در پروفیل خاک سطحی و استفاده از آن در ایجاد باغات دیم به منظور تثبیت زمین و ایجاد بادشکن، – تدوین روش های علمی مدیریت دام در مرتع با لحاظ ظرفیت چرا و حساسیت خاک های هر منطقه، – تعیین میزان واقعی آلاینده های هوا و توصیف کیفیت هوا در مقایسه با شرایط استاندارد و اطلاع رسانی ساده و صحیح به مردم و – وضع اقدامات احتیاطی و پیشگیرانه در مواردی که کیفیت هوا نامطلوب و آلودگی فراتر از حد استاندارد است. راه کارهای اجرایی : – طرح های اجرایی مدیریت آب در فصول بارش برای افزایش رطوبت زمین و ایجاد پوشش گیاهی، – تنظیم سیستم های سازه ای رهاسازی حقابه تالاب ها و نظارت بر خط اجرای آن، – تنظیم مدیریت چرای ویژه متناسب با وضعیت هر سال آبی برای حفظ رطوبت و پوشش های یک ساله ایجاد شده جهت حفظ استحکام خاک با جلوگیری از ورود دام به اراضی حساس، – استفاده از مالچ های مختلف در تثبیت موقت زمین در فصول مرطوب، نهال کاری و کشت گیاهان مقاوم به گرما و باد با استفاده از توان جوامع محلی، – تهیه طرح های مشارکتی در قالب بیابان زدایی اقتصادی جهت استفاده از توان و سرمایه بخش خصوصی و جوامع محلی در اجرای طرح های مقابله با بیابان زایی و بیابان زدایی، – جایگزینی سوخت های فسیلی و استفاده از سوخت های طبیعی و پاک، – افزایش فضای سبز سطح شهری، پارک های جنگلی و پوشش گیاهی سبز در حومه شهر و – افزایش ایستگاه های سنجش آلودگی هوا جهت پوشش دادن فضای شهری در راستای سنجش آلودگی هوا به منظور داشتن به روزترین اطلاعات برای برنامه ریزی های دقیق کنترل کننده آلودگی.  تاریخ: ۱۳۹۶-۰۶-۲۶  

