دسته: همایش و گفتگو

سامانه برند حلال ایران در برزیل راه‌اندازی شد

بسم الله الرحمن الرحیم  سامانه برند حلال ایران در برزیل راه‌اندازی شد . نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: ایجاد سامانه حلال محصولات پروتئینی در برزیل علاوه بر نظارت آنلاین بر ذبح شرعی، موجب کاهش مدت زمان صدور مجوزها به ۲۴ ساعت می‌شود. تقوی براین باور است که ایجاد سامانه آنلاین حلال ایران در کشتارگاه‌های برزیل نگرانی برخی مردم و مراجع قم را در نحوه عملکرد ذبح شرعی دام‌ها در کشورهای خارجی برطرف می‌کند. ‌به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدرضا تقوی در نشست آیین رونمایی از سامانه حلال ایران، یکی از ارکان مدیریت در کشور را نظارت دقیق بر فرایند کارها برشمرد و افزود: برخی از مدیران ما به اجرای فعالیت‌ها و برنامه‌ها همت می‌گمارند اما به طور معمول از نظارت غافل هستند. . . وی تشدید نظارت‌ها بر فرایند تولید فراورده‌های تولیدی و غذای مردم را با اهمیت دانست و اظهارداشت: حاکمیت اسلامی موظف است که غذای حلال در اخیار مردم قرار دهد به نحوی که با تشدید نظارت‌ها از ورود هرگونه ماکولات و مشروبات حرام به داخل سفره مردم جلوگیری شود. تقوی تصریح کرد: آنچه که در بازار اسلامی باید مورد توجه باشد، نوع عرضه اقلام غذایی است که باید متناسب با معیارهای اسلامی و فقه اسلامی باشد. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه ما کشتارگاه‌های برزیل را وادار به نصب دوربین برای ایجاد سامانه حلال کردیم گفت: نصب دوربین موجب می‌شود که ما به صورت آنلاین بر وضعیت ناظران بهداشتی و شرعی و وضعیت کشتارگاه نظارت داشته باشیم اما این مهم به معنای حذف حضور فیزیکی ناظران شرعی نیست. وی افزود: نظارت ما بر تولید نباید مانند نظارت عصر مظفر الدین شاه باشد بلکه باید نظارت ما متناسب با زمان حال صورت گیرد بنابراین اکنون با ایجاد سامانه حلال ایران و نظارت آنلاین، ناظرین شرعی ما نیز در کشتارگاه‌ها حضور فیزیکی دارند تا کارها به درستی انجام شود. تقوی براین باور است که ایجاد سامانه آنلاین حلال ایران در کشتارگاه‌های برزیل نگرانی برخی مردم و مراجع قم را در نحوه عملکرد ذبح شرعی دام‌ها در کشورهای خارجی برطرف می‌کند. وی با بیان اینکه ما برای تقویت نظارت هرگونه سرمایه‌گذاری را متقبل می‌شویم، اضافه کرد: تجار ما هزینه می‌کنند تا گوشت را از آن سوی دنیا با هواپیما و کشتی به کشور بیاورند بنابراین باید تلاش کنیم حلقه مفقوده‌ای در این بین نباشد تا گوشت مصرفی مردم از کشتارگاه تا سفره با ذبح اسلامی انجام شود و مشکلی روی ندهد. وی با اشاره به اینکه گردش مالی برند حلال در جهان بالاست و حتی غیرمسلمانان از غذای حلال استقبال می‌کنند، افزود: این امر خود تبلیغی برای دین اسلام است. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: این سامانه برای نخستین بار در ایران و برزیل راه اندازی شده و به تدریج به کشتارگاه‌های دیگر کشورهای صادرکننده گوشت به ایران همانند ارمنستان، گرجستان، قزاقستان، روسیه، استرالیا، رومانی، هند، پاراگوئه و مغولستان تعمیم داده خواهد شد. به گفته وی، پیش از این صدور مجوز یک ماه زمان می‌برد و باید مجوز از طریق پست به گمرک جمهوری اسلامی ارسال می‌شد که ایجاد این سامانه در کاهش هزینه‌ها و انجام فرایند خرید و واردات محصول تاثیرگذار است. تقوی افزود: با ایجاد این سامانه اکنون قیمت تمام شده گوشت از ۸۰ هزارتومان به ۵۰ هزارتومان برای مصرف کنندگان ایرانی کاهش یافته است. به گزارش ایرنا، سامانه حلال ایران با هدف افزایش سرعت صدور مجوز در کمتر از ۲۴ ساعت (امکان چک با گمرک جمهوری اسلامی درآن واحد)، صدور گواهی بهداشتی برزیل، استاندارد شدن فرمت و بالا رفتن امنیت مجوزهای حلال، کنترل و نظارت دقیق روزانه برروند تولید کشتارگاه‌ها، تسریع عملیات ترخیص در گمرکات، عدم نیاز مراجعه حضوری در کشورهای داخلی و خارجی و کاهش هزینه‌ها راه اندازی شده است. ایجاد این سامانه بین المللی دو زبانه طی ۱۶ ماه و در سه فاز به طور انجامیده است. همچنین سامانه حلال ایران با هزینه بیش از ۳۰۰ میلیون تومان دارای سیستم مانیتورینگ در کشتارگاه‌‌ها است که بر خطوط تولید نظارت دارد.

آب در کمین کدامین تمدن نشسته است؟

بسم الله الرحمن الرحیم  آب در کمین کدامین تمدن نشسته است؟ . در صحنه تاریخ جهانی تمدن‌های بسیاری ظهور و سقوط کرده‌اند که از عصر باستان تاکنون با سه دوره جوانی، میانسالی و پیری راه زوال پیموده‌اند. علت‌شناسی تاریخ انحطاط این تمد‌ن‌ها به ما می‌گوید که ظهور و سقوط آنها تنها از منظری متفاوت از شرایط طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است؛ در حالی که بررسی و تحلیل ظهور و سقوط تمدن‌ها از نظر شرایط اقلیمی و آب و هوایی -که از نگاه مورخان و نویسندگان با غفلت مواجه شده است- می‌تواند زوایای پنهانی را آشکار کند و چشمه‌های کوری را باز کند. . . گزارش از نشست تأثیر آب و هوا بر ظهور و سقوط تمدن‌ها در صحنه تاریخ جهانی تمدن‌های بسیاری ظهور و سقوط کرده‌اند که از عصر باستان تاکنون با سه دوره جوانی، میانسالی و پیری راه زوال پیموده‌اند. علت‌شناسی تاریخ انحطاط این تمد‌ن‌ها به ما می‌گوید که ظهور و سقوط آنها تنها از منظری متفاوت از شرایط طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است؛ در حالی که بررسی و تحلیل ظهور و سقوط تمدن‌ها از نظر شرایط اقلیمی و آب و هوایی -که از نگاه مورخان و نویسندگان با غفلت مواجه شده است- می‌تواند زوایای پنهانی را آشکار کند و چشمه‌های کوری را باز کند.  امروزه آب و هوا و نگرش به رویدادها از این منظر، زبان مشترک تمامی کسانی است که در علت‌یابی وقایع جهان تنها به پدیده‌های غیر طبیعی تمکین نمی‌کنند؛ به طوری که بر کسی پوشیده نیست مهاجرت انسان‌ها و تغییرات اجتماعی ارتباط نزدیکی با تغییرات آب و هوایی زمین دارد و برای هیچ اندیشمندی غریب جلوه نمی‌کند که تغییرات آب و هوایی علاوه بر پرورش و رشد تمدن‌ها در نابودی آنها نیز مؤثر بوده است و اکنون آیا آب و هوا در کمین تمدنی نشسته است؟! . ΟΟ چندی پیش پژوهشکده تاریخ اسلام نشستی با عنوان «دیرینه اقلیم‌شناسی: آب و هوا تأثیر آن بر ظهور و سقوط تمدن‌ها» برگزار کرد که دکتر قاسم عزیزی، عضو هیأت علمی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران، تنها سخنران آن بود. دکتر قاسم عزیزی در ابتدای نشست به بیان این واقعیت پرداخت که تعریف پذیرفته‌شده جهانی برای «تمدن» وجود ندارد و اظهار کرد: «در متون مرتبط، «تمدن‌ها» به عنوان جوامعی که متکی به زیرساخت‌های دائمی همچون شهرها، امکان انباشت و ذخیره محصولات غذایی و سیستم آبیاری و کشت فشرده بوده‌اند، به کار می‌روند؛ به این معنا که آنها به دلیل وابستگی مکانی قادر نبوده‌اند برای پاسخ به تغییرات آب و هوایی به سادگی جهت آب و هوای بهتر، حرکت یا جابه‌جایی داشته باشند یا به آسانی منابع غذایی دیگری را جایگزین کنند.» مسأله محدودیت مکانی یا وابستگی مکانی همراه خود عوامل دیگری را بسترسازی می‌کرد؛ به این معنا که هر تمدنی اگر اندیشه پردازش و وسعت بخشیدن به قلمرو خود را در سر می‌پروراند، لاجرم وارد چالشی عمیق می‌شد؛ چرا که همه تمدن‌ها به حیاتی دانستن زیرساخت‌های دائمی آگاهی داشتند. در تاریخ جهانی، هر تمدنی که شبکه‌ای عظیم از زیرساخت‌های پایه‌ای با عناصر متنوع را نهادینه کرده، پایداری و عمر بیشتری داشته است. تمدن‌های جهانی چون مصر، چین، رم و ایران که از جمله تمدن‌های بزرگ و بنام محسوب می‌شوند، بستر و شرایط زیرساختی را به لحاظ آب و هوایی، اقلیمی و سوق‌الجیشی داشته‌اند. .  توسعه تمدن‌های باستانی در غرب آسیا دکتر عزیزی در طرح توسعه تمدن‌های باستانی در غرب آسیا به پدیده «هلال حاصلخیز» اشاره کرد و این پدیده را ماحصل آخرین حداکثر یخچالی و گرم شدن زمین دانست. این تغییرات به دنبال خود شرایطی را به وجود آورد که نوع خاصی از پوشش درختی و غلات را به همراه داشت. این استاد دانشگاه به تولد تمدنی «ناتوفیان (natufians)» پرداخت که تحت تأثیر این تغییرات آب و هوایی بستر دوره‌گذار از «معیشت شکارچی» به «معیشت نیمه‌کشاورزی» را به همراه داشته است. این دوره‌گذار مشخص می‌کند که تغییرات آب‌ و هوایی به میزانی که در ظهور و تولد تمدنی نقش داشته‌اند، در زوال و انحطاط آن نیز تأثیرگذار بوده‌اند. در طول تاریخ پدیده‌های طبیعی در آرا و نظریات مورخان و دانشمندان به عنوان یک امر واقع و انکارناپذیر در تحولات زیست‌محیطی تمدن‌های بزرگ، مغفول واقع شده است. سیر اندیشه بررسی ظهور و سقوط تمدن‌ها در آرای تمدن‌پژوهان نشان می‌دهد که آنان توجه و یافته‌های تحقیقی خود را تنها به عامل جنگ، برتری در مقابل رقبا، وسعت‌بخشی به قلمرو سرزمینی و عوامل نظیر آن معطوف کرده‌اند. این در حالی است که میان عامل جنگ، برتری و اندیشه توسعه قلمرو سرزمینی و تغییرات آب و هوایی ارتباطی عمیق دیده می‌شود.  ابن خلدون متفکر نامی مسلمان و صاحب اثر جهانی «المقدمه»، دوره‌گذار تمدن غرب از یک شرایط سنتی به مدرن را پیش‌بینی کرد و این پیش‌بینی خود را با صدای پاهایی که شنیده می‌شود و بر ما سایه خواهد انداخت تبدیل به اندیشه‌ای خواهد کرد که امروزه از اثر او جز در قالب زوال، انحطاط یا پویایی تمدن‌ها مستفاد نمی‌شود. این دوره‌گذار در تاریخ غرب با تغییرات آب و هوایی همسو و غیر قابل انکار است. این پژوهشگر جغرافیای طبیعی، ساخت شبکه آبیاری را که در ظهور و تثبیت تمدن‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است، نتیجه وقوع دوره سرد «یانگردریاس» معرفی کرد که از نظر میکروکلیمایی و آب و هوای منطقه‌ای شرایط برای کشت ممکن می‌شود. وی تمدن و فرهنگ سومری را ‌زاده توسعه سیستم‌های آبیاری در جنوب «هلال حاصلخیز» با تمرکز بر گسترده شدن سازمان سیاسی و تخصصی شدن نیروی کار دانست. بر اساس اعتقاد او، تجربه پشت سر نهادن خشکی منجر به دستیابی به فناوری بهتر در جهت ذخیره‌سازی غلات و وضع قوانینی برای آب شد؛ به طوری که این پیشرفت‌ها در هنگام و پس از خشکسالی، ظهور ملت‌های متمرکز و جامعه طبقه‌بندی شده را موجب شد و ۲۳۰۰ سال پیش از میلاد نخستین امپراطوری جهان از شهر اکد (Akkad) – در نزدیکی بغداد فعلی- توسعه یافت. مشاهده می‌کنیم که تغییرات آب و هوایی در سامان بخشیدن به نوع ترکیب و چگونگی زیست تمدن‌ها هم اثر داشته است. ایجاد تمرکز ذیل حکومت مرکزی و طبقه‌بندی کردن جامعه‌هایی که نظم امروزی را نداشته‌اند، همه متأثر از تغییرات آب و هوایی است. عزیزی، سقوط تمدن اکدی را نتیجه ناهنجاری آب و هوایی، بروز خشکسالی و جابه‌جایی در مسیر رودباد تبیین کرد. این عضو هیأت علمی دانشگاه تهران مناطقی را که ناهنجاری آب و هوایی در آنها مورد توجه بوده است، سه منطقه غرب اروپا، چین و جنوب غربی امریکا معرفی کرد. عزیزی تشریح کرد که ظهور تمدن و فرهنگ اروپای غربی تا حدود زیادی مدیون ناهنجاری آب و هوایی قرون وسطی است که در آن نوسان اطلس شمالی (NAO) در دوره‌ای طولانی مثبت بوده است. پدیده تغییرات آب‌ و هوایی روشن می‌کند که نظام بورژوازی (سرمایه‌داری) تمدن اروپا که طبقه‌ای به نام فئودال‌ها آن را رهبری می‌کردند، چه نقش اساسی داشته است. اگر کشاورزی را در سیر تحولات تمدنی اروپا از بعد اقتصادی مبنا قرار دهیم، درمی‌یابیم که تغییرات مثبت آب و هوایی چه اندازه در پویایی و رشد این تمدن مؤثر واقع شده است. این استاد دانشگاه پیشرفت‌های تکنولوژیکی تمدن اروپا را حاصل بازگشت شهرنشینی می‌داند که پس از سقوط امپراطوری رم به قهقرا رفته بود. وی در ادامه مورد چین را هم مصداق عینی تمدنی پایدار که متأثر از شرایط و تغییرات آب و هوایی بوده است، ماحصل بار‌ش‌های متعدد دانست. در این گزارش، شاهد دوره‌های تمدنی گوناگونی بودیم که تأثیر تغییرات آب و هوا بر آنها تشریح شد. اینکه چگونه آب و هوا می‌تواند موجب تغییر یک تمدن شود و بر مهاجرت انسان‌ها تأثیر بگذارد. پس باید تغییرات آب و هوایی را امری جدی تلقی کرد و آثار آتی آن را بر سرزمین‌ها نادیده نگرفت. عزیزی، در جمع‌بندی سخنانش خاطرنشان کرد: «مهاجرت انسان‌ها و تغییرات اجتماعی ارتباط نزدیکی با تغییرات آب‌وهوا داشته است. تغییرات آب و هوا هم در پرورش و رشد تمدن‌ها و هم در نابودی آنها دخیل بوده است. در گذشته مکتبی در جغرافیای سیاسی وجود داشته که به «جبر جغرافیایی» معتقد بوده و همه‌چیز را تحت تأثیر طبیعت می‌دانست، بدین معنا که محیط شیوه زندگی را به انسان القا می‌کند. ما امروز چنین عقیده‌ای نداریم، اما واقعیت این است که زندگی انسان در گذشته که تکنولوژی‌های امروز وجود نداشته، بسیار تحت تأثیر عوامل محیطی بوده است، اما امروز با وجود تکنولوژی‌های پیشرفته، اگر چه با هزینه بسیار زیاد حتی انسان در قطب جنوب هم قادر به زندگی است.» .......................................................................................................... روزنامه ایران

سند تجاری غذای حلال در حال تدوین است/فعالیت ۸۳۰ ناظر بهداشتی

بسم الله الرحمن الرحیم سند تجاری غذای حلال در حال تدوین است فعالیت ۸۳۰ ناظر بهداشتی . ارومیه - مدیر کل دفتر نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی از تدوین سند تجاری غذای حلال در کشور خبر داد. .  ابراهیم الهامی تبار ظهر سه شنبه در همایش غذای حلال در شهرستان ارومیه که به منظور فرهنگ سازی برای غذای حلال و نقش صید و ذبح شرعی و تأثیرات آن در زندگی مردم برگزار شد، افزود: این سند تدوین و تقدیم مقام معظم رهبری شده است در صورت تصویب تحول خوبی در این زمینه شاهد خواهیم بود. وی با بیان اینکه هم اکنون در زمینه تهیه و تولید غذای حلال نه تنها در کشور بلکه خارج از کشور هیچ مشکلی وجود ندارد و به مردم اطمینان می‌دهیم مواد غذایی داخل و وارداتی خارج از کشور حلال است، افزود: باید به سمت تجاری سازی غذای حلال حرکت کنیم. . . الهامی تبار همچنین با تاکید بر تبلیغ و نشر اقدامات در زمینه تولید غذای سالم و پاک در کشور گفت: هم اکنون ۸۳۰ ناظر از سوی وزارت جهاد کشاورزی در تمامی مراکز کشتارگاهی کشور مستقر بوده و بر امر نظارت بر ذبح شرعی و تولید مواد غذایی حلال نظارت دارند. مدیر کل دفتر نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد: محصولات غذایی حلال اولین بار در کشور مالزی به وجود آمده است، در چند سال اخیر این علامت غذایی به صورت یک علامت جهانی از طرف کشورهای اسلامی در دنیا معرفی شده است به طوری که در کشورهای غیر اسلامی نیز از استقبال خوبی برخوردار شده است. الهامی تبار با اشاره به حضور ۲۵ ناظر از سوی کشور در برزیل برای تهیه غذای حلال عنوان کرد: هم اکنون مواد غذایی از کشور ارمنستان، چین، تاجیکستان و ترکیه توسط این ۲۵ ناظر نظارت می‌شود به مردم اطمینان خاطر می‌دهم تمام مواد غذایی وارداتی حلال هستند. وی با اشاره به ظرفیت‌های کشور در بخش کشاورزی خاطرنشان کرد: نه تنها در تهیه و تولید گوشت دام سبک و سنگین و گوشت مرغ بحث غذای حلال مورد توجه قرار گیرد بلکه باید در تمامی مواد غذایی تولیدی در کشور برچسب و کد غذای حلال استفاده کنیم. . . . ___________________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مهر

عنایت ویژه مقام معظم رهبری در بهینه کردن مصرف آب کشاورزی در منطقه رودخانه ارس

بسم الله الرحمن الرحیم عنایت ویژه مقام معظم رهبری در بهینه کردن مصرف آب کشاورزی در منطقه رودخانه ارس . رئیس سازمان جهادکشاورزی استان آذربایجان‌شرقی با تاکید به عنایت ویژه مقام معظم رهبری در بهینه کردن مصرف آب کشاورزی در منطقه رودخانه ارس گفت: با استفاده از صندوق توسعه ملی، مبالغی جهت بهینه کردن مصرف آب در منطقه اختصاص یافت که به واسطه آن ۲۰ هزار هکتار از اراضی منطقه طی سه سال گذشته به شبکه‌های آبیاری فرعی و اصلی تجهیز شد. . اکبر فتحی با بیان اینکه رسالت وزارت جهاد کشاورزی تامین امنیت غذایی کشور است، اظهار داشت: تامین امنیت غذایی به مفهوم تامین غذای سالم و کافی برای جامعه است و راهبری و متولی این امر وزارت جهادکشاورزی و سازمان‌های جهاد کشاورزی استان‌ها هستند. وی با تاکید بر نقش مهم کشاورزان در تامین امنیت غذایی افزود: ایجاد زیرساخت، تسهیل‌گری برای انجام امورات بخش کشاورزی توسط سازمان جهادکشاورزی، مدیریت شهرستان‌ها، مراکز خدماتی و ادارات تابعه سازمان جهاد کشاورزی استان‌ها همگام با کشاورزان در راستای تامین امنیت غذایی انجام می‌شود. وی با اشاره به سیاست‌های وزارت جهادکشاورزی در تعیین استراتژی‌های تامین امنیت غذایی گفت: هدایت و حمایت کشاورزان، دامداران و کلیه تولیدکنندگان بخش کشاورزی مهم‌ترین سیاست‌های وزارت جهادکشاورزی است که به ترتیب در غالب آموزش و ترویج کشاورزی در حوزه‌های مختلف از جمله زراعت، باغبانی، دامپروری، شیلات، زنبورداری و ... اتفاق می‌افتد. رئیس سازمان جهادکشاورزی استان در ارتباط با ترویج و آموزش به عنوان سیاست هدایتی یادآور شد: با توسعه علوم و فنون جدید نیاز است بخش کشاورزی به صورت علمی و با به‌کارگیری روش‌های نوین هدایت شود و در واحد تولیدی افزایش و بهبود عملکرد به دست آید. . . وی افزود: تامین امنیت غذایی با افزایش عملکرد در واحد سطح رابطه مستقیم داشته و به این منظور کارشناسان کشاورزی تا سطح روستاها در خدمت کشاورزان هستند و دانش و فنون روز دنیا را با تلفیق تجارب کشاورزان به زمین‌های کشاورزی انتقال می‌دهند تا با افزایش عملکرد در واحد سطح و حجم،  بخش اول استراتژی‌های وزارت جهادکشاورزی را محقق کنند. فتحی با بیان سیاست‌های حمایتی یا پشتیبانی وزارت جهادکشاورزی، تصریح کرد: اقداماتی همچون تامین تسهیلات، ایجاد زیرساخت‌های کشاورزی اعم از آبیاری تحت فشار، شبکه‌های آبیاری، احداث گلخانه‌ها، بیمه محصولات کشاورزی و ... در غالب سیاست‌های حمایتی، هر سال مطابق ابلاغیه وزارت جهادکشاورزی و سهمیه استانی به کشاورزان، دامداران و تولیدکنندگان بخش کشاورزی ارائه می‌شود تا بخش دوم استراتژی‌های وزارت جهادکشاورزی تحقق یابد، بنابراین با این هدایت‌ها و حمایت‌ها، رسالت وزارت جهادکشاورزی که همان تامین امنیت غذایی جامعه است، محقق می‌گردد. وی در ارتباط با وضعیت کلی کشاورزی استان یادآور شد: در حوزه آب، سه حوضه آبریز دریاچه ارومیه، رودخانه ارس و رودخانه سفید رود تامین‌کننده آب کشاورزی آذربایجان‌شرقی هستند که با توجه به بحران کمبود آب در حوضه آبریز دریاچه ارومیه در طی سال‌های اخیر، ستاد احیای دریاچه ارومیه تشکیل شده و با برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات این ستاد، بدون کاهش میزان تولید محصولات در این منطقه تا ۴۰ درصد میزان مصرف آب کاهش یافته است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان افزود: خوشبختانه در ۲ حوضه آبریز دیگر مشکل اساسی وجود ندارد. فتحی با بیان اینکه آب در افزایش تولید تاثیر بسزایی دارد، گفت: از یک‌میلیون و ۲۰۶ هزار هکتار اراضی کشاورزی استان، ۸۰۰ هزار هکتار به صورت دیم، ۳۰۰ هزار هکتار به صورت اراضی زراعی آبی و ۱۰۶ هزار هکتار شامل باغات آبی می‌باشد. وی متذکر شد: آبیاری در ۳۰۰ هزار هکتار اراضی زراعی آبی استان به صورت آبیاری تکمیلی انجام می‌شود و با توجه به شرایط آب و هوایی گرم و خشک استان و خشکسالی پیش آمده در سال‌جاری، ظرفیت بالایی برای تولید محصولات آبی نداریم. وی با اشاره به شرایط آب و هوایی و چهار فصل بودن استان اذعان داشت: خوشبختانه انواع میوه‌های فصلی، گرمسیری و سردسیری و انواع محصولات گلخانه‌ای در استان تولید می‌شود و با توجه به وجود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار مرتع، دامپروری استان در شرایط مطلوبی قرار دارد و به این ترتیب استان آذربایجان‌شرقی در زمینه تولید انواع محصولات دامی، محصولات باغی و برخی محصولات زراعی در کشور سرآمد است و به طور کلی در ۲۰ قلم محصولات کشاورزی و دامی رتبه‌های اول تا پنجم را به خود اختصاص داده است. رئیس سازمان جهادکشاورزی استان با ادای احترام به روح مقدس شهدای سنگرسازان بدون سنگر جهاد سازندگی، تاکید کرد: جهادسازندگی در دورانی سخت اما در مدتی کوتاه با مشارکت بی‌بدیل مردم اقدام به محرومیت‌زدایی اساسی کرد و محبوبیت زیادی بین مردم به دست آورد و امروز جهاد کشاورزی در تلاش است به تأسی از خون شهدا با همان روحیه جهادی بین همکاران، با اجرای کارهای فرهنگی  مشکلات و چالش‌های موجود در حوزه کشاورزی را با مدیریت جهادی حل و فصل کند و فرهنگ جهادی را در سازمان جهاد کشاورزی نهادینه کند. وی با بیان اینکه یکی ارکان تاثیرگذار در مدیریت جهادی، روحیه خود فرد در اجرای مسوولیت محوله می‌باشد، بیان داشت: دومین رکن مهم، میزان اعتماد مردم به مجموعه مربوطه است که در نهاد مقدس جهادسازندگی هر ۲ رکن وجود داشت. فتحی با اشاره به اینکه حدود ۹۸ درصد جهادکشاورزی از بخش‌های خصوصی تشکیل شده است، ابراز کرد: اگر اعتماد و همکاری بخش‌های خصوصی که شامل بهره‌برداران و تولیدکنندگان است با جهادکشاورزی وجود نداشته باشد، مسلماً در رسیدن به هدف با مشکلات اساسی مواجه خواهیم شد. وی ادامه داد: به عنوان مثال تا مادامی که کشاورز به بذر اصلاح شده اعتماد نکند و آن را کشت نکند مشخصاً پیشرفتی در افزایش تولید مشاهده نخواهیم کرد، بنابراین تولید زمانی افزایش خواهد یافت که تولیدکننده و بهره‌بردار پا به پای جهادکشاورزی حرکت کنند و خوشبختانه این حرکت منسجم و پایدار مردمی در خیلی جاها مثبت ارزیابی می‌شود. رئیس سازمان جهادکشاورزی استان در ارتباط با بیانیه مقام معظم رهبری  و اجرای گام دوم انقلاب در استان خاطرنشان کرد: با توجه به تاکید و اشاره مقام معظم رهبری بر اینکه آذربایجان‌شرقی می‌تواند در حوزه‌های مختلف سرآمد و الگوی سایر استان‌ها باشد و از طرفی وجود کلمه تکلیف‌آور جهاد در عنوان سازمان جهادکشاورزی استان، این سازمان با احساس تکلیف و قوت قلب بیشتر سعی در اجرای اقدامات بدیع و نوآورانه در کشور کرده است به طوری که آذربایجان‌شرقی همچنان سرآمد استان‌های دیگر باشد.  وی به تشریح این اقدامات پرداخته و افزود: احداث گلخانه‌ها برای صرفه‌جویی در مصرف آب با توجه به بحران کم‌آبی و خشکسالی که طبق ارزیابی‌ها، سازمان جهادکشاورزی استان جزو اولین‌ها می‌باشد به‌طوریکه در اوایل سال ۱۳۹۶ کل سطح زیرکشت گلخانه‌ها حدود ۶۰ هکتار بود که در حال حاضر و بعد از سه سال این سطح به ۳۰۰ هکتار رسیده و میزان تولیدات، اشتغال و ارزآوری به‌طور چشمگیری افزایش یافته است و حدود ۳۳۰ هکتار در مرحله احداث تا ۸۰ درصد تکمیل قرار دارد و تا انتهای سال‌جاری به بهره‌برداری خواهد رسید و احداث هر هکتار گلخانه موجب ایجاد اشتغال مستقیم ۹ نفر و اشتغال غیرمستقیم ۱۱ نفر می‌شود.  فتحی با تاکید به عنایت ویژه مقام معظم رهبری در بهینه کردن مصرف آب کشاورزی در منطقه رودخانه ارس ابراز کرد: با استفاده از صندوق توسعه ملی، مبالغی جهت بهینه کردن مصرف آب در منطقه اختصاص یافت که به واسطه آن ۲۰ هزار هکتار از اراضی منطقه طی سه سال گذشته به شبکه‌های آبیاری فرعی و اصلی تجهیز شد. وی در ارتباط با مکانیزاسیون و تجهیز کشاورزان به ماشین‌آلات جدید گفت: با طراحی خط اعتباری جدید اقدامات مناسبی در این راستا انجام شده و سالیانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ میلیارد تومان تسهیلات با نرخ کارمزد ۱۵ درصد با وارد کردن تراکتور، کمباین، ادوات دنباله‌بند و ... به چرخه تولید، در راستای افزایش ضریب مکانیزاسیون و به تبع آن افزایش بهره‌وری صورت می‌گیرد. وی، وضعیت حوزه دام و طیور در استان را مناسب ارزیابی کرد و گفت: اقدامات انجام شده در این حوزه در مقایسه با استان‌های دیگر بیشتر بوده و نتایج خوبی به دست آمده است. فتحی به اقدامات انجام شده دربخش صنایع تبدیلی و غذایی کشاورزی پرداخت و خاطرنشان کرد: در آذربایجان‌شرقی ۸۰۰ واحد صنایع تبدیلی کشاورزی وجود دارد که حدود ۵ میلیون تن محصولات کشاورزی را فرآوری، بسته‌بندی و نگهداری می‌کنند و توسعه این بخش منجر به حفظ و نگهداری محصولات کشاورزی شده و از کمبود آن جلوگیری می‌کند.  وی یادآور شد: رتبه اول فرآوری و بسته‌بندی محصول عسل و تخم‌مرغ به استان آذربایجان‌شرقی تعلق دارد به‌طوریکه از ۸ واحد کارخانه فرآوری تخم‌مرغ ( جدا کردن زرده تخم‌مرغ و بسته‌بندی آن) در کشور، سه واحد در آذربایجان‌شرقی مستقر هستند. رئیس سازمان جهادکشاورزی استان اضافه کرد: برخی واحدهای صنایع تبدیلی محصولاتی غیر از محصولات تولید شده در استان را فرآوری و بسته‌بندی می‌کنند و این در ارزش افزوده تولید شده برای استان تاثیرگذار است.  وی همچنین به صنایع تبدیلی شیر و محصولات لبنی در استان اشاره کرد و گفت: برای تولید یک میلیون تن محصولات لبنی صنایع تبدیلی متناسب وجود دارد و این از میزان مصرف استان فراتر است و پنیر لیقوان یکی از سرآمدترین برندهای تولید محصولات لبنی در کشور و نام شناخته شده در کشورهای دیگر است. مهندس فتحی در ارتباط با تولید و فرآوری محصول انگور در استان ادامه داد: با وجود اینکه آذربایجان‌شرقی در تولید انگور در کشور در رتبه ۴ یا ۵ کشور قرار دارد، در صنایع فرآوری این محصول عنوان نخست کشور را به خود اختصاص داده است و در صادرات محصولات تولید شده به کشور‌های دیگر  همواره پیشرو می‌باشد.  وی افزود: توسعه صنایع تبدیلی و غذایی کشاورزی در اشتغال جامعه نقش ویژه‌ای دارد و حتی اگر محصولی در استان تولید نشود با واردات مواد اولیه می‌توان صنایع فرآوری، بسته‌بندی و نگهداری ایجاد کرده و اشتغال را گسترش داد. رئیس سازمان جهادکشاورزی استان به فلسفه وجودی صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی اشاره کرد و تصریح کرد: از سال‌های خیلی دور انسان‌ها همه محصولات تولید شده را یکجا مصرف نمی‌کردند و مقداری را به روش‌های مختلف نگهداری می‌کردند در روستاها از قدیم شیر را به ماست، کره، پنیر و دوغ و محصولات دیگر تبدیل می‌کردند و در زمان‌های مختلف آن را مصرف می کردند. درحال حاضر با توجه به عدم کشت برخی محصولات و یا کمبود برخی منابع در طول سال، برای تنظیم بازار و جلوگیری از فاسد شدن محصولات، صنایع تبدیلی و تکمیلی اهمیت دارد. فتحی به حمایت وزارت جهادکشاورزی از کشاورزان تاکید کرد و اذعان داشت: همواره جهادکشاورزی شانه به شانه در کنار کشاورز حضور دارد و به عنوان مثال در زمان خشکسالی، در زمان نبود علوفه و سایر نهاده‌های دامی، در زمانی که محصول تولید شده به فروش نمی‌رود در زمان پرداخت اقساط تسهیلات و ... جهادکشاورزی با تامین نهاده‌های دامی، خرید تضمینی، استمهال وام کشاورزی و ... در کنار کشاورزان بوده و از آنها حمایت می کند. . . . __________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری فارس