مرگبارترین تهدید زیست‌محیطی چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم روز جهانی محیط زیست و حفاظت از کشورهای جزیره‌ای کوچک مرگبارترین تهدید زیست‌محیطی چیست؟   پنجم ژوئن برابر با 15 اردیبهشت ماه مصادف است با «روز جهانی محیط زیست» که از سال 1973 میلادی از سوی سازمان ملل متحد با این عنوان نامگذاری شده است. به گزارش سرویس «محیط زیست» خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، روز جهانی محیط زیست، امسال با شعار «صدای اعتراض خود را بالا ببرید نه سطح آب دریاها را» از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) نامگذاری شده و موضوع اصلی آن، افزایش اطلاع‌رسانی نسبت به حفظ کشورهای جزیره‌ای کوچک است. این کشورها با عنوان اختصاری SIDS در سراسر جهان در برابر تغییرات جوی، بلایای طبیعی و افزایش سطح آب دریاها به میزان چشمگیر آسیب‌پذیرتر از سایر نقاط جهان هستند. جهان امروز با مشکلات زیست‌محیطی بسیاری روبرو است و یکی از موضوعاتی که این روزها به عنوان مهمترین تهدید زیست‌محیطی برای زمینی‌ها شناخته شده، بحران «گرمای جهانی» است و سهم عمده‌ای را در اخبار مرتبط با محیط زیست به خود اختصاص داده است اما واقعیت چیز دیگری است. مطالعاتی که اخیرا با هدف شناسایی و کنترل اصلی‌ترین تهدیدهای محیط زیستی صورت گرفته نشان می‌دهد که گرمایش زمین تهدید اصلی برای ساکنان این کره خاکی نیست بلکه مهمترین و مرگبارترین معضل زیست‌محیطی در عصر حاضر، «آلودگی هوا در فضاهای سرپوشیده» است. آمار نشان می‌دهد که یک سوم مردم جهان یعنی چیزی حدود دو میلیارد و 900 میلیون نفر از هیزم و فضولات دام‌ها برای گرم کردن خانه‌ها و پخت و پز استفاده می‌کنند که این روش منجر به تولید دودهای سمی و بخارات بسیار کشنده می‌شود. این دودهای سمی همچنین سبب سکته، بیماری‌های قلبی، سرطان، آسیب جدی به زنان و کودکان می‌شود. سازمان جهانی بهداشت (WHO) در گزارشی اعلام کرده است که دودهای ناشی از استفاده از مواد فوق سبب مرگ چهار میلیون و 300 هزار نفر در جهان در سال 2012 میلادی شده است. و به این رقم تعداد کمتر مرگ و میرهای ناشی از آلودگی‌های هوای فضای باز را نیز اضافه کنید که از هر هشت مورد مرگ در جهان یک مورد بر اثر این آلودگی‌ها رخ می‌دهد. روزنامه نیویورک پست در این گزارش منتشر کرد: گرمای جهانی یک مشکل جدی است اما تهدیدهای ناشی از آن بسیار کمتر از فاکتوری است که در بالا ذکر شد. همچنین برآوردهای دقیق نشان می‌دهد خطر مرگ ناشی از آلودگی هوا در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه به میزان چشمگیر و به طور پیوسته کاهش یافته است. بنابراین گزارش، یکه تازی آلودگی هوا در پکن که به نظر حیرت‌انگیز می‌رسد باعث شده تا فراموش کنیم که آلودگی هوای محیط های داخلی و سرپوشیده همیشه بیشتر و مهمتر و خطرناکتر بوده است. به طوری که در سال 1900 میلادی تقریبا تمام مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوا در کشورهای در حال توسعه بر اثر آلودگی‌های هوای محیط داخلی رخ می‌داد و خطر مرگ ناشی از آلودگی هوا در آن زمان بیش از پنج برابر از زمان حال بود. حتی امروز نیز با وجود افزایش مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوا که از افزایش جمعیت شهرها و افزایش انتشار گازهای آلاینده ناشی شده، خطر مرگ ناشی از آلودگی‌ هوا در فضای سرپوشیده همچنان دو برابر مرگ و میر ناشی از آلودگی هوا در فضای باز است. در گزارش نیویورک پست همچنین آمده است: اخیرا نرخ مرگ و میرهای ناشی از آلودگی هوای داخلی، سریعتر در حال کاهش است و این مساله ناشی از کاهش فقر و دسترسی بیشتر به سوخت‌های پاک‌تر در طبخ مواد غذایی به جای استفاده از سوخت‌های خطرناک نظیر هیزم و فضولات دام‌ها است. در کشورهای ثروتمند سایر شاخص‌های زیست محیطی به شکل محسوسی بهبود یافته است. تمام کشورهای توسعه یافته توانسته‌اند بخش اعظمی از آلودگی‌ هوای فضای بیرونی خود را کاهش داده و بسیاری از آلودگی‌های آبی خود را نیز تحت کنترل درآورند. آنها همچنین توانسته‌اند خطرات کوچکتر نظیر استفاده از آفت‌کش‌ها را نیز به شدت تحت کنترل درآورند. در کشورهای در حال توسعه نیز به دنبال کاهش آلودگی‌های هوای داخلی، شرایط کلی زیست‌محیطی بهبود یافته است. اگر چه آلودگی هوای محیط خارجی افزایش یافته اما با توسعه اقتصادی این شرایط نیز رفته رفته رو به بهبودی رفته است. به گزارش ایسنا به نقل از سایت اینترنتی «گرین لیوینگ»، با وجود این هنوز مشکلات و تهدیدهایی برای محیط زیست ما در عصر حاضر وجود دارند که به دغدغه‌ها و نگرانی‌های جدی بشر امروز تبدیل شده‌اند و علاوه بر معضل جدی «آلودگی هوا در فضاهای داخلی» این مشکلات نیز از دید انسان‌های این قرن تهدید جدی برای کره خاکی محل زندگی‌شان محسوب می‌شوند که در این گزارش به شش مورد از مهمترین آنها اشاره شده که به شرح زیر است: رشد جمعیت و آلودگی افزایش جمعیت جهان یک تهدید بدیهی و واضح برای محیط زیست محسوب می‌شود که پا را فراتر از فرضیه‌های مرتبط با گرمای جهانی می‌گذارد. تهدید اصلی افزایش جمعیت انسان بر آلودگی محیط زیست نه تنها بسیار پیچیده و مستقیم است بلکه یک سیستم منحصر به فرد عرضه و تقاضا است. بدین ترتیب که افزایش مصرف‌کنندگان با زیاد شدن جمعیت، سبب افزایش روز افزون تقاضای استفاده از منابع طبیعی زمین شده و این تقاضاها سبب افزایش آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های بشری می‌شود. یکی از ملموس‌ترین مثال‌ها در این زمینه، صنعت شیلات است که در آن دنیای آبی به صید بی‌رویه و بدون جایگزین تهدید می‌شود. مشتریان همچنین مسئول تشدید فعالیت صنایعی هستند که در تولید محصولات مختلف از مواد شیمیایی خطرناکی استفاده می‌کنند و اینها همه پیامدهای رشد تقاضای بشر است. تغییرات زمین آخرین تغییرات جدی جوی مربوط به عصر یخبندان است که جهان در آخرین مراحل این تغییرات به سر می‌برد و در نتیجه موجب افزایش دمای هوا و ذوب یخچال‌های طبیعی و حتی کاهش پوشش یخی قطبی شده است. اگرچه بسیاری