زلزله؛ بازخوانی حکمت بلایای طبیعی از نگاه قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم زلزله بازخوانی حکمت بلایای طبیعی از نگاه قرآن . یک پژوهشگر قرآنی به استناد آیاتی از قرآن معتقد است خداوند به واسطه بلایای طبیعی فرصتی برای رشدو ارتقای مؤمنین ایجاد می‏‌کندتا آن‌ها از عمقی که در آن فرو رفته‌اند،نجات یابند. . اشاره از چالش‌هایی که جامعه در برخورد با بلایای طبیعی با آن برخورد می‌کند، حکمت وقوع این حوادث است. عده‌ای از علما و اندیشمندان در تحلیل‌هایی که نسبت به چنین وقایعی ارائه می‌دهند، با استناد به برخی آیات و روایات، بلایای طبیعی را حاصل رواج گناهان کبیره در بین مردم می‌دانند. اما مسأله‌ای که در این بین این نظریه را به چالش می‌کشاند، عدم تبیین و تفسیر مناسب از آیات قرآن و روایات اهل‌بیت(ع)‌ است، به این معنا که برخی از آیاتی که اشاره مستقیمی به موضوع بلایای طبیعی دارد، نادیده انگاشته می‌شود و یا آیات متناظر با بحث بلایای طبیعی مورد مطالعه دقیق قرار نمی‌گیرد. این نوع تحلیل، جامعه به خصوص مردم زلزله‌زده را با چالش‌های اعتقادی مواجه می‌کند. *** با  علیرضا شریف، پژوهشگر قرآنی و دکترای تخصصی الهیات گرایش علوم قرآن و حدیث در این باره به گفت‌وگو نشستیم. علیرضا شریف معتقد است که عدم تبیین مناسب حکمت وقوع بلایای طبیعی و طرح مباحث انحرافی به جای اینکه مرهمی بر دل‌ داغدار و مصیبت‌زده بازماندگان باشد، باعث افزایش آلام و دردهای آن‌ها شده و می‌شود؛ از این رو بعضا تصور آن‌ها نیز  نسبت به رحیمیت و رحمانیت خدا به چالش کشیده می‌شود! . . وی معتقد است:بر اساس آیات قرآن بلایای طبیعی مطابق با قاعده رحیمیت و رحمانیت خداست؛ زیرا خداوند با ابتلای مؤمنین به انواع بلایا قصد دارد آن‌ها را از خواب غفلت بیدار کند و به سوی خود فراخواند. از این رو میزان توجه مردم در بلایای طبیعی و غیر طبیعی به خداوند متعال یکی از رحمت‌های خاص خداوند بر مؤمنان است. اما همین امر برای کافران عذاب و نقمت است. شریف می‌گوید: خداوند در سوره بقره بلایای طبیعی را آزمونی برای صبر مؤمنین تلقی می‌کند و می‌فرماید: «و قطعاً شما را به چیزى از [قبیلِ‏] ترس و گرسنگى، و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مبتلا می‌کنیم و به صبرکنندگان بشارت بده؛وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ‏ بِشَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرین‏». مشروح گفت‌وگو را در ادامه بخوانید * یکی از موضوعاتی که خداوند در قرآن مطرح فرموده است، نسبت رویدادهای طبیعی و معنوی به اراده خداست. این موضوع چگونه با رحمانیت و رحمیت خداوند سازگار است؟ این رویکرد توحیدی را قرآن هم تأکید دارد. خداوند در بخشی از آیه ۵۹ سوره انعام می‏‌فرماید: «ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَهٍ إِلاَّ یعْلَمُها وَ لا حَبَّهٍ فی‏ ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا یابِسٍ إِلاَّ فی‏ کِتابٍ مُبینٍ» یعنی جز با اذن و اراده خداوند حتی برگی از درخت نمی‏‌افتد. هیچ دانه‌اى در تاریکی‌هاى زمین و هیچ تر و خشکى نیست مگر اینکه در علم خداوندی ثبت و تحت اراده او ایجاد شده و متحول می‌شود؛ یعنی فاعل همه اینها خداست.» این نوع نگاه به وفور در احادیث اشاره شده است. به عنوان نمونه شاید جاری شدن خون از پای بر اساس یک حادثه یک اشتباه فردی و ... محسوب شود، اما از نگاه خوبان بشریت یک حکمتی نهفته باشد. به عنوان نمونه  در روایات مشهوری داریم «هنگامی که حضرت آدم(ع) به زمین فرود آمد حوا را ندید، دنبال او می گشت تا کربلا گذر کرد، بدون سبب دلتنگ شد و چون به محل شهادت حسین علیه‌السلام رسید پایش لغزید و بر زمین افتاد و خون از پایش جاری شد. سربه آسمان بلند کرد و عرض کرد: خداوندا آیا گناهی از من صادر شد که مرا به آن عذاب فرمودی؟ من همه زمین را گشتم و مثل این زمین به من بدی نرسید. خداوندا به او وحی کرد ای آدم گناه نکردی ولی فرزندت حسین علیه‌السلام در این مکان از روی ستم کشته می‌شود؛ خون تو به موافقت خون او جاری شد.» این روایت گویای این است که حتی خداوند در رویدادهای طبیعی درس‌ها و حکمت‌هایی قرار داده است؛ ضمن اینکه اشاره به این دارد که مصائب همه جا الزاماً به دلیل گناهان فردی و اجتماعی نیست. خداوند برای ابتلای مردم صحنه درد ایجاد می‌کند درباره بلایا باید گفت هرروز بلاهایی اطراف انسان وجود دارد. در روایت تفسیری آمده است که از چپ و راست و بالا و پایین و پشت و جلو بلاها و حوادث انسان را احاطه کرده‌‏اند، اما خداوند به واسطه کارگزاران خود مانع از اصابت آنها به انسان می‌‏شود و جایی که صلاح بداند و اراده بفرماید لحظه‌‏ای محافظت این فرشتگان برداشته می‌‏شود و فرد با یک صحنه دردناک مبتلا می‌شود. این ابتلا برای او خیر است و باعث دوری از غفلت و توجه بیشتر به خداوند متعال می‌شود. یا ممکن است اهل شهر و دیاری اجل‌شان فرا رسیده باشد و خداوند با یک ماجرایی مثل زلزله و سیل و ... فوت برای آن‌ها قرار می‌دهد. در واقع خداوند به همگان قول نداده که با مرگ طبیعی از دنیا بروند بلکه بنا بر حکمتش، عده‌ای با حوادث خاص وارد برزخ می‌شوند. با این یک جمله بسیاری از شبهاتی که از قبل در باب عدالت خداوند مطرح بود، پاسخ داده می‌شود. . . ابتلای مؤمنین آزمون صبر و استقامت  *اینکه در حوادث و بلایای طبیعی با وجود دردها و سختی‌ها توجه انسان معطوف به خداوند می‌شود، از جهت عقلی و تجربی قابل قبول است؛ آیاتی در این باره است؟ آیه‌ای مشهور داریم که روی اعلامیه‌های ترحیم می‌نویسیم، اما معمولاً به معرفت آن نمی‌پردازیم. خداوند در سوره بقره آیات ۱۵۵ و ۱۵۶ می‏‌فرماید: و قطعاً شما را به چیزى از [قبیلِ‏] ترس و گرسنگى، و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى‌‏آزماییم و به صبرکنندگان بشارت بده؛ وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ‏ بِشَیْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرین‏» بلافاصله در آیه بعد می‌فرماید وقتی به حوادثی مبتلا شدید، حواستان باشد که «الَّذینَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصیبَهٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ‏؛ کسانى که چون مصیبتى به آنان برسد، مى‌گویند: «ما از آنِ خدا هستیم، و به سوى او باز مى‌گردیم». یکی از نعمت‌های بزرگ خداوند این تذکر به انسان مؤمن، جهت فکری و اعتقادی می‏‌دهد. این نکته را که مؤمن در فشار انواع ابتلائات، متوجه خدا و سیر إلی الله باشد را باید نعمت بزرگی دانست.  شما در همین زلزله جزئیِ تهران اگر دقت کنید، شهادت می‌دهید مردم توجه‌شان به خداوند زیاد شد و به استغاثه و توسل قلبی یا عملی پرداختند. از سوی دیگر باید گفت اینکه ماجرایی باشد و در آن صحنه انسان به سوی خداوند سوق داده شود، نمی‌توان عنوان عذاب گذاشت؛ خداوند در قرآن به ما نوع نگاه دیگری آموخته است. البته برای کفار و مشرکین مایه عذاب و نقمت است که آیاتی در این باره وجود دارد. به عنوان نمونه وقتی خداوند در سوره دخان از برخی عذاب‌های آخرالزمانی صحبت می‌کند، می‌فرماید: «إِنَّا کاشِفُوا الْعَذابِ قَلیلاً إِنَّکُمْ عائِدُونَ؛ ما مدت کمی عذاب را ازشما برمی‌داریم، اما شما به کفر خود باز میگردید». همچنین بلایای طبیعی که برای اقوامی مثل قوم نوح و لوط و ... ارسال شد،‌ برای عذاب آن‌ها بود. این نکته را که مؤمن در فشار انواع ابتلائات، متوجه خدا و سیر إلی الله باشد را باید نعمت بزرگی دانست.  شما در همین زلزله جزئیِ تهران اگر دقت کنید، شهادت می‌دهید مردم توجهشان به خداوند زیاد شد و به استغاثه و توسل قلبی یا عملی پرداختند. از سوی دیگر باید گفت اینکه ماجرایی باشد و در آن صحنه انسان به سوی خداوند سوق داده شود، نمی‌توان عنوان عذاب گذاشت * بنابراین حکمت ابتلائات سرکشی ما انسان‌هاست و در واقع خداوند قصد دارد با صحنه‌هایی مثل زلزله، سیل و ... ما را متوجه خود کند تا از غفلت رهایی پیدا کنیم. درسته؟ انسان هنگام احساس بی‌نیازی به خداوند شروع به سرکشی می‏‌کند. اینجاست که خدای مهربانی که خیرخواه بنده خویش است، برایش صحنه ابتلاء را رقم می‌‏زند.  انسان مؤمنی که در کوره این حوادث قرار گرفته و ناتوانی خود را دیده و متوجه ضعف شدید خود و نیاز به خداوند شده است، پس از ابتلا، احساس نیاز به خدا می‌کند و این احساس او منجر به اتصال و اتکا به خداوند خواهد شد.\ احساس نیاز به خدا  در حوادث طبیعی انسان هنگام احساس بی‌نیازی به خداوند شروع به سرکشی می‏‌کند. اینجاست که خدای مهربانی که خیرخواه بنده خویش است، برایش صحنه ابتلاء را رقم می‌‏زند.  انسان مؤمنی که در کوره این حوادث قرار گرفته و ناتوانی خود را دیده و متوجه ضعف شدید خود و نیاز به خداوند شده است، پس از ابتلا، احساس نیاز به خدا می‌کند و این احساس او منجر به اتصال و اتکا به خداوند خواهد شد. حال با این نوع نگاه باید پرسید آیا ابتلائاتی که انسان را به سمت خدا سوق می‏‌دهند، باید عذاب تلقی شوند یا نعمت؟ انقطاع از غیر خدا حکمت بلاهای طبیعی در تفسیر البرهان ذیل آیه۵۳ سوره نحل حدیثی از امام صادق(ع)  نقل شده که خلاصه‌اش این است: «شخصی از امام صادق(ع) دلیل وجود خدا را پرسید و امام در پاسخ به او فرمود ای بنده خدا، آیا هرگز سوار بر کشتی شده‌ای ؟ گفت بله. فرمود: هرگز کشتی تو در آنجایی که هیچ کشتی دیگری برای نجات تو نبوده و قدرت بر شناگری نداشته‌ای، شکسته است؟ گفت بله. فرمود: در آن حالت آیا قلب تو به این امر تعلق گرفت که موجودی هست که می‌تواند تو را از آن مهلکه نجات دهد؟ گفت بله. امام صادق علیه‌السلام فرمود: او خداوندی است که قادر بر نجات است در آنجا که هیچ نجات دهنده و فریادرسی نیست.» یک نوع دیگر این احساس را خداوند در آیه ۶۵ سوره عنکبوت می‏‌فرماید: «فَإِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدِّینَ؛  یعنی و هنگامى که بر کشتى سوار مى‌شوند، خدا را خالصانه مى‌خوانند، چون از همه چیز قطع امید کرده و به قادر مطلق احساس نیاز می‌‏کنند. پس نزدیک‌ترین حالت به خدا زمانی است که از همه قطع امید کردیم و فقط و فقط به خدا نظر داریم. نزدیک‌ترین حالت به خداوند  یک نوع دیگر این احساس را خداوند در آیه‌ای دیگر بیان می فرماید. در آیه ۶۵ سوره عنکبوت می‌‏فرماید: «فَإِذا رَکِبُوا فِی الْفُلْکِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصینَ لَهُ الدِّینَ؛ یعنی هنگامى که بر کشتى سوار مى‌شوند، خدا را خالصانه مى‌خوانند، چون از همه چیز قطع امید کرده و به قادر مطلق احساس نیاز می‏‌کنند» پس نزدیک‌ترین حالت به خدا زمانی است که از همه قطع امید کردیم و فقط و فقط به خدا نظر داریم. دوستانی که تجربه عملیات‌ها را در جنگ تحمیلی داشته‌‏اند خاطرشان است شرایطی پیش می‌‏آمد که همه چیز به ظاهر به ضرر رزمندگان و به نفع دشمن بود. همه با تمام وجود شکست و نابودی را حس می‏‌کردند. در چنین شرایط خطرناکی عده‌‏ای مشغول توسل و مناجات می‏‌شدند. ناگهان همه چیز تغییر می‏‌کرد و در حالی که تا قبل از آن، همه چیز به نفع جبهه دشمن بود، به طور معجزه‌‏گونه‌‏ای شاهد امداد غیبی و پیروزی رزمندگان بودیم. اینها از ثمرات انقطاع از ما سوی الله و اتکا و اتصال خالصانه به خداوند است. در لحظه زلزله انسان در کمال عجز و نا امید از هرکس و هر چیز، فقط خدا را صدا می‌‏زند و شاید بتوان گفت این خالصانه‌ترین فریادی است که انسان دارد. فریادی برخواسته از انقطاع از ماسوی الله، حتی اگر بگوییم از سر ناچاری است باز هم با ارزش است. حکمت بلایای طبیعی ابتلا و رشد مؤمنین است * آیا آیاتی داریم که خداوند وقایع طبیعی مثل سیل و زلزله را مایه ابتلا و نعمت معرفی کند؟ به دنبال اصطلاح زلزله و سیل و ... در آیات نباشید بلکه باید به مفهوم ابتلا توجه کنید. خداوند در آیات قرآن ماجراهایی را تعریف می‌کند که مؤمنین دچار ابتلائات و جالش‌های درونی سخت شده‌اند. یکی از این ابتلائات، زلزله است. دیگری می‌تواند سیل باشد. نوع دیگر می‌تواند فوت یکی از بستگان یا نزدیکان باشد. نوع دیگر ممکن است حوادث اجتماعی سهمگین باشد. خداوند در هر موضوعی درس‌هایی قرار می‌دهد. اینکه چرا در زمان وقوع ابتلا باید نعمت خدا را به یاد آورد، دو جنبه مهم دارد. قبل از اینکه به این دو جنبه اشاره کنیم، به آیاتی که نشان از ابتلای مؤمنین در حوادث سخت و دردناک را دارد، اشاره می‌کنیم: حال به دو جنبه مهم از علت اینکه چرا در زمان وقوع ابتلا باید نعمت خدا را به یاد آورد، اشاره می‌کنیم:  اولاً بایدبه این علت باشد که فرد مؤمن به خودش دائم تذکر بدهد که بدان و حواست باشد، این ابتلا از جانب خداست همان خدای مهربانی که روزی چند بار در نمازها او را به عنوان رحمان و رحیم توصیف می‏‌کنیم، همان خدایی که در روایات آمده از مادر مهربان‌تر است، گاهی اوقات  اراده کرده که مؤمن را کمی تکان بدهد و مؤمنی که به دلایل مختلف دچار غفلت شده از خواب غفلت بیدار کند. دوم اینکه خود این بلا و ابتلا هم نعمت است. در قالب یک مثال توضیح این موضوع را عرض کنم. فرض کنید در یک هتل عده‏‌ای مشغول استراحتند و خواب هستند. ناگهان صدای زنگ اخطار و اعلام حریق بلند می‌شود. کسانی که خواب بودند با ناراحتی و اکراه بیدار شده و شروع به بد و بیراه گفتن می‏‌کنند. آنها این سر و صدا ها رو مزاحم می‏‌دانند و برای خودشان عذاب و مانع استراحت و آرامش تلقی می‏‌کنند. در حالی که وقتی متوجه خطر شوند، از این زنگ هشدار دهنده که باعث بیدار شدنشان و نجات از یک خطر و حادثه بسیار بزرگ‌‏تر شده به عنوان  نعمتی بزرگ سخن خواهند گفت. . . خداوند به مردم فریاد هشدار سر می‌دهد پس خود این بلا که الان در حقیقت هشداری است برای مؤمنین، نعمت است، زیرا باعث بیداری افراد می‏‌شود تا از خطری بسیار بزرگ‏‌تر جان سالم به در ببرند. این بلاها یا همان زنگ خطر، هشداری از بلایی یا عذابی عظیم‌تر است. خداوند مؤمنین را صدا می‏‌زند اما اگر این صدا شنیده نشود، خداوند صدایش را بلندتر می‏‌کند. آن قدر ادامه می‏‏‌دهد تا صدایش شنیده شود. زلزله‌ نشانی از زلزله‌ها و حوادث سخت آخرالزمان و قیامت از وجهی دیگر برخی حوادث طبیعی آیه و نشانه‌ای از امر بزرگ‌تر در آینده است و خداوند توجه ما را به آن آیات عظیم توجه می‌دهند. مثل زلزله‌هایی که در آخرالزمان و یا هول و هراس‌هایی که در قیامت رخ می‌دهد. مثلاً خشکسالی، بیماری، حریق، سیل از این دست بلایا هستند. در کتب متعددی هم تحت عنوان «ملاحم و فِتَن» به آن پرداخته شده است. در آن صحنه‌ها همگان شاهد حضور صد در صدی خداوند در امورات عالم و آدم می‌شوند. خداوند در آیه اول سوره زلزله می‌فرماید: «إِذا زُلْزِلَتِ‏ الْأَرْضُ زِلْزالَها؛ آنگاه که زمین به لرزش [شدید] خود لرزانیده شود». در این آیه بر اساس روایات خبر از زلزله‌هایی سهمگین در مقطعی از زمان می‌دهد. در آیات بعد می‌فرماید: «آن روز، مردم [به حال‏] پراکنده برآیند تا [نتیجه‏] کارهایشان به آنان نشان داده شود.» بنابراین این زلزله‌ها باید آیه و نشانی برای مردم باشد تا دچار غفلت نشوند و مؤمنین برای آمادگی و رویایی با این صحنه‌ها باید عبد بودن را تمرین کنند؛ عبد بودن هم یعنی خود را همراستا با برنامه‌های خداوند کنیم؛ به عنوان نمونه انقلاب اسلامی یک برنامه الهی است که ما باید خود را با اهداف آن  که مهم‌ترین آن مقدمه‌سازی امر ظهور بود، همراستا می‌کردیم؛ حال که اینچنین نکردیم و از این فضا دور شدیم، ابتلائاتی عارض جامعه اسلامی‌مان شد. انقلاب اسلامی یک برنامه الهی است که مردم و مسئولان باید خود را با اهداف آن  که مهم‌ترین آن مقدمه‌سازی امر ظهور بود، همراستا می‌کردند؛ حال که اینچنین نکردند و از این فضا دور شدند، ابتلائاتی عارض جامعه اسلامی‌مان شد.  منافقان و مریض‌دلان از حوادث طبیعی درس نمی‌گیرند نکته جالب توجه اینجاست که پس از آنکه در آیه۱۱ سوره احزاب می‌فرماید ما مؤمنین را مبتلا کردیم، در آیه۱۲ می‌فرماید: « منافقان و کسانی که در دلهایشان بیماری است می‏‌گفتند: «خدا و فرستاده‌‏اش جز فریب به ما وعده‏‌ای ندادند؛ وَ إِذْ یقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذینَ فی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاّ غُرُورًا» منافقان و مریض‌دلان عبرت نمی‌گیرند و وعده‌های خداوند و پیامبر را فریب می‌پندارند. از این آیه می‌توان نتیجه گرفت کسانی که در قبال زلزله به خداوند ایراد وارد می‌کنند، جزو مریض‌دلان هستند. کسانی که می‌گویند چرا خدا این افراد را دچار چنین مصیبتی کرد. مگر چه گناهی داشتند؟ حال باید درونمان را نگاه کنیم که چه مقدار نسبت به وقایع طبیعی خدا را لحاظ می‌کنیم و به جای درس گرفتن از آن، آسمان را به زمین می‌دوزیم و یا در وجه بدتر از آن استفاده سیاسی و حزبی می‌کنیم. کسانی که اینچنین در قبال آیات الهی برخورد می‌کنند، مریض‌دلانی هستند که به راحتی از آموزه‌های الهی درس نمی‌گیرند و دیگران را نیز دچار فتنه می‌کنند. عدم توجه به هشدارهای خداوند باعث شدت شدائد می‌شود * در صحنه زلزله کرمانشاه اتفاقی که خیلی جالب توجه بود، زمان وقوع زلزله بود. یعنی این زلزله اگر مقداری دیرتر رخ می‌داد، تعداد تلفات بسیار بیشتر می‌شد. این ماجرا برای خود مردم کرمانشاه هم جلب توجه کرد و خدا را شکر کردند. دیدگاه شما نسبت به این موضوع چیست؟ هم می‌توان اینگونه نگاه کرد و هم از این منظر که اگر این انرژی زلزله قرار بود به یکباره آزاد شود، فاجعه‌ای بزرگ اتفاق می‌‏افتاد اما به اجزای ضعیف‌تر تبدیل و در همه جا هم پخش شد. در نگاه توحیدی با توجه به مقدمه‏‌ای که گفته شد، باید این گونه توضیح داد که ولیّ و امام عالم صحنه‌پردازی می‏‌کند به حدی که تخریب خیلی شدید واقع نشود، اما مردم احساس نیاز کنند. هدف از این صحنه و برنامه همان طور که عرض شد، آن است که  احساس نیاز و حرکت به سوی خدا در مؤمنین ایجاد شود. این سنت الهی است که هر اندازه ما خودمان را بیشتر به خواب بزنیم و بیشتر غفلت بورزیم این اخطارها شدیدتر و جدی‌‏تر خواهد بود. نتیجه این که اینها یک هشدار است و از آن‏جا که برای مردم عادی سطح جامعه اتفاق افتاد، پس باید گفت مخاطب آن همه مردم هستند. بنابراین هشدار و بیدارباش است. یک زمان است که ما با اختیار خودمان مسیرمان را انتخاب می‌کنیم و بر آن اساس حرکت می‌کنیم، اما اگر حرکت و رفتار ما بر اساس برنامه و سنت‌های خدا نباشد، صحنه ابتلا باید برپا شود تا مردم دوباره در مسیر اصلی قرار گیرند. زلزله‌هایی که خداوند به عنوان آیه و نشانه برایمان قرار می‌دهد، تضادی با مسأله جبر و اختیار ندارد. یک زمان است که ما با اختیار خودمان مسیرمان را انتخاب می‌کنیم و بر آن اساس حرکت می‌کنیم، اما اگر حرکت و رفتار ما بر اساس برنامه و سنت‌های خدا نباشد، صحنه ابتلایی باید برپا شود تا مردم دوباره در مسیر اصلی قرار گیرند.  خداوند در آیاتی از قرآن ما را دعوت به تفکر و تدبر در آیات می‌کند و مصادیق آیات و یا نشانه‌های الهی را نیز مطرح می‌کند و عدم رفتار مناسب در قبال آن‌ها را همراه با مجازات‌هایی قرار داده است. رفتارهایی مثل تکبر در قبال آیات، استهزا یا تمسخر آیات، اعراض و بی‌توجهی به آیات مورد مذمت خداوند قرار گرفته است. اما این آیات صرفاً نوشته‌های ظاهری قرآن نیست که قاریان آن را قرائت می‌کنند بلکه خداوند زندگانی انبیا و رسولان و حتی خلقت انسان، گیاهان، آمد و رفت شب و روز و ... را جزو آیات معرفی می‌کند. از این روز  وقتی دچار بلاهایی طبیعی می‌شویم، تکلیف شرعی ما خواندن نماز آیات است. امر به نماز توبه نشدیم بلکه نماز آیات می‌خوانیم. بنابراین بلایای طبیعی از آیات و نشانه‌های الهی است که باید به آن‌ها اعتنا کنیم و حکمت‌های آن را فهم کنیم؛ به عنوان نمونه یکی از حکمت‌های بلایای طبیعی ابتلا و رشد مؤمنین است که عرض کردیم. تا به اینجا اینطور جمع‌بندی کنیم خداوند با برپایی بلایای طبیعی قصد ابتلای مؤمنین را دارد و ابتلا یک فضای خاص برای رشد مؤمنین است. در چنین شرایطی مردم به سوی خداوند و آیات الهی توجه می‌کنند که این رفتار بسیار ارزشمند و قابل تأمل است. اگر هم در روایات در قبال برخی گناهان ابتلائاتی بیان شده است، حکمتش در رشد و ارتقای مؤمنین از اعماق دنیا به سوی خداوند متعال است. دوباره تأکید می‌کنم خداوند به واسطه بلایای طبیعی و حوادث دردناک اجتماعی فرصتی برای رشد و ارتقای مؤمنین ایجاد می‏‌کند تا ایشان از عمقی که در آن فرو رفته‌اند، نجات یابند و به سمت خدا  ارتفاع داده شوند. خداوند به واسطه بلایای طبیعی و حوادث دردناک اجتماعی فرصتی برای رشد و ارتقای مؤمنین ایجاد می‏‌کند تا آن‌ها از عمقی که در آن فرو رفته‌اند، نجات یابند و به سمت خدا  ارتفاع داده شوند و در مراحل بعد درس و نتیجه این صحنه باید تقید عملی و بهره‏‌مندی حداکثری از ولایت و امامت باشد و این را یادآور شویم که زمین اگر بدون حجت خداوند باشد، همه را در خود می‌بلعد در مراحل بعد درس و نتیجه این صحنه باید تقید عملی و بهره‏‌مندی حداکثری از ولایت و امامت باشد و این را یادآور شویم که زمین اگر بدون حجت خداوند باشد، همه را در خود می‌بلعد؛ لَو لا الحُجَّهُ لَساخَت الأرضُ بِأهلِها» و بدانیم امام و ولیّ عالم نیازهایی در کشور ایجاد می‏‌کند که این نیازها فقط با بهره بردن از امامت و ولایت حل می‌‏شود. . . . ____________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری تسنیم

بلایای طبیعی منافاتی با رحمانیت خدا ندارد/ شر؛ امر عدمی یا وجودی؟

بسم الله الرحمن الرحیم بلایای طبیعی منافاتی با رحمانیت خدا ندارد شر؛ امر عدمی یا وجودی؟ (گفتگو با کارشناسان دینی و قرآنی) . اراده خداوند در طول همه حوادث است و براساس نگاه قرآن و روایات دینی هر امری که از جانب خدا صادر می شود خیر است. . اشاره جهان هستی همواره دستخوش و تغییر است و ذات زندگی با تغییر گره خورده است. بنابراین نمی‌توان توقع داشت که نظام هستی همواره به صورت یکسان بچرخد و هیچ اتفاق خارج از قاعده‌ای رخ ندهد. درنگاه کل نگرانه هر کدام از این تغییرات و کلاً هر اتفاقی که در دنیا می‌افتد چیزی جز خیر نیست چون از جانب خدا صادر می‌شود. اگرچه ممکن است ما انسان‌ها بسیاری از این اتفاقات را شر پنداریم ولی در یک نگاه کل نگرانه حتی همین شر هم در نهایت برای ما منتهی به خیر می‌شود. اما دیدگاه دیگری که معمولاً در زمان رخ دادن حوادث و اتفاقات به خصوص بلایای طبیعی مطرح می‌شود این است که تلقی برخی اینگونه است که این اتفاقات خشم و غضب الهی و به نوعی نتیجه اعمال و گناهان ما انسان هاست در حالیکه این دیدگاه با رحمانیت و بخشندگی خدا در منافات است. با توجه به سیل اخیر و حوادثی که برای بسیاری از هموطنان ما پیش آمد برآن شدیم تا در خصوص موضوعاتی چون شر و بلا و نقش اراده انسان و خدا درباره چنین اتفاقاتی گفتگوهایی با افراد متخصص و کارشناس حوزه مسائل دینی و قرآن انجام دهیم که ماحصل آن را در ادامه می‌خوانید؛ . . گفتگو با کارشناسان حوزه مسائل دینی و قرآن در این زمینه حجت الاسلام رضا محمدی، کارشناس مسائل دینی گفت: رخ دادن بلاهایی مثل سیل و زلزله مربوط به عوامل طبیعی و عوامل انسانی است و اگر خطاهای انسانی نبود ممکن بود این اتفاقات مهار شود، ولی نکته مهم اینکه نسبت دادن این بلاها به یک علت کار درستی نیست، علل و عوامل متعددی دست به دست هم می‌دهند تا این اتفاقات بیفتد. حال ممکن است علل‌ها انسانی باشد یا طبیعی و یا حتی ماورایی. بله گناه کردن در روی دادن این چنین بلاهایی تأثیر دارد، ولی علت تامه رخ دادن آنها نیست. وی افزود: اراده خداوند در طول همه حوادث است؛ یعنی خدا اراده کرده که مردم با حسن اختیار خودشان کاری کنند که بلا نازل نشود مثلاً خانه‌هایشان را روی گسل یا در حاشیه رودخانه و امثال این نسازند تا چنین اتفاقاتی برایشان رخ دهد. شروبلا هم از جانب خدا صادر می‌شود و هم ناشی از اراده انسان است، منتها در طول یکدیگر به این معنا که خدا خواسته اگر مردم خوب عمل کردند این حوادث رخ ندهد اگر بد عمل کردند رخ دهد. خدا نخواسته که مردم گناه نکنند چون مردم آزاد هستند. اراده خدا در طول اراده انسان هاست. اراده تکوینی خدا با اراده تشریعی خدا فرق دارد. خدا تشریعا نمی‌خواهد که هیچ مشکلی برای بنده اش پیش بیاید. محمدی ادامه داد: اتفاق افتادن چنین حوادثی هیچ ناسازگاری با عدل و رحمانیت خدا ندارد، در صورتی می‌توانستیم بگوئیم با عدل خدا ناسازگار است که مردم مقصر نباشند و بلایی سرشان بیاید، اما اگر کسانی هم باشند که تقصیری نداشته باشند و این بلاها سرشان بیاید خداوند به آنها عوض‌هایی می‌دهد که درد و رنج‌هایشان جبران شود. نگاه دیگری که به چنین بلاهایی می‌شود این است که ابتلاء اسباب امتحان است؛ چه برای کسانی که سیل زده شدند چه برای کسانی که کمک کردند. البته چنین بلاهایی حکمت‌های زیادی دارند از جمله امتحان، ترفیع درجه، آبدیده شدن و... این کارشناس دینی در پایان اضافه کرد: ماهیت شر عدمی است منتها ما در ادبیاتمان به تاریکی، فقر، بیماری و.. می گوئیم شر و خب آنچه که وجود دارد روشنایی، ثروت و سلامتی است، پس ماهیت شر عدمی است. برخی می‌گویند علت چنین حوادثی، گناه و فساد و اینهاست که ممکن هم است اینطور باشد ولی علت ناقصه است نه علت تامه و نکته مهمتر اینکه، اصلاً اینطور نیست که خداوند برای بندگانش شر و بدی بخواهد. در آیات و روایات متعدد و زیادی هم ذکر شده که این بلاها برای مؤمن از باب لطف است و برای غیرمومن نیست چون خداوند می‌گوید که کاری با غیرمومن نداریم. *** محمد محمدرضایی، استاد فلسفه دین و پژوهشگر هم ضمن ابراز همدردی با آسیب دیدگان سیل‌های اخیر گفت: اگر از منظر متفاوتی به این باران نگاه کنیم متوجه می شویم که این باران رحمت و برکتی است که خداوند برای ملت ایران هدیه کرد. چنانکه براساس آیه ۹۶ سوره اعراف هم آمده است؛ «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُری آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکات مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ..» اگر اهل شهرها و روستاها ایمان می‌آوردند و پروا پیشه می‌کردند مسلّما (درهای) برکت هایی از آسمان و زمین را بر روی آنها می‌گشودیم یا اینکه در سوره نوح آمده است: «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کَانَ غَفَّارًا و یُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَیْکُمْ مِدْرَارًا» گفتم از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است. [تا] بر شما از آسمان باران پی در پی فرستد. در سوره هود هم آمده است: «وَ یا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یَزِدْکُمْ قُوَّهً إِلی قُوَّتِکُمْ وَ لا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِینَ» و ای قوم من، از پروردگارتان آمرزش بخواهید، سپس، به سوی او بازگردید، تا ابر و باران را بر شما ریزان فرستد و نیرویی بر نیروی (جانی و مالی) شما بیفزاید و مجرم و گنهکار (از او) روی مگردانید. بنابراین می‌بینید که براساس این آیات، این باران‌های پی در پی ازجانب رحمت خداوند است. . . وی افزود: البته ممکن است این باران‌های پی در پی سبب مشکلاتی برای مردم شود که از دو جنبه قابل تبیین است؛ یکی اینکه دلیل چنین اتفاقاتی قصور و کوتاهی‌های خودمان است و با فکر کارهایمان را نکرده ایم. اگر خداوند از نعمت‌هایی که به ما داده است به درستی استفاده نکنیم همان نعمت به ما آسیب می‌زند. چنانچه در قرآن هم آمده است: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ لِیُذِیقَهُمْ بَعْضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ» به سبب آنچه دستهای مردم فراهم آورده فساد در خشکی و دریا نمودار شده است تا [سزای] بعضی از آنچه را که کرده اند به آنان بچشاند باشد که بازگردند. عالمی که ما در آن زندگی می‌کنیم عالم تزاحم است اگر از نعمت‌هایی که خدا داده به درستی استفاده نکنیم تبدیل به نقمت می‌شود. خدا برای ما باران و رحمت فرستاده ولی چون ما تعقل نکردیم برایمان تبدیل به بلا و مصیبت شده است. یکی از هدایای این بلاها، دستیابی به مقام صبر است. این استاد دانشگاه ادامه داد: آیات و روایاتی هم داریم مبنی براینکه پیامبران بیشتر از بقیه مردم به بلا دچار می‌شوند یا مثلاً روایت دیگری داریم مبنی براینکه خداوند بندگانی را که دوست دارد در دریایی از سختی‌ها قرار می‌دهد. از جنبه دیگر می‌توان به این مسئله اینگونه نگاه کرد که تمام این حوادث امتحان الهی است. در قرآن می‌خوانیم: «أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا یُفْتَنُونَ وَلَقَدْ فَتَنَّا الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْکَاذِبِینَ آیا مردم پنداشتند که تا گفتند ایمان آوردیم رها می‌شوند و مورد آزمایش قرار نمی‌گیرند و به یقین کسانی را که پیش از اینان بودند آزمودیم تا خدا آنان را که راست گفته اند معلوم دارد و دروغگویان را [نیز] معلوم دارد.» این نویسنده و مترجم با تأکید براینکه ما باید پیش از هرچیز شر را معنی کنیم گفت: اشتباهی که این روزها رخ می‌دهد این است که شر را معادل رنج می‌دانیم، درحالی که اینطور نیست و این دو باهم یکی نیستند. اگر نگاه ما الهی باشد همه چیز را در راستای اراده آزمون الهی و خیر می‌بینیم و شری وجود ندارد این نگاه ما است که چیزی را شر یا خیر می‌داند. در واقعه عاشورا هم می‌بینید که وقتی از حضرت زینب (س) می‌پرسند چه دیدی: می‌گوید جز زیبایی چیزی ندیدم. وی در پایان تصریح کرد: اینکه چنین اتفاقاتی نتیجه کار و اعمال انسان است، امر درستی است اما به معنای این نیست که حتماً افراد گناهی کرده اند و این اتفاقات افتاده است همین که از روی ناشی گری خانه مان را در مسیر رودخانه ساختیم و بعد سیل همه زندگی مان را برده هم نتیجه اعمال خودمان است. عالم سمیع و بصیر است ممکن است رفتارهای بد در طبیعت متجلی بشود و به طبیعت اینگونه به ما پاسخ دهد، اما اینکه فکر کنیم این سیل‌ها نتیجه گناهان ماست درست نیست. حتماً که در دستگاه هستی، رفتار ما نتیجه دارد چون طبیعت احساس دارد و ساکن نیست و پاسخ رفتارهای بد ما را می‌دهد. فراموش نکنیم که خداوند آنقدر ارحم الراحمین است که وقتی یک عمر گناه کردیم با یک توبه همه گناهان گذشته ما را می بخشد، بنابراین اصلاً خداوند اهل انتقام گیری و تلافی گری نیست و نباید چنین نگاهی به خدا داشته باشیم. *** . . حجت الاسلام قاسم ترخان، عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از دیگر کارشناسان حوزه در خصوص تفسیر اتفاقات اخیر از منظر قرآن گفت: زبان قرآن، زبان مردم است و تلاش کرده که جهان بینی و نوع نگاه مردم را به شر عوض کند. براساس آیات قرآن مشخص است که خدا خواسته خطاب به انسان‌ها بگوید: «شما برای این دنیا خلق نشده اید و خلقت شما یک خلقت مستمر است که ادامه دارد و به همین خاطر در قضاوت و داوری‌ها همیشه نباید فکر این دنیا باشید.» ممکن است که یک چیزی از حیث این دنیا شر باشد ولی درنهایت سعادت ما را تأمین کند و تمرینی باشد برای اینکه به خدا نزدیک شویم. لذا ممکن است ما در این دنیا برخی از خیرها را شر بدانیم و برخی از خیرها را شر. ملاک داوری‌ها هم حیات اخروی است. وی افزود: شرور دونوع هستند؛ بخشی از آن تحت اختیار انسان‌ها نیست و نمی‌توان دنیایی را بنا کرد که در آن هیچ شری نباشد ولی برخی از شرور در اختیار انسان هاست یعنی عملکرد انسان‌ها در آن تأثیرگذار است. خداوند نظام علت و معلول را در جهان حاکم کرده و ما نباید انتظار داشته باشیم که اگر در طبیعت رفتار سو کردیم طبیعت به ما پاسخ ندهد. ترخان ادامه داد: هرچیزی در این دنیا پدید می‌آید به خدا منتهی می‌شود و خداوند علت العلل است ولی به این معنا نیست که ما در آن دخالت و نقشی نداریم. مثل همین که ما جنگل را خراب کردیم و لایروبی نکردیم که چنین اتفاقاتی پدید آمد. شر را هم می‌توان امر وجودی تفسیر کرد هم امر عدمی. بستگی به نوع نگاه ما دارد. ولی اگر آن را امر عدمی هم بدانیم، عدم مطلق نیست، عدم ملکه است. عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پایان اضافه کرد: نگاهی که قرآن به ما می‌دهد اینگونه است که همه چیز از خداست بدانیم؛ «هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ». ما اگر از طریق برهان لم اینگونه اتفاقات را تحلیل کنیم آنگاه هر اتفاقی حتی این بلایا و اتفاقات را منتسب به خدا می‌دانیم. باید نگاه ما به اینگونه بلایا نگاه کل نگر باشد خیلی ازاتفاقات از نگاه جزنگر، شر است ولی در نگاه کل نگر، خیر است چون ما با علم محدود خودمان داوری می‌کنیم، لذا رخ دادن چنین بلایایی هیچ منافاتی با عدل و رحمانیت خدا ندارد. وقتی خدا را رحیم و حکیم بدانیم نگاهمان اینگونه می‌شود که هیچ عملی از خدا سر نمی‌زند مگر اینکه خیر باشد ولو اینکه ما نفهمیم چرا خیر است. براساس نگاه قرآن هرچیزی که از جانب خدا صادر می‌شود خیر است ممکن است ما براساس نگاه خودمان چیزی را شر و چیز دیگری را خیر تلقی کنیم و توصیه قرآن به ما این است که نوع نگاهمان را عوض کنیم و نگاه کل نگرانه داشته باشیم و همه امور را خیر پنداریم و بدانیم منشأ همه اتفاقات رحمانیت خداست. براساس سنت‌ها و قانون‌های الهی یکسری عوامل که ما فکرش را نمی‌کنیم در رخ دادن اتفاقات این چنینی نقش داشته باشد. ولی راجع به این موضوع باید بحث تخصصی و مفصلی انجام داد که در این مجال نمی گنجد. . . . _______________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مهر

کدام محصول کشاورزی ایران بیشترین صادرات را دارد؟

بسم الله الرحمن الرحیم کدام محصول کشاورزی ایران بیشترین صادرات را دارد؟ . رئیس اتاق بازرگانی ایران می‌گوید درآمدهای حاصل از صادرات مواد غذایی و نقش غیرقابل انکار صنایع غذایی در اشتغال‌زایی موجب شده، تا این صنعت به عنوان یکی از صنایع مهم در رشد اقتصادی کشورها، مورد توجه جدی قرار گیرد. غلامحسین شافعی در اولین کنفرانس تجارت حلال ایران و کرواسی و جنوب شرق اروپا، اظهار کرد: در ارتباط با صنعت غذایی حلال، ایران جزو برترین کشورهای تولید کننده در میان کشورهای اسلامی است. غذای حلال یکی از صنایع  پررونق جهان در سال‌های گذشته بوده و پیش‌بینی شده تا سال ۲۰۲۷ ارزش بازار آن به رقمی حدود یک تریلیون دلار برسد. در ۲۰۲۰ ایران ششمین کشور تولید کننده غذای حلال در میان ۷۳ کشور مسلمان و غیر مسلمان بوده است. در واقع در ایران غذای غیرحلال تولید نمی‌شود و دستگاه‌های نظارتی در تولید مواد غذایی، علاوه‌ بر کنترل کیفیت و استاندارد مربوطه، بر حلیت هم تاکید دارند. . . رئیس اتاق ایران تصریح کرد: در بین گروه‌های کالایی مختلف محصولات غذایی و کشاورزی، بیشترین صادرات ایران متمرکز بر میوه و آجیل با سهم ۴۵ درصد، سبزیجات با سهم ۱۳ درصد، محصولات کنسرو شده با سهم ۱۰ درصد، محصولات لبنی، عسل و تخم مرخ با سهم ۵.۸ درصد که بیش از ۷۵ درصد محصولات غذایی را به خود اختصاص می‌دهد، است. شافعی در ادامه گفت: ایران تولید کننده اکثر محصولات غذایی مصرفی در داخل است ولی برای تنظیم مصرف داخل اقلامی را از خارج کشور تامین می‌کند که به موجب حساسیت بر حلیت علاوه بر مدارک مرسوم برای ورود کالا، مجوزهایی هم برای اثبات حلال بودن مواد اولیه به کار رفته در فرآیند تولید و بسته‌بندی از آن دریافت می‌شود. بر اساس دستورالعمل واردات مواد غذایی و آشامیدنی باید اقلام غذایی و نوشیدنی دارای گواهی حلال برای ورود به ایران باشند؛ از جمله انواع ژلاتین خوراکی و هر خوراکی که در آن ژلاتین به کار رفته باشد. او تصریح کرد: در ارتباط با واردات انواع گوشت محدودیتهای زیادی وجود دارد. ایران واردات گوشت را از کشورهای مشخصی انجام می‌دهد که همه آنها تحت نظارت و بازرسی سازمان دامپزشکی در وزارت جهاد کشاورزی قرار دارد و عالم دینی بر فرآیند ذبح دام و فرآیند بسته‌بندی در کشورهای مبدا نظارت می‌کند. حتی در مورد فرآورده های گوشتی نیز این حساسیت ها در واردات وجود دارد. حتما باید مجوزهای مربوطه از نظر منشا حیوانی و نحوه ذبح مشخص شود. اهمیت غذای حلال تنها در بعد مصرفی آن نیست، بلکه از نظر سلامتی مورد توجه کشورهای غیرمسلمان نیز است. اهمیت سلامت غذایی می تواند بر توسعه مناسبات سیاسی کشورها اثر بگذارد. رئیس اتاق ایران گفت: کشورهای جنوب شرق اروپا با جمعیتی حدود ۴۸ میلیون نفر، در بخش کشاورزی نیاز به واردات از کشورهای دیگر دارند؛ به عنوان مثال کشورهایی نظیر مقدونیه صربستان، بوسنی و هرزگوین بخشی از مصرف خود را  کشورهای همسایه خود تامین می‌کنند. ایران هم به عنوان کشوری با توجه به تنوع غذایی بالا می‌تواند در تامین مواد غذایی این کشورها همکاری‌هایی داشته باشد و در مقابل کالاهای تولیدی و ماشین‌آلات وارد کند. او ادامه داد: علاوه بر صنعت غذایی، در زمینه مراودات فرهنگی و گردشگری با کشورهای جنوب شرق اروپا با توجه به جمعیت غالب مسلمان در ایران، ایران محل مناسبی برای گردشگری حلال است. بر اساس آخرین گزارش‌ها ایران در میان کشورهای جهان، دهمین کشور و در میان کشورهای منطقه جنوب شرق آسیا اولین مقصد انتخابی مسلمانان است. قبلا پروازهای مستقیم از ایران به کشورهای جنوب شرق اروپا وجود داشت ولی در حال حاضر پرواز مستقیم وجود ندارد که در صورت افزایش مراودات تجاری می‌توان این مسئله را در آینده حلال کرد. شافعی تاکید کرد: ایران همواره روابط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نزدیکی با کشورهای حوزه جنوب شرق اروپا داشته، اما متاسفانه سطح روابط اقتصادی ایران با این کشورها  در حد مطلوبی قرار ندارد. در حوزه صنایع غذایی حلال کشورهای جنوب شرقی می‌توانند از ظرفیت ایران در این صنعت استفاده کنند و ایران هم در جبران کسری مواد غذایی خود از جمله غلات و گوشت با این کشورها تبادل کالا داشته باشد. امیدواریم با افزایش تعاملات تجاری میان ایران و کشورهای جنوب شرق اروپا شاهد وضعیت مطلوب تری در آینده باشیم. . . . _________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری ایسنا

رسالت حوزه ها در برابر حوادث طبیعی

بسم الله الرحمن الرحیم رسالت حوزه ها در برابر حوادث طبیعی . مدیر حوزه‌های علمیه خواهران با اشاره به حوادث اخیر سیل در کشور گفت: زلزله، سیل، رانش زمین و غیره مسائلی مربوط به رابطه انسان و خدا هستند و اگر درست تحلیل نشود موجب پس‌روی دینی مردم می‌شود. به گزارش شفقنا، حجت‌الاسلام والمسلمین بهجت‌پور در دیدار طلاب و اساتید استان هرمزگان بیان کرد: بی‌تردید کار ابلهانه‌ای که دولت بدمنش و مستکبر و نادان آمریکا انجام داد و سپاه پاسداران را به‌عنوان یک جریان تروریستی معرفی کرد بهت انسان‌های فرهیخته و خوشحالی ما را به‌دنبال داشت و نشان داد که مسیری که طی می‌کنیم صحیح است. او با اشاره به آیاتی از سوره فتح افزود: یکی از شاخصه‌هایی که قرآن به ما معرفی می‌کند این است که اگر غیظ دشمنان اسلام را برانگیختیم عملکرد موفقی داشته‌ایم، دشمن باید از دست ما عصبانی باشد و عصبانی بودن آمریکا از ما نشانه خوبی است. مدیر حوزه‌های علمیه خواهران ابراز کرد: سپاه همه نقشه‌های آمریکا را به هم ریخت و این دولت یاغی را در منطقه مدیریت کرده است، آمریکا در میدان نمی‌تواند با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیفتد و به همین دلیل این اقدام ابلهانه را انجام داد و این کار نشان داد داعش سرباز چه دولتی و عربستان مزدور چه کسی است. . . بهجت‌پور تصریح کرد: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از زمان تأسیس خود همواره در کنار حوزه‌های علمیه حرکت کرده و هیچ‌کدام با هم تضاد و تخالفی نداشتند، امروز نیز ما به برادران خود در سپاه پاسداران افتخار می‌کنیم. او به بیان توضیحاتی پیرامون حادثه سیل پرداخت و بیان کرد: ایران هیچ‌وقت تاکنون درگیر یک امتحان بزرگ گسترده قرار نگرفته، اکنون ۲۴ استان ما درگیر مسئله سیل هستند و ما وظیفه داریم که در کنار مردم باشیم. مدیر حوزه های علمیه خواهران عنوان کرد: این امتحان بسیار بزرگی برای ملت ایران است و حوزه‌های علمیه باید نقش بزرگی ایفا کنند و به مردم کمک‌رسانی مادی و معنوی داشته باشند. او تشریح کرد: مهم‌ترین نقش حوزه‌های علمیه این است که یک تحلیل درست و برگرفته از قرآن و دین مبین اسلام عرضه کنند، زلزله، سیل، رانش زمین و غیره مسائلی مربوط به رابطه انسان و خدا هستند و اگر درست تحلیل نشود موجب پس‌روی دینی مردم می‌شود. بهجت‌پور اظهار کرد: در این شرایط شیطان و شیطنت‌ها بروز پیدا می‌کند و حوزه‌های علمیه باید در این عرصه حضور پیدا کرده و تحلیل‌های صحیح پیرامون وقوع این حوادث ارائه دهند. او ادامه داد: استان‌هایی از کشور دچار بحران‌های زیادی هستند و امنیت جانی و مالی مردم دچار مشکل شده است؛ تبیین اینکه آیا این حوادث رحمت یا غذاب الهی است و تحلیل قرآنی و روایی پیرامون این موضوع، بزرگ‌ترین رسالت حوزه است. مدیر حوزه‌های علمیه خواهران کشور بیان کرد: در قرآن و روایات مواردی ذکر شده که این حوادث از جنس تنبیه است مانند اصحاب باغ سروان که وقتی تصمیم می‌گیرند دیگر صدقه ندهند باغ آن‌ها با یک آذرخش آسمانی می‌سوزد. او افزود: در قرآن کریم بیان شده است گاهی خداوند متعال ثروت و قدرت را از شخصی می‌گیرد و این کار به خاطر این است که آن فرد از فرصت دارایی و قدرت خود برای کمک کردن به مردم استفاده نکرده است. بهجت پور ابراز کرد: بلاها و آزمایش‌هایی نیز در پیچ تند کمال و رشد ایجاد می‌شود و مثال آن بلاهایی است که بر پیامبران و اولیای الهی نازل شده است، به‌عنوان مثال حضرت مریم(س) دچار بلای عظیمی شدند، ایشان در خانه خود مشغول خلوت عبادت خداوند متعال بودند، وقتی به اذن خداوند متعال حامله می‌شوند به دلیل فشار سنگین بی‌آبرویی آرزو می‌کند ای‌کاش پیش‌ازاین می‌مردم و به فراموشی سپرده می‌شدم. او با بیان اینکه خداوند متعال به میزانی که فرد به اوج نزدیک می‌شود، شدت امتحانات را پیچیده‌تر و به‌ظاهر سخت‌تر می‌کند تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) سه سال در شعب ابی‌طالب گرفتار شدند و درزمانی که قریش خسته شده بود خداوند متعال ابوطالب و حضرت خدیجه را از ایشان می‌گیرد، پس از ابوطالب نیز ابولهب به‌عنوان بزرگ قوم معرفی شد و در جریان توطئه قتل ایشان با کفار همدست بود و پیامبر اکرم(ص) به‌قدری تنها شدند که از مکه هجرت کردند. مدیر حوزه‌های علمیه خواهران خاطرنشان کرد: یکی دیگر از امتحانات بسیار سخت و مرکب در نقطه‌های نزدیک به اوج گرفته شد این بود که حضرت ابراهیم هاجر و اسماعیل را در مکه تنها بگذارد و برود، پس از سال‌ها نیز به ایشان امر می‌شود که به نزد فرزند خود برو و سپس امر می‌شود که پسر خود را ذبح کن. بهجت‌پور عنوان کرد: پیام‌های قرآن پیرامون آزمایش‌های گرفته شده از اولیای الهی این است که خداوند متعال وقتی می‌‌خواهد کسی را به آخرین نقطه عنایت خود برساند او را با یک آزمایش پیش‌بینی نشده امتحان می‌کند. او با اشاره به اینکه این آزمایش ها در پیچ تند کمال و رشد صورت می‌گیرد تشریح کرد: خداوند متعال اراده کرده که این ملت به دلیل پیروزی بر آزمایش‌های الهی از دوره‌های غم گذر کند و یک آزمایش خاص برای مردم لازم بود. مدیر حوزه‌های علمیه خواهران با بیان اینکه خداوند متعال مردم ایران را با یک امر بزرگ آزمایش کرد اظهار کرد: تصور همگان این بود که ایران در یک خشک‌سالی مطلق و پایدار فرو می‌رود و تا چند هفته پیش از عید نوروز در همه نمازهای جمعه دعای نزول باران خوانده می‌شد. او با اشاره به اینکه باران رحمت بزرگ خداوند متعال است بیان کرد: پیش‌ از این سفره‌های آب زیرزمینی از ۲۰ متر به حدود ۳۲۰ متر عمق رسیده و کشور دچار بحران زیادی شده بود. بهجت پور پیرامون چرایی آزمایش شدن با باران و جاری شدن سیل ابراز کرد: معتقدم تمام مردم ایران باید روح انسانی و مودت در حادثه‌‌ای غیرقابل‌پیش‌بینی و گسترده نشان می‌‌دادند و در این جریان همه به میدان آمدند، همه مردم به میدان آمده و تلاش می‌کنند و تفاوتی میان شیعه و سنی، باحجاب و بی‌حجاب و همه اقشار در این همدلی و همراهی با یکدیگر نبود، این یک آزمایش بزرگی برای مردم ایران بود که نشان دهند همچون ید واحده هستند. او با اشاره به آیه «عسی ان تکرهوا شیئا و هو خیر لکم» تصریح کرد: سیل علاوه بر مشکلات خیر کثیری را نیز به همراه داشت، این حادثه همانند آزمایش الهی تولد حضرت عیسی علاوه بر ناراحتی‌ها و مشکلات حضرت مریم، خیرات و عزت بسیاری را برای ما به همراه خواهد داشت. مدیر حوزه‌های علمیه خواهران خاطرنشان کرد: همه مردم با وجود همه مشکلات اجازه دادند فرزندانشان با افتخار در کنار مردم سوریه، یمن و عراق بوده و مظلومان و مستضعفان را یاری کنند، کشوری که در این امتحانات پیروز شده امروز در نقطه ثمربخشی و نتیجه‌گیری قرار گرفته است، ما در آخرین گام‌های صبوری قرار داشته و باید منتظر نتایج و ثمرات صبر خود باشیم. بهجت‌پور عنوان کرد: ما باید چشم‌انداز امیدبخش الهی را برای مردم را تبیین کنیم، چشم‌انداز قرآنی ما این است که صبر در برابر بلایا رحمت و یاری خداوند متعال را برای ما به همراه خواهد داشت. او با بیان اینکه تمام تلاش ما بر این است که زمینه را برای فعالیت با نشاط طلاب خواهر فراهم کنیم تشریح کرد: ده‌ها مسئله باید در حوزه‌ها حل شود تا بتوانیم عملکرد خوبی داشته باشیم اما امروز توجه‌ ویژه خود را به مدرسه‌محوری قرار دادیم، جوشش فعالیت‌های ما باید به مدارس اختصاص پیدا کند. مدیر حوزه های علمیه خواهران اظهار کرد: توجه به اقتضائات محیطی و اجازه به مدیران استانی و مدیران مدارس برای تدریس درس‌های اقتضائی از مصوبه‌های بسیار خوب و گام مهمی در شریک‌کردن مدارس در تصمیم‌گیری‌ها‌ است. او ادامه داد: برنامه‌ ما این است که پول را در اختیار هیئت‌امنای مدارس قرار دهیم تا هیئت‌امنا برای مدارس علمیه خواهران منابع پایدار ایجاد کنند و در این راستا تلاش ما بر این است که ده درصد از بودجه عمرانی حوزه‌های علمیه خواهران را به این کار اختصاص دهیم. بهجت پور با بیان اینکه مدرسه‌محوری یک شعار است و مهم عملیاتی کردن آن است بیان کرد: شعار و هدف دوم ما حل کردن مشکلات سطح دو است، ما مقطع سطح دوم حوزه علمیه خواهران را دچار مشکلات بسیار مهم می‌دانیم و برای رفع این مشکلات تمام توان خود را به کار می‌گیریم. . . . ______________________________________________________________________ منبع : شفقنا

نقش موثر اخلاق اسلامی در داشتن کشاورزی پایدار و محیط زیست سالم

بسم الله الرحمن الرحیم نقش موثر اخلاق اسلامی در داشتن کشاورزی پایدار و محیط زیست سالم . رئیس سازمان بسیج مهندسین کشاورزی گفت: برای داشتن کشاورزی پایدار، نوعی از اخلاق لازم است که انسان را وادار سازد که به دلیل ارزش وجودی محیط زیست، آن را حفاظت نماید. . هم اندیشی علمی اخلاق کشاورزی و محیط زیست اسلامی با حضور مسئولان، فرهیختگان و اساتید دانشگاه و حوزه علمیه با تأکید بر حل چالش ها و مسائل حوزه کشاورزی و محیط زیست، در دانشگاه امام صادق علیه السلام توسط اندیشکده دین، محیط زیست و کشاورزی برگزار شد. در این هم اندیشی دکتر علی سلاجقه رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست با تاکید بر نقش موثر اخلاق و آموزه های اسلام برای حل مسائل و بحران های زیست محیطی گفت: متاسفانه تاکنون آموزه های دینی در نظام حکمرانی محیط زیست کشور مورد استفاده قرار نگرفته است و ضروری است در این باره دانشگاه ها و حوزه های علمیه نقش موثر خود را ایفا کنند. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: اگر حداقل های آموزه های دینی در بحث آب و محیط زیست رعایت می کردیم الان شاهد بسیاری از مشکلات و چالش های زیست محیطی مثل فرونشست ها، گردوغبار، آلودگی ها و غیره نبودیم. . . رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به ضرورت مشارکت موثر حوزه های علمیه و دانشگاه های علوم اسلامی و انسانی در تدوین سرفصل رشته های مختلف دانشگاهی مرتبط با محیط زیست مثل شهرسازی گفت: خوشبختانه مبانی و آموزه های اسلامی بسیار مترقی در اسلام وجود دارد که این مبانی باید استخراج و در نظام حکمرانی مورد استفاده واقع شود. سلاجقه با تاکید بر اینکه اصل ۵۰ قانون اساسی که مرتبط با حفظ محیط زیست است یکی از اصول مترقی در جهان است افزود: امروزه یکی از ارکان مهم امنیت و توسعه پایدار در دنیا، امنیت زیستی است. به گفته رئیس سازمان محیط زیست، در حال حاضر محیط زیست کنونی فاصله زیادی با آموزه های دینی دارد و نظام ایده آل محیط زیست باید توسط حوزه های علمیه و دانشگاه ترسیم شود و در اختیار مسئولان قرار گیرد. سلاجقه با اشاره به اینکه در اسناد و قوانین بالادستی جمهوری اسلامی ایران به حفاظت از محیط زیست عنایت شده است افزود: مقام معظم رهبری همواره از حامیان و پشتیبان های اصلی حفاظت از محیط زیست و منابع طبیعی بوده و دلسوزتر و حساس تر از ایشان نسبت به حفظ این ثروت های خدادادی کسی نیست. رئیس سازمان محیط زیست خاطر نشان کرد: برگزاری همایش های ملی و بین المللی با تاکید بر تعامل آموزه های دینی و محیط زیست می تواند نقش موثری در حل بحران های زیستی محیطی دنیا و  داشتن محیط زیست سالم و پاک داشته باشد. دکتر محمدرضا جهانسوز رئیس سازمان بسیج مهندسین کشاورزی در هم اندیشی اخلاق محیط زیست و کشاورزی با اشاره به اینکه تنها راه دستیابی به امنیت غذایی پایدار  انجام فعالیت های کشاورزی با کمترین تأثیرات منفی بر محیط زیست است، گفت: برای داشتن کشاورزی پایدار، نوعی از اخلاق لازم است که انسان را وادار سازد، ضمن احترام به محیط زیست، آن را نه به دلیل منافع انسان، بلکه به دلیل ارزش وجودی محیط زیست، آن را حفاظت نماید. رئیس سازمان مهندسین بسیج کشاورزی گفت: اثرات کشاورزی بر محیط زیست را می توان در ۳ بخش اصلی  آلودگی های ناشی از کشاورزی و اثر آن بر سلامت موجودات زنده، استفاده نادرست از منابع طبیعی در کشاورزی، مانند: خاک و آب، دستکاری های ۳ انسان در حیوانات و گیاهان به منظور افزایش تولید را مورد بررسی قرار داد. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به اشاره به اینکه میانگین فرسایش خاک  سالانه ایران حدود ۱۵ تن در هکتار است خاطر نشان کرد: نرخ فرسایش خاک در ایران، حدود ۳ برابر متوسط قاره آسیا است که رتبه اول کشورهای در حال توسعه و رتبه اول در جهان متعلق به ماست. به گفته جهانسوز، نرخ سالانه فرسایش خاک در ایران تا ۳۳ تن در هکتار نیز گزارش شده است که ۵ تا ۶ برابر حد مجاز می باشد. رییس سازمان بسیج مهندسین کشاورزی با بیان اینکه در کل جهان ۸۲  کشور با مشکل تامین غذا مواجه هستند که  ۳۴ کشور از آنها اسلامی می‌باشند، افزود: طی قرن بیستم بیشتر کشورها خصوصا کشور های در حال توسعه  صرفاً به دلیل توجه به پدیده های نظیر افزایش جمعیت، افزایش تولید محصولات کشاورزی و تنوع بخشی به آن و بالابردن رفاه، به پیامدهای زیست محیطی آن  توجه کافی را نداشته اند . به همین خاطر، امروزه بسیاری از ملل با چالش‌ها و مشکلات مربوط به محیط‌زیست روبه‌رو هستند که راهکار حل این چالش ها توجه به اخلاق محیط زیست و کشاورزی است. جهانسوز با بیان اینکه کشاورزی در واقع مولود منابع طبیعی است هر گونه بی توجهی به کشاورزی باعث لطمه دیدن منابع طبیعی می شود، اظهار داشت: در تعالیم اسلامی و نیز بیانات امامین انقلاب لزوم توجه به خود کفایی و امنیت غذایی و توجه ویژه به اقتدار مسلمین در همه زمینه ها خصوصا در زمینه غذا، توجه به حفظ منابع طبیعی و محیط زیست توامان و مکررا تاکید شده است. عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به عدم توجه به نگاه های زنجیره ای تولید و توزیع و مصرف در بخش کشاورزی خاطر نشان کرد: ما متاسفانه احساس می کنیم انجام کارهای خوب و موثر به خصوص در بخش کشاورزی خیلی سخت است و این در حالی است که خداوند در آیه ۹۶ سوره اعراف بشارت می دهد که اگر کسی قوم و گروهی ایمان بیاورند تقوای الهی پیشه کنند برکات از آسمان و زمین بر آنها فرو خواهیم فرستاد و آنها را کمک خواهیم کرد. رئیس سازمان بسیج مهندسین کشاورزی با بیان اینکه منهای امسال سالانه حدود ۹ میلیارد دلار فقط صرف وارادت محصولات استراتژیک کشاورزی مثل گندم می شود افزود: در حال حاضر از ۶۰۸ دشت کشور، ۴۰۸ دشت ممنوعه داریم و یکی از چالش ها، شوری فزاینده آب است. حجت الاسلام و المسلمین دکتر سیدعلی حسینی عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام نیز در این هم اندیشی با اشاره به اینکه کشورهای پیشرفته دنیا در کشاورزی نگاه ویژه ای به اخلاق کشاورزی داشته اند، گفت: یکی از خلاهای موجود در عرصه کشاورزی، عدم توجه به اخلاق کشاورزی است که متاسفانه شاهد ترجمه این گونه آثار هستیم و این در حالی است که منابع دینی اعم از قرآن و روایات، در عرصه اخلاق کشاورزی بسیار غنی است و نیازی به ترجمه در این زمینه وجود ندارد. عضو هیئت امنای دانشنامه کشاورزی منابع طبیعی و محیط زیست با اشاره به اینکه  یکی از گام های بزرگ رسول خدا درباره تحول در کشاورزی، ایجاد انقلاب کشاورزی بود و رسول خدا، ارزش کشاورزی و کشاورزان را بین عموم مردم جا انداخت. افزود: رسول خدا برای جا انداختن ارزش کشاورزی در اقتصاد، جهاد فرهنگی بسیار بزرگی کرد که این جهاد از جنگ های نظامی هم سخت تر بود و با توجه به کاستی های فراوان کشور در زمینه کشاورزی، در حال حاضر نیز ما نیاز به جهاد فرهنگی بزرگی در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی داریم. حسینی با تأکید بر ضرورت حفاظت آب و خاک و جنگل خاطر نشان کرد: آیات و روایات متعددی در زمینه حفاظت از آب و خاک و جلوگیری از اسراف و اتلاف این منابع وجود دارد و این منابع برای همه افراد در همه اعصار و مکان ها است و نباید به راحتی این منابع را هدر بدهیم. حجت الاسلام و المسلمین دکتر عزیز الله فهیمی عضو هیئت علمی دانشگاه قم نیز در این هم اندیشی با انتقاد از بلند مرتبه سازی در شهرها گفت: فضای شهر از جمله مشترکات عمومی و ملک عموم مردم است و نباید عده ای برای کسب منافع اقتصادی و شخصی این فضاها را به تسخیر خود درآورند. عضو هیئت علمی دانشگاه قم با تاکید بر مبغوضیت شدید شرعی در مورد ساختن بناهای مرتفع افزود: در روایات متعدد ساخت بناهای مرتفع نهی شدید شده است؛ برای نمونه در روایات آمده است هنگامی که کسی بلندتر از هشت ذراع خانه بسازد ندا می رسد ای فاسق ترین فاسق های چه می خواهی؟ این استاد حوزه و دانشگاه نهی در ادامه افزود: مرتفع سازی بناها از طرف شرع دلایل و مستندات متعددی دارد که از جمله این دلایل می توان به مذاق شریعت، آیات و روایات نفی تکاثر و فقر در شرع، تحریم اسراف، تحریم اضرار اشاره کرد. همچنین حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسینعلی سعدی رئیس دانشگاه امام صادق علیه السلام و عضو مجلس خبرگان رهبری  در این مراسم با اشاره به اینکه چالش محیط زیست در دنیا و ایران از مساله عبور کرده و تبدیل به بحران شده است گفت: مساله و بحران محیط زیست یکی از مسائل و چالش های اساسی کشورهای مختلف دنیا و  نظام جمهوری اسلامی ایران است و به همین خاطر این حل مسائل مربوط به محیط زیست و منابع طبیعی در اولویت دانشگاه امام صادق علیه السلام قرار دارد. رئیس دانشگاه امام صادق علیه السلام افزود: مسائل محیط زیست را نمی توان تک بعدی حل کرد و برای حل بحران های محیط زیست نباید از آموزه های اسلامی غفلت نمود و ضروری است الهیات محیط زیست بالمعنی الاعم نقش آفرینی موثری در هندسه حکمرانی نظام آب و محیط زیست داشته باشد. این استاد دانشگاه با بیان اینکه در اسلام واقعا حرف های زیادی در زمینه اخلاق محیط زیست و منابع طبیعی وجود دارد گفت: یکی از مسائلی که همواره دغدغه فقها بوده است محیط زیست و منابع طبیعی بوده و فقهای عظام در ضمن آیه «و اذا تولی سعی فی الارض لیهلک الحرث و النسل» در گذشته و حال، فتاوای بسیار مهمی بیان کرده اند که این فتاوی و آموزه های دینی می تواند سهم مهمی در سیاستگذاری و برنامه های خرد و کلان کشور در زمینه کشاورزی و محیط زیست و منابع طبیعی داشته باشد. . کلیدواژه ها : محیط زیست ، کشاورزی ، دانشگاه امام صادق ، دانشنامه کشاورزی . . . _________________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری رسا

اخلاق کشاورزی و محیط زیست؛ حلقه مفقوده نظام حکمرانی کشور در بخش کشاورزی

بسم الله الرحمن الرحیم اخلاق کشاورزی و محیط زیست حلقه مفقوده نظام حکمرانی کشور در بخش کشاورزی . ((عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: اخلاق کشاورزی و محیط زیست حلقه مفقوده نظام حکمرانی کشور در بخش کشاورزی است که باید بدان توجه ویژه شود.)) . حجت الاسلام و المسلمین دکتر حسینعلی سعدی رئیس دانشگاه امام صادق علیه السلام و عضو مجلس خبرگان رهبری  در هم اندیشی اخلاق کشاورزی و محیط زیست که در دانشگاه امام صادق علیه السلام برگزار شد، با اشاره به اینکه چالش محیط زیست در دنیا و ایران از مساله عبور کرده و تبدیل به بحران شده است گفت: مساله و بحران محیط زیست یکی از مسائل و چالش های اساسی کشورهای مختلف دنیا و  نظام جمهوری اسلامی ایران است و به همین خاطر این حل مسائل مربوط به محیط زیست و منابع طبیعی در اولویت دانشگاه امام صادق علیه السلام قرار دارد. . . رئیس دانشگاه امام صادق علیه السلام افزود: مسائل محیط زیست را نمی توان تک بعدی حل کرد و برای حل بحران های محیط زیست نباید از آموزه های اسلامی غفلت نمود و ضروری است الهیات محیط زیست و منابع طبیعی بالمعنی الاعم نقش آفرینی موثری در هندسه حکمرانی نظام آب و محیط زیست داشته باشد. عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به اینکه اخلاق محیط زیستی حلقه مفقوده بین نظام حکمرانی و بحران های محیط زیستی است گفت: برای حل چالش های محیط زیستی در کشور باید نقش بازیگران متعدد به خصوص نهادهای مدنی، تشکل و سازمان های مردم نهاد جدی گرفته شود و توجه به اخلاق محیط زیست و منابع طبیعی می تواند نقش بسزایی در پیوند این سازمان ها و نهاد با حاکمیت برای حل چالش های این حوزه داشته باشد. این استاد دانشگاه با بیان اینکه در اسلام واقعا حرف های زیادی در زمینه اخلاق محیط زیست و منابع طبیعی وجود دارد گفت: یکی از مسائلی که همواره دغدغه فقها بوده است محیط زیست و منابع طبیعی بوده و فقهای عظام در ضمن آیه «و اذا تولی سعی فی الارض لیهلک الحرث و النسل» در گذشته و حال، فتاوای بسیار مهمی بیان کرده اند که این فتاوی و آموزه های دینی می تواند سهم مهمی در سیاستگذاری و برنامه های خرد و کلان کشور در زمینه کشاورزی و محیط زیست و منابع طبیعی داشته باشد. رئیس دانشگاه امام صادق علیه السلام با اشاره به افتتاح اندیشکده دین، کشاورزی و محیط زیست در دانشگاه امام صادق علیه السلام خاطر نشان کرد: افتتاح اندیشکده دین کشاورزی و محیط زیست دانشگاه امام صادق علیه السلام می تواند گام بلندی جهت تعامل حوزه و دانشگاه با نظام حکمرانی کشور جهت حل بحران های زیست محیطی ایفا کند. . . . _______________________________________________________________________________ منبع : تسنیم

مصاحبه با رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی استان قم – فرهنگ و اخلاق در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی

بسم الله الرحمن الرحیم  مصاحبه با ریاست سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی  استان قم «فرهنگ و اخلاق در عرصه کشاورزی و منابع طبیعی» . مقدمه در عصر حاضر با پیشرفت تکنولوژی و فناوری های گوناگون در عرصه های مختلف چنین تصور می شد که همه مشکلات بشر در تمام زمینه ها از این طریق حل خواهد شد و به چیز دیگری غیر از علوم و فناوریهای پیشرفته نیازی نیست. اما تجربیات عینی در دوران کنونی نشان داد چگونه همین علوم و فنون، بدون فرهنگ و اخلاق انسانی و الهی می تواند بلای جان انسان شود و زندگی بشر را در همه عرصه ها خصوصا در عرصه کشاورزی ، محیط زیست و طبیعت که مادر و منبع تغذیه و حیات بشر است را به سر حد نابودی و تخریب کامل بکشاند به طوریکه کارشناسان و صاحب نظران بین المللی را در همه زمینه ها به شدت نگران آینده بشر و اصل بقای او نماید . بر همین اساس پرداختن به مسائل و موضوعات فرهنگی و اخلاقی در عرصه تکنولوژی و فناوری امروزه در سراسر جهان مورد توجه ویژه قرار گرفته و علاوه بر تاسیس رشته های دانشگاهی تحت عنوان «اخلاق حرفه ای» ، در مجامع علمی و کنفرانس های بین المللی نیز از زوایای مختلف به این مسئله بسیار مهم پرداخته می شود . از سوی دیگر از آنجا که در نگرش اسلامی اخلاق یکی از زیربناهای اصلی معارف دینی را تشکیل می دهد، پرداختن به مباحث اخلاقی در همه مشاغل و حرفه ها نه تنها موجب ارتقای شخصیتی افراد از لحاظ اخلاقی و فرهنگی می شود بلکه از لحاظ کاربردی و عملی نیز تاثیر مثبت مستقیمی بر روی همان شغل و حرفه خواهد داشت. بر همین اساس مرکز تحقیقات کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست اسلامی؛ بر پایه رسالت فرهنگی خود در این زمینه تصمیم به انجام مصاحبه های حرفه ای و کارشناسی با صاحب نظران برجسته این عرصه گرفت تا انشاالله با درآمیختن فرهنگ و اخلاق صحیح با علم و فناوری، خلاءهای موجود در این زمینه را کاهش دهد و با شناسایی مسائل و مشکلات در این باب، چگونگی استفاده صحیح از علم و تکنولوژی را برای همگان اعم از مردم و مسئولین نمایان تر سازد. در همین رابطه مصاحبه ای نوشتاری با رئیس محترم سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان قم جناب آقای مهندس خرمی انجام شده است که ضمن تشکر از ایشان، ذیلا ارائه می گردد: . . ۱- اخلاق مسئولین کشاورزی (اعم از وزارت کشاورزی و مسئولین مرتبط با کشاورزان مانند شوراها ، بخشداریها ، استانداریها )   مسئولین کشاورزی در برخورد با کشاورزان چه فرهنگ و اخلاقی را لازم است رعایت کنند؟ در برخورد با مهندسین کشاورزی و تشکل های مربوطه چگونه؟ در تدوین و اجرای سیاستهای کشاورزی کشور چطور؟ نکات شاخص مثبت و منفی فرهنگی و اخلاقی مسئولین کشاورزی را در حال حاضر چه می دانید؟ Ο بدیهی است در جامعه اسلامی رعایت فرهنگ و اخلاق اسلامی لازمه هر نوع فعالیتی میباشد . مسولین بخش کشاورزی نیز در برخورد با کشاورزان علاوه بر حسن خلق بایستی مسئولیت پذیری و آینده نگری را سرلوحه کار خود قرار داده و از تجربه و تخصص مورد نیاز برخوردار باشند. مسئولین در برخورد با مهندسین کشاورزی باید با دوستی و برادری و همکاری، نظرات و پیشنهادات سازنده حرفه ایی و تخصصی و مردمی را در تصمیم گیری و تصمیم سازی ملاک عمل قرار دهند. در تدوین سیاست ها و برنامه ریزی، برخورداری از علم و تجربه مکمل یکدیگر میباشند لذا استفاده از تخصص مهندسین و تجربه کشاورزان امری اجتناب ناپذیر میباشد . از نکات و شاخصه های مثبت مسئولین بخش کشاورزی می توان به مردمی بودن و دلسوزی و پیگیری برای حل مشکلات اشاره نمود ولیکن متاسفانه برخی از مسئولان مربوطه از تخصص و تجربه کاری در بخش کشاورزی برخوردار نمی باشند و این امر در سیاست گذاریها و برنامه ریزی در این بخش اثر منفی به دنبال خواهد داشت . . ۲- قوه مقننه؛ مجلس و کمیسیون کشاورزی فرهنگ و اخلاق درست یا نادرست نمایندگان چه تاثیر مثبت و منفی بر تصویب قوانین در حوزه کشاورزی دارد؟ آیا نمایندگان وقت کافی برای بررسی مصوبات می گذارند؟  آیا نمایندگان با مسائل کشاورزی در حد لازم آشنایی دارند؟   آیا تعارضات قانونی میان مصوبات مجلس مشاهده می کنید؟  آیا نمایندگان به مصوبات پیشین توجه می کنند؟  آیا منافع ملی را بر منافع قومی و منطقه ای ترجیح می دهند؟ Ο نمایندگان مجلس شورای اسلامی بایستی از اخلاق مردمی و اسلامی برخوردار بوده و با نیت خیر در تصویب قوانین عمل کنند، همچنین بهره گیری از تجارب و تخصص کارشناسان و نهاد های تخصصی قبل از تصویب قوانین امری ضروری و اجتناب ناپذیر میباشد . که متاسفانه در برخی موارد برای تصمیم گیری های مهم کشور زمان کافی جهت هماهنگی و نظرخواهی از کارشناسان صرف نمی شود. به عنوان مثال وزارت جهاد کشاورزی که عهده دارمسئولیت تولید مواد غذایی در کشور میباشد اخیرا به دلیل عدم اطلاعات کافی اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس مسئول تنظیم بازار محصولات کشاورزی و بازرسی و نظارت بر توزیع مواد غذایی گردیده است، در صورتی که وزارت صمت که دارای تجربه و نیروی انسانی لازم در این زمینه است از این مسئولیت جداشده و وزارت جهاد کشاورزی مسئولیتی غیر حرفه ایی را عهده دار گردیده است . همچنین در برخی موارد نمایندگان محترم بدون بررسی کارشناسی منافع منطقه ایی را ملاک عمل قرار میدهند فی المثل در خصوص محصول برنج که به دلایلی با محدودیت تولید مواجه میباشیم از واردات برنج ممانعت بعمل آمده و در نتیجه موجب افزایش قیمت گردیده است. . ۳- قوه قضائیه و دعاوی حقوقی کشاورزی کشاورزان با چه مشکلاتی در دعاوی حقوقی کشاورزی مواجه هستند؟ کشاورزان و مهندسین کشاورزی تا چه اندازه با حقوق حرفه ای خود آشنا هستند؟ مشکلات فرهنگی و اخلاقی در دعاوی حقوقی کشاورزی را چه می دانید؟ Ο بیشترین مشکلات کشاورزان از لحاظ حقوقی مربوطه به چاه های کشاورزی است که میزان مجاز برداشت مندرج در پروانه چاه با میزان برداشت واقعی تطابق نداشته و اختلافاتی فی ما بین وزارت نیرو و کشاورزان ایجاد نموده است . همچنین مسئله حقابه قانونی کشاورزان که در سالهای اخیر با توجه به خشکسالی موجود مشکلاتی را برای کشاورزان ایجاد نموده است . از دیگر مشکلات حقوقی کشاورزی، مشاع بودن اکثر اراضی کشاورزی است که این موضوع در صدور مجوز ها و نوع تولید مشکلاتی به وجود آورده است . از همه مهمتر مسئله خرد شدن اراضی کشاورزی است که کاشت مکانیزه را باچالش مواجه کرده و سود آوری و توجیه پذیری کشاورزی را تحت شعاع قرار داده است . مهندسین کشاورزی از حقوق حرفه ایی خود اطلاع کافی ندارند و نسبت به سایر رشته ها از منابع درآمدی و حقوق کافی برخوردار نبوده و با مشکلات مادی عدیده ایی مواجه هستند در دعاوی حقوقی همراهی دستگاههای مسئول با بخش کشاورزی به علت عدم آشنایی مسئولین و همچنین عدم توانایی کشاورزان در دفاع از حقوق خود با چالش مواجه میباشد. و توسعه کشاورزی پایدار و تبدیل کشاورزی سنتی و به کشاورزی صنعتی و تجاری به کندی صورت میپذیرد . . ۴- فرهنگ و اخلاق مهندسین کشاورزی بایدها و نبایدها در فرهنگ و اخلاق مهندسی کشاورزی کدام است؟ در حال حاضر چه نکات مثبت و منفی شاخصی را در اخلاق و فرهنگ مهندسین کشاورزی کشور مشاهده می کنید که بر حرفه آنها تاثیرگذار است؟ Ο مهندسین کشاورزی بایستی در درجه اول از علم و فن آوری روز دنیا برخوردار باشند که جهت تحقق این امر سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی با آموزش مهارتی، بررسی صلاحیت علمی و فنی و ساماندهی مهندسین کشاورزی، مدیران فنی واحد های تولیدی و خدماتی کشاورزی را تربیت و در اختیار تولیدکنندگان بخش کشاورزی قرار میدهد. از نکات مثبت مهندسین کشاورزی مسئولیت پذیری و مردمی بودن و همراهی با کشاورزان و از نکات منفی آنان میتوان به مجهز نبودن برخی از آنان به مهارت عملی و تجربه کافی اشاره کرد . . ۵- اخلاق دانشجویان مهندسی آیا درس اخلاق مهندسی به عنوان یک درس رسمی در حال حاضر در دانشکده های کشاورزی وجود دارد و کافی است؟ چه مقدار وجود چنین درسی را لازم و مفید می دانید؟ Ο در حال حاضر در دروس دانشگاهی درس اخلاق مهندسی گنجانده نشده که با توجه به ضرورت پرداختن به این موضوع در جامعه حرفه ایی و مهندسی بایستی این خلا درسیستم آموزشی عالی کشور پر شود . همچنین درس جامعه شناسی روستایی باتوجه به نوع فعالیت مهندسین کشاورزی بایستی در رشته های کشاورزی دانشگاه تدریس شود . . ۶- اخلاق کشاورزان در حال حاضر مهمترین شاخصه های مثبت و منفی در اخلاق و فرهنگ کشاورزان که تاثیر مستقیمی در عملکرد آنها دارد، کدام است؟ لطفا نمونه های آن را بیان کنید برای ارتقای فرهنگ و اخلاق حرفه ای کشاورزان چه شیوه هایی را پیشنهاد می کنید. Ο مهمترین شاخصه کشاورزان ساده زیستی قناعت و سخت کوشی است ولیکن متاسفانه بعضا عدم پذیرش نوآوری های جدید و استفاده از توصیه های تخصصی و علمی مانع از پیشرفت کاری و افزایش عملکرد فعالیت های آنان میباشد . . ۷- ائمه جماعت روستاها ، شوراها... ائمه جماعت روستاها چه مقدار بر فرهنگ و اخلاق کشاورزان تاثیر می گذارند؟ شیوه های افزایش آن کدام است؟ ارتباط ائمه جماعات با مهندسین کشاورزی، در اجرای اهداف مهندسین چه مقدار موثر است؟ Ο باتوجه به قدرت نفوذ روحانیون و پذیرش رهنمود های آنان در جوامع روستایی و همچنین کارشناسان، این قشر میتوانند کمک شایانی به ایجاد ارتباط دوسویه و کارآمد میان کشاورزان و کارشناسان و مهندسین کشاورزی نمایند تا تولید کنندگان روستایی از علم روز دنیا جهت افزایش راندمان تولید و بهره وری بهینه از منابع خدادادی و ملی که در اختیار دارند استفاده نمایند . . ۸- اخلاق و فرهنگ در تجارت و بازار کشاورزی فرهنگ و اخلاق در تجارت و بازارهای کشاورزی چه تاثیرات مثبت یا منفی بر مصرف کنندگان دارد؟ نمونه هایی را بفرمایید. Ο فرهنگ و اخلاق اسلامی در کسب و کار و فعالیت های اقتصادی از ارکان مهم و اساسی می باشد تا هزینه تمام شده با سود عادلانه برای تولیدکنندگان فراهم گردد و دلال بازی و واسطه گری و احتکارمحصولات کشاورزی برچیده شود و از طرفی کشاورزان خود را موظف بدانند که با رعایت اصول علمی ضمن جلوگیری از هدر رفت منابع ملی محصول سالم تولید و در اختیار مصرف کنندگان قرار دهند . ۹- اخلاق در صنایع کشاورزی (مانند صنایع غذایی، سموم و کود، و تبلیغات نادرست، تراریخته ها ...) فرهنگ و اخلاق در صنایع کشاورزی چه تاثیری بر سلامت جامعه دارد؟ در حال حاضر شاخص ترین مشکلات فرهنگی و اخلاقی در بخش صنایع کشاورزی کدام است؟ Ο در صنایع کشاورزی رعایت اصول بهداشتی و علمی بایستی رعایت گردد و حتی المقدور از مصرف مواد شیمیایی و نگهدارنده ها خودداری گردد درحال حاضر مهمترین مشکلات در صنایع غذایی عدم رعایت اصول فنی  در بسته بندی و نگهداری و ذخیره سازی مواد غذایی می باشد . . ۱۰- اخلاق کشاورزی در سطح بین المللی (دولت ها، سازمانهای بین المللی، گرسنگی در جهان،سلطه گری با کشاورزی و... ) آیا به مافیای بین المللی کشاورزی در سطح جهانی اعتقاد دارید؟ آیا نیازهای کشاورزی را در سطح بین الملل ابزاری برای سلطه گری می دانید؟ لطفا نمونه هایی را بیان بفرمایید Ο متاسفانه مافیای بین المللی درحوزه کشاورزی در سطح جهانی وجود دارد و بعضا شاهد هستیم که در سطح بین الملل علی رغم تولید محصول مازاد بر نیاز در بعضی کشور ها، کشور های سلطه گر اقدام به نابودی محصول مینمایند. و همچنین بازار خرید و فروش محصولات را تاثیر قرار داده و دچار اختلال می نمایند. . ۱۱- اخلاق در تمدن گذشته کشاورزی؛ سنت های حسنه کشاورزان سنت های نیک و حسنه کشاورزی در تاریخ و تمدن جامعه و کشور کدامند؟ شیوه های احیای این سنت های حسنه چیست؟ Ο از دیرباز سنت های حسنه ایی در بین کشاورزان و جامعه روستایی کشور برقرار بوده که بایستی جهت زنده نگهداشتن و احیای آنها تلاش کنیم از جمله همدلی و مشارکت کشاورزان در آبیاری، کاشت  داشت و برداشت محصولات و همچنین لایروبی قنوات و ... .....................................................................................................

بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن (دانشگاه شهید بهشتی)

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن نشست تخصصی در دانشگاه شهید بهشتی . استادیار جغرافیای طبیعی دانشگاه شهید بهشتی به بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن و علوم جدید پرداخت  نشست تخصصی بررسی نحوه تشکیل تگرگ از منظر قرآن و علم و رونمایی از طرح اعجاز قرآن در آموزش و پرورش امروز با حضور مهدی فیض، معاون پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش، علیرضا طالب پور، رئیس پژوهشکده اعجاز قرآن، براتی، غلامرضا براتی، استادیار ​جغرافیای طبیعی دانشگاه شهید بهشتی، مصطفی برهانی عضو هیئت علمی پژوهشکده اعجاز قرآن برگزار شد. . . در این مراسم براتی با اشاره به آیه۴۳ سوره نور به وجه تشابه ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ و کوه‌ها را بیان کرد و گفت: داده‌های قرآن در این آیه با علم تطابق دارد؛ خداوند در بخشی از آیه۴۳ سوره نور می‌فرماید: « أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ یُزْجی‏ سَحاباً ثُمَّ یُؤَلِّفُ بَیْنَه ‏؛ آیا ندانسته ‏اى که خدا[ست که‏] ابر را به آرامى مى‏راند، سپس میان [اجزاء] آن پیوند مى‏دهد» این قسمت از آیه رانش ابرها و پیوند میان آن‌ها را بیان می‌کند که از منظر علم معادل با مرحله اتصال ابرهای کوچک کومولوس با یکدیگر است. . . وی افزود: خداوند در ادامه آیه به تراکم و انباشته شدن ابرها و بارش باران از لابه لای آن بیان می‌کند که معادل با مرحله تشکیل ابر کومولونیمبوس است که غالباً مواد تگرگ هستند. این ابرها مشهور به ابر تندری است که به جای رشد افقی، رشد عمودی دارند. این موارد را می‌توان در این بخش از آیه دید: « ثُمَّ یَجْعَلُهُ رُکاماً فَتَرَى الْوَدْقَ یَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ وَ یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِنْ جِبالٍ فیها مِنْ بَرَد ؛ آنگاه آن را متراکم مى‏سازد، پس دانه‏هاى باران را مى‏بینى که از خلال آن بیرون مى‏آید، و [خداست که‏] از آسمان از کوه‌هایى [از ابر یخ‏زده‏] که در آنجاست تگرگى فرو مى‏ریزد» از نظر این استادیار ​جغرافیای طبیعی وجه تشابهی بین فرو ریختن تگرگ با کوه‌هایی درون آسمان که خداوند در آیه بیان می‌فرماید وجود دارد؛ وی در این باره گفت: خداوند در آنجا که می‌فرماید: « خداست که‏] از آسمان از کوه‌هایى [از ابر یخ‏زده‏] که در آنجاست تگرگى فرو مى‏ریزد» وجه تشابهی میان فرو ریختن تگرگ از کوه‌های در آسمان وجود دارد که به قرار ذیل است : ۱ـ شکل ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ به کوه ۲ـ بلندی این ابرها حتی بلندتر از ارتفاع بلندترین کوه‌های روی زمین است در واقع می‌توان همانند کوه‌ها و نحوه قرارگیری برف روی آن، ابرهای تشکیل‌دهنده تگرگ را هم به سه لایه تقسیم‌بندی کرد: آب، یخ و آب و یخ. تگرگ ایجاد شده در این ابرها حرکات بالا و پایین‌رونده‌ای دارند و به همین دلیل گاهی شکلی مانند گرزهای جنگی داشته و در قسمتی از آیه می‌فرماید: «یُصیبُ بِهِ مَنْ یَشاءُ وَ یَصْرِفُهُ عَنْ مَنْ یَشاءُ؛ هر که را بخواهد بدان گزند مى‏رساند، و آن را از هر که بخواهد باز مى‏دارد» بر این اساس می‌تواند در اثر اصابت با اجسام باعث ایجاد صدمه شود. . . براتی افزود: با توجه به قسمت آخر آیه۴۳ سوره نور که خداوند می‌فرماید: «نزدیک است (تگرگ) روشنى برقش چشمها را ببرد»، ثابت شده است که دانه‌های تگرگ دارای بار الکتریکی هستند. وی با بیان اینکه اعجاز این آیه را می‌توان از آنجا فهمید که دانش بشر در عصر نزول قرآن اطلاعاتی درباره تگرگ نداشته‌اند، افزود: به عنوان مثال در یونان، درباره تشکیل تگرگ یکسری اعتقادات خرافی داشتند. اعراب حتی فکر می‌کردند باران هم ناشی از ستاره‌ای خاص است. از سوی دیگر تورات و انجیل هیچ اشاره‌ای به این مسأله نداشتند. خلاصه اینکه طبق آیه۴۳ سوره نور ابرها از نظر افقی و عمودی بزرگ‌تر می‌شوند، سپس میان آن‌ها فشردگی و تراکم رخ می‌دهد و ابرهایی که از آن تگرگ می‌بارد، از نظر بزرگی و ترکیب و فازهای سه‌گانه، مشابه کوه‌ها هستند و روشنایی برق آن ذرات یخ می‌تواند به چشم آسیب برساند. به گزارش تسنیم، نشست «نحوه تشکیل تگرگ از دیدگاه قرآن و علم»، کارگاه معرفی فعالان بین‌المللی در حوزه قرآن‌کاوی رایانشی و همچنین پیش‌نشست چهارمین همایش ملی اعجاز قرآن کریم عناوین این نشست‌ها را تشکیل می‌دادند. همچنین مراسم رونمایی از طرح اعجاز قرآن در آموزش و پرورش و نمایشگاه دستاوردهای پژوهشی پژوهشکده اعجاز قرآن از دیگر برنامه‌های جانبی این پژوهشکده بود که اخبار تکمیلی آن منتشر خواهد شد. . . . _____________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری تسنیم

نقدی بر برخی شبهات فقهی در خصوص مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته

بسم الله الرحمن الرحیم  نقدی بر برخی شبهات فقهی در خصوص مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته . مرکز جامع اطلاع رسانی زیست فناوری کشاورزی . . اشاره متأسفانه چندیست برخی از علمایی که اشراف فقهی نسبت به پدیده مهندسی ژنتیک ندارند و یا اطبای سنتی با طرح مواردی و تفسیر به رأی آیات و روایات معصومین (ع), ناخواسته به تفکر اصیل و متعالی شیعه ضربه میزنند! باید مراقب باشیم از عنصر دین برای جمود و رکود استفاده نکنیم چراکه فقه شیعی منجمد نیست بلکه فقهی پویا و همیشه در جریان است و نباید با طرح و نشر این شبهات مقام دین اسلام را که برنامه ای جامع و کامل برای کمال دنیوی و اخروی است، در حد یک مکتب پایین آورد! شبهه آیت الله تبریزیان «ما اعتقادمان این است که هر چه خدا خلق کرده بهترین است و آن‌ها می‌گویند ما اصلاح ژنتیکی می‌کنیم. این یعنی چه؟ یعنی خدا فاسد خلق کرده و عقلِ قاصر، می‌خواهد اصلاح کند؛ یعنی خدا یک‌چیزی را بدخلق کرده و این‌ها می‌خواهند آن را درست کنند و خدا در خلقتش، اشتباه کرده و حق، آن بوده که ترا ریخته خلق می‌کرد. این چه طرز تفکری است؟! از قرآن استفاده می‌شود که خداوند بهترین را خلق فرموده و هر فسادی در زمین به وجود می‌آید به دست انسان است. «فتجعل فیها من یفسد فیها» دست بشر به هر چیزی می‌رسد آن را نابود می‌کند. «و إذا قیل لهم لا تفسدوا فی الارض قالوا نحن مصلحون» می‌گویند:  به آن‌ها میگویند افساد نکنید، آن‌ها می‌گویند ما اصلاح میکنیم. «ألا انهم هم المفسدون و لکن لا یشعرون» حالا متأسفانه این‌ها از روی عمد افساد می‌کنند، یعنی «لا یشعرون» هم نیست. حالا بشر بعد از مدت‌ها فهمیده مسواک پیامبر و حجامت خوب است و بعد از مدت‌ها در اروپا فهمیدند که غذای ارگانیک و اورجینال خوب است و بعد از مدت‌ها فهمیده و به این نتیجه رسیده‌اند. حال ما باید مدت‌ها صبر کنیم که آن‌ها به این نتیجه برسند؟ ما کاری به آن‌ها نداریم. ما دینی کامل داریم. در این دین ما و روایات ما، تمام نیاز‌های ما تأمین‌شده ولی ما یک‌ذره کوتاهی کردیم و تحقیق و بررسی نکردیم.» پاسخ به شبهه نظام احسن آفرینش اجمالا به این معناست که عالم ممکنات به بهترین وجه ممکن خلق شده است. و البته طبق نظرات مفسرین به نام قرآن نظیر علامه طباطبایی (ره) نظام احسن درباره مادیات متفاوت از مجردات است و به این معناست که هر موجود مادی بتواند به بهترین وجه ممکن خود برسد. پس معنای نظام احسن این نیست که همه موجودات مادی بر بهترین وجه خود خلق شده اند. بلکه به این معناست که قابلیت رسیدن به بهترین وجه ممکن خود را دارند. بر این اساس هر گونه تلاشی که بشر در عالم طبیعت انجام می دهد می تواند در این راستا تفسیر شود. ممکنات در عالم ماده از این قوه برخوردارند و هرچه از عمر عالم ماده می گذرد قوه ها بیشتر به فعلیت می رسند. قطعاً بخشی از این تغییر و تحول یعنی به فعلیت رسیدن قوه ها به دست بشر اتفاق می افتد. پس می بینید از زمانی که بشر پا به عالم خاکی گذاشت تا به امروز چه تحولات عظیمی در زندگی او رخ داده. این همه تغییر و تحولات با فکر و اندیشه بشر و توسط آنچه در این نظام هستی دراختیار او گذاشته شده، صورت گرفته است. بنابراین می توان گفت همه اختراعات و مصنوعات بشر در همین نظام احسن محقق شده و هیچ کس نمی تواند بگوید بشر دست روی دست بگذارد و هیچ تصرفی در طبیعت نکند چون این نظام، نظام احسن است و امور طبیعت هوشمند بر طبق مقتضای خلقتش به پیش می رود! پس با توجه به این امر اگر کسی ژن یک موجود زنده را به موجود زنده دیگر منتقل نماید آیا دخالت در کار خلقت کرده و نظام احسن آفرینش را زیر سئوال برده یا آنکه قوه ای را به فعلیت رسانده و در مخلوقات تصرف نموده است؟!! در ضمن تصرف در مخلوقات هم خلقت نیست و خداوند سبحان خود در قرآن کریم میفرماید که کل طبیعت و موجودات را مسخر بشر و تحت تصرف او قرار داده ام… البته لازم میدانم این نکته را مضاف کنم که این اشکالی که برای مهندسی ژنتیک ذکر شده و آن را دخالت در آفرینش پروردگار می دانند بیشتر ریشه اعتقادی و اخلاقی دارد تا فقهی و حقوقی. چرا که این طرز تفکر بیشتر در بین برخی مکاتب و دانشمندان مسیحی (نظیر تد پیترز)  و برخی علمای اهل تسنن مطرح شده است و علمای شیعی این موارد مطرح شده را قبول ندارند. . نظرات برخی علمای فقه شیعه درخصوص مهندسی ژنتیک و تولید محصولات تراریخته یا اصلاح ژنتیکی شده نوین . .  آیت الله سید محمدسعید حکیم: مهندسی ژنتیک نه مشارکت در خلق به شمار می‎رود و نه دخالت در امور خالق، بلکه نوعی به کارگیری سنت‎ها و قوانین الهی است که کشف و کاربست آن‎ها بیان‎گر قدرت عظیم خداوند به شمار می‎رود (آیت‌الله سید محمدسعید حکیم، فقه الاستنساخ البشری و فتاوی طبیه، النجف الاشرف: دارالهلال، ۱۴۲۵ق.، ص۱۸). آیت الله جوادی آملی نیز با اشاره به آیه “لیس کمثله شیء” در این باره می گوید: شبیه سازی حتی اگر در انسان راه پیدا کند، نه آسیبی به توحید می رساند و نه به نظام خلقت. این نظیر کارهای مصنوعی است که در بخش نباتات در گلخانه ها انجام می شود (سید حسین فتاحی معصوم، مجموعه مقالات و گفتارهای سومین همایش دیدگاه های اسلام در پزشکی، مشهد: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی مشهد، ۱۳۸۴، صص ۶۳-۶۴٫ نقل از اسلامی، همان، ص ۴۸۱). آیت‎الله مکارم شیرازی با اشاره به این حقیقت که اسلام برای علم محدودیتی درنظر نگرفته است تصریح می‎کند: برخی در تعبیر خود نسبت به دست‎کاری در ژن زیاده‎روی می‎کنند و می‎گویند این کار شبیه‎سازی و آفرینش از سوی انسان است، حال این که این کار مانند قلمه زدن در کشاورزی است و افزون بر این که نشانه قدرت خداوند است، هیچ اشکالی نیز ندارد (بیانات در دیدار رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله تهران و هیئت همراه). . . پاسخ استفتا از مقام معظم رهبری در مورد مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته . . پاسخ استفتا از آیت الله سید علی خامنه ای، آیت الله سید علی سیستانی و آیت الله ناصر مکارم شیرازی   ............................................................................................................................ پایگاه اطلاع رسانی بیوتکنولوژی ایران - ۱۸ بهمن ۱۳۹۶  منبع : مرکز جامع اطلاع رسانی زیست فناوری کشاورزی -  ۲۸ دی ۱۳۹۶

همایش “موضوع شناسی فقهی و اخلاقی در بیوتکنولوژی ” در قم برگزار شد

بسم الله الرحمن الرحیم همایش "موضوع شناسی فقهی و اخلاقی در بیوتکنولوژی " در قم برگزار شد . همایش تخصصی "موضوع شناسی فقهی واخلاقی دربیوتکنولوژی" روزپنجشنبه با حضور اندیشمندان ، اساتید و پژوهشگران حوزوی ودانشگاهی کشور در سالن اجتماعات پژوهشگاه فرهنگ وعلوم اسلامی دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم برگزار شد. . دراین همایش یکروزه که به همت انجمن بیوتکنولوژی ایران ، پژوهشکده فناوری های نوین زیستی دانشگاه علوم پزشکی بقیه اله (عج )،حمایت معاونت پژوهشی وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی وپژوهشگاه فرهنگ وعلوم اسلامی دفترتبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزارشد،دانشمندان بیوتکنولوژی کشور ضمن تبیین ضرورت ها،اهداف، ومحاسن توسعه بیوتکنولوژی به بیان خطرات وآسیبهای آن پرداختند. دراین نشست اساتید دانشگاه وحوزه به موضوع شناسی فقهی این دانش جدید پرداخته وقرار است با استفاده از دستاوردهای علمی این نشست تخصصی نقطه نظرات دانشمندان و علما جمع آوری وبه صورت مکتوب دراختیار عامای طراز اول حوزه ومراجع عظام قرارگیرد. درنشست صبح امروزآیت الله رضا استادی امام جمعه موقت قم،حجت الاسلام و المسلمین احمدمبلغی رییس پژوهشگاه فرهنگ وعلوم اسلامی، دکتر محمود تولایی رییس پژوهشکده فناوری های نوین دانشگاه بقیه الله و محمد علی ملبوبی رییس انجمن بیوتکنولوژی ایران درخصوص ابعادآشکاروپنهان بهره برداری ازاین دانش سخن گفتند. رییس پژوهشکده فناوری های نوین دانشگاه بقیه الله ،اهداف این نوع نشست ها را تبیین فلسفی وکلامی حد تسخیر دانشمندان درموجودات زنده ،مبانی و حد منفعت مشروع وقواعد شرع در کار با حیوانات آزمایشگاهی ، مبانی وحد منفعت مشروع وقواعد شرع درکار با گیاهان آزمایشگاهی دانست ، گفت: تلاش وهمفکری تا مرحله وصول به راههای منطقی تبدیل نیازهای توسعه علم در کنار اخلاق و مراعات ارزشها، زمینه سازی تدوین قوانین عملی وقابل اجرا در جامعه از اهم اهداف این نشستهاست. دکتر تولایی در تعریف بیوتکنولوژی ، گفت:امروز استفاده از موجودات زنده ،اندام ها، بافت ها، سلول ها وحتی اجزای زیر سلولی موجودات زنده (ژن ) برای تولید یک فراورده یا ارائه خدمات برای بهبود رفاه بشر ی بیوتکنولوژیس یا زیست فناوری نامیده می شود. وی بیوتکنولوژی مدرن را درمتون حقوقی والزام آور بین المللی معادل "مهندسی ژنتیک" دانست وگفت: برای مثال درپروتکل کارتاهنا(مصوب مجلس شورای اسلامی )بیوتکنولوژی مدرن عبارت است ازکاربرد روشهای درون شیشهژای اسیدهای نوکلئیک، شامل دی.ان.اهی نوترکیب وتزریق مستقیم دی.ان.اه به درون سلولژها یا اندامک ها یاامتزاج سلولها بین دوگونه ازدوخانواده متفاوت، که برموانع طبیعی فیزیولوژیک تولیدمثل غلبه کرده وجزو روشهای متداول اصلاح نژاد سنتی نمیژباشند. دکتر تولایی بابرشمردن بخشی ازدست آوردهای کشور دراین دانش جدید ،گفت: تولد اولین جانورشبیه سازی شده درخاورمیانه (رویانا)،انتشار نخستین مقاله کاملاایرانی درنشریه نیچر (دکتر استکی وهمکاران )همچنین تولید داروی تقویت سیستم ایمنی داروی ضدایدز (آیمود) ودرمان ضایعات نخاعی با پیوند سلول های شوان از دستاوردهای سال گذشته دانشمندان ایرانی است. رییس پژوهشکده فناوری های نوین دانشگاه بقیه الله تولید حیوانات ترا ریخته (موش های ترانس ژنیک ) (در پاستور) وساخت وعرضه داروی سینووکس (اینترفرون بتای انسانی ) پس ازسال ها یکه تازی داروی + اونکس ;، راه اندازی مجتمع بزرگ تولید داروهای نوترکیب وادامه تولید برنج تراریخته به عنوان اولین درجهان ودهها موفقیت علمی دیگرحاصل دسترنج دانشمندان دلسوز کشورمان است. وی دربخش دیگری ازسخنانش درخصوص نوع استفاده های از بررسی ژنتیک ، گفت: شناسایی اختلالات ژنتیکی شامل ۷۰۰ مورد تشخیص وکنترل بیماری ارثی همچنین ۳۴۴ آزمایش ژنتیکی برای بیماریهای کلینیکی و۲۱۱ آزمایش برای تشخیص های قبل از تولد موارد ناقل یا نقص ژنتیکی وآزمایش تعیین مونث یا مذکر بودن نوزدان از جمله این موارد است. دکتر تولایی بااین حال به چالشهای مداخلات گسترده درشرایط زیست محیطی، اکوسیستم وطبیعت موجودات زنده اشاره کرد و گفت : چالشهای جدی در حوزه های اخلاق و مذهب ،از برخوردهای بسیارافراطی بعضی مکاتب که پیشرفت علم در این حوزه ها را بکلی حرکت در مسیر شجره ممنوعه تلقی می نمایند تا تفریط گسترده دربعضی مکاتب مبتنی براومانیسم وماده گرائی که هرگونه مداخله در جهت رفع نیازانسان را مجاز میشمارند،دانشمندان این حوزه را با بحران فکری مواجه نموده است. رییس پژوهشکده فناوری های نوین دانشگاه بقیه الله تاکیدکرد: بااین حال مبانی دین پویا ومبتنی براجتهاد دراسلام ، ایجاب مینماید که فقها، فلاسفه ودانشمندان حوزه علوم اسلامی درتعامل با متخصصین حوزه سلولی ، مولکولی ، ژنتیک وفناوری های زیستی به تبیین موضوع پرداخته وبا اتکا ، به قرآن و سنت پاسخ به سئوالات کلیدی دراین زمینه را پاسخ گویند. دکتر تولایی اظهارداشت : دراین راستا نشست فوق با هدف ایجاد هماهنگی و تبیین برای گونههای جدید درمداخله براکوسیستم وتداخل درحیات سایر موجودات زنده با اتکا به قرآن وسنت از دیدگاه اسلام برگزار شده است . این نشست بعداز ظهر امروز پس از برگزاری دو کار گروه به کارخود پایان خواهد داد. . . . _____________________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی

بررسی جواز شرعی مصرف محصولات تراریخته

بسم الله الرحمن الرحیم در نشست علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بررسی جواز شرعی مصرف محصولات تراریخته . در ابتدای این نشست علمی حجت الاسلام محسن عرفایی به عنوان ارایه دهنده این موضوع ضمن بیان مقدمه‌ای از بحث گفت: یکی از دلایلی که ممکن است مستند منع شرعی مصرف محصولات تراریخته قرار گیرد، ادله مرتبط با ضرر است. ما بر آن هستیم تا با تمرکز بر مصرف، قاعده شرعی لاضرر و قاعده عقلی دفع ضرر محتمل و دلیل نهی از هلاکت (آیه تهلکه) را در ارتباط با مصرف این محصولات مورد بررسی قرار دهیم تا روشن شود آیا این ادله می‌توانند سند منع شرعی مصرف تراریخته قرار گیرند یا خیر. . . وی در بیان دلیل شرعی لا ضرر توضیح داد: منظور از دلیل شرعی، قاعده “لاضرر” است که مفاد روایات متعددی است که در آنها با تعبیر “لا ضرر و لا ضرار” روبرو هستیم. شرعی بودن این قاعده به این معناست که مستند قاعده دلیل نقلی است. عرفایی همچنین با توضیح معنای ترکیب “لا ضرر و لا ضرار” ادامه داد: شیخ اعظم انصاری (ره) در تفسیر این جمله رویکردی دارد که مورد پذیرش شماری از محققین واقع شده است. بر طبق تفسیر شیخ انصاری (ره)، مراد از این تعبیر، نفی تشریع هر گونه حکمی اعم از حکم وضعی یا تکلیفی است که مستلزم ضرر باشد. نفی، از حرف لای نافیه و عمومیت از نفی جنس که دلالت بر عموم دارد قابل استفاده است. وی افزود: چنانچه شارع، وضویی را که موجب ضرر است واجب بداند، حکم مستلزم ضرر تشریع نموده و یا اگر در احکام وضعی، لزوم بیع غبنی تشریع شود، چنین چیزی موجب ضرر است که حسب این تفسیر چنین تشریعی نه در احکام تکلیفی وجود دارد و نه در احکام وضعی. این استاد حوزه و دانشگاه در پایان ضمن نتیجه گیری مباحث خود تصریح داشت: در تطبیق مباحث پیش گفته بر مساله مصرف محصولات تراریخته، باید توجه کرد که حجم مطالعات صورت گرفته مبنی بر سلامت محصولات تراریخته قابل مقایسه با معدود ادعاهای انجام شده در مورد مضر بودن این محصولات نیست. این ادعاها از طرف مجامع تحقیقاتی با اتهاماتی همچون عدم مراعات اصول تحقیق و نیز مجعول بودن مواجه هستند. از این رو احتمال مضر بودن مصرف این محصولات با توجه به این دو نکته (اکثریت قاطع تحقیقات دال بر سلامتی و نیز کم بودن و متهم بودن تحقیقات دال بر بیماری زایی به جعلی بودن و …) احتمالی ضعیف و موهوم است. عرفایی همچنین گفت: قوت محتمل نیز نمی‌تواند ضعف این احتمال را جبران کند، چون عقل به صرف قوت محتمل مانع از اقدام نمی‌شود، بلکه با سنجش میزان هر دو عامل (احتمال و محتمل) و نتیجه این دو تصمیم می‌گیرد. اگر احتمال خیلی ضعیف باشد، مانند احتمال مرگ در سفرهای درون شهری یا برون شهری با وجود این که در هر دقیقه عده ای از انسان ها در اثر تصادف کشته می‌شوند، قوت محتمل (کشته شدن) مانع از اقدام نیست. در ادامه ابوالحسن حسنی نخستین ناقد این نشست نیز ضمن نقد مباحث ارایه شده طی سخنانی گفت: در باب ضرر ناشی از محصولات تراریخته، موضوع اساسی مصرف‌ کننده و ضرر وارد بر او نیست؛ بلکه تولید کننده و نیز دولت، به عنوان نهاد ناظر و سیاستگذار است. تمرکز بر ضرر وارد به مصرف کننده و بررسی حکم آن، تمرکز بر ساده‌ترین بخش مساله است که در آثار فقهی آرای روشنی در باب آن وجود دارد. در باب تولید کننده، احتمال ضرر با درجات پایین نیز ممکن است حکم حرمت داشته باشد و نیز دولت به عنوان نهاد قانون‌گذار و سیاست‌گذار، علاوه بر الزامات شرعی، باید الزمات عقلی و عقلایی را نیز مورد توجه داشته باشد. وی افزود: مفهوم ضرر نباید ذیل روایت «لا ضرر و لا ضرار» بررسی شود. ضرری که در موضوع مقاله است، ضرر عقلایی است؛ بنابراین، لازم بود محقق ابتدا ضرر عقلایی را تعریف می‌کرد و در بحث از قاعده‌ی لاضرر، مفهوم عقلایی ضرر را با مفهوم به کار رفته در این روایت تطبیق می‌داد. حسنی با بیان اینکه امتنانی بودن حکم، مستلزم جواز ضرر به خود نیست، بیان کرد: ممکن است نهی از ضرر یا نفی ضرر امتنان بر امت باشد، نه امتنان بر شخص. بنابراین، شخص به صرف دواعی عقلایی به نفع خود، نمی‌تواند به خود ضرر بزند یا ضرری را از خود دفع کند. در ادامه این نشست علمی دکتر محمود حکمت‌نیا به عنوان دیگر ناقد این نشست با بیان سه پیش فرض از مباحث ارایه شده گفت: در قواعد مربوط به ضرر سه پیش‌فرض: ۱) زیان زننده‌ی مشخص، ۲) زیان دیده‌ی مشخص و ۳) زیان مشخص وجود دارد و قواعد راجع به امکان یا احتمال یا ضمان ضرر بحث می‌کنند. اما در موضوع این مقاله (محصولات تراریخته) هیچ یک از امور مشخص نیستند. بنابراین، نمی‌توان از این قواعد به شکل موارد دیگر استفاده کرد. دکتر حکمت‌نیا افزود: اگر اقدامی در اینجا لازم است، چه مسولیتی متوجه مصرف کننده است؟ مراد از مصرف کننده، بازار مصرف است یا شخص مصرف کننده؟ منع بازار مصرف از سنخ مدیریت بازار است. اما در اینجا قاعده‌ی محدود کننده می‌تواند دفع مفسده‌ی محتمل باشد. گاهی مساله به این صورت است که مصرف فردی برای تک تک مفسده ندارد، اما در مصرف همگانی، علم اجمالی به وجود مفسده‌ای است. این نحوه برای افراد مسولیت نمی‌آورد، اما آیا علم اجمالی به افراد برای دولت در مقام تقنین یا سیاست‌گذاری مسولیتی ایجاد نمی‌کند؟ همایش ملی “فقه مهندسی ژنتیک و محصولات تراریخته”، اسفندماه جاری با محوریت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و همکاری برخی نهادهای علمی کشور در شهر مقدس قم برگزار خواهد شد. . برچسب‌ها : پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ، تراریخته ، حکم شرعی مص ، دبیرخانه ، ژنتیک ، سومین نشست تخصصی ، فقه ، محصولات ، مهندسی ، همایش ملی ، همایش ملی فقه مهندسی ژنتیک . . . ____________________________________________________________________________________________ منبع : پژوهشگاه فرهنگ و ارشاد اسلامی - ۱۳۹۵-۱۱-۰۳

ایذاء غیر معتنابه نمی تواند ملاک جواز مهندسی ژنتیک حیوانات باشد

بسم الله الرحمن الرحیم عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ایذاء غیر معتنابه نمی تواند ملاک جواز مهندسی ژنتیک حیوانات باشد . حجت الاسلام جباران با بیان این که هیچ ترازویی برای تعیین میزان درد در حیوانات وجود ندارد، گفت: نمی توان معتنا به نبودن ایذاء را ملاک جواز مهندسی ژنتیک بر روی حیوانات دانست. . . حجت الاسلام محمدرضا جباران، عضو هیأت علمی گروه اخلاق اجتماعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، عصر امروز در نشست تخصصی ملاحظات اخلاقی در روش های تولید و بکارگیری حیوانات تراریخته که در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار شد، اظهار داشت: مهندسی ژنتیک در جهان امروز ضروری است ولی از طرف دیگر نمی توانیم ملاحظات اخلاقی این موضوع را نادیده بگیریم. وی خاطرنشان کرد: موضوع بهره برداری از حیوانات تراریخته هم بهره برداری از حیوانات تولید شده از مهندسی ژنتیک است و هم حیواناتی است که خلقت طبیعی دارند و در مهندسی ژنتیک مورد استفاده قرار می گیرند؛ بنابراین باید هر کدام از این دو را به صورت جداگانه مورد بحث قرار داد. حجت الاسلام جباران افزود: مهم ترین مسأله در ملاحظات اخلاقی در مهندسی ژنتیک حیوانات بحث کاهش ایذاء و کاهش اتلاف حیوانات است و نمی توان به طور کلی مهندسی ژنتیک را منع کرد. وی با بیان این که اثبات درد و رنج حیوانات یک مبنا برای مهندسی ژنتیک است، گفت: باید برای اثبات این درد و رنج مستندات کافی و کاملی ارائه شود و میزان درد و رنج هم باید سنجیده شود تا بتوان آن را ملاک قرار داد. عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به این که نمی شود تغییراتی که به صورت طبیعی در ژن برخی حیوانات رخ می دهد را توجیهی برای جواز مهندسی ژنتیک دانست، ابراز داشت: تغییری که از طریق ریز تزریق انجام شود با تغییراتی که به وسیله باکتری ها و ویروس ها به صورت طبیعی صورت می گیرد متفاوت است و نمی شود مهندسی ژنتیک را با این توجیه کرد. وی با بیان این که مقدار ایذاء غیر معتنا به نمی توانند ملاک برای جواز مهندسی ژنتیک باشد، گفت: ما با چه ترازویی می توانیم بفهمیم این حیوان در مقام آزمایش دردی را تحمل می کند یا خیر و مقدار این درد تا چه اندازه است. حجت الاسلام جباران افزود: ما می توانیم تعدادی از حیوانات که هوشیاری بیشتری دارند را معین کنیم و آنها را از مهندسی ژنتیک منع کنیم ولی نمی شود که میزان درد و رنج را سنجید و بر اساس معتنا به بودن و یا غیر معتنا به بودن درد برای حیوانات مهندسی ژنتیک را روی آنان انجام دهیم. . برچسب ها : ملاحظات اخلاقی ، تراریخته ، خبرگزاری رسا . آدرس مقاله : rasanews.ir/001ztE . . _____________________________________________________________________________________      منبع : خبرگزاری رسا  

منطق مساله‌شناسی فقه مهندسی ژنتیک/ جنگ شناختی؛ جدیدترین شیوه جنگاوری

بسم الله الرحمن الرحیم منطق مساله‌شناسی فقه مهندسی ژنتیک جنگ شناختی ؛ جدیدترین شیوه جنگاوری . استاد رشاد در دومین جلسه درس خارج فقه مهندسی ژنتیک گفت: جدیدترین سلاح جنگی، جنگ بر اساس علوم شناختی و با تکیه بر رسانه است. امروز از شیوه تصرف در ذهن انسان به دشمن ضربه می‌زنند. . . متن پیش رو گزارشی از دومین جلسه از درس خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک است که توسط استاد علی‌اکبر رشاد به صورت آنلاین، ساعت هفت صبح روزهای زوج، در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضای تهران ارائه می‌شود. ‌بسم الله الرحمن الرحیم. جلسه گذشته، درباره ضرورت پرداختن به مباحث «فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک»، پاره‌ای نکات را عرض کردیم. اکنون لازم است اجمالا به بیان «تعریف»، «موضوع»، «گستره»، «اهمیت» و «منطق مسأله‌شناسی» فقه مهندسی ژنتیک بپردازیم، لهذا باید چند نکته را به عنوان امور مقدماتی طرح کنیم. علت بیان این امور، در این نکته نهفته است که «تعریف»، «موضوع»، «گستره»، «اهمیت» و «منطق مساله‌شناسی» فقه مهندسی ژنتیک در گرو توضیح آنهاست؛ و البته موضوع‌شناسی نقش محوری را در این مباحث دارد؛ زیرا هر چهار مسأله «تعریف»، «گستره»، «اهمیت» و «منطق مساله‌شناسی» فقه مهندسی ژنتیک به نحوی به موضوع آن ارجاع می‌شود. لهذا قبل از بیان این سه جهت اول باید موضوع شناسی را طرح کنیم، موضوع شناسی اهمیت فوق العاده‌ای در فقه دارد. در واقع بیان این امور مقدماتی به ما کمک می‌کند تا موضوع این قسم از فقه را بشناسیم. چرا که موضوع، موضوع جدیدی است و قبل از آن که موضوع شناخته شود، ورود در بحث از حکم و بیان فروع دور از صواب است. چه آن که موضوع سهم بزرگی در تولید فروع فقهیه و صحت آرا فقهی دارد، و درستی نظرات فقهی در هر بخشی از فقه در گرو موضوع شناسی است. از این جهت عرض کردیم ناچاریم سه الی چهار امر تمهیدی و مقدماتی را پیش از ورود در بحث اصلی -که از مباحث مبنایی شروع خواهد شد و سپس وارد مسائل و فروع فقهی خواهیم شد، – مطرح کنیم. همین جا تاکید می‌کنیم که بحث “جنگ بیولوژیک” و الحرب البیولوجیه یکی از فروع مهم و محوری زیست فناوری و التکنولوجیه الحیویه است و احکام آن نیز ذیل این قسم فقه مورد بحث قرار خواهد گرفت. البته واضح است اگر موضوع دروس فقه الجهاد هم بود، مبحث جنگ بیولوژیک و تولید، نگهداشت، بیع و شراء و کاربرد سلاحهای بیولوژیک را باید در خلال آن طرح می‌کردیم. سه نکته‌ای که به مثابه نکات مقدماتی بحث خواهیم کرد عباتند از: نکته اول شناخت این دو ترکیب و دو عنوان است: عنوان «التکنولوجیا الحیویه» و ترکیب‌ها و واژگان کلیدی دیگری است که در فهم این قسم از فقه نقش اساسی دارند. و نیز شناخت ترکیب و عنوان “الحرب البیولوجیه” است. در کنار توضیح این دو عنوان، به ماهیت هر یک از اینها و به بیان عرصه‌هایی که این دو عنوان در آنها به کار می‌روند، به تعبیری قلمرو این دو عنوان و احیاناً انواع و اقسام آنها نیز می‌پردازیم. امر دومی که (به مثابه دومین نکته مقدماتی) توضیح خواهیم داد، اهمیت زیست فناوری و عرصه‌های آن است، و در ذیلِ بیان اهمیت اصل التکنولوژی الحیویه و زیست فناوری، به بیان اهمیت فقه زیست فناوری نیز خواهیم پرداخت. اهمیت منطق تولید مسأله و ساختاربندی در فقه و امر سومی که (به مثابه سومین نکته مقدماتی) توضیح خواهیم داد روش ما در دست یابی به فروع فقهی و ساماندهی مباحث این قسم از فقه است. این حوزه پیش از این مورد بحث نبوده تا کسانی از سلف، مسائل آن را بیان کرده باشند و ما هم ذیل بیان آن بزرگان اگر نظری داریم عرض کنیم. دلیل عمده و مهم اینکه مثلاً در دروس خارج، عروه سید یزدی (قدّه) را مبنا قرار می‌دهند این است که مرحوم سید، تقریباً در هر بابی فروع را استقرا و استقصاء کرده و اکنون مشخص است چه مسائلی در هر باب مطرح است و فقیه نظرخود را در خصوص آن مسائل طرح و ارائه می‌کند. یکی از علل اصلی اینکه فقهای ما بیشتر مایلند به شرح نگاری و تعلیقه زنی ذیل آثار سلف بپردازند تا متن نگاری جدید و مستقل، همین جهت است. کتابی مانند شرایع که شرح و تعلیقه فراوانی دارد، این است که مرحوم محقق حلی در شرایع به یک طراحی ساختار منسجم و استقصای فروع و مسائل فوق العاده ارزشمند دست زده که فقهای پس از خود را از صرف وقت در این زمینه‌ها بی نیاز کرده است. در نتیجه فقها سراغ فروعی که محقق مطرح کرده و رأی ایشان و آرا دیگری که ذیل رأی ایشان مطرح شده می‌روند و آنها را مورد بررسی قرار می‌دهند، سپس از میان آنها را یکی را انتخاب می‌کنند (رأی مختار) یا رأی جدیدی را ابداع می‌کنند (رأی مخترع و مقترح). اما در بابی که هنوز پیشینه معرفتی و علمی ندارد و کسی راجع به آن وارد بحث راجع به آن نشده، تبعا تولید فروع طبعاً کا ر بسیار دشواری است. ما باید ما یک منطقی را پیدا کنیم بیابیم و بر اساس آن، این منطق فروع آن را، آن باب را تولید کنیم. در این جهت، ما امر سوم را بحث خواهیم کرد تحت عنوان “الامر الثالث: منهجیه تنسیق بحوث فقه التکنولوجیه الحیویه و الحرب البیولوجیه” بحث خواهیم کرد. ما در واقع آن باید منهج و منطق تولید و صورت بندی مباحث فقه زیست فناوری و جنگ بیولوژیک را باید توضیح بدهیم که چگونه ما بنا ست به گستره مسائل قابل طرح و در ذیل این عنوان دست پیدا کنیم. این امور را به عنوان امور مقدماتی باید لاجرم و لامحاله بحث کنیم. بنابر این از فضلا و دوستانی که در این جلسه بحثی مجازی حضور مجازی دارند توصیه تقاضا می‌کنم یک مقداری حوصله بفرمایند که تا بتوانیم این مقدمات را عرض کنیم که و زمینه برای ورود در مباحث اصلی یعنی فروع فقهیه این عنوان فراهم شود. نکته اول: شناخت ماهیت زیست فناوری، ابعاد و اقسام آن اما نکته اول: “الامر الأول: التعرف علی العنوان و التراکیب المفتاحیه للمبحث”. تکنولوژی، تکنولوژی حیوی “التکنولوجیه الحیویه” در واقع عنوان شایع‌تری است که ما انتخاب کردیم برای بحث راجع به این مسئله مهم انتخاب کرده ایم. ولی این ترکیب، معادل‌ها و برابرنهاد‌‌های دیگری هم این ترکیب در زبان عربی و در زبان‌های دیگر دارد. در واقع، گاه از “التکنولوجیهژی الحیویه” به “الهندسه الوراثیه” و ” التقانه الحیویه” یا «التقَنیّه الحیویه» تعبیرمیکنند. واژه”تکنولوجی” را در زبان عربی تغییر دادند و “التقانه” یا التقَنیّه را ۱۸:۳۰ را ساخته اند.. یعنی لفظ انگلیسی تکنولوژی را، تعریب کرده اند و “التقنیه” یا التقانه تلفظ می‌کنند. گاه به ازهمین عنوان به “بیوتکنولوجی”. و گاه “بایوتکنولوجی” نیز تعبیر می‌شود. که البته این کلمه دوم به اصطلاح و لفظ فرانسوی نزدیک تر است. این کلمه یا به تکنولوژی یا بیو ۱۹ و گاهی گویی ترخیم می‌کنند ‌می‌گویند: “بیوتک” biotech درفارسی هم گاهی اهل فن گاهی از این واژه استفاده می‌کنند. در انگلیسی هم این تعبیر بیوتکنولوژی Biotechnology رایج هست است. و درفارسی هم فرهنگستان زبان و ادب فارسی برای این عنوان، واژه زیبای “زیست فناوری” را جعل کرده است. اینها واژه‌های معادل و مترادفی است که برای عنوان بحث ما یعنی “التکنولوجحیه الحیویه” شایع است و به کار می‌رود. تعریف سنتی زیست فناوری زیست فناوری (یا هما ن التکنولوجیه الحیویه) یک تعریف محدود، و می‌توانیم بگوییم سنتی و قدیمی دارد که در آن به یک قلمرو محدودی اشاره می‌کند. یعنی اون کاربرد قدیمی تر و مقدم تری که این واژه داشته یک دایره محدودی را شامل می‌شده است. چون زیست فناوری چنان که به اجمال اشاره کردیم، یک پیشینه تاریخی طولانی دارد. چون درحقیقت هرگونه مهندسی عناصر زیستی را با به زیست فناوری می‌توانیم تعبیر کنیم. لهذا بنابراین، صورتهای قدیمی‌تر زیست فناوری که به هزاران سال پیشتر بین بشر باز می‌گردد و صورتهای ساده و اولیه آن در بین بشر رایج بوده است. مثلاً بشر در تولید بعضی از مثلاً نوع غذاهایی چون پنیر یا ماست که تولید می‌کرده بشر مثل پنیر مثل ماست، اینها در حقیقت از نوعی زیست فناوری استفاده می‌کرده است. آن ماده‌ای که در مخمرهایی که در واقع برای مثلاً تهیه مثلاً خمیر نان، یا پنیر، یا ماست، ترشیجات و امثال اینها به کار می‌رفته، در حوزه تولید ترشی‌ها و تولید ترشیجات در حقیقت بشر از نوعی زیست فناوری ساده استفاده می‌کرده است. این عمل و فناوری در واقع یک پیشینه تاریخی چند هزار ساله دارد. این عمل و این در واقع فناوری ولی خب در عصر ما این فناوری در مراحل مختلف تحولات بسیاری را تجربه کرده است. در یک مرحله متاخر و ماقبل اخیر، عمدتاً زیست فناوری اطلاق می‌شده به آن فعالیت‌هایی که در آن از طریق دست‌کاری و ترکیب ژنها و عناصر زیستی، به تکثیر و تغییر موجودات زنده اقدام می‌شده اطلاق می‌شده است. موجودات زنده هم که داریم عرض می‌کنیم شامل هم انسان، هم حیوان هم و نبات می‌شود. یعنی حیات نباتی و قلمرو گسترده‌ای در حوزه زراعت، اصلاح، تعدیل و احیاناً ارتقا نباتات هم مشمول زیست فناوری است. درواقع، تکثیر درواقع فناورانه موجودات و کائنات زنده، احیاناً استنساخ احیاناً حیوان و نبات، برگرفتن یک سلول در یک فرایند علمی، آن را بار آوردن و از آن ساخت موجود مشابه از آن که را ساختن اصطلاحاً به آن استنساخ ‌می‌گویند استنساخ این را در زیست فناوری اراده می‌کردند. احیاناً بعضی از بیماری‌هایی را که با اعمال فرایند زیست فناوری بهبود می‌بخشیدند این را جزو عناصر زیست فناوری و “التکنولوجیه الحیویه” می‌دانستند و زیست فناوری عمدتاً به این نوع امور اطلاق می‌شده است. به این نوع امور، برای دفع، رفع و علاج امراضی که احیاناً در انسان، احیاناً یا در حیوان، و یا در نبات یا در محیط زیست پیدا می‌شد برای دفع و رفع این امراض آن فرایندی را که اعمال می‌کردند آن را زیست فناوری تعبیرمی کردند. به تعبیر عربی ان تغنیات “تقَنیّات شیفره الوراثیه” ۲۴:۱۳ همینی همان که بیشتر ما امروز در زبان رایج از آن به دی ان‌ای (DNA) تعبیر می‌کنیم و در عربی به آن ۲۴:۲۹ ” تقَنیّات شیفره الوراثیه ” تعبیر می‌کنند یا گاهی از آن به “الماده الوراثیه” یا “الرمز الجینی” یا کد ژنتیکی هر موجود زنده از جمله انسان تعبیر می‌شود. اینکه در شناسایی مثلاً فرض کنید افراد ‌می‌گویند که دی ان‌ای او را آزمایش کنیدو، بررسی کنید کنیم، یعنی کد ژنتیکی او را بشناسیم و رمز ژنی او را کشف کنیم و فرض کنید ببینیم که مثلاً این دستی که قطع شده مال این بدن است و این جسم مال فلان شخص است این هم بخشی از درواقع زیست فناوری و التکنولوجیه الحیویه در دوره متأخر قلمداد می‌شده است. در نتیجه تعریف را بر اساس این موضوعات ارائه می‌کردند. بر اساس این موضوعات ارائه می‌کردند ولی اما الان در زمان حاضر، چون قلمرو این حوزه معرفتی و علمی و عملی بسیار بسیار وسیع شده، دیگر به موضوعات خصوصاً، اشاره نمی‌شود به موضوعات محدود اشاره نمی‌شود؛ چرا که موضوعات محدود چون قلمرو عرصه‌های کاربرد زیست فناوری بسیار گسترده‌تر از آن شده است که بتوان عرصه‌های آن را بر اساس این مسائل، به تعبیری عرصه‌ها، آن را تعریف کرد. تعریف جدید زیست فناوری بنده با مراجعه به مقالاتی که اهل فن کما بیش در این زمینه اهل فن نوشته اند این تعریفی را تنظیم کرده ام. که عرض می‌کنم، عبارت آن را عرض می‌کردمکرده و توضیح می‌دهم خواهم داد: «کل التطبیقات التکنولوجیه التی تستخدم الکائنات الحیه او مشتقات‌ها لإنتاج و تعدیل فی مختلف مجالات الحیاه لأغراض صحیه و طبیّه او صیدلانیه و دوائیه او زراعیه ۲۶:۵۱ و غذائیه، او بیئیّه و أمنیّه، او عسکریّه و دفاعیّه، و ما شاکل» در واقع زیست فناوری عبارت است از «هر گونه عملیات و فرایندی که فرایند فناورانه‌ای که سعی می‌کند موجودات زنده و موجودات متعلق و مشتقِ به عناصر عناصر زنده، مشتقات عناصر زنده را برای تولید یا اصلاح و تعدیل و ارتقا در عرصه‌های مختلف حیات و در زمینه‌های مختلف انجام بشود دهد». در عرصه‌های مختلف حیات و در زمینه‌های مختلف که بعداً راجع به آن صحبت می‌کنیم. ماهیت و قلمرو زیست فناوری عرصه‌های مختلفی که زیست فناوری در آنجا به کار می‌رود و اون ان می‌شود بسترهای بحث‌های فقهی می‌شود (و ابواب فقه زیست فناوری را تشکیل می‌دهد). یعنی ما باید احکام آن عرصه‌ها و کاربرد زیست فناوری در این عرصه‌ها انها را مشخص کنیم و بیان کنیم در مختلف مجالات حیات با اهداف گوناگون، گاه با هدف بهداشتی و درمانی گاه با هدف تولید دارو، گاه با هدف اصلاح زراعت و گیاهان و درختان، گاهی با هدف اصلاح، و ارتقا یا تولید نوعی غذا یا با هدف اصلاح و حفاظت محیط زیست، یا با هدف امنیتی یا با اهداف نظامی و دفاعی این فرایند انجام شود. این درواقع، می‌شود تعریف جامع و وسیع زیست فناوری “کل التطبیقات التکنولوجیه التی تستخدم الکائنات الحیه او مشتقات‌ها لإانتاج و تعدیل فی مختلف مجالات الحیات لأغراض صحیه و طبیه، او صیدلانیه و دوائیه، او زراعیه ۲۸:۵۱ و غذائیه، او بیئیه و أمنیه، او عسکریه و دفاعیه و ما شاکل ” مجموعهه إاعمال و کاربست این فرایند، فرایند زیست فناورانه البته در همه عرصه‌ها و زمینه‌ها و در همه مراحل فرایند کاربرد، از جنس زیست شناسی است،. از جنس به اصطلاح مطالعه ژن و مواجهه با ژنها ولیکن به شیوه مهندسی است. ولیکن به شیوه مهندسی. لهذا این حوزه معرفتی و، این قلمرو، در واقع دو آبشخور دارد. یک آبشخوری زیست شناسانه و یک آبشخوری مهندسی. دارد به همین جهت است که دومین تعبیری که بعد از شایع‌ترین تعبیر (التکنولوجیه الحیویه) از این عنوان می‌شود بعد از شایع‌ترین تعبیر بعد از این تعبیر اول التکنولوجیه الحیویه تعبیر (الهندسه الوراثیه) در زبان عربی است. در عربی. در واقع کلمه هندسه، کلمه هَندسه ریشه فارسی دارد که همان ” (اندازه”) فارسی است که عرب‌ها آن را معرب کرده اند و از آن، واژه “هَندسه” را ساخته اند و از آن هم مشتقات دیگری چون کلمه “مهندس” را به وجود آوردند آورده است. و کلمه مهندس را از اون پیدید آوردند (اندازه) است ولی تهندس و هَندسه در واقع “هندسه پذیری” یا “هندسه دادن”، ایجاد هندسه در حوزه وراثت و عناصر زیستی هر موجود است. در نتیجه ترکیب “الهندسه الوراثیه” ترکیب به لحاظ شیوع، دومین ترکیبی است که در این زمینه به کار می‌رود. بعد هم سایر ترکیب‌هایی که به آنها اشاره شد. تقسیمات زیست فن آوری در مجموع این حوزه علمی به اقسامی تقسیم شده است. به اشکال مختلف می‌شود این حوزه معرفتی را تقسیم کرد، می‌شود به صورت کلی تا حدی این تقسیم را انجام داد که شایع است. ما بیشتر از اینکه فصول لازم را برای دسته بندی فروع فقهیه به دست آوریم و مشخص کنیم یک دسته بندی تفصیلی تری را عرض خواهیم کرد. تقسیم شایعی که بین اهل فن رایج هست را عرض کنم. مجموعاً زیست فناوری را و التکنولوجیه الحیویه را به چهار بخش کلی تقسیم کرده اند و به اعتبار هر یک از این حوزه‌ها و رنگ هر یک از آنها، اسم هر بخش و هر حوزه را را و هر حوزه را به رنگ آن حوزه نام گذاری کرده اند. مثلاً یک حوزه حوزه “التکنولوجیه الحیویه الحمراء”. است (الحمراء مؤنث الأحمر به معنی سرخ و قرمزرنگ) زیست فناوری اصطلاح سرخ. و قرمز این عنوان را به زیست فناوری‌هایی را که در حوزه طب صورت می‌بندد اطلاق می‌کنند. آنجایی که اطبا با مهندسی وراثی و ژنی سعی می‌کنند به معالجه امراض بپردازند پرداخته و یا داروهایی را تولید کنند. ببخشید اینترنت قطع شد از نو عرض کردیم. عرض کردیم که زیست فناوری را به اشکال مختلف می‌توان دسته بندی و طبقه بندی کرد ما خودمان بیشتر از اینکه فصول لازم را برای دسته بندی فروع فقیه به دست بیاوریم و مشخص بکنیم یک دسته بندی تفصیلی تری را عرض خواهیم کرد ولی تقسیم شایعی که بین اهل فن رایج هست را عرض کنم و آن این است که مجموعه مباحث زیست فناوری را به چهار گروه و چهار بخش تقسیم می‌کنند؛ بر اساس اینکه این فرایند زیست فناورانه اعمال زیست فناورانه در چه حوزه و قلمرویی به کار می‌رود و با توجه به خصوصیت در واقع آن قلمرو بر اساس رنگ‌ها عنوان گذاری شده اقسام زیست فناوری سرخ التکنولوجیه الحیویه الحمرا، یک قسمت است این را اطلاق می‌کنند به آن دسته فعالیت‌های زیست فناورانه‌ای که مربوط می‌شود به امور طبی، امور بهداشتی و درمانی و تولیدی دارو و درمان امراض. این به این اعتبار این است که در معالجات با خون، عنصر خون سرو کار بیشتری هست. ظاهراً به اعتبار این جهت عنوان این قسمت را عنوانش را گذاشته اند زیست فناوری سرخ / قرمز یا التکنولوجیه الحیویه الحمراء. گذاشته اند. قسم دوم تحت با عنوان “التکنولوجیا الحیویه الحمرا الخضراء” تعبیر می‌شود (الخضراء مؤنث الأخضز به معنی سبزرنگ). “زیست فناوری سبز” که مربوط می‌شود به حوزه زراعت و اصلاح نباتات و اشجار است. و در ذیل اون آن به مسائل مربوط به اصلاحات غذایی، و توسعه و تکثیر غذا پرداخته می‌شود. در واقع زیست فرایندهای طی شده در حوزه زارعت، و نباتات، و اشجار، و احیاناً سموم و احیاناً کودها و نیز تولید غذا. این قسمت را که امروز دامنه گسترده‌ای هم امروز دارد به زیست فناوری سبز تعبیر می‌کنند. التکنولوجیه الحیویه الحمرا این قسم دوم است. از قسم سوم را از آن به “التکنولوجیه الحیویه البیضاء” تعبیر می‌شود (البیضاء مؤنث الأبیض به معنی سپید رنگ). زیست فناوری سفید این عنوان زیست فناوری سفید را به اون حوزه‌ای اطلاق می‌کنند که به مسائل صنعتی اطلاق مربوط می‌شود، به آن دسته از فعالیت‌های زیست فناورانه‌ای که در قلمرو صنعت به کار می‌رود. فرض کنید در مسائل مربوط به مثلاً فرض کنید درمان پوست. در حوزه موادی که در آن‌ها تغییراتی‌ها ایجاد می‌شود ولی با کاربرد در واقع فرایند زیست فناورانه، و مهندسی ژن‌ها و عناصر زیستی. این هم قسم سوم. قسم چهارم تحت با عنوان “التکنولوجیه الحیویه الزرقاء” (الزرقاء مؤنث الأزرق به معنی نیلگون و رنگ آبی) در واقع اون زیست فناورییا در فارسی زیست فن اوری آبی، ظاهراً آبی تعبیر می‌شود رنگ آبی که مربوط تعبیر می‌شود به اون ان دسته فرایندهای زیست فناورانه‌ای که در خصوص دریاها انجام می‌شودهست، اون تکنولوژی‌ها و فنونی که برای بیولوژی دریایی و عملیات دریایی و موجودات دریایی اعمال می‌شود اختصاص دارد که این قسم هم قلمرو بسیار گسترده‌ای را تشکیل می‌دهد. این اجمالا اجمالی بود از تبیین عنوان “التکنولوجیه الحیویه” و اشاره به اقسام چهارگانه شایع آن. تعریف جنگ بیولوژیک در مورد عنوان “الحرب البیولوجیه” توضیحات بیشتری می‌توان داد. من اما ما اینجا اجمالا اشاره می‌کنم و می‌گذریم و زمانی که به مباحث خاص فقهی آن رسیدیم تبیین بیش‌تری ارائه خواهیم کرد. در واقع الحرب البیولوجیه (جنگ بیولوژیک) عبارت است از: «هرگونه دستکاری (ترکیب و ترتیبی) که در عناصر زیستی انجام می‌پذیرد و موجودات زنده‌ای تولید می‌شود و توسعه پیدا می‌کند و با هدف گیری به سوی دشمن، برای ضربه زدن به او مورد استفاده قرار می‌گیرد». از این حوزه به “الحرب البیولوجیه” یا مرادف‌‌های آن “یا الحرب الجرثومیه” یا “الحرب المیکروبیه” تعبیر می‌شود که در فارسی هم “جنگ بیولوژیک” یا “جنگ میکروبی” این واژه‌های به عنوان معادل ان به کار می‌رود. این در واقع می‌توان گفت که یکی از شیوه‌های پیشرفته و جدید-و بلکه حسب تلقی بسیاری، تنها شیوه و نحوه جنگی پیشرفته است که بشر به آن دست یافته است. این پیشرفته‌ترین شیوه جنگ آوری است و سلاح‌هایی که با طی فرآیندهای زیست فناورانه تولید می‌شود، امروز پیشرفته‌ترین سلاح‌ها قلمداد می‌شد. هر چند که این ظرفیت و این امکان دهشتناک و بشرسوز در اختیار دولتهای مدعی حقوق بشر و قدرتهای مستکبر و ضد بشری این عصر ماست ما است. فناوری‌ها و جنگ‌افزارهای پیشرفته معاصر به هر حال در روزگار ما فناوری نظامی و صنایع نظامی و دفاعی پیشرفت‌های بسیاری کرده است. از سلاح‌های موشکی، ” الصاروخیه”، در واقع آلات حربیه، صاروخیه یا هسته‌ای “النوویه”، یا سلاح‌های شیمیایی “الکیمیاویه”، یا سلاح‌های بیولوژیک و “البیولوجیه”؛ اینها در واقع سلاح‌های مدرن و پیشرفته‌ای است که متأسفانه به دست بشر افتاده و غالباً به دست کسانی و قدرت‌ها و نظام‌ها یی که رفتار ضد بشری در حیات بشر معاصر ایفا می‌کنند افتاده است. الان تصور عمومی این است که پیشرفته‌ترین سلاح‌ها، سلاح‌های بیولوژیک است که البته تاکنون تعبیر درست و تلقی صحیحی بوده، اما جدیداً وضع طور دیگری شده است. «جنگ شناختی»؛ جدیدترین شیوه جنگ‌آوری ولی اخیراً بشرِ، رفته سراغ سلاح جدیدتری که الان به مثابه آخرین و واپسین و جدیدترین سلاح و کاربرد آن به عنوان پیشرفته‌ترین شیوه جنگ آوری و جنگ قلمداد می‌شود. آن هم جنگ بر اساس علوم شناختی و با تکیه بر رسانه است. امروز از شیوه تصرف در ذهن انسان و تصورات او، انسان را مدیریت می‌کنند و دشمن را مدیریت می‌کنند و به دشمن و ضربه می‌زنند. الان این قضیه اشاعه کرونا و بیماری کووید ۱۹ حسب نظر بعضی کارشناسان و به استناد پاره‌ای قرائن -که کم هم نیستند- لااقل به عنوان یکی از قرائت‌هایی که در تحلیل واقعیات این پدیده مطرح است، از نوع جنگ بیولوژیک تلقی شده. است. در لااقل به عنوان یکی از قرائت‌هایی که از تحلیل واقعیات این پدیده مطرح هست در واقع این است و در عین حال یکی از مسائلی هم که جدیداً پیش آمده و امروز آن را بشر ستمگر و قدرتهای غالب، کانون‌های جهانی قدرت و ثروت، به کار می‌برند و مورد توجه قرار می‌گیرد جنگ مبتنی بر تصرف بر در ذهن و تصورات حریف و خصم است که بر اساس علوم شناختی به وجود می‌آید و برای همین این قضیه باز به عنوان دست کم یک قرائت از حادثه سقوط هواپیمای اوکراینی، می‌توان آن را مثال زد (تصرف در وهم اپراتور که هواپیما را موشک کروز تصور کند) که یک تحلیل هم بر اساس قرائنی که این تحلیل را تأیید می‌کند این را نوعی جنگ بر اساس علوم شناختی توسط آمریکایی‌ها علیه ایران براساس علوم شناختی می‌توان تفسیر کرد و در نتیجه می‌توان گفت که هر چند تا کنون که جنگ بیولوژیک که یک پیشرفته‌ترین شیوه جنگ آوری و نظامی گری پیشرفته و پیشرفته‌ترین شیوه‌ها قلمداد می‌شد اما یک شیوه جدیدتری اکنون در شرف هم در حال بروز و ظهور است تحت عنوان «جنگ شناختی» یعنی جنگ آوری بر اساس داده‌های علوم شناختی. پس بنابراین عنوان جنگ بیولوژیک، الحرب البیولوجیه هم، یا به تعابیر دیگریا الحرب الجرثومیه، عبارت است از: «جنگی که بر اساس استفاده از میکروب‌ها و مولکول‌های دستکاری شده و سلاحهای حاصل از ترکیب و ترتیب جابجایی عناصر زیستی، صورت می‌بندد». اهمیت و گستره زیست فناوری و فقه آن بحث دیگری که به اجمال الآن مطرح کنیم و در جلسه بعد تفصیل آن را بیان خواهیم کرد «اهمیت و گستره زیست فناوری و فقه آن» است. چون مطلب «عرصه‌‌ها و ساحات زیست فناوری» از سویی ساختاربندی فروع فقهی را که بناست مورد بحث قرار دهیم تشکیل خواهد داد، و از دیگر سو اهمیت آن را آشکار خواهد ساخت، باید آن را به تفصیل بیان کنیم. چرا که این مبحث که عرض می‌کنیم یعنی “مجالات التکنولوجیه الحیویه” زیست فناوری در و میدان‌های راهبردی کاربست زیست فناوری و نیز مسائل و مطالبی که راجع به بخش‌های مختلف آن به صورت مثبت و منفی، مخالفین و موافقین مطرح کرده اند، اهمیت اصل زیست فناوری و هم اهمیت فقه زیست فناوری (فقه التکنولوجیا الحیویه) را اهمیت آن را نشان می‌هد، زیرا زیست فناوری موضوع فقه زیست فناوری است، وقتی موضوع پراهمیت باشد حکم هم پراهمیت خواهد شد، همان طوری که در علومی که مثلاً مثل چون حکمت و الاهیات که موضوع آن أشرف موضوعات است، ‌می‌گویند آن علم آن هم که بیان کننده احکام آن علوم موضوع است، اشرف آن علوم است. وقتی موضوعی از اهمیت خاص برخوردار است یا اهم موضوعات است، آنچه که عهده دار بیان احکام آن موضوع هست است آن هم اهمیت خاصی پیدا می‌کند. در واقع کسب اهیمت می‌کند از موضوع خودش. لهذا وقتی اهمیت التکنولوجیا الحیویه و زیست فناوری را و شاخه‌ها و عرصه‌های آن را توضیح دهیم، هم اهمیت پرداختن به فقه زیست فناوری و هم عرصه‌ها، و شاخه‌ها و ابواب ذیل این بخش از فقه مشخص می‌شود. از این جهت من اشاره نمی‌کنم ولی چون اهمیت بیشتری دارد فقط فهرست آن را می‌گوئیم چون وقت ما رو به اتمام است، جلسه بعد گرچه نمی‌خواهیم به تفصیل وارد شویم لا محال و ناچار باید آن‌ها را ارائه کنیم تا عرصه بحث و میدان بحث، بستر مباحثی که طرح خواهیم کرد مشخص شود.، اهمیت زیست فناوری زیست فناوری و التکنولوجیه الحیویه از ابعاد مختلف و در عرصه گوناگون از اهمیت فوق العاده برخوردار است. به لحاظ علمی مباحث علمی فراوانی را ایجاد کرده و تولید کره کرده، لهذا این حوزه علمی و عملی در دانش و دانش‌پژوهی از اهمیت خاصی برخوردار است. اجازه دهید من تنها فهرستی اجازه بدهید عرض بکنم. تبیین و توضیح را چون وقت سپری شده تبیین و توضیح را آخرسر در واقع و نسبت فقه را به این موضوعات بیانش را به جلسه بعد موکول کنیم. من تا اینجا شانزده، هفده حوزه را که درواقع درگیر با مسئله زیست فناوری است فهرست کرده ام که به نحوی یک تقسیم جدیدی است. ما می‌خواهیم در کنار آن تقسیم مشهوری که توضیح دادیم به چهار بخش، زیست فناوری را به چهار قسم تقسیم کردیم، ما براساس این موضوعات فکر می‌کنیم اگر تفصیل پیدا کند حوزه‌ها و اقسام و زیست فناوری به این ده، هفده قسم و حوزه تقسیم می‌شود. حوزه‌ها و قلمروهای مسائل زیست فناوری حوزه علم؛ نفس دانش زیست فناوری احکامی دارد. حوزه‌های معرفتی و عقیدتی. چرا که ادعا می‌شود زیست فناوری در عقاید تأثیر دارد و می‌توان با مهندسی ژنتیک در بر عقاید افراد تأثیر گذاشت. در حوزه کلام، توضیح نمی‌دهم در حوزه اخلاق، در حوزه قضا، در حوزه مسائل اجتماعی، در حوزه مسائل بهداشتی و درمانی، در حوزه مسائل زراعی، در حوزه تولید دارو دارویی در حوزه، تولید غذا، در قلمرو محیط زیست، در قلمرو صنعت، در قلمرو اقتصاد، در حوزه امنیت، در قلمرو نظامیگری و آخرسر هم در زمینه فقه معطوف به این قلمروهاست. این شانزده شانزده محور و موضوع و ساحت و حوزه با مسئله زیست فناوری درگیر است. اما کیفیت درگیرشدن این حوزه‌ها و این ساحات و عرصه‌ها با مباحث فقهی نیاز به توضیح دارد که براساس آن بتوانیم ابواب فقهی را که ذیل فقه مهندسی ژنتیک قابل طرح و بحث هست است را مشخص کنیم. ان شاءالله ما در جلسه بعد، این بخش را به تفصیل بازگو خواهیم کرد و پس از آن امر سوم را که عرض کردیم یعنی منهج تولید فروع، فروعِ ذیل همین ساحات، همین بخش‌ها، تولید فروع فقهیه‌ای که از ما پاسخ فقهی می‌طلبد بیان می‌کنیم منهج و منطق تولید و تنسیق فروع فقهی مربوط به این عرصه‌های پانزده، شانزده گانه‌ای که عرض شد. آن را به جلسه بعد موکول می‌کنیم و ان شاءالله جلسه بعد که چهارشنبه صبح خواهد بود بتوانیم این دو بخش را به پایان ببریم و از هفته آینده مختصری به مبانی نظری و قواعد اصولیه و قواعد فقهیه مرتبط به این قلمرو بحثی و فقهی خواهیم پرداخت و بعد از آن وارد فروع فقهیه خواهیم شد. ان‌شاءالله. و صل الله علی محمد و آله الطیبین الطاهرین. . . . ______________________________________________________________________________________________ منبع : شبکه اجتهاد

روش‌شناسی تفریع فروع فقه زیست ‌فناوری و تفصیل مسائل آن

بسم الله الرحمن الرحیم آیت‌الله رشاد مطرح کرد: روش‌شناسی تفریع فروع فقه زیست ‌فناوری و تفصیل مسائل آن . آنچه پیش روی خوانندگان قرار دارد، مشروح جلسه پنجم درس خارج فقه آیت الله رشاد تحت عنوان «فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک» است که به صورت مجازی برگزار می شود. . .  آنچه پیش روی خوانندگان قرار دارد، سلسله مباحثی است برگرفته از دروس خارج فقه آیت الله رشاد که تحت عنوان «فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک» (فقه التکنولوجیا الحیویه و الحرب البیولوجیه)، هفت صبح روزهای زوج، در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضای تهران ارائه می‌شود. این دروس به صورت برخط (آنلاین) از طریق شبکه ایشیا (مدرسه فقاهت) قابل دریافت است. طبق چارچوب ساختاری‌ای که برای فقه زیست‌فناوری پیشنهاد کرده بودیم، در جلسه امروز بنا داریم راجع به منطق تفریع فروع و تولید و تفصیل مسائل فقه زیست‌فناوری (منهجیه تفریع فروع فقه التکنولوجیا الحیویه و تفصیل مسائل‌ها) بحث کنیم. هم مساله تفریع فروع کار دقیق و دشواری است. هم دسته‌بندی و طبقه‌بندی فروع تولید شده و تبدیل انباشت مسائل، به یک سامانۀ معرفتی منطقی و منسجم کار سخت و سنگینی است. از خصوصیات بعضی از آثار فقهی باز مانده از سلف صالح (رضوان الله تعالی علیهم اجمعین)، این حیث است. بعضی بزرگان ما با برخورداری از ذهن فعال و جوال ذیل ابواب فقهی، بطور شگرفیفروع و فروض فراوانی را طرح کرده، آنها را مورد بحث قرار دهند و راجع به هریک بحیث حکمی نظر دهند. مثلاً ازجمله امتیازات و خصوصیات "عروه الوثقی"ی سید یزدی (رضوان الله تعالی علیه) کثرت و تنوع فروعی است که ایشان ذیل هر یک از ابواب مطرح کرده است. فوق‌العادگیِ ساختاری یا جامعیت ابوابی، امتیاز این کتاب نیست، بلکه کثرت فروع در ابوابی که آن بزرگوار در آنها وارد بحث شده، امتیاز این اثر است. و الا، عروه الوثقی، کتاب جامع فقهی نیست. عروه الوثقی از پنجاه و دو یا هفتاد و دو باب کما بیش شایع و رایج در تبویب فقه، مجموعاً شامل هفده باب است. پس جامع نیست. هنر مرحوم سید، در این بوده که فروع فقهیه ذیل هر باب را خوب استقراء و به طور نسبی استقصاء فرموده است. بنابراین، فقهای ما در طول افزون بر یک قرنی که از تألیف عروه الوثقی سپری شده، غالباً آرائشان را براساس فروع عروه، و به صورت تعلیقه و شرح بر آن ارائه می‌کنند یا احیاناً در مقام تدریس خارج فقه نیز، حول محور مسائل و ذیل عروه الوثقی بحث می‌کنند. جهت این علاقه و اهتمام به محور قرار دادن و مبنا انگاشتن عروه الوثقی، کثرت فروع و ترتیب شایسته مسائل فرعی در این اثر ارزشمند است. کما اینکه به لحاظ ساختاربندی و تبویب ابواب، فو صورت بندی فقه شرایع محقق حلی» (رضوان الله علیه) در عصر خودش، بلکه تا قرن‌های متمادی، از فوق‌العادگی برخودار بوده است. لهذانوع فقهای بزرگوار ما پس از محقق، در آثار تألیفی خود از آن بزرگوار تبعیت می‌کردند. زیرا می‌دیدند اگر بناست ابواب فقه را با یک سیر و ساختار منطقی و منسجم طرح و تعقیب کنند، شرایع در حد مطلوب –بلکه در حد اعلی- این ساختار را دارد. بنابراین، غالباً مایل بودند آثار تألیفیِ تفصیلی خود را بر مبنای ساختار شرایع انجام دهند. بعد از شرایعِ محقق حلی، غالب کتب فقهی ما، حتی تفصیلات که هر یک به ده‌ها جلد هم بالغ می‌شود تحت تأثیر تبویب شرایع است. لهذا مسئله تفریع فروع، تفصیل مسائل و تبویب فروع تفریع شده و مسائل تولید شده در قالب یک سامانه منسجم و منطقی در بخش جدید فقهی که فاقد پیشینه بوده و اثری درباره آن وجود ندارد که تفریع و فروع پرداخته باشد و آنها را ساختاربندی کرده باشد، بسیار بسیار دشوار و حوصله‌سوز است. لهذا به ناچار، باید اول به ارائه منطق مناسب برای حل این دو مسئله بپردازیم، سپس به تفریع و تفصیل و تبویب آن اهتمام کنیم. به این جهت، در این جلسه بناست منطق و منهج تفریع فروع و تبویب و تفصیل مسائل این بخش فقهی یعنی «فقه مهندسی ژنتیک» بپردازیم. ملاحظات هفت گانه در تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه مهندسی ژنتیک به نظر می‌رسد: جهت تنظیم منطقی مناسب برای تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه مهندسی ژنتیک، باید بر اساس ملاحظات هفت گانه‌ای که عرض می‌کنیم عمل کرد. این منطق به عنوان رکن رکین در تبویب و ساختاربندی (دسته‌بندی عرضی / افقی و نیز طبقه‌بندی طولی / عمودی) فقه زیست‌فناوری نیز نقش آفرینی می‌کند. مباحث قابل طرح ذیل عنوان فقه مهندسی ژنتیک باید بر اساس این ملاحظات هفت گانه صورت ببندد. عرصه‌های پانزده گانۀ معرفت و معیشت بشر و مهندسی ژنتیک اولین ملاحظه همان ملاحظه عرصه‌ها و ساحاتی است که در قلمرو معرفت و معیشت بشر معاصر از مهندسی ژنتیک متأثراست. اجمالاً پانزده عرصه را جلسه قبلی و ما قبل آن مطرح کردیم. «المجالات العلیمه» یا عرصه‌های علم و دانش، یعنی مهندسی ژنتیک و تأثیراتش بر عرصه‌های علم و دانش علی‌الاطلاق، «المجالات المعرفیه»، عرصه‌های معرفتی و شناختی، «المجالات العَقَدیه و الکلامیه»، عرصه‌های عقیدتی و الهیاتی، «المجالات الاخلاقیه» عرصه‌های اخلاق و ارزش‌های متعالی، «المجالات القضائیه و الجزائیه»، عرصه‌های قضائی و جزایی، «المجالات الاجتماعیه و الثَّقافیه»، عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی، «المجالات الصحیه و الطبیه»، عرصه‌های بهداشتی و درمانی، «المجالات الصیدلانیه و الدوائیه»، عرصه‌های داروسازی و تولید مواد بهداشتی و زیبایی، «المجالات الزراعیه»، عرصه‌های کشاورزی، «المجالات الغذائیه»، عرصه‌های تولید مواد غذایی و ذیل آن مسائل تراریخته‌ها، «المجالات البیئیه» عرصه‌های مربوط به محیط زیست، «المجالات الصناعیه»، عرصه‌های گوناگون صنعتی و صنایعی که ذیل مهندسی ژنتیک پدید آمده و در حال توسعه است، «المجالات الاقتصادیه و التجاریه»، عرصه‌های گوناگون اقتصاد و تجارت که مهندسی ژنتیک بر آن تأثیر چشمگیر نهاده و همچنان در حال بسط و توسعه است، «المجالات الامنیه»، ساحات و عرصه‌های امنیت، مهندسی ژنتیک با مسائل امنیتی بشر و کشورها و دولت‌ها امروزه پیوند خورده و تأثیرات فوق‌العاده‌ای بر آن دارد، «المجالات العسکریه و العدائیه»، عرصه‌های تولید سلاح‌ها و جنگ‌آوری بیولوژیک، جنگ‌هایی که با بهره گیری از إعمال فرآیندهای زیست فناورانه می‌تواند اتفاق بیفتد. این پانزده مجال و محور، مجالات و عرصه‌هایی است که مهندسی بیولوژیک و زیست‌فناوری با آنها درگیر است. این ملاحظه و جهتی که عرض شد، می‌تواند بستر اصلی تنظیم و تبویب فقه مهندسی بیولوژیک قرار گیرد. به این معنا که ابواب اصلی فقه مهندسی ژنتیک را مبتنی بر این پانزده محور کنیم. اینها بستر و ابواب اصلی فقه مهندسی ژنتیک بشوند. سپس، ذیل هر یک از این ابواب و مجالات و ساحات، با لحاظ شاخص‌ها و جهاتی که برخواهیم شمرد به بسط مسائل، فروع، فروض بپردازیم. فرض بفرمائید ذیل «مجالات زراعیه» می‌توانیم فروع، شقوق و غصونی را شاخه‌هایی را فرض کنیم که آن باب ر ا بسط دهند. به ترتیب عرض خواهیم کرد، بسط و تفصیل هر بابی که انباشتی از فروع را ایجاد کند، می‌تواند به ملاحظه جهات مختلفی صورت ببندد. پس از جهت اول یا اولی برای تفریع فروع و تبویب مباحث فقه مهندسی ژنتیک، که عبارت بود از توجه به حضور و تأثیر مهندسی ژنتیک در عرصه‌ها و ساحات مختلف، ملاحظه و جهت دومی‌که باید ملحوظ داشته شود و تأثیر آن را به عنوان یک ملاک و مبنا برای تفریع فروع لحاظ کنیم، شاخه‌های هر یک از این عرصه‌ها و ساحات است. هر یک از این عرصه‌ها، شاخه و شعبه و به اصطلاح اقسامی‌دارد. می‌توانیم آن اقسام را لحاظ کنیم. فرض بفرمائید در عرصه اول، یعنی علم و دانش، اینکه علم و دانش تحت تأثیر مهندسی ژنتیک به چه شاخه‌ها و رشته‌هایی می‌تواند تقسیم شود. ذیل این این باب، انواع شاخه‌ها و رشته‌های علمی و دانشی مرتبط که استعداد آن را دارد تا پاره‌ای سوالات فقهیه درباره آن مطرح شود و فروع فقهیه تولید شود و نیاز به بحث اجتهادی و فقهی داشته باشد را می‌توان فهرست کرد. در نتیجه عنوانِ باب، حسب فروع، شاخه‌ها و رشته‌های آن، می‌تواند به ابواب و بخشهای خردتری تقسیم شود. فرض بفرمائید باید ببینیم علم و دانش که اولین عرصه بود، به حوزه انسان، حیوان، نبات یا عناصری که حی به حساب نمی‌آیند مربوط می‌شود. عناصری که در واقع جنبده و زنده نیستند. اما به نحوی ذیل عناصر هستند. از اجزا عناصر زنده هستند و مثلاً می‌تواند با یک جهش تبدیل به موجود زنده شوند. مثل کرونا ویروس که یک موجود فوق‌العاده ریز غیر زنده است. پروتئینی است که با چربی به اصطلاح پوشش داده شده است. اما وقتی همین عنصر ریزِ غیر زنده، در محیط خاصی مثل ریه قرار می‌گیرد، جهش پیدا کرده، خاصیت زیستی پیدا می‌کند. خودش را فعال می‌کند و احیاناً آثاری بر حیات انسان بر جای می‌گذارد. انسان، حیوان، نبات یا ما دون به اصطلاح موجودات زنده «الکائنات الحیه». می‌توانیم ذیل هر یک از این ابواب، فروعی را بر اساس اینکه این باب، معطوف به مسائل انسان، حیوان، نبات یا ما دون به اصطلاح موجودات زنده باشد لحاظ کنیم. و به این ترتیب بتوانیم این باب را به اجزا و بخش‌های خردتر تقسیم کنیم. این هم ملاک دوم که در واقع هر باب یا هر یک از عنوان‌های مربوط به عرصه‌های پانزده گانه را خرد کنیم و برایش اجزا و بخش‌هایی فرض کنیم. سپس آن بخش‌ها، اجزا و به اصطلاح شاخه‌ها را به مثابه یک محور فرعی، در لایه و سطح دوم فرض کنیم و ذیل آن سوالات فقهی مطرح کرده، پاسخ مطالبه نمائیم. ما در واقع عرصه و ذیل آن، فروع و شاخه‌هایی را که آن عرصه می‌تواند داشته باشد عرض کردیم. این دو ملاحظه‌ای که عرض شد بر اساس موضوع بود. ملاحظه سوم، بر اساس فعلِ صادر است. مکلف چه کاری بر متعلق مهندسی ژنتیک انجام می‌دهد؟ چه فعلی از مکلف صادر می‌شود؟ به هر حال، مکلف در حوزه علم و دانش و ذیل آن، مثلاً علم و دانش مرتبط با انسان، حیوان، نبات یا ما دون حیوان چه کاری انجام می‌دهد؟ می‌شود احتمالات گوناگونی را مطرح کرد که معطوف به آن فرع از آن عرصه از انسان می‌تواند صادر شود. گاهی این فعلِ صادر، به صورت عرضی است. به صورت گزینه‌های هم عرض و موازی قابل فرض است. مثال ساده ای می‌زنم. فرض کنید می‌گوئیم تصرف در درخت با استفاده از مهندسی ژنتیک و اعمال فرآیندهای زیست فناورانه می‌تواند در ساده‌ترین وجه، برای تکثیر یک نوع از گیاه یا درخت به چند شکل صورت بپذیرد. مثلاً بشر در وهله اولی در دوره‌های حیات بدوی خود، می‌دید فلان درخت در فلان منطقه از زمین رویید. آرام آرام پی برد، علت رویش این درخت جدید، این بوده که مثلاً هسته‌ای از ان نوع درخت روی زمین قرار گرفته، شرایطی برایش به وجود آمده، مثلاً خاک رویش ریخته شده دما دیده، رطوبت به او رسیده و سبز شده است. سپس پی برد می‌توان هسته این درخت را در نقاط و شرایط مناسب و مساعد قرار داد و درخت جدیدی رویاند. این یک شیوه تکثیر درخت است. بعدها احیاناً متوجه شد می‌شود از یک گزینه دیگر برای تکثیر درخت استفاده کرد. می‌توان از گزینه قلمه زدن استفاده کرد و رفت این را تجربه کرد. این دو جور فعل است که از زارع صادر می‌شود. باید ملاحظه شود حکم این دو نوع فعالیت کشاورز برای تکثیر این نوع ازدرخت تفاوت می‌کند؟ بسا در مواردی بتوان گفت یک گزینه مجاز، و گزینه دیگر مجاز نیست. این مسئله ممکن است در خصوص مثال‌هایی که مربوط به انسان و حیوان است مصداق بیشتری پیدا کند. می‌خواهم عرض کنم یکی از ملاحظاتی که باید در نظر داشت مسئلۀ فعلی است که از انسان به عنوان "عامل" در فرآیند زیست‌فناوری و مهندسی ژنتیک صادر می‌شود. یکبار این فعل به لحاظ گزینه‌های موازی و هم عرض قابل فرض است که چند گونه فعل از انسان صادر می‌شود، ولی همه در یک رتبه و سطح هستند و هم عرض قلمداد می‌شود. ملاحظه چهارم هم از حیث فعل صادر از عامل مهندسی ژنتیک است. ولی طبقه‌بندی فعل صادر، از حیث طولی می‌تواند مورد نظر باشد. اینکه در فرض قبلی می‌گفتیم فعل صادر می‌تواند براساس گزینه‌های مختلفی صورت ببندد، که هم عرض هستند. الان در ملاحظۀ چهارم، می‌خواهیم بگوییم ما به حیث طولی توجه کنیم. اینکه فعلی که از انسان صادر می‌شود، به لحاظ طولی در چه رتبه‌ای قرار دارد. چون ممکن است فعل زیست فناورانه و مهندسی ژنتیک، در یک مجال و عرصه‌ای، در یک صورت بسیار ساده و اولیه، صادر شود و یک حکم داشته باشد. بعد پیچیده و پیشرفته‌تر بشود و حکم دیگری داشته باشد. به همین منوال رفته رفته پیچیده‌تر شود. حتی ممکن است هر چه پیچیده‌تر شدن، بتواند در حکم فروض پیچیده تأثیر داشته باشد. مثلاً ما وقتی از صورت‌های ساده زیست‌فناوری و مهندسی بیولوژیک در گیاه استفاده می‌کنیم، ممکن است بگوییم اشکالی ندارد. اینکه قلمه بزنیم چه عیبی دارد؟ یک نوعی از یک درخت که دو گونه دارد، جنس خوب از یک درخت را در جایی قلمه بزنیم یا احیاناً جوانۀ یک درخت دیگری را روی شاخه آن درخت پیوند بزنیم. این صورت‌های اولیه هیچ ایرادی ندارد. مثلاً در حیوان، نطفه یا اسپرم قسم خاصی از نوع حیوانی تلقیح کنیم. بگوییم تلقیح حیوان هیچ اشکالی ندارد. یا بر اساس تناکح دو نوع حیوان، مثلاً فرض کنید اسب و الاغ، ما نوع دیگری از حیوان را تولید کنیم و قاطر به وجود بیاید. ممکن است بگوییم در این حدود هیچ اشکالی ندارد و مباح و مجاز است. اما پیشتر که برویم، ممکن است بعضی از تصرفات و تطبیقات به اصطلاح وراثی و بیولوژیک انجام شود که گفته شود مجاز نیست. به اصطلاح فرض‌های پیشرفته‌تر و احیاناً وسیع‌تری به میان بیاید. مثلاً گفته شود روی سلول‌های بنیادین نباید کار کنیم. نباید از رهگذر باز پروری و فرا آوری سلول‌های بنیادین و استنساخ و مشابه‌سازی، حیوانی را بدون پدر و مادر به وجود بیاوریم. ممکن است کسی بگوید صورت سادۀ استفاده از تناکح دو حیوان و متولد کردن نوع سوم اشکالی ندارد. اما اینکه بخواهیم در قالب استنساخ حیوانی را به عرصه وجود بیاوریم، این ممکن است اشکال داشته باشد. من این را به عنوان احتمال دارم عرض می‌کنم و الان در مقام رأی دادن نیستم. می‌خواهم بگویم در حوزه مهندسی ژنتیک به چه نحوی می‌توانیم فروع فقهی مختلف را تولید کنیم. یکی از جهاتی که باید در نظر گرفت و اعمال کرد، ملاحظۀ سطح تصرف و دخالتی است که در فرآیند زیستی انجام می‌دهیم. چه مقدار تصرف کنیم؟ تا کجا می‌توانیم تصرف کنیم؟ ممکن است کسی بگوید این جهات در حکم تأثیر دارد. اینکه مثلاً کسی با تناکح دو حیوان، حیوان سومی‌به وجود بیاورد اشکالی ندارد. اما با فرآوری سلول‌های بنیادی اشکال دارد. حتی مثلاً ممکن است گفته شود فرآوری سلول بنیادین حیوانی، اشکال ندارد و از آن منع نکنیم. اما فراوری سلول بنیادین انسانی ممنوع باشد. این جهات می‌تواند در حکم کار مهندسی ژنتیک و زیست شناس تأثیر بگذارد. ملاحظه پنجمی‌که بر اساس آن می‌توان فروعی تولید کرد، اقسام مصنوعات، فرآورده‌ها و محصولاتی است که بر اثر اعمال فرآیندهای زیست‌فناورانه و تطبیقات و تعدیلات، در چارچوب تکنولوژی حیویه بدست می‌آید. خب اینکه شما با استفاده علم الاحیا و با استخدام مهندسی ژنتیک یا «التکنولوجیه الحیویه» فرآیندی را اعمال می‌کنید و محصولی به دست می‌آورید، باز ممکن است با طی یک فرآیند، یک محصول دیگری حاصل شود. ممکن است محصولاتی که بدست می‌آیند و نوع محصول، در حکم اقدام و استخدام و طول فرآیند تأثیر بگذارد. مثلاً یک بار با طی فرآیندی، ابزارهای جنگی مهلک و بار دیگر، ابزارهای مورد نیاز عادی بشر را تولید می‌کنید. نمی‌شود گفت این دو گونه محصول و فرآورده، که امروزه به وجود آمده، در دسترس ما قرار گرفته و حاصل طی فرآیند زیست‌فناورانه است، حکم واحدی دارند. قهراً این‌ها می‌توانند متفاوت باشند. این احیاناً جهت فائده مندی و زیان‌وری محصول و فرآوره بود، که البته خود این هم یک ملاک و ملاحظه است که در عداد این ملاحظات به همین اشاره خواهیم کرد. گاهی این جهت که یک فرآیند تولید می‌شود و موجود ناقص الخلقه‌ای به وجود می‌آید و لطمه با آن موجود می‌زند. اما فرآیند دیگری طی می‌شود که چنین اثری ندارد. یا فرآیندی طی می‌شود که انبوهی از موجودات زنده را تولید می‌کند و خودِ این برای انسان، حیات حیوانات یا نباتات عوارضی دارد. یا نمی‌توانیم آن را مدیریت کنیم. خب این یک حکمی‌دارد. اما مثلاً وقتی فرآیندی طی می‌شود، به‌اندازه فرآورده محصول بدست می‌دهد و هیچ عوارضی از این جهت به لحاظ کمیت فرآورده‌ها بر ان مترتب نیست. ممکن است حکم این دو مسئله با هم متفاوت باشد. مسئله‌ای که مع الاسف اخیراً در فضای مجازی مطرح و دست به دست شد. طبقاتی از جامعه به آن اعتراض کردند. عواطف را به حق جریحه‌دار کرد و به مثابه یک فاجعه قلمداد شد، اینکه تصاویر دردناکی از صحنه معدوم کردن انبوهی از جوجه‌هایی ماشینی یک روزه پخش شد و کارگران و عواملی، آنها را بی رحمانه معدوم می‌کردند، خب آیا این قابل مطالعه نیست؟ فاجعه‌ای -من با توجه دارم تعبیر فاجعه می‌کنم- پیش چشم میلیون‌ها نفر قرار گرفت و دیدیم بر اثر یک رفتار غلط، با بی‌رحمی تمام، انبوهی از موجودات زنده دارد معدوم می‌شود. خب توجیهی هم با این مطرح شد که از جنس عذر بدتر از گناه بود. این رفتار اگر ادعا نکنیم از لحاظ فقهی و شرعی معصیت هست، مسلماً از لحاظ عاطفی و اخلاقی معصیت بود. خب از آن طرف توجیه شد که این روالی عادی است. ما مازاد جوجه‌هایی که تولید می‌کنیم را به همین راحتی و با همین بی رحمی نابود می‌کنیم. این کار روزمره ماست. این اصلاً توجیه درستی نبود و مشکل را حل نکرد. عذری بود بدتر از خود گناه. حالا گرچه این نکته‌ای که عرض می‌کنم خارج از درس و موضوع بحث ماست، ولی آیا نمی‌شد و نمی‌شود با یک برنامه‌ریزی ساده و فراهم کردن امکانات حداقلی، این جوجه‌ها را روزانه در روستاها، در خانه‌ها رایگان یا با قیمتی بسیار نازلی توزیع کرد و در اختیار مردم گذاشت؟ به این ترتیب این‌ها در منازل در مزارع بروند و به شیوه بسیار ساده‌ای پرورش پیدا کنند. در این صورت، جان موجودات زنده‌ای را حفظ کرده‌ایم و تخلف اخلاقی و احیاناً فقهی نکرده‌ایم. چون ما روایاتی داریم که کسی حق ندارد از موجودات زنده به غیر حق و نا به جا سلب حیات کند. و این موجودات زنده در قیامت به ساحت الهی از چنین افرادی شکایت و شکوه می‌کنند. احیاناً با توزیع این حیوانات، موادی تولید می‌شود مردم مصرف می‌کنند. بسا کسانی از مازاد تولید این کارخانه‌ها مشاغلی ایجاد کنند، شغل‌های بسیاری به وجود بیاید و افراد بیکار بسیار زیادی مشغول شوند. به هر حال این موضوع می‌تواند و باید مدیریت شود. غرض این بود که مثال بزنیم و بگوییم گاهی حتی اینکه ما به صورت انبوه، با اعمال فرآیندهای زیست‌فناورانه موجوداتی را تولید کنیم که از جهات مختلف اثاری بر آن مترتب باشد، این جهت هم می‌تواند به عنوان یکی از ملاحظات در تفریع فروع و تولید انباشتی از سوالات و مسئله‌ها نقش آفرینی کند. به این ترتیب ما فروع فقهی این قسم از فقه را تولید کرده، به بحث راجع به آنها بپردازیم. شاخص‌های دیگری هم هست. ولی از آنجا که وقت سپری شد، فقط اشاره می‌کنم و بحث را در جلسه بعد تکمیل خواهیم کرد. بر اساس این شاخص‌ها برای انباشت فروع فقهیه ای که مربوط به این باب باب فقه مهندسی ژنتیک، می‌توان جدولی طراحی کرد. عنصر نافع بودن، مضر بودن، قطعی بودن نفع یا ظنی بودن نفع، حد ضرر و نفع مترتب بر آن فعل، احیاناً حدود به لحاظ کمی و لحاظ کیفی، این‌ها می‌تواند بر تولید فروع ملاحظه شود و حکم ناشی از این نکات و جهات متفاوت شود. کما اینکه مسئله و جهت دیگری که می‌تواند در تفریع فروع و تولید حکم مؤثر باشد مسئلۀ حدود و ضرورت است. مسئلۀ ضرورت یا عدم ضرورت می‌تواند در این قضیه مؤثر باشد. مثلاً اگر زیان‌بار است، آیا ضرورت‌هایی اقتضا می‌کند تن به آن بدهیم؟ حد آن ضرورتی که قابل فرض است تا کجا و چه قدر است؟ مسئله ضرورات می‌تواند در تولید انواع فروض، فروع و احکام مربوط به آن دخیل باشد. این ملاحظات هفت -هشت گانه‌ای که عرض شد، ملاحظاتی است که می‌تواند سامانه‌ای را به وجود بیاورد و منطقی را به عنوان منطق تفریع فروع و تفصیل مسائل این حوزه مهم فقهی تولید کند. که بر اساس آن بتوانیم ساختاری برای فقه مهندسی ژنتیک ارائه کنیم و شروع کنیم بخش به بخش و فصل به فصل، فروع قابل طرح را بر اساس ملاحظاتی که گفته شد عنوان کنیم و راجع به حکم آن بحث کنیم. ان شاالله. به جای تلخیص و جمع‌بندی متن نوشته‌ی راجع به منطق تفریع و تفصیل فروع و مسائل فقه زیست‌فناوری بشرح زیر است اینجا تقدیم می‌کنیم: منهجیّه تفریع فروع فقه التکنولوجیا الحیویّه و تفصیل مسائله. فقد تتشکل هذه المنهجیّه عن عدّه جهات و ملاحظات، نشیر الی مهامّها طباقاً. الأولیٰ: ملاحظه ما ترتبط بالتکنولوجیا الحیویّه و فقه‌ها من «المبادئ النظریّه» (الفلسفیّه و الکلامیّه)، و «القواعد الأخلاقیّه» (الأصول / الضوابط القیَمیّه) و «القواعد الفقهیّه»، و التلویح العابر إلی دور کلّ واحد من هذه المبادئ و الأصول و القواعد فی احکام مجالات فقه التکنولوجیا الحیویّه، قبل الخوض فی البحث عن فروع تلکم المجالات و مسائل‌ها. الثانیه: احصاء المجالات التی ترتبط بها التکنولوجیا الحیویّه (و هی الّتی قد اشرنا الی اهمّها آنفا)، و هی تُعتبر کالمحاور الأساس لتبویب بحوث هذا الحَقل الفقهی. الثالثه: ثمّ احصاء أطراف کلّ من تلکم المجالات و حقول‌ها الأصلیّه و استقصاء فروعها بالکامل (کمثل مشتقّات الکائنات الحیّه (حیّتها و غیرحیّتها) الّتی تتعلّق بها هذه التقَنیّه)، و تنسیق الأطراف و الحقول ذیل المجالات حسب کلّ منها فی صوره جدوله تختصّ به. الرّابعه: ثمّ لحاظ انحاء التعدیلات الّتی تُتوقع أن تقع فی الکائنات الحیّه، و مراتب الحالات الطارئه علی کلّ منها حسب انحاء التعدیلات: کترکیب / التخلیط السّاذج من دون أی تغییر و تبدیل فی الکائنات (کخلیطه الماء و التراب مثلاً) تارهً، و کالتبدیل و الإستحاله بسبب تغییر الکائنات (کتبدیل الحجر المعدنیّه بالحدید أو الزجاج مثلاً) أخریٰ، و کمزاج البعض مع آخر بحیث یغیّر صورتها النوعیّه (کإیلاد حیوان ذات الوراثتین: مثل البغال، أو تولید آلیاج حدیدی حدیث) ثالثهً، و تغییر مبادئ تکوین الشّیئ و علله (کإیلاد الحیوان من غیر النطفه و النکاح بواسطه تکثیر العنصر الحی) رابعهً، و ما الی ذلک. الخامسه: ثمّ لحاظ انواع المصنوعات الّتی تحصل من التقَنیّات و التعدیلات هذه (مثل آلات الحرب، او آلیات العیش، او …) و جهه النتاجات النافعه أو الضارّه المترتبه علی المصنوعات، و حدود الضرر او النفع، من حیث الشدّه و الضعف و من جهه الکمّیه و الکیفیّه. السّادسه: ثمّ لحاظ الغایات المقصوده من التقنیّات و التعدیلات، و الضرورات الطارئه علیها حسب الموارد، و دور إراده المکلّفین فی ما یقع من الأفعال فی تلکم الجهات. السابعه: استظهار / اصطیاد ما یتعلًق من الأحکام الخمسه التکلیفیّه بالنحو الأوّلی او الثانوی (و هکذا الأحکام الوضعیّه الّتی ترتبط بالمجالات حسب الموارد)، وَفق المبادئ و القواعد و الأدلّه، بملاحظه «المجالات و اطراف‌ها» تارهً، و «انحاء التعدیلات» (وفق ماهیّه الفعل) أخریٰ، و «انواع المصنوعات» و مضارها و منافع‌ها (بإعتبار ذات‌ها او الطوارئ العارضه علیها و الجهات المحتمله حسب الموارد) ثالثهً، و «الغایات المقصوده» و «الضرورات الطارئه» رابعهً. این بحث دیگری بود از سیر و ساختار پیشنهادی که قبلاً وعده کرده بودیم. خب، بحث امروز را جلسه بعد تکمل می‌کنیم و به بحث بعدی ان شاالله می‌پردازیم. وصل الله علی محمد و آله الطیبین الطاهرین . . . ___________________________________________________________________________________________ منبع : شواری عالی انقلاب فرهنگی

فصول بیست‌گانه‌ فقه مهندسی ژنتیک

بسم الله الرحمن الرحیم استاد رشاد در ششمین جلسه درس خارج فقه مهندسی ژنتیک مطرح کرد؛ فصول بیست‌گانه‌ فقه مهندسی ژنتیک . استاد علی‌اکبر رشاد در ششمین جلسه درس خارج فقه مهندسی ژنتیک به تبیین روش شناسی فقه زیست فناوری و فصول بیست گانه فقه مهندسی پرداخت. . . متن پیش رو گزارش مشروح ششمین جلسه از درس خارج فقه مهندسی ژنتیک و جنگ بیولوژیک است که توسط استاد علی‌اکبر رشاد به صورت آنلاین برگزار می‌شود. این دروس صبح روزهای زوج هفته، در مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام رضای تهران ارائه می‌شود و به صورت آنلاین از طریق شبکه مدرسه فقاهت قابل دریافت است. بسم الله الرحمن الرحیم. ‌ساختاربندی باید آن‌سان باشد که مباحث دانش از انسجام درونی و تمایز برونی برخوردار گردد. در جلسه گذشته راجع به «منطق تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه مهندسی ژنتیک» بحث کردیم. در این جلسه می‌خواهیم درباره ساختار فقه زیست‌فناوری بحث کنیم. یکی از مسائل مهم  هر علمی، از جمله دانش فقه قلمداد‌ می‌شود ساختار و هندسه علم است، ساختاردهی دانش نو یا بخش جدیدی از دانش موجود به جهت بی‌پیشینگی، بطور مضاعف ضرور و لازم و در عین حال بسیار دشوار و حوصله‌سوز است. ‌ساختاربندی باید آن‌سان باشد که مباحث و مسائل یک دانش از سویی دارای انسجام درونی گردد و از دیگرسو از تمایز برونی برخوردار باشد؛ چنین مساله ای نیازمند منطق مناسبی است. درحقیقت، ‌این مسئله از  فروع و شاخه‌های مسئلۀ معروف «مناط وحدت و تمایز علم»، قلمداد  می‌شود. و بر اساس آن و طبق نظریه مختار در آن مساله، باید روش شناسی‌ای را ارائه کرد تا انبوه مسائلی که در یک علم یا در بخش مهمی ‌از یک علم قابل طرح  است، صورت‌بندی شود. سه عنصر مهم دخیل در مهندسی مباحث فقه زیست‌فناوری: ما  ‌اینجا درصدد بحث تفصیلی در  این باره نیستیم، در جای خود (در دروس فلسفه اصول) به این مبحث به تفصیل پرداخته ایم. این جا می‌خواهیم فقط به اجمال چارچوبی را ارائه کنیم تا فروع فقهیه‌ای که ذیل عنوان فقه زیست فناوری  قابل طرح است را بتوانیم  دسته‌بندی و طبقه‌بندی کنیم. چارچوب صورت‌بندی و ساختاردهی فروع فقهیۀ مهندسی ژنتیک را باید بر اساس سه نکته مشخص کرد. این سه نکته عبارتند از: یک معیارهای ساختار مطلوب علم. رعایت این نکته مهم‌ترین نکته در ساماندهی مباحث علوم و بخش‌های دانش است. این نکته را در بخش مباحث مقدماتی فقه السیاسه به تفصیل بررسی کردیم. دو ابعاد و عرصه‌های متاثر از نهضت علمی زیست فناوری. این مطلب را در جلسه سوم سلسله دروس بررسی کردیم. سه منطق تفریع فروع و تفصیل مباحث فقه زیست فتاوری، که آن را در جلسه گذشته بررسی کردیم. در جلسه گذشته منطق تفریع فروع و ‌اینکه به چه نحوی می‌شود فروع فقهیۀ مربوط به فقه بیوتکنولوژی را استخراج کرد را بیان کردیم. به نظر می‌رسد باید بر اساس ‌این سه مطلبی که عرض شد به ساختاربندی و صورت‌بندی مباحث فقه بیوتکنولوژی بپردازیم. اول اینکه: در طراحی ساختار فقه مهندسی ژنتیک، باید به اصول دوازده گانه‌ای که برای ساختاربندی یک علم باید مورد توجه قرار بگیرد توجه داشته باشیم. امروز فهرست آن اصول دوازده گانه را صرفا بازخواهم گفت. دوم‌ اینکه عرصه‌ها و ابعاد حیات بشر معاصر در زمینه‌های معرفتی و معیشتی که با مباحث و مقوله مهندسی ژنتیک درگیر است باید در نظر گرفته شود باید در تنظیم، دسته‌بندی و طبقه‌بندی فروع  به ‌این عرصه‌ها توجه شود. چنانکه به مطلب سومی‌که جلسه پیش از آن بحث کردیم یعنی منطق تفریع فروع هم باید توجه شود. تا ‌اینجا هم ذُکر و ذِکر ما و دوستان عزیزی که در‌این جلسات بحثی الآن حضور پیدا می‌کنند یا مخاطب ‌این دروس از طریق استفاده از صورت صوتی یا کتبی هستند به‌ این جهات توجه داشته باشند. ما باید مباحث فروع فقهی فقه مهندسی ژنتیک را به لحاظ ‌اینها فصل بندی کنیم. معیارهای ساختار برتر برای مهندسی علوم: دوستان عزیزی که در دروس ما در فقه السیاسه حضور داشتند مستحضرند در بخش مبادی فقه السیاسه به تفصیل راجع به منطق و معیارهای مهندسی علوم بحث کردیم. –  از دوازده معیار برای ساختار مطلوب و برتر هر علمی‌سخن گفتیم. گرچه آن اصول دوازده گانه، اصول عامۀ ساختاربندی یک علم ‌ می‌‌شوند. اما عمده آن اصول، باید کمابیش در ساختاربندی بخش‌های مهم یک علم  نیز باید مراعات شود. به نظر ما مهمترین معیارهای ساختار برتر برای علوم عبارتند از دوازده مطلب زیر: ساختار‌ می‌بایست تمامی کلیات ابواب علوم و مسائل آن را در بر بگیرد. ساختار‌ می‌بایست بگونه ای باشد که مسائل و گزاره‌های خارج از آن علم امکان ورود نداشته باشد و از حشو و زائد تهی باشد. مسائلی که علم از آن تشکیل‌ می‌شود ( و یکی از پنج مؤلفه علم بشمار است) باید با تمامی مؤلفه‌های دیگر سازگار بوده و از انسجام لازم برخوردارباشد. این مؤلفه‌ها عبارتند از: مبادی نظری علم، موضوع علم، غایت علم، روش علم. ساختار باید از جهت سیر مباحث از ترتیب منطقی برخوردار باشد. ترتیب منطقی آنگاه که مباحث پسینی مبتنی بر مباحث پیشینی باشند امکان پذیر می‌شود. به عبارت دیگر: مباحث و بخش‌های هر دانش دارای دو وضعیت پیوستاری‌اند: «پیوستار عرضی ـ افقی» که دسته‌بندی مطالب را به لحاظ عرضی تامین می‌کند، و «پیوستار طولی ـ عمودی» که طبقه‌بندی مطالب را به لحاظ طولی تامین می‌کند . ساختار علم باید حاوی هر دو پیوستار باشد. و از جهت ارتباط میان مسائل از هر دو جهت، یعنی: رابطه‌ی عرضی هر یک از مسائل با مسائل دیگر از یک سو، و رابطه طولی هر یک از مسائل با دیگرمسائل تامین گردد. کلیه مباحث ذیل هر بابی از ابواب باید باهم پیوند منطقی داشته باشند، ضمن آنکه مرز میان هر یک از مباحث با دیگری نیز باید مشخص باشد. ساختار نقش سازنده و روشنی را در دستیابی به غرض علم ایفاء‌ می‌کند ( که پنجمین مؤلفۀ رکنی علم است) ساختار باید به تحقق غایت علم مدد برساند. باید این چنین نیز باشد. مثلاً غایت فقه بر اساس دیدگاه حضرت امام خمینی (ره) عبارت است از: «برپایی حکومت اسلامی و استقرار آن و نیز اداره تمامی شوون حیاتی انسان»، پس ساختار فقه باید با ساختار عملی حکومت سازگار و برای تطبیق بر ارکان حکومت مناسب باشد. باید مباحثی که ذیل هر عنوان از عناوین (به عنوان بابی از ابواب مثلا فقه) مطرح‌ می‌شود متناسب با اغراض و مقاصد همان باب باشد و بتواند غرض آن باب را تامین کند. مباحث هر بخش و باب باید در حد امکان به صورت جامع و دقیق مطرح و تنظیم گردد که مخاطب دانش را از تکرار بی‌نیاز سازد. ملاک تقسیم قضایای علوم و ترتیب ابواب و تصنیف آن تا جایی که ممکن و میسر است باید یکسان باشد. یعنی بخش‌بندی و باب‌بندی در سراسر دانش باید با معیار واحد صورت بندد. با توجه به تطور و تکامل علوم، و تولید مسائل جدید و توسعه‌ی پیوسته آن، ساختار‌ می‌بایست از ظرفیت و گنجایش پذیرش مباحث جدید برخوردار باشد. کما این که هم اکنون ما فروع فقهی فراوان و انباشته ای ذیل عنوان مسائل مستحدثه و مشابه آن داریم، که احیانا در قالب رساله‌های مستقلی تدوین شده است ولی بر اساس تبویب موجود نمی توان آنها را در ابواب فقه جای داد؛ و این در حالی است که به نظر ما حجم آنچه که فقه موجود بدان نپرداخته (که تولیدشود) با حجم کنونی فقه برابری می‌کند. ساختار دانش‌های عملی مانند فقه،‌ می‌بایست کاربردی بوده و قابل اجرا در ساحات زندگی باشد. ساختار دور از پیچیدگی و ابهام باشد. بلکه باید در حدی ساده و قابل درک برای فراگیران و محصلان سطوح مقدماتی رشته علمی مربوط نیز باشد. ابعاد و عرصه‌های متاثر از نهضت زیست‌فناوری، ستون فقرات فقه آن را تشکیل‌ می‌دهند: در جلسات گذشته این سلسله دروس عرض کردیم ابعاد و عرصه‌های گوناگون معرفت و معیشت بشر معاصر را تحت تاثیر قرار داده، که این ابعاد و عرصه‌ها در تنظیم مباحث و تبویب مطالب ‌این فقه باید لحاظ گردد. گفتیم امروز پانزده عرصه در پیوند وثیق و وسیع با مهندسی ژنتیک قرار گرفته اند.  نه تنها آن پانزده عرصه باید در صورت‌بندی مباحث فقه مهندسی ژنتیک مورد توجه باشند. بلکه استخوان بندی مباحث، ابواب ‌ این فقه که آن را خواهیم آورد، باید مبتنی بر‌این پانزده عرصه باشد.  در واقع فصول عمده فقه زیست فناوری بر اساس‌این پانزده عرصه تنظیم می‌شود. عرض می‌کنیم: فصلی خواهیم داشت به نام « احکام زیست فناوری در حوزه علم و دانش»، فصلی خواهیم داشت به نام « احکام زیست فناوری در حوزه معرفت و شناخت»، فصلی خواهیم داشت به نام « احکام زیست فناوری  در حوزه اخلاق»، فصلی خواهیم داشت به نام « احکام زیست فناوری  حوزه اقتصاد و تجارت» و تا آخر فصولی که در بحث ابعاد و عرصه‌های مرتبط با مهندسی ژنتیک ذکر شد. بنابراین ضمن رعایت دوازده معیاری  که برای صورت‌بندی و ساختاربندی هر علم یا بخش مهمی ‌از هر علم باید مورد توجه باشد، در خصوص فقه مهندسی ژنتیک، باید این پانزده عرصه که برشمردیم و نیر عرصه‌هایی که به آنها اشاره نکردیم یا پس از این پدبد خواهند آمد، و ممکن است  مهندسی ژنتیک با آن درگیر شود، همه را در نظر بگیریم، بلکه چنان که عرض شد این فصول پانزده گانه به عنوان محورهای اصلی مباحث فقهی محض این قسم از فقه لحاظ شود. منطق تفریع فروع و تفصیل مسائل، رکن دیگر تعیین هندسه فقه زیست فناوری است: جهت سومی‌که در تنظیم مباحث فقه مهندسی ژنتیک و احکام زیست فناوری و  صورت‌بندی ابواب‌ این فقه دخیل است، توجه به  امری است که ما در بحث قبل آن را طرح کردیم، و آن عبارت بود از منطق تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه زیست فناوری. گفتیم هفت جهت و نکته را در مقام تفریع فروع این بخش عمده‌ی فقهی باید در نظر گرفت. که یکی از‌این هفت نکته، مسئلۀ ابعاد و عرصه‌هایی بود که مهندسی ژنتیک با آنها درگیر است. گفتیم اولین ملاحظه و وجهی که در تفریع فروع باید مورد توجه قرار گیرد، همین عرصه‌ها و ابعادی است که مهندسی ژنتیک الان با آنها درگیر است یا عرصه‌‌ها و ابعادی که بعد از‌این ظهور خواهد کرد. گفتیم در ساختاربندی دانش فقه مهندسی ژنتیک، ‌این جهت به مثابه ستون فقرات باید لحاظ شود، علاوه بر در نظر گرفتن پانزده عرصه، فروع ‌این عرصه‌ها را هم باید لحاظ می‌کنیم. مثلاً در زیست فناوری در  موضوع زراعت و به اصطلاح مهندسی ژنتیک زراعی (و به تعبیر دقیق تر مزروعات)، می‌توانیم شاخه‌های مهندسی زراعی دارد به عنوان لایه دوم در نظر بگیریم. اگر بابی باز می‌کنیم به عنوان احکام مهندسی ژنتیک درحوزه زراعت، جهات مختلف شاخه‌ها و شعبی که ذیل این قلمرو قابل فرض هستند نیز در نظر گرفته شود. تعامل ما با خاک، تعامل ما با هسته و حبه، تعامل ما با شجر و  نبات. همچنین گونه‌هاب مزروعات را می‌توانیم به عنوان شعبه‌ها و شاخه‌های ‌این فصل لحاظ کنیم. به‌این ‌ترتیب، هر فصل و باب را به اقسام و ابواب کوچک‌تر تقسیم کنیم و فروع مرتبط هر یک را ذیل آن قسم قرار دهیم. بر اساس‌این ملاک هر عرصه‌ای دارای اقسامی‌می‌شود.  و احیاناً ذیل هرقسمی ‌باز اقسام جزئی‌تر می‌تواند قرار گیرد و بدین‌سان قسمت فقه مهندسی ژنتیک زراعی از نظر عرضی/افقی دسته‌بندی و بلحاظ طولی/عمودی دسته‌بندی طبقه‌بندی صورت‌بندی شود. مثلاً در جهت دیگری که در (چنان که قبلا نیز اشاره شد) ملاحظه انواع فعل و انفعالاتی است که از سوی زیست‌شناس در حوزه کشاورزی و زراعی صورت می‌گیرد. این امر نیز بسیار بسیار در تفریع فروع و تفصیل مسائل فقه زیست فناوری دخیل است؛ و قهرا در ساماندهی مباحث و تبویب ابواب فقه مهندسی زیستی باید در نظر گرفت شود. لهذا در ذیل ابواب مربوط به زراعت و در ذیل هر قسمی ‌از  هر باب، می‌توانیم بر اساس نوع تصرفات و تعدیلاتی که اعمال می‌کنیم، فروع را دسته‌بندی کنیم. در جلسه گذشته، به تفصیل ‌این قسمت را توضیح دادیم. چون حدود تصرفاتی که می‌کنیم یکسان و یک سطح نیست. از تصرفات ساده آغاز و تا تصرفات پیچیده و پیچیده‌تر و تا جایی که ظاهرا خلق نوعی از آن شی حَی تصور می‌شود، امتداد پیدا می‌کند.  مثلا در فراوری سلول‌های بنیادین انسانی یا حیوانی. تصرفات گوناگون صورت می‌گیرد که هر گونه‌ای مسائل مختلفی را پیش روی فقیه فرار می‌دهد.. بدین سان انواع تصرفات هم بدنۀ ساختار هر باب را می‌تواند تشکیل دهد. همینطور سایر جهات و ملاحظاتی که در درس قبلی یعنی منطق تفریع فروع در فقه مهندسی ژنتیک بیان شد و تکرار نمی کنیم. خلاصه این که: با لحاظ: ۱. انواع اشیاء همعرض و موازی‌ای (مثلا انسان، حیوان، درخت و گیاه) که مصبّ فرایندهای زیست فناورانه اند؛ ۲. اقسام طولی (اجزاء و زیرمجموعه‌های) هر کدام از این اشیاء؛ ۳. انواع تصرفات و تعدیلات (فعل و انفعالاتی که بر اثر طی فرایندهای زیست فناورانه توسط انسان بر انواع و اقسام اشیاء اعمال می‌شود) ۴. انواع فراورده‌هایی که از طی فرایندهای زیست فناورانه فراچنگ می‌آید؛ ۵. مواهب و مضرات قطعی‌ای که بر این فعل و انفعالات نسبت به مصب تصرفات اولا، نیز نسبت به متصرف ثانیا و نیز نسبت به غیر ثالثا مترتب می‌شود؛ ۶. ضرر و اضرار محتملی که گمان می‌رود بر اثر طی فرایندهای زیست فناورانه به سه طرف مزبور وارد شود؛ می‌توان دسته‌بندی و ترتیب عرضی و طبقه‌بندی و ترتّب طولی مباحث و مسائل فقه زیست‌فناوری را مشخص کرد. البته به اضافه‌ی این نکات و جهات، باید آن دسته از «معیارهای دوازده گانه» ساختار مطلوب علوم را نیز که ممکن و لازم است در این حوزه فقهی رعایت شود مراعات کرد. جایگاه مباحث «پیشا فقهی»، «فرافقهی» و «پسافقهی» در ساختار بخش‌های نوپیدای فقه : تاکید‌ می‌کنیم: این نکات و جهات برای ساماندهی فصول فقهی (فقهی محض و به معنی فقه اصغر) این قسم از فقه را مشخص می‌دارد، اما برخی مباجث نیز هست که هرچند مطالب فقهی مصطلح قلمداد نشوند باید قبل از ورود به این فصول (به عنوان قواعد و پایه‌های نظری، اخلاقی و فقهی کلی حاکم) مطرح کرد که هر یک از آنها نیز مقصد یا فصلی را تشکیل می‌دهند که شایسته است اکنون مختصری نیز راجع به آنها توضیح ‌دهیم. در حقیقت هیکله و شاکله فقه زیست‌فناوری از مجموعه‌این مقاصد و فصول صورت نهایی و کمالی‌ می‌بندد. اگر بر اساس معیارهای دوازده گانه‌ای که در تبویب و ساختار بندی هر علم باید مدنظر باشد، نیز و علی الحساب، بر اساس پانزده عرصه‌ای که امروزه مهندسی ژنتیک به آن‌ها درگیر هست و بر اساس شاخه‌های هر یک از ‌این پانزده عرصه، آمدیم فقه مهندسی ژنتیک را تبویب و ترتیب عرضی و تنظیم و طبقه‌بندی طولی کردیم، پاره‌ای از مباحث لازم هست که ولو حتی رأسا و مباشرتاً مباحث فقهی قلمداد نشوند و بسا بعضی از آنها از جمله مباحث «پیشا فقهی» هستند, بعضی از آنها بسا مباحثی از نوع «فرافقهی» یا حتی «پسافقهی» به تعبیر ما قلمداد شوند  هم باید. در چنین فقه‌های نوپیدایی به بحث و بررسی گذاشته شوند. گرچه ما در کلانِ ساختاردهی و ساختار بندی فقه هم بر همین عقیده‌ایم. در مباحث فقه السیاسه، دوستانی که در خدمتشان بوده‌ایم و الان حضور ذهن دارند، می‌دانند به تفصیل وارد ‌این مباحث شدیم. عرض می‌کنم ‌این مباحث چه مباحثی است. معتقدیم فقه، فقط همان فروع نیستند. هرچند اطلاق فقه به معنای اخص به فروع فقهیه محض چنان که متعارف است صحیح است. اما به نظر می‌رسد باید فقه را وسیع‌تر دید. چنان که گذشتگان و سلف صالح در‌این رویه بوده‌اند، بهتر است ما از‌این رویه سلف غفلت نکنیم. فقهای ما در گذشته، گاهی مبادی و مبانی عقیدتی را در سرآغاز کتب فقهی خود مورد بحث اجمالی قرار می‌دادند. حتی بعضی رساله‌های عملیه در بین متاخرین ‌این چنین تنظیم شده است. پاره‌ای از عقاید را اول می‌آورند، بعد احکام فرعی را بیان می‌کردند.‌این مبنای درستی بوده است. الان نمی‌خواهم بگویم باید بین کلام و فقه درآمیخت. چنین قصد و  پیشنهادی ندارم. منطق علمی‌اقتضا می‌کند علوم را از هم تفکیک کنیم. ولی جا دارد در سرآغاز کتبی که در زمینه یک علم نوشته می‌شود آن اصولی که مباحث اصلی ان علم بر آنها مبتنی است مورد بحث اجمالی قرار گیرد. مخصوصاً در مباحث جدیدی که نیازمند ایجاد زیر ساخت است و باید پیش فرض‌های آراء ی که بعدا در قالب آراء فرعی فقهی مطرح خواهیم کرد، مورد اشاره قرار دهیم. مبادی نظری (فلسفی ـ کلامی) مهندسی ژنتیک، فصل اول فقه زیست فناوری: با توجه نکاتی که عرض شد: باید در اول کار فصلی به عنوان «مبادی نظری فقه مهندسی ژنتیک» باز کنیم. ما در طول مباحث فقهی به ان مبادی نظری تمسک خواهیم کرد. به نظر ما یک مقصد یا یک فصل با‌این عنوان باید قبل هر چیز در ساختار فقه مهندسی ژنتیک گنجانده شود. مقصد یا فصل دومی‌که من پیشنهاد می‌کنم و به نظر می‌رسد لازم است در ساختار این حوزه فقهی لحاظ شود «قواعد اخلاقی» حاکم بر فقه زیست‌فناوری است. هم این معرفت نوظهور بشدت با مسائل اخلاقی فراوان مواجه است، هم در جهان این وجه بسیار مورد بحث است. در دنیا بیش از آنکه به جنبه‌های حقوقی زیست فناوری اهتمام کنند، بی آنکه به فقه مهندسی ژنتیک توجه داشته باشند که در غیر از جهان اسلام چیزی به نام فقه وجود ندارد و البته احیاناً بین یهود فقه هست، غالباً به اخلاق مهندسی ژنتیک می‌پردازند. از این زاویه به‌این فعل بشری و ‌این پدیده می‌پردازند و توجه دارند. در نتیجه زمانی که شما یک بحث مبسوطی در فقه مهندسی ژنتیک ارائه می‌کنید، نمی‌توانید به‌این بخش که مسئله بشر امروز است و از مسائل  و مباحث معرفتی متفکران و اندیشمندان، مثقفین و فرهیختگان، حقوق دانان وسیاستمداران قلمداد می‌شود بی‌تفاوت باشید. در نتیجه پیشنهاد می‌کنم باب و فصل دیگری هم در ساختار فقه زیست فناوری به این عنوان اضافه شود. مقصد یا فصل سومی که بجاست قبل از پرداختن به مباحث فقهی محض در این قلمرو نوگشوده بطور گذرا بدان پرداخته شود،  «قواعد اصولیه پرکاربرد» در پاسخگویی به فروع فقهیه مطرح در  مهندسی ژنتیک است.  گرچه نمی‌توان اصول فقه را تجزیه کرد و گفت این اصول دربخشی از فقه کاربرد دارد در بخش‌های دیگر کاربرد ندارد. اما می‌توان گفت کدام  یک از قواعد اصولیه در کدام بخش از فقه، بیشترین کاربرد را دارد. اگر چنین مطلبی   صحیح باشد، جا دارد اشاره‌ای کنیم به آن دسته از قواعد اصولیه‌ای که کاربرد بیشتری در استنباط فروع فقهیۀ فقه مهندسی ژنتیک دارد. با این تدبیر بسا بتوان پاره‌ای قواعد فاقد پیشینه و جدید و غیر مطرح در دانش اصول را که مقتضای این قسم فقهی جدید است در این فصل طرح و تبیین کرد. مرور اجمالی بر قواعد فقهیه پرکاربرد در فقه زیست فناوری، بمثابه فصل چهارم مقصد یا فصل چهارمی‌که پیشنهاد می‌کنیم، لااقل در حد اشاره به آن، بحث از قواعد فقهیه پرکاربرد است. ما قواعد فقهیه را به اشکال مختلف طبقه‌بندی می‌کنیم. قواعد فقهیه را براساس معیارها و ملاک‌های متفاوتی طبقه‌بندی می‌کنیم و در جای خودش بنده در‌ بتفصیل این باره بحث کرده ام.  ما می‌توانیم قواعد فقهیه را بر اساس هفت مبنا و الگو طبقه‌بندی کنیم. یکی از آن‌ها ، طبقه‌بندی قواعد بر حسب گستره قلمرو کاربست آنها به قواعد: « قواعد شامله» و « قواعد عامه» و «قواعد مختصه» و « قواعد اختصاصی» است. بعضی از قواعد تهنا به یک باب  اختصاص دارند و در ابواب دیگر مطرح نمی‌شوند. مثلا «قاعده لا تعاد» به باب الصلاه مربوط می‌شود. ولی بعضی از قواعد اینگونه نیستند. قواعد عامه و شامله هستند. مثلا اگر قاعده لا ضرر را یک قاعده فقهیه قلمداد کنیم، از‌این دسته است. قاعده لا حرج از‌این دسته است. احیاناً قاعدۀ اضرار یا ضرر و اضرار محتمل از این دسته است. پاره‌ای از قواعد یا اختصاص به باب خاصی دارند یا در باب خاصی کاربرد بیشتری دارند. منظورم‌ این قسم اخیر است. پاره‌ای از قواعد فقهیه بیشترین کاربرد را در مباحث فقه مهندسی ژنتیک خواهد داشت. در مقام استنباط مربوط به فروع فقهیۀ‌ این بخش از فقه، به آن قواعد بیشتر تمسک کرده و از آن قواعد، احکام را اصطیاد خواهیم کرد. در نتیجه خوب است ما به مثابه یک مقصد یا فصل  مستقل  به آنها به صورت علمی‌بپردازیم. به‌این‌ترتیب، فصل چهارم  می‌شود قواعد فقهیۀ مرتبطه. قواعد فقهیه‌ای که ارتباط وثیق و احیاناً کاربرد وسیعی در فقه مهندسی ژنتیک دارد. فصول بیستگانه‌ی فقه زیست‌فناووری به‌ این ‌ترتیب ابواب فقه مهندسی ژنتیک با چهار  فصل و بابِ «مبادی نظری مرتبط با مهندسی ژنتیک »، «قواعد اصولیه پرکاربرد مرتبط با مهندسی ژنتیک»، «قواعد اخلاقیه مرتبط با مهندسی ژنتیک »، و «قواعد فقهیۀ پرکاربرد و مرتبط با مهندسی ژنتیک» آغاز می‌شود. سپس با پانزده عرصه‌ای که گفتیم هر یک می‌تواند موضوع یکی از ابواب و فصول قلمداد شود، نوزده باب و فصل را تشکیل خواهد داد . و نیز فصلی که به عنوان ملاحق در آخر افزوده می‌شود، به نظرما یک باب پایانی در ساختار فقه مهندسی ژنتیک ـ و حتی در کل فقه و هر یک از ابواب عمده فقه ـ جا دارد به طور کلی مورد توجه و بحث قرار گیرد و احیاناً اگر توفیق حاصل شد در پایان این قسم از فقه نیز به آن خواهیم پرداخت. آن مطالب و مباحثی است که می‌تواند به مثابه متمّم به فقه مهندسی ژنتیک ملحق شود. ان شاء الله الهادی الموفِّق. به ‌این‌ترتیب در حال حاضر ما مباحث مربوط فقه مهندسی ژنتیک را در بیست باب می‌توانیم ببندیم. البته چنان که عرض شد، هرگز ساختار یک علم بسته نمی‌شود و همچنان باید قابلیت توسعه داشته باشد. خصوصاً در موضوعات جدیدی مثل مسئله فقه مهندسی ژنتیک که آن موضوع، مسئله و مقوله پیوسته در حال فتح عرصه‌های جدید است. مهندسی ژنتیک دارد عرصه‌های جدیدی را در حیات انسان فتح می‌کند. هر عرصه‌ای که فتح و کشف شود، به مثابه موضوع برای فقه مهندسی ژنتیک تلقی خواهد شد و بابی بر ابواب فقه مهندسی ژنتیک خواهد افزود. ‌اینجا ما با لحاظ وضع موجود و با توجه به ‌این جهت که بناست یک دورۀ اجمالی به مباحث فقه مهندسی ژنتیک بپردازیم و نمی‌خواهیم به تفصیل وارد شویم،‌ این بیست باب را به بحث می‌نهیم. مجموعه عنوانهای به ترتیب زیر خواهد بود: فعلی ما مرّ: قد تُنسَّق فقه التکنولوجیا الحیویّه فی عدّه فصول کالتّالی: الفصل الأوّل: فی المبادئ/القواعد النظریّه المرتبطه بفقه التکنولوجیا الحیویّه . الفصل الثانی: فی القواعد الأخلاقیّه المرتبطه بفقه التکنولوجیا الحیویّه . الفصل الثالث: فی القواعد الأصولیّه المرتبطه بفقه التکنولوجیا الحیویّه و و کثیره الإستعمال فیها الفصل الرّابع: فی القواعد الفقهیّه المرتبطه بفقه التکنولوجیا الحیویّه (ما کان من القواعد کثیر الإستعمال فی هذا الحقل) . الفصل الخامس: فی مسائل المجالات العلمیّه . الفصل السّادس: فی مسائل المجالات المعرفویّه . الفصل السّابع: فی مسائل المجالات العقَدیّه . الفصل الثّامن: فی مسائل المجالات الأخلاقیّه و القیَمیّه . الفصل التّاسع: فی مسائل المجالات القضائیّه و الجزائیه . الفصل العاشر: فی مسائل المجالات الإجتماعیّه و الثقافیّه . الفصل الحادی عشر: فی مسائل المجالات الصحّیّه و الطبّیه . الفصل الثانی عشر: فی مسائل المجالات الصیدلانیّه و الدوائیّه . الفصل الثالث عشر: فی مسائل المجالات الزّراعیّه . الفصل الرّابع عشر: فی مسائل المجالات الغذائیّه . الفصل الخامس عشر: فی مسائل المجالات البِیئیّه . الفصل السّادس عشر: فی مسائل المجالات الصناعیّه . الفصل السّابع عشر: فی مسائل المجالات الإقتصادیّه و التجاریّه . الفصل الثامن عشر: فی مسائل المجالات الأمنیّه . الفصل التاسع عشر: فی مسائل المجالات العسکریّه و العدائیّه . الفصل العشرون: فی الملاحق . خاتمـه: فی مصطلحات فقه التکنولوجیا الحیویّه . ادامه دروس فقه زیست‌فناوری در ماه رمضان روز اول هم عرض کردیم در واقع با لحاظ شرایط کرونایی، نخواستیم ادامۀ مباحث فقهی و اصولی که در طول هفته و سال داشتیم بحث کنیم. می‌خواهیم از‌ این شرایط مساعد اجتماعی استفاده کنیم و تا پایان سال بحث مرتبط با‌ این پدیده را مطرح کنیم. این را هم عرض کنم، هم کسانی که ازطریق گوشی‌ها و از شبکه ‌اینترنتی Eshia برای حضور در جلسه مجازی درس استفاده می‌کنند و هم دوستانی که در رسانه‌ها و احیاناً کانال‌ها صورت صوتی ‌این بحث را دنبال می‌کنند، و هم فضلا و دوستانی که صورت کتبی ‌این مباحث را در کانالها و رسانه‌های مکتوب و خبرگزاری‌ها دنبال می‌کنند، عرض می‌کنم به فضل الهی و به اذن و عنایت الهی بنا داریم ماه مبارک رمضان درس را تعطیل نکنیم. بحث فقه مهندسی ژنتیک را همچنان در روزهای زوج هفته در ماه مبارک رمضان ان شاالله ادامه خواهیم داد. کما ‌اینکه اگر خدای متعال همچنان توفیق نصیب ما بفرمایند، بعد از ماه رمضان هم ‌این مباحث را ادامه می‌دهیم تا بتوانیم مباحث را به یک نقطه به اصطلاح نقطه سرخط برسانیم و مباحث ‌این حوزه موضوعی جدیدی که آغاز کرده‌ایم ناتمام و ناقص نماند. سال بعد ما به فقه السیاسه و نیز فقه القضا و خارج اصول و نیزخارج فلسفه اصول که طی سنوات مشغول بودیم باز خواهیم گشت. لهذا بنا داریم هرچند فشرده و گذرا و مروری، مجموعه مباحث عمده‌ای که در فقه مهندسی ژنتیک قابل طرح هست را در همین سلسله دروس تا پایان سال تحصیلی یا احیاناً بعد از سال تحصیلی حسب زمان‌بندی حوزه‌ها و شاید احیاناً مدتی از تابستان‌ این بحث را ادامه می‌دهیم. تا انشاالله ‌این بحث کامل شود. پس ماه رمضان ساعت هفت تا هشت صبح درس  ما تعطیل نخواهد بود. وصل الله علی محمد و آله الطیبین الطاهرین. . . . ______________________________________________________________________________________ منبع : شبکه اجتهاد

رد برخی ادعاهای فقهی درباره مهندسی ژنتیک

بسم الله الرحمن الرحیم رد برخی ادعاهای فقهی درباره مهندسی ژنتیک . رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با رد برخی ادعاهای فقهی درباره مهندسی ژنتیک گفت: آیات قرآن بر عدم تغییر خلقت به معنایی که مخالفان زیست فناوری و جابجایی ژن ها ادعا می‌کنند نیست. . . آیت الله علی اکبر رشاد رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در چهارمین همایش بین‌المللی و دوازدهمین کنگره ملی بیوتکنولوژی ایران در خصوص جنبه‌های فقهی بیوتکنولوژی با رد برخی ادعاها مبنی بر حرمت مهندسی ژنتیک و جا به جایی ژن‌ها گفت: برخی در این زمینه به آیه‌ای استناد می‌کنند که در آن ابلیس در مقابل خداوند می‌گوید من انسان‌های عاصی را به تغییر خلقت خداوند سوق می‌دهم، لذا جابه‌جایی ژن‌ها را تغییر خلقت و امری ممنوع می‌دانند. بعضی دیگر هم به آخر آیه فطرت اشاره می‌کنند که می‌فرماید «لا تبدیل لخلق الله» و هر جا که مصداقی از تغییر در خلقت تلقی شود آن را بر اساس این آیه جایز نمی‌دانند مثلاً جابه‌جایی ژن‌ها یا تغییر در طبیعت نباتات. وی گفت: اگر قرار باشد چنین قاعده‌ای را بپذیریم حتی نمی‌توانیم در حوزه زیست فناوری تحقیق کنیم و هرگونه تغییر و تصرفی در انواع ممنوع خواهد بود. ما این قاعده را قبول نداریم و معتقدیم معنای این آیات آن طور که برخی ادعا می‌کنند نیست. مثلاً ابلیس که می‌گوید انسان‌های عاصی را به تغییر خلق الله امر می‌کنم، در حوزه شریعت این مسئله را مطرح می‌کند. در واقع در این آیه می‌گوید من انسان‌های بد سرشت را به تغییر دین الله وامی‌دارم. شیطان با دین مردم سر و کار دارد و به تغییر در دین مردم را تهدید می‌کند. رشاد خاطرنشان کرد: خداوند در آیه فطرت می‌فرماید، دین خدا مطابق با فطرت شماست و نباید دین خدا را تغییر داد. ثانیاً اگر اصرار داشته باشید، منظور آیه از خلق الله، دین خدا نیست، اشاره آن به یکی از رسوم جاهلیت است که وقتی گوسفندی را برای قربانی کردن بت‌ها نذر می‌کردند، آن را با بریدن گوشش علامت‌گذاری می‌کردند. یعنی مراد از تبدیل خلق الله که در این آیه نهی شده، تغییر تنازلی و فرو کاهیدن مثلاً ناقص کردن مخلوقات خداست نه تغییری که در جهت کامل‌تر شدن باشد. رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: نکته دیگر اینکه اصولاً از کسانی که این قبیل ادعاها را مطرح می‌کنند می‌پرسیم که آیا تغییر خلقت بدون استفاده از ابزارهایی که خدا آفریده انجام می‌شود؟ خداوند اراده فرموده که امور را با کاربست اسباب و ابزارهایی انجام دهد و نه فقط انسان - به عنوان خلیفه الله - که همه موجودات، ابزارهایی برای جریان یافتن اراده خداوند هستند. لذا هر کاری که انسان می‌کند کشف و استفاده از قوانین الهی است نه خلق قانون جدید. وی خاطرنشان کرد: خلقت و آفرینش توقف نمی‌کند و خداوند هر دم در حال آفرینش است. اگر بنا باشد انسان در عالم زندگی کند، آیا فلسفه خلقت عالم این نیست که انسان به تعبیر قرآن، این موجودات و کائنات ممکنه را تسخیر کند؟ آیت‌الله رشاد با تاکید بر اینکه زندگی انسان در هر نفس جز با تغییر در خلقت میسر نیست، اظهار داشت: خوردن و آشامیدن انسان، لباس پوشیدن انسان، راه رفتن انسان و همه اسباب و لوازم زندگی ما حاصل تغییر و تصرف در خلقت است. استفاده از میز و صندلی و کفش هم حاصل تصرف در خلقت است. حقیقت این است که نه آیه مورد اشاره و نه دیگر آیات قرآن بر عدم تغییر خلقت به آن معنا که مخالفان فناوری زیستی و جابه‌جایی ژن‌ها ادعا می‌کنند دلالت ندارد و خداوند هیچ گاه امر به محال نمی‌کند. وی با بیان اینکه ادعای حرمت مهندسی ژنتیک ناشی از فهم غلط از قدرت الهی است، اظهار داشت: خدا انسان را خلق کرده و کائنات را در تصرف او قرار داده تا به تکامل خود و کائنات اهتمام کند و بر این اساس تصرف در خلقت نه تنها حرام نیست که در بسیاری موارد واجب است تا عالم رو به تکامل برود؛ البته بدیهی است که تصرفاتی که باعث فروکاستن و نابودی منابع می‌شود نه از نظر فقهی و نه از نظر اخلاقی مجاز نیست. چون بر اساس قاعده اشتراک، همه نسل‌ها از آفرینش خدا سهم دارند و حق نداریم از دارایی‌های مشاع چه متعلق به هم‌نسلان خود و چه متعلق به نسل‌های بعد بیش از سهم خود استفاده کنیم ولی تصرفات فرگشتی که باعث تکامل می‌شود، ایرادی ندارد و این اشکال را مبنائا قبول نداریم. . . . ___________________________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مهر

بررسی فقهی تولید محصولات تراریخته

بسم الله الرحمن الرحیم بررسی فقهی تولید محصولات تراریخته . . حجت الاسلام  والمسلمین علی ارجمند؛ عضو انجمن ارگانیک ایران . در جریان تولید محصولات تراریخته پیش از انجام سیر علمی تایید سلامت آنها، بسیاری از طرفداران تولید این محصولات بدون تایید سلامت آنها به جای ارائه مستندات علمی مدام علت اصرار خود بر تولید و آزادسازی این محصولات را فتوای برخی مراجع و خصوصا آیت الله خامنه  ای عنوان می  کنند. ■ هیچ کدام از مراجع عظام تقلید، تراریخته را بی چون و چرا نپذیرفته اند. در این گزارش به بررسی متن فتوای آیت الله خامنه ای در مورد تحقیق و کشت تجاری محصولات تراریخته در گفتگو با حجت الاسلام  والمسلمین علی ارجمند عضو انجمن ارگانیک ایران، نماینده ولی فقیه در سازمان جهادکشاورزی و منابع طبیعی استان البرز و استاد حوزه و دانشگاه می پردازیم. **************************** ◄اگر ضرر معتنابهی نداشته باشد فی نفسه اشکال ندارد/ فتوای مشروط آیت الله خامنه ای در مورد محصولات تراریخته، همچون دیگر مراجع فتوای آیت الله خامنه ای در مورد محصولات تراریخته چیست؟ موضوعی که طرفداران آزادسازی تراریخته بسیار روی آن مانور می دهند فتوای آیت الله خامنه ای در این زمینه است، که باید گفت: رهبر انقلاب هم در فتوا مانند دیگر مراجع هستند، ایشان طی استفتائی به شماره ۵۸۹۴۴۸ می فرمایند: اگر «ضرر معتنابه» نداشته باشد فی نفسه اشکال ندارد. ولی نکات  بسیار مهمی که باید به آن توجه داشت این است کلیت مشروطی که آیت الله خامنه ای در مورد تراریخته ها اعلام می کنند تبیین شده و حتی تخصیص خورده با برخی از دستورالعمل هایشان. ◄یعنی رهبر انقلاب هم محصولات تراریخته را در اولویت نمی دانند؟ بیشتر توضیح دهید. در بند ۸ سیاست های ابلاغی امام خامنه ای به سازمان حفاظت از محیط زیست، ایشان بر توسعه محصولات سالم و ارگانیک تاکید می کنند، در این ابلاغیه، اصلا بحث تراریخته مطرح نیست. ◄آیت الله خامنه ای برای تولید محصولات سالم و ارگانیک به سازمان ها و نهادهای مربوطه حکم حاکمیتی داده اند نه محصولات تراریخته مصداق حکم حکومتی ایشان چه تضادی با توسعه محصولات تراریخته دارد؟ وقتی ما روی مصداق می خواهیم کار کنیم باید اول محصول ارگانیک را تعریف کنیم، ارگانیک به محصولی گفته می شود که در فرآیند تولید آن از سم و کود شمیایی استفاده نشده باشد، هورمونی هم به آن داده نشده باشد، هم اینکه دستکاری ژنتیکی هم نشده باشد، بنابراین وقتی که ایشان می گویند ارگانیک، قطعا این ارگانیک نمی تواند با تراریخته هم سو باشد. نمی شود در یک منطقه هم ارگانیک را توسعه دهیم و هم محصولات تراریخته را، این ها در مصداق با هم تضاد دارند. لذا به این فتوای امام خامنه ای هم باید با مواردی از این دست که به نظام ابلاغ شده است، عمل شود یعنی به عنوان حکم حکومتی. اگر به آیت الله خامنه ای به عنوان یک مرجع تقلید نگاه کنیم، مقلد ایشان در یک مسئله فردی هستیم، اما یک وقتی ایشان را به عنوان حاکم جامعه در نظر می گیریم در این حالت آنچه به عنوان سیاست های ابلاغی نظام به دستگاه ها ابلاغ می شود فراتر از فتوا است و در واقع به نهادها و سازمان های مربوطه حکم حاکمیتی داده اند. ◄دستور آیت الله خامنه ای برای توسعه محصولات ارگانیک را نادیده می گیرند. آیا این حکم آیت الله خامنه ای برای تولید محصولات ارگانیک جدی گرفته شده است؟ در مسئله توسعه محصولات ارگانیک هم امام خامنه ای صراحتا حکم حاکمیتی داده اند که این سیاست را دنبال کنید ولی متاسفانه آقای بهزاد قره یاضی رئیس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران که با حکم محمدباقرنوبخت به ریاست امور پژوهشی و فناوری سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور منصوب شده بود و مدافع سرسخت آزادسازی بی چون و چرای تراریخته در ایران است که به اعتراف خودش ۱۵ هزار میلیارد تومان بودجه پژوهشی کشور هم در اختیارش بود، در کجا یک گام برای توسعه محصولات ارگانیک در ایران برداشته است و چه سهمی از بودجه کشور جهت گسترش محصولات ارگانیک به کار گرفته شده است؟ ■ نه تنها به فتوای مراجع تقلید که به پیمان های بین المللی هم بی توجهند نکته دوم این است که در متن فتوای مراجع و از جمله امام خامنه ای عنوان می شود که «اگر ضرر معتنابه نداشته باشد» و این شرط مراجع معظم تقلید و امام خامنه ای تازه اول بحث ما با طرفداران آزادسازی تراریخته است نباید اجازه بدهیم که با تقطیع فتوای مراجع تقلید بزرگوار فتوای آنها را مصادره به مطلوب کنند. مدعیان تراریخته باید توضیح دهند به استناد کدام گواهی ها و آزمایشات ادعا می کنند که محصولات دستکاری شده ژنتیک ضرر معتنابهی ندارد؟ بسیاری از استادان مسلم می گویند اتفاقا این محصولات ضرر دارد، پس آنها نمی توانند از فتوای مشروط مراجع تقلید و خصوصا امام خامنه ای به نفع مقاصد خود استفاده کنند آنها باید مدرک ارئه دهند که روی کدام محصول تراریخته طبق معاهدات بین المللی حداقل ۱۳ سال کار کرده  و ۵۰۰ میلیارد تومان هزینه مطالعه و آزمایش کرده و گواهی سلامت گرفته اند؟ اصلا چنین مطالعاتی در ایران انجام نشده است آنها بدون این مطالعات یک راست رفته اند سراغ آزادسازی محصولات تراریخته! ■ مدافعان تراریخته دست از علم ستیزی بردارند/ زیر ۱۳ سال پژوهش در مورد محصولات تراریخته امکان ندارد بشود نتیجه علمی گرفت! ◄پس چگونه مدافعان تراریخته ادعا می کنند که آزمایشاتشان به نتیجه رسیده است؟ آقای عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست ادعا کرده که ما ۴ سال است در دانشگاه یزد مخاطرات احتمالی برنج تراریخته را بررسی کرده ایم و به این نتیجه رسیده ایم که این محصول سالم است!! اولا باید اسناد ارائه کنند که چگونه در ۴ سال به این نتیجه قطعی رسیده اند ثانیا از تاریخ تاسیس واحد مطالعات غذایی دانشگاه یزد ۲ سال هم نمی گذرد! ثالثا چرا کشورهای پیشرو در تراریخته کردن برنج، محصول تراریخته خود را در کشور خود تجاری نکرده اند و اصلا چرا مردم مظلوم ما باید اولین ملتی باشند که برنج تراریخته می خورند؟ مجلس شورای اسلامی هم با موضع گیری هایی که داشت مشخص که نمایندگان ملت هم راضی به آزادسازی بی چون و چرای محصولات تراریخته نیستند و اینکه کلانتری، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست می گوید در ۴ سال اخیر در دانشگاه یزد کار تحقیقاتی شده پس چه طور و با چه استنادی در سال ۸۳ در زمان دولت اصلاحات آزادسازی برنج تراریخته انجام شده؟ یعنی برنج طارم مولایی تراریخته را کاشتید، تجاری کردید و بعد از یک دهه تازه می گویید اخیرا روی آن کار تحقیقاتی شده و ایمنی آن تایید شده است؟ به چه مجوزی چنین ریسک وحشتناکی روی سلامتی مردم یک سرزمین صورت گرفته است؟ تا کِی باید شاهد چنین رفتار بی ضابطه در حوزه سلامتی کشور باشیم؟!! ..................................................................................... منبع: خبرگزاری دانشجو

آیت الله تبریزیان: مسئله تراریخته مصداق تغییر در خلقت الهی است

بسم الله الرحمن الرحیم آیت الله تبریزیان: مسئله تراریخته مصداق تغییر در خلقت الهی است  علت عقب افتادگی‌های ما عدم رجوع به مفاهیم پیامبران است . با تصمیم و همت بخشی از جریانات تحول خواه حوزه علمیه قم -خصوصا فعالان و متخصصین طب اسلامی- دور سوم مباحثات و گفتگو‌ها درباره مسئله خطرناک تراریخته‌ها از دیروز یک شنبه در حوزه علمیه قم آغاز گردید. . . نشست آغازین این گفتگو‌ها -که با استقبال جدی فضلا و اساتید حوزه علمیه قم در محل سالن اجتماعات دفتر تبلیعات حوزه علمیه قم برگزار گردید- آیت الله عباس تبریزیان مولف کتاب "دراسه فی طب الرسول المصطفی (صلی الله علیه و آله و سلم) و حجت الاسلام علی کشوری دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی سخنرانی کردند. . اعوذ بالله من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین و صل الله علی محمد و آله الطاهرین و اللعنه الدائمه علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین. کمال تقدیر و تشکر از حاج آقای کشوری دارم، ایشان مطالب ارزنده‌ای فرمودند. شاید بعضی از مواردی را که ایشان گفتند، بنده هم می‌خواستم اشاره کنم و تقدیر و تشکر از دوستانی که زحمت کشیدند و این همایش را تشکیل دادند. این کار‌ها و همایش‌ها می‌تواند اثر بزرگی داشته باشد. امروز قرار است راجع به تغذیه و مسائل تراریخته صحبت شود. در مورد این‌جور مباحث دو راه وجود دارد، یعنی دوستان و محققین دو دسته ورود به این‌گونه مباحث دارند: یک دسته می‌روند داخل مطالبی که غرب اعلام می‌کند و علوم تجربی در آن‌ها نظری داشته باشد و وارد این مسائل می‌شوند و به نقض و ابرام‌های آن می‌پردازند، چون حقیقتاً ما در این مسائل کارایی نداشته و نمی‌توانیم تحقیقات مستقلی داشته باشیم و منتظر می‌شویم تا یک چیز از دهان غربی‌ها در مذمّت موضوعی مثل تراریخته‌ها خارج شود، یعنی مثلاً فلان شخص درباره این‌مطلب، چنین گفته و خود شرکت فلانی این‌طوری اقرار کرده است. خود آن‌ها مبحثی مثل تراریخته‌ها را مطرح می‌کنند و بعد منتظر می‌شویم خود آن‌ها این مسئله را نقد کنند و ما به این نقد تمسک کنیم. این یک راه است. همچنین ممکن است عده‌ای قدرت تحقیق و بررسی و آزمایش هم دارند و به نتایج مطلوب یا نامطلوب می‌رسند. امکان این هم هست. ولی یک روش و دسته دیگر هم وجود دارد و آن این است که شخص بگوید من کاری ندارم غرب و شرق چه می‌گویند، می‌خواهند تراریخته‌ها را نقد یا تأیید کنند و آنچه برای من مهم است کلام خدا و پیامبر و اهل بیت است و به کلام آن‌ها پناه می‌برم. این خود، یک تجربه است. اگر می‌بینید کشور در خیلی از جوانب عقب افتاده و ما در خیلی موارد ضربه خوردیم، علت این است که ما به پیامبر و اهل بیت پناه نبرده‌ایم. یک مثال کوچک بزنم. یک عده‌ای سراغ طب شیمیایی رفتند و منتظر ماندند که نقض و ابرام‌ها از آن طرف بیاید و یک عده‌ای هم سراغ طب سنتی رفتند و یک عده‌ای هم سراغ طب اهل بیت و پیامبر رفتند. خیلی زود این نتیجه به دست آمد که طب اسلامی جلوتر است و این چیزی است که الان مشهود به این همه مراجعات و تأثیرات و درمان‌هاست؛ و این قابل انکار نیست، ولی آن کسانی که سراغ تجربه طب شیمیایی رفتند و مردم را نابود کردند و منتظر هستند اروپا به این نتیجه برسد که طب شیمیایی صلاحیت ندارد، این‌ها آسیب جدی زدند و جمعیت کشور را نابود کردند و مردم را نابود کردند و تازه می‌خواهند بفهمند که آیا کارشان درست بوده یا نبوده. ولی راه بهتر این است که ما سراغ قرآن و پیامبر و اهل بیت برویم و آن سفارشات پیامبر و اهل بیت و قرآن را عمل کنیم و منتظر غرب و شرق نباشیم؛ [در این صورت]حتماً جلو خواهیم افتاد. اگر در این طب اسلامی که کسانی با آن مخالفت و مقاومت می‌کنند مانند وزارت بهداشت، اگر دست در دست طب اسلامی بگذارند، این طب خیلی زود در کل دنیا شناخته خواهد شد و حرف اول در تمامی دنیا را خواهد داشت. این یک میان‌بُر است. الان یک مثال برایتان بزنم. اروپا چه قدر درباره دندان‌پزشکی و مسواک و خمیر دندان و تهیه آن‌ها کار و تحقیق کرده و دانشگاه‌هایی تأسیس کرده است، ولی شاید در فضای مجازی دیده‌اید که آخرالأمر به مسواک پیامبر بازگشتند و استفاده از مسواک پیامبر را آموزش می‌دهند و بهترین خمیر دندان دنیا دارای مسواک اراک است اگر ما سراغ اهل بیت برویم و ببینیم که پیامبر می‌فرماید: مسواک اراک خوب است و امام رضا می‌فرماید: بهترین مسواک، مسواک اراک است؛ این‌همه دور زدن و دور افتادن نخواهیم داشت. ما می‌گوییم هرچه خدا و پیامبر فرمود: ه: عمل می‌کنیم و راه کوتاه‌تر می‌شود، چون آن‌ها از کل زمان تا انتهای زمان آگاهند و می‌دانند چه چیز بهترین است. اگر ما این تفکر را داریم که با قاشق غذا خوردن چیز خوبی است، ولی پیامبر با قاشق غذا نخوردند و فکر می‌کنیم در زمان پیامبر قاشق نبوده و اگر قاشق نبود پیامبر با قاشق غذا می‌خورد؛ این اشتباه است. ساختن قاشق برای پیامبر چیزی نیست. پیامبری با این همه معجزات، [نمی‌توانست قاشق بسازد؟]فرض کنید حضرت سلیمان کارخانه‌هایی داشت و هواپیماهایی داشت که بشر تا هزار سال هم به آن نخواهد رسید. پیامبر ما علم تمامی پیامبران را دارد. ما باید این راه را انتخاب کنیم. به طور کلی اگر حوزه علمیه از اهل بیت و با پیامبر کمی فاصله گرفته و انتظار دارد در مورد بیانات اهل بیت، غرب یک چیزی بگوید و انتظار دارد تا غرب بگوید حجامت خوب است تا ما بگوییم حجامت کنید. ما راه کوتاه‌تری داریم، ما خود می‌رویم و حجامت می‌کنیم، دنیا هم از ما یاد می‌گیرد. اگر این‌ها از راه تجربی اثبات کردند که حجامت خوب است، این ارزشی ندارد. چون ما صد‌ها سال جلوتر از آن‌ها حجامت کردیم. راه درست این است که ما راه دوم را انتخاب کنیم. زیرا اسلام به معنای تسلیم است و ما هم تسلیم خدا و پیامبر و اهل بیت باشیم، این همه بحث تجربی نیاز نیست. البته خوب است نمی‌گویم بد است. اگر ما این را انتخاب کردیم دیگر در مورد تراریخته معطل نمی‌شویم که آیا تراریخته نفع دارد یا ضرر دارد. ما باید ببینیم پیامبر چه فرمودند: و قانون اسلام در مورد تغذیه چیست. اگر ما قانون اسلام را از روایات به دست آوردیم و به آن عمل کردیم، حال دنیا برود مسیر خود را طی کند؛ آخر به آن‌چیزی که پیامبر و قرآن ما فرمودند: خواهد رسید. الان دنیا به صورت خزنده دارد به سمت اسلام می‌آید و در کل کشور‌ها، حجامت انجام می‌گیرد. حجامت مال پیامبر ماست. افتخار دین ماست. این صهیونیست‌ها یک شیطنتی می‌کنند و می‌گویند حجامت تاریخ ۷۰۰۰ ساله دارد. این دروغ است و حجامت مال پیامبر ماست. آن‌ها نمی‌خواهند بگویند این مال پیامبر ماست. حالا به اروپایی‌ها استفاده از مسواک پیامبر را آموزش می‌دهند، ولی نمی‌گویند این مسواک پیامبر است؛ و می‌گویند کشف خود و ابتکار خودشان است و خود به این نتیجه رسیده‌اند که مسواک اراک بهترین است. این‌ها شیطنت می‌کنند. دنیا دارد به این سمت می‌آید. امروز در دنیا چه کسی نمی‌داند که روزه خوب است؟ در دنیا کیست که نداند استنشاق و مسواک زدن خوب است؟ این‌ها همه دارند به این سمت می‌آیند. حالا راجع به مسئله تراریخته‌ها بگوییم: ما در طب اسلامی یک قانون داریم به نام «اصاله الضرر» یعنی هر غذایی مضر است الّا ما خرج بالدلیل. برای پیامبر هر غذایی که می‌آوردند و آن را مصرف می‌کردند می‌فرمودند: اللهم بارک لنا فیه و اعطنا خیراً، پیامبر می‌فرماید: خدایا در این غذا به ما برکت بده، ولی غذای بهتری بوده که پیامبر در آن، این دعا را نمی‌فرمودند. چرا این طور است؟ حتماً یک ضرری داشته [که آن دعا را برای بعضی از غذا‌ها می‌خواندند]حتماً یک مشکلی دارد. پیامبر دنبال طعم و مزه و لذت‌های دنیوی نیست. وقتی می‌فرمایند: یک غذای بهتری به ما بده یعنی این غذا یک مشکلی دارد. «الّا اللبن» به جز شیر. می‌فرمودند: وقتی شیر مصرف می‌کردند، می‌فرمودند: اللهم بارک لنا فیه و زدنا منه خدایا در این غذا به ما برکت بده و بیشتر [به ما بده]ما در غذا‌ها اصاله الضرر داریم و تکلیف داریم: «فلینظر الانسان الی طعامه» انسان باید در غذای خودش نگاه کند که از دست چه کسی می‌گیرد و چه جور غذایی است، آیا ضرر دارد یا ندارد؟ علی ایّ‌حالٍ ما با «اصاله الضرر» در تغذیه باید نسبت به هر غذای جدید شک و تردید داشته باشیم و زود نپذیریم. اینجوری نیست که ما [آن غذا را]بپذیریم و بعد ببینیم ضرر دارد یا ندارد. ما نباید هر غذایی را بپذیریم، پیامبر درباره تغذیه خیلی وسواس داشت. «کَانَ رَسُولُ اللَّهِ  عَزُوفَ النَّفْسِ وَ کَانَ یَکْرَهُ الشَّیْ‌ءَ وَ لَا یُحَرِّمُهُ» ایشان خیلی از غذا‌ها را مصرف نمی‌کردند، ولی تحریم هم نمی‌کردند. ما هم باید از پیامبر یاد بگیریم که «عَزُوفَ النَّفْسِ «باشیم و هر غذایی را نپذیریم مگر اینکه دلیل برای سلامتی آن غذا داشته باشیم. این راه بهتر و کوتاه‌تری است. راجع به تراریخته [بگویم]تراریخته یعنی اصلاح ژنتیکی. می‌آیند ژن یک گیاه یا حیوان را دستکاری می‌کنند و ژن این حیوان را بر می‌دارند و در آن حیوان می‌گذارند و بیشترین ژن‌هایی که استفاده می‌کنند به خصوص در دام‌ها، ژن خوک است. ژن خوک را بر می‌دارند و در گاو و مرغ می‌گذارند و مثلاً مرغ ظرف ۴۰ روز می‌شود ۳ کیلو. چیزی که قبلاً اتفاق نمی‌افتاد. چرا؟ به خاطر اینکه خوک این چنین خاصیتی دارد و بیشتر از باقی حیوانات غذا می‌خورد، مرغ‌های پرورشی حالا ۲۴ ساعت غذا می‌خورند که همان تأثیر ژن خوک است. یا در گیاهان ژن حشرات را اضافه می‌کنند. این تغییر ژنتیکی توسط آیات و روایات و ادله پذیرفته است یا نه؟ مستفاد از آیات قرآن این است که این پذیرفته نیست. زیرا این کار تغییر ماهیتی است، خودشان هم اقرار دارند که وقتی یک ژنی را اضافه می‌کنند این گیاه دیگر آن گیاه سابق نیست و ماهیتاً تغییر می‌کند. این تغییر ماهیتی و خلقت خداوند است. این کار شیطان و دستور شیطان است که خداوند در قرآن از شیطان نقل می‌کند و می‌فرماید: «لَآمُرَنَّهم و لیُغَیِّرَنَّ خَلقَ الله» به بشر امر می‌کنم تا خلقت خداوند متعال را تغییر بدهد. این‌ها خلقت خداوند متعال را ماهیتاً تغییر می‌دهند و ژن آن را دست‌کاری می‌کنند. این دیگر گیاه سابق نیست. این گیاه ژن حشره دارد و آن گاو ژن و خصلت خوک دارد و آن مرغ هم ژن و خصلت خوک دارد و یک چیزی خنثی در می‌آید و نه خوک است و نه گاو. ممکن است شکل گاو باشد، ولی این ژن در ماهیت آن اثر می‌گذارد و این همان تغییر در خلفت خداوند تبارک و تعالی است. «فلیغیرن خلق الله لا تبدیل لخلق الله» تبدیل و تغییر در خلق خدا در قرآن نهی شده است و این کار اصولاً خوب نیست و مخالف قرآن است و می‌آیند ژن‌ها را تغییر داده و دگرگون کرده و ماهیت را تغییر کنند و چیزی درست می‌کنند که قدیم نبوده و چیز جدید به وجود بیاید. این یک دلیل دیگر است. سؤال ما این است که نظر شما راجع به «خلق خدا» چیست؟ آیا خدا بهترین را خلق کرده یا بدترین؟ موجوداتی که خلق فرمود: ه بهترین‌اند یا بدترین؟ ما اعتقادمان این است که هر چه خدا خلق کرده بهترین است و آن‌ها می‌گویند ما اصلاح ژنتیکی می‌کنیم. این یعنی چه؟ یعنی خدا فاسد خلق کرده و عقلِ قاصر، می‌خواهد اصلاح کند. یعنی خدا یک چیزی را بد خلق کرده و این‌ها می‌خواهند آن را درست کنند و خدا در خلقتش، اشتباه کرده و حق، آن بوده که تراریخته خلق می‌کرد. این چه طرز تفکری است؟! از قرآن استفاده می‌شود که خداوند بهترین را خلق فرمود: ه و هر فسادی در زمین به وجود می‌آید به دست انسان است. «فتجعل فی‌ها من یفسد فیها» دست بشر به هر چیزی می‌رسد آن را نابود می‌کند. «و إذا قیل لهم لا تفسدوا فی الارض قالوا نحن مصلحون» می‌گویند: به آن‌ها می‌گویند افساد نکنید، آن‌ها می‌گویند ما اصلاح می‌کنیم. «ألا انهم هم المفسدون و لکن لا یشعرون» حالا متأسفانه این‌ها از روی عمد افساد می‌کنند، یعنی «لا یشعرون» هم نیست. حالا بشر بعد از مدت‌ها فهمیده مسواک پیامبر و حجامت خوب است و بعد از مدت‌ها در اروپا فهمیدند که غذای ارگانیک و اورجینال خوب است و بعد از مدت‌ها فهمیده و به این نتیجه رسیده‌اند. حال ما باید مدت‌ها صبر کنیم که آن‌ها به این نتیجه برسند؟ ما کاری به آن‌ها نداریم. ما دینی کامل داریم. در این دین ما و روایات ما، تمام نیاز‌های ما تأمین شده، ولی ما یک ذره کوتاهی کردیم و تحقیق و بررسی نکردیم. چرا طب باید ۱۴۰۰ سال راکد بماند؟ و همچنین علوم دیگر. مثلاً کسی در امروز می‌خواهد در بحث زیست جانوری تحقیق کند که از جمله آنها، مسائل تراریخته است. فکر می‌کنید روایات نداریم؟ هزاران روایت داریم. برترین علم زیست جانوری در روایات داریم. عقل بشر تا صد‌ها سال و هزاران سال به آن نخواهد رسید. ولی ما، چون تحقیق نکردیم و بررسی نکردیم و روایات زیست جانوری را بررسی و دسته بندی نکردیم معنای آن این نیست که ما این علم را نداریم. بلکه ما کم‌کاری کرده‌ایم. این علوم دیگر در هر زمینه درباره پیدایش هستی و ... گیج مانده است. چگونه این دنیا به وجود آمده و چه مراحلی طی کرده است؟ همه به وضوح در آیات و روایات ما آمده است. در بحث اجتماع، بهترین قوانین اجتماع را در دنیا داریم. ما کم کاری کردیم. ما نگاه می‌کنیم که غرب، علم اجتماع را چگونه بررسی کرده و این را نگاه می‌کنیم و ممکن است یک روایتی هم به آن اضافه کنیم، چرا [این جور باید باشد؟]. ما خودمان علم اجتماع را پایه‌ریزی کنیم و نباید منتظر تجربیات غرب در علم اجتماع باشیم. ما بهترین‌ها را داریم. بعد وقتی غرب به این نتیجه رسید که از آن چیزی که در اسلام درست است خیلی عقب افتاده است. خود او حس می‌کند که چه قدر عقب افتاده است. امّا متأسفانه الآن ما حس می‌کنیم که از اروپا عقب افتادیم. این نکته مهم است که خدا بهترین را خلق فرمود: ه‌اند. ما چیزی که الآن غربی‌ها درست کردند مانند ماشین و هواپیما و موشک، چشمان ما را خیره کرده است و فکر کردیم همه کار‌های آن‌ها خوب است. حال آنکه همین هواپیما‌ی آن‌ها هم خوب نیست؛ و همین موشک و ماشین‌شان خوب نیست. یک روزی خواهد آمد که این اروپا به ما یاد بدهد و بگوید که بیایید سوار قاطر و الاغ شوید که هیچ آسیبی به محیط زیست نمی‌زند. شما الآن می‌دانید که این تکنولوژی جدید چه فاجعه‌ای در دنیا به وجود آورده است و تمامی زمین‌ها و آب‌ها را آلوده کرده است. این‌ها همان افساد بشر است. شما نگاه کنید یک جنگل یا باغی که درخت‌های تنومند و رشد‌یافته و شاداب دارد و وقتی یک جاده در وسط آن می‌کشند، مدتی بعد به طور کلی نابود می‌شود. این دست‌کاری بشر به هر جایی که می‌رسد نابود می‌کند. یک نکته‌ای را این برادرمان اشاره فرمودند که نکته جالبی است که اگر مردم زکات بدهند، محصولات‌شان برکت و افزایش پیدا می‌کند، ولی طرز تفکر ما کلاً فرق می‌کند. این‌ها در روایات ما زیاد است. ببینید راجع به برگ چغندر چه می‌فرماید: إِنَّهُ یَنبُتُ عَلى شاطِئِ الفِردَوسِ. این گیاه کنار رودخانه بهشت می‌روید. «و لولا أن تَمَسَّه أیدِ الخاطئین» اگر دست گناهکاران به برگ چغندر نمی‌رسید، «لَکانتِ الوَرَقَهُ مِنهُ تَستُرُ رِجالاً» هر برگ آن یک مردی را می‌پوشاند. این اصلاح ژنتیک حرف درستی است. ما گناه نکنیم تا دست گناهکاران به این گیاهان نرسد، این‌ها رشد می‌کنند در حالی که هیچ آسیب و ضرری هم ندارد، بلکه نفع آن‌ها هم بیشتر می‌شود. ما ابتداء کار در طب اسلامی دنبال بنفشه بودیم و می‌رفتیم بنفشه جمع می‌کردیم. می‌دیدیم وقتی به یک باغی می‌رویم یک دانه هم ندارد، ولی باغ‌هایی می‌رویم که پر است و این برای ما باعث تعجب می‌شد که چرا این‌گونه است؟ بعد وقتی می‌پرسیدیم می‌دیدیم اهل ده به این مسئله توجه دارند و می‌گفتند: در این باغ‌ها توریست‌هایی می‌آیند می‌نشینند و گناه کرده و ترانه می‌گذارند و دیگر بنفشه در آنجا رشد نمی‌کند. چه قدر این گناه تأثیر دارد. درباره رودخانه فرات داریم که می‌فرماید: اگر گناهکاران وارد رودخانه فرات نمی‌شدند، هر بیمار و معلولی وارد فرات بشود، درمان می‌شود. چه قدر این گناه اثر دارد. حتی درباره این مسئله تراریخته، دلیلی که امروزه می‌آورند این است که می‌فرمایند: این محصولات اصلاح ژنتیکی شده، آفت نمی‌زند. حالا دلیل آن را خواهیم گفت که چرا آفت نمی‌زند. ما در قرآن داریم که علت آفت زدن، گناه است. درباره آن دو نفری که باغ داشتند می‌فرماید: «فاحیط بثمره» آن شخص گناه کرد و گفت: باغ من بهتر از باغ شماست و تکبر ورزید. «فاحیط بثمره» یعنی چه؟ یعنی آفت زد و میوه‌اش از بین رفت. علت آفت زدن همین گناه است. حالا بر می‌گردیم [و می‌گوییم:]ما خوشحالیم که یک تخم دانه‌ای به ما می‌دهند که وقتی کاشته می‌شود، آفت نمی‌زند. چرا آفت نمی‌زند؟ ما غافلیم، چون سم است آفت نمی‌زند. آفت به سم نزدیک نمی‌شود. چون سم است آفت نمی‌زند. الان در سایت‌های آمریکا می‌نویسند: گندم ایران، چون سم است آفت نمی‌زند. چرا آفت آن را نمی‌خورد؟ یعنی چه؟ یعنی این دیگر خوراکی نیست. حشره و آفت تشخیص می‌دهد که وقتی ژن گیاه تغییر داده شد، دیگر خوراکی نیست؛ و برای خوردن صلاحیت ندارد و نمی‌خورد. امروز در اروپا میوه‌ای که کرم زده، می‌خرند و می‌گویند این کرم پیش‌مرگ انسان در آزمایش میوه است. وقتی کرم این میوه را خورد و طوری‌اش نشد، آن میوه سالم است. هر کاری که خداوند انجام می‌دهد، یک حکمتی دارد. این کرم یک آزمایشگاه است. اگر دیدید تمام یک سیب سالم است، از آن بترس، ولی اگر دیدی چندتا از سیب‌ها کرم زده است، آن سیب‌ها خوب است، زیرا آن کرم آمده از سیب تغذیه کرده و سالم هم مانده است. پس این میوه آسیب نمی‌زند و خوراکی است، ولی وقتی حشرات از آن نخوردند یا خوردند و مردند، آن ماده دیگر خوراکی نیست و آن ماده به یک میوه غیر خوراکی تبدیل شده و دیگر قابل استفاده نیست. ما نباید مخاطره کنیم و ۱۰۰ - ۱۵۰ سال قبل کود شیمیایی و دارو‌های شیمیایی و مواد نگهدارنده را آوردند و اگر کسی در آن زمان می‌گفت که کود شیمیایی ضرر دارد، کسی حرف او را گوش نمی‌داد. بالاخره اروپا چیزی را کشف کردند و با تحقیق گفتند که چیز خوبی است. ده یا بیست یا پنجاه یا صد سال گذشت، الان نتیجه آن روشن شد که از هر ۸ نفر یکی سرطان دارد. این همه نازایی در کشور ایجاد شده است، حدوداً در کشور ۲۰ - ۲۵ % نازایی وجود دارد. این همه آمار وحشتناک بیماری ایجاد شده است. الآن وقتی میوه ایران به کشور‌های غربی و خلیج فارس می‌رود، آن را بر می‌گردانند و می‌گویند زیاد کود شیمیایی دارد. در این مسئله تراریخته هم همین‌گونه است. امروز عده‌ای می‌فرمایند: تراریخته خوب نیست و عده‌ای هم می‌گویند: خوب است. ما هم باید صد سال منتظر شویم تا آثار تراریخته معلوم شود. این کار درستی نیست. بهتر آن است که مخاطره نکنیم و یک ذره احتیاط کنیم و خیلی سریع چیزی را قبول نکنیم، به خصوص آنهایی را که از دست صهیونیست و یهودی‌ها می‌گیریم. خداوند به ما یک راه نشان داده: «ان اشد عداوهً للذین آمنوا الذین هادوا» این‌ها سخت‌ترین دشمن‌های ما هستند. آیا ما باید از دشمن انتظار داشته باشیم یک چیز مفیدی به ما بدهد؟ یک دارویی به ما بدهد و ما را درمان کند؟ ۹۳ % کارخانه‌هایی دارویی دنیا متعلق به صهیونیست‌هاست، آیا ما انتظار داریم آن‌ها به ما دارو بدهند؟ و دلشان به ما بسوزد و ما را درمان کنند؟ حال این تراریخته‌ها که خود نخست‌وزیر اسرائیل گفت که این تخم دانه‌ها در اسرائیل تولید شدند و تخم این گوجه فرنگی در اسرائیل تولید شده و ما در بشقاب‌های شما حضور داریم، ما در داروخانه‌های شما حضور داریم. ما هم انتظار داریم آن‌ها به ما رحم کنند و ما را درمان کنند و ما را خوب کنند؛ و فکر می‌کنیم خواهان سلامتی ما هستند. ابداً [این‌طور نیست]آن‌ها فقط خواهان یک چیز هستند و آن این است که منافع‌شان [محقق شود]و از جمله منافع‌شان نابودی ماست. یکی از هلند آمد و فرمود:: صهیونیست‌ها در کشور بلژیک جمع شدند و اینجور مسئله‌ای را مطرح کردند که زمان جنگ تمام شد و مردم دنیا را –بخصوص مردم ایران- باید با غذا و دارو از بین ببریم؛ و این‌کار را هم کردند و با غذا و دارو مردم را بیمار کردند و امروز ۸۰ - ۹۰ % مردم بیمارند. چرا؟ برای همین مسائل. امروز کمتر کسی است که بیماری نداشته باشد و وقتی مراجعه می‌کند شروع می‌کنند به شمردن بیماری‌های خود که دیابت، فشار خون، چربی خون، چربی کبد، زانو درد، پا درد دارم. این غیر از بیماری‌های صعب العلاج و وحشتناک و جدید است که قبلاً اصلا ًاسم آن‌ها هم نبود مثل: MS، ALS، دیستروفی، اتروفی، مینیوپاتی، نوروپاتی، دوشین، گیلانباره و امثال این‌ها. در گذشته اسم این بیماری‌ها هم نبود. این‌ها از کجا آمده؟ این‌ها همه از تدبیر صهیونیست‌ها و دشمنان است. ما باید نسبت به هر چیزی که از غرب و اروپا به سمت ما می‌آید، با شک و تردید نگاه کنیم. اگر انتظار داریم این‌ها سلامتی و نفع ما را بخواهند، اشتباه است. یک روز حضرت امام در کتاب کشف الاسرار راجع به طب شیمیایی می‌فرماید: طب استعماری است. این‌ها از راه این طب می‌خواهند ما را مستعمره کنند. امروز راجع به تراریخته عرض می‌کنم، این تغذیه استعماری است. کسی به آن حرف حضرت امام توجه نکرد. امروز ما می‌فهمیم امام چه فرمودند. در تراریخته هم همین است، این تغذیه استعماری است. شاید ۳۰ یا ۵۰ سال دیگر این قضیه به اثبات برسد. ولی چه فایده دارد؟ دیگر دیر خواهد بود و آسیب خود را زده است. الان گندم کشورمان از شمال تا جنوب همه تراریخته است. چه کسی می‌تواند این گندم را جمع کند و گندم بومی به کشاورز بدهد؟ چه قدر کار سختی است. کار آسان‌تر این بود که تراریخته‌ها را وارد کشور نکنند. الآن دیگر خیلی سخت شده است، ما یک غذای سالم دیگر نداریم و همه تراریخته است. برنج، بادنجان، خیار و ... همه تراریخته است. اگر الآن بخواهیم تخم دانه‌های تراریخته را جمع کنیم و تخم دانه‌های بومی جایگزین کنیم، جزو محالات است. چون دانه‌های تراریخته برای کشاورز محصول بیشتری دارد و آفت نمی‌زند. کشاورز حاضر نمی‌شود که از گندم بومی استفاده کند. این خیلی کار سخت و دشواری است، ولی اگر در روز اولِ ورود تراریخته به کشور منع می‌شد، چه قدر کار آسانی بود. این مثل آن است که کسی گناه کند و بعد استغفار کند. حال آنکه معلوم نیست خدا بپذیرد یا نه. ولی اگر از اول گناه نکرده بود، راحت‌تر بود. گناه نکردن آسان‌تر از توبه کردن است. در این قضیه هم همینطور است؛ جلوی تراریخته‌ها را گرفتن خیلی آسان‌تر از این است که بگذاریم همه چیزمان تغییر کند و بعد بیاییم آن را درست و اصلاح کنیم که کار خیلی سختی است. ما نیازی به این‌همه تغذیه اضافی نداریم و نیازی به محصولات جدید نداریم و باید همان را که پیامبر استفاده می‌کرد، استفاده کنیم. پیامبر نمک دریا استفاده می‌کرد، ما هم نمک دریا استفاده کنیم. به نمک تصفیه شده که ارمغان غرب است، با شک و تردید نگاه کنیم و منتظر نشویم که غرب بگوید: نمک تصفیه شده بد است. الان در آلمان همین نمک خودمان را می‌برند و بسته‌بندی می‌کنند و یک بسته کوچک از آن را ۴۰ هزار تومان می‌فروشند و به آن افتخار هم می‌کنند. ما نباید منتظر آن‌ها شویم. راه درست این است که به قرآن پناه ببریم. خدا و اهل بیت و پیامبر کم نگذاشتند که ما بگوییم دین ما و روایات ما چیزی کم دارد و باید برویم از اروپا بگیریم. ما ۱۰ - ۱۱ هزار روایت طبی داریم، اهل بیت چیزی کم نگذاشتند. ما الان ۱۰ - ۱۱ هزار نسخه طبی داریم. هیچ طبی در دنیا به این تعداد نسخه ندارد. اهل بیت ناظر به تمامی زمان‌ها بودند و به لوازم کلام‌شان آگاه بودند. ما می‌توانیم نظام تغذیه و نظام اقتصادمان را بر اساس روایات بنا کنیم. هنر شیخ انصاری این است که با روایت در کتاب مکاسب، نظام اقتصادی اسلام را نوشته است. خیلی خوب، مثل اینکه می‌گویند نزدیک اذان است. ما هم به این مقدار اکتفاء می‌کنیم. . برچسب ها : تراریخته ، مفاهیم پیامبران ، طب اهل بیت . . . ________________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری دانشجو  -    ۳۰ مرداد ۱۳۹۶

برگزاری نخستین نشست علمی تخصصی «مبانی نظری کشاورزی در تمدن نوین اسلامی» در ساری

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری نخستین نشست علمی تخصصی «مبانی نظری کشاورزی در تمدن نوین اسلامی» در ساری . .نخستین نشست علمی تخصصی «مبانی نظری کشاورزی در تمدن نوین اسلامی» توسط دبیرخانه کارگروه کشاورزی اسلامی مستقر در حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی مازندران همسو با رویکرد اهمیت کشاورزی اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب مقام معظم رهبری برگزار شد. . . به گزارش خبرگزاری فارس از شهرستان ساری، دبیرخانه کارگروه کشاورزی اسلامی مستقر در حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی مازندران همسو با رویکرد اهمیت کشاورزی اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب مقام معظم رهبری؛ نخستین نشست علمی تخصصی «مبانی نظری کشاورزی در تمدن نوین اسلامی» را با حضور اساتید دانشگاه، محققان و کارشناسان بخش های مختلف کشاورزی برگزار کرد. در این نشست تخصصی چهار عنوان از موضوعات مهم و از الزامات مبانی نظری کشاورزی در تمدن نوین اسلامی شامل «وضعیت کشاورزی و افق آینده، تبیین خودسازی، تبیین جامعه پردازی و تبیین تمدن اسلامی در گام دوم انقلاب» مورد بحث و بررسی قرار گرفت. وضعیت کشاورزی و افق آینده رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در این نشست به اهمیت کشاورزی مازندران در امنیت ملی غذایی اشاره کرد و گفت: طبق  برنامه ظرفیت تولیدات محصولات کشاورزی استان  باید از ۷میلیون و ۲۰۰ هزار تن کنونی به ۱۰ میلیون تن طی ۲  سال آینده افزایش یابد و این ظرفیت با ارتقا کمی و کیفی محصولات کشاورزی از روش سنتی به مدرن  محقق می‌شود. عزیزاله شهیدی‌فر با بیان اینکه تولیدات محصولات سالم، افزایش در واحد سطح،  تولید محصولات هایتک و دانش محور از برنامه های جهاد کشاورزی مازندران است: تصریح کرد: استان مازندران با برخورداری