از محققان افزایش گرمای جهانی را ناشی از آلودگی‌های حاصل از فعالیت‌های بشری نمی‌دانند و معتقدند تغییرات زمین به دنبال فرآیندهای طبیعی در حال رخ دادن است. با این حال عامل اصلی گرمای زمین همچنان محل بحث و چالش‌های دانشمندان است اما هر دو گروه یعنی افرادی که معتقدند انسان عامل این تغییرات جوی است و گروه مخالف این نظریه، تغییرات جوی را یک تهدید مهم برای جهان قلمداد می‌کند. جنگل‌زدایی وقتی یک ناحیه از زمین تنوع زیستی خود را از دست می‌دهد در برابر عوامل زیست محیطی آسیب‌پذیرتر می‌شود. پدیده جنگل‌زدایی و فرسایش جنگل‌ها تعادل طبیعی سیستم‌های اکولوژیک را در منطقه بهم می‌زند. همچنین این مساله به دلیل خشکسالی و فرسایش زمین، روند تولید غذا را به خطر می‌اندازد. تخریب لایه اوزون مواد شیمیایی و آلودگی‌های کلر و فلورو کربن که توسط صنایع و کشاورزی تولید می‌شوند، تاثیر منفی روی لایه اوزون دارند. کمبود قوانین بازدارنده برای استفاده از این ترکیبات آلاینده، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است چرا که کشورهایی که همچنان اجازه استفاده از این آلاینده های شیمیایی را می‌دهند، روند ترمیم لایه اوزون را مختل می‌کنند. باران‌های اسیدی باران‌های اسیدی بر اثر افزایش ورود اسید گوگرد و نیترات به جو شکل می‌گیرند و وارد رودخانه‌ها و اقیانوس‌ها می‌شوند. در حالی که برخی باران‌های اسیدی محصول جانبی فرآیند طبیعی تجزیه گیاهان و فعالیت‌های آتشفشانی هستند اما بحران حاضر، مستقیما از سوزاندن سوخت‌های فسیلی ناشی شده است. به محض باریدن باران‌های اسیدی، آب دریاها و دریاچه‌ها آلوده و سمی شده و حیات گیاهان و جانوران دریایی را به خطر می‌اندازد. مناطق مرده در اقیانوس‌ها یکی دیگر از منابع خطرناک ذخیره نیتروژنی که در درون اقیانوس‌ها حل و نهفته شده می‌تواند منشاء فعالیت‌های کشاورزی داشته باشند. کودهای شیمیایی که برای تولید محصولات کشاورزی و باغبانی استفاده می‌شوند منجر به شکل‌گیری 160 منطقه مرده در اقیانوس‌های سراسر جهان شده است. اکوسیستم اقیانوس‌ها به فرآیندهای طبیعی موجودات اورگانیک‌ یعنی فیتوپلانکتون‌ها وابسته است که بر سطح اقیانوس‌ها زندگی می‌کنند. این جانوران پس از مرگ به ته اقیانوس رفته و در آنجا نیز تحت فرآیندی با عنوان تنفس باکتری‌هایی توسط باکتری‌های کف دریا تجزیه می‌شوند. وقتی این پلانکتون‌ها، نیتروژن زیادی دریافت کنند، مانند محصولات گیاهی که کوددهی شده‌اند، تولیدمثل‌شان افزایش یافته و در نتیجه باکتری‌های تجزیه کننده دیگر توانایی تجزیه به موقع و سریع پلانکتون‌ها را نداشته و فرآیند تبدیل دی‌اکسیدکربن به اکسیژن به کندی انجام می‌شود. در نتیجه پلانکتون‌ها، اکسیژن موجود در آب را مکیده و سبب خفگی گیاهان و جانوران دریایی به دلیل کمبود اکسیژن می‌شوند. این روند نیز به نوبه خود تاثیر سوء بر اکوسیستم‌های آبی دارد و منجر به تغییرات جبران‌ناپذیر در محیط زیست می‌شود.  خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)  

هفت بحران زیست محیطی ایران + اینفوگرافیک

بسم الله الرحمن الرحیم هفت بحران زیست محیطی ایران + اینفوگرافیک اینفوگرافیک با موضوع هفت بحران زیست محیطی ایران منتشر می شود. خبرگزاری تسنیم ۱۶ خرداد ۱۳۹۶ - خبرگزاری تسنیم ۱۶ خرداد ۱۳۹۶ -

پیامدهای خروج آمریکا از پیمان آب و هوایی پاریس

بسم الله الرحمن الرحیم پیامدهای خروج آمریکا از پیمان آب و هوایی پاریس بزرگ‌ترین کشور آلاینده جهان کاری به محیط زیست ندارد! توافق پاریس در سال ۲۰۱۵ و پس از سال‌ها مذاکره بین نمایندگان ۱۹۵ کشور جهان برای دستیابی به معاهده‌ای فراگیر در جهت مقابله با تغییرات آب ‌و هوایی زمین بدست آمد.    توافق پاریس در سال 2015 و پس از سال‌ها مذاکره بین نمایندگان 195 کشور جهان برای دستیابی به معاهده‌ای فراگیر در جهت مقابله با تغییرات آب ‌و هوایی زمین بدست آمد. در آن زمان باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا بود و او این توافق را «تصمیمی برای نجات سیاره زمین» توصیف کرده بود. همانطور که پیش بینی می شد ترامپ در روز پنچ شنبه اول ژوئن (11 خرداد)  تصمیم خود مبنی بر خروج آمریکا از کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد مقابله با تغییرات آب و هوایی و کاهش کاهش گازهای گلخانه ای (موسوم به معاهده اقلیمی پاریس) را اعلام کرد. ترامپ این اقدام خود را در جهت حمایت از "منافع ایالات متحده به عنوان بالاترین اولویت رئیس جمهوری" اعلام کرده و گفته است که این پیمان مانع برنامه‌ های اشتغال زایی و افزایش رشد اقتصادی آمریکا می باشد. وی پیشتر و در جریان کارزار انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال 2016، مسئله گرم شدن زمین را «فریب» دانسته و گفته بود که تعهد آمریکا به کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای به بخش تولید انرژی این کشور، به خصوص تولید زغال‌ سنگ، آسیب می‌زند و باعث می‌شود کشورهایی مانند چین و هند از امتیاز تجاری نسبت به آمریکا برخوردار شوند. وی حتی یک بار گفته بود که جار و جنجال تغییرات اقلیمی ساخته و پرداخته ذهن چینی‌هاست و آنها بر آنند که با طرح چنین شایعاتی، به اقتصاد آمریکا آسیب برسانند. باید توجه داشت که توافق پاریس در سال 2015 و پس از سال‌ها مذاکره بین نمایندگان 195  کشور جهان برای دستیابی به معاهده‌ای فراگیر در جهت مقابله با تغییرات آب ‌و هوایی زمین بدست آمد. در آن زمان باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا بود و او این توافق را «تصمیمی برای نجات سیاره زمین» توصیف کرده بود. هدف توافق پاریس این است که با کاهش تدریجی مصرف سوخت های فسیلی (مانند نفت و ذغال سنگ) میانگین حرارت زمین از دو درجه سانتیگراد بالاتر نرود. اقدام ترامپ مبنی بر خروج از پیمان پاریس بدون شک پیامدهای ناگواری هم برای آمریکا و هم برای جهان خواهد داشت. این اقدام ترامپ در واقع عدم پای بندی آمریکا به توافقات بین المللی را نشان می دهد که می‌تواند به پرستیژ و موقعیت جهانی ایالات متحده آسیب جدی بزند. این اقدام همچنین به کاهش اعتبار و اتکای سایر شرکای غربی (بویژه اروپایی ها) به واشنگتن منجر خواهد شد. همچنین دیگر کشورها با خروج واشنگتن از توافق پاریس در مورد همکاری با کاخ سفید بر سر دیگر مسائل تردید نشان خواهند داد. البته باید توجه داشت که این نخستین بار نیست که دولت ترامپ به تعهدات بین‌المللی پیشین آمریکا پشت پا می‌زند. ترامپ پس از ورود به کاخ سفید در یکی از نخستین اقدامات خود فرمان خروج کشورش از توافق ترانس پاسیفیک (TPP) را صادر کرد. توافق ترانس پاسیفیک، بزرگ‌ترین توافق تجاری دنیاست که بین 12 کشور اطراف اقیانوس آرام به استثنای چین امضا شده و هدفش از میان برداشتن موانع تجاری کشورهای امضاکننده در قرارداد است. ترانس پاسیفیک سال 2016 از سوی دولت وقت آمریکا به امضا رسیده بود. به طور کلی باید گفت خروج امریکا از پیمان پاریس می تواند تهدیدی جدی برای برنامه ‌های مهار گرمایش زمین به حساب آید. این اقدام ترامپ در واقع نشان می دهد که بزرگترین کشور آلاینده محیط زیست جهان، چندان اعتنایی به مقوله حفاظت محیط زیست ندارد. منبع:فردانیوز

پر بازدید ترین مقالات

کشاورزی و دامپروری در اقتصاد مقاومتی از منظر قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم  کشاورزی و دامپروری در اقتصاد مقاومتی ا...

«گیاهان دارویی در قرآن و حدیث»

بسم الله الرحمن الرحیم «گیاهان دارویی در قرآن و حدیث» علیرضا ...

زنيان - شاهي - کندر (دروس استاد ضیایی / 3)

بسم الله الرحمن الرحیم زنيان - شاهي - کندر دروس استاد ضی...

اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم اهمیت دامداری و کشاورزی در قرآن کریم ...

سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ محیط زیست و منابع طبیعی"

بسم الله الرحمن الرحیم سخنان مهم مقام معظم رهبری در"اهمیت حفظ...

تقویم شمسی

شهریور ۱۳۹۸
ش ی د س چ پ ج
« مرداد    
 1
۲۳۴۵۶۷۸
۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵
۱۶۱۷۱۸۱۹۲۰۲۱۲۲
۲۳۲۴۲۵۲۶۲۷۲۸۲۹
۳۰۳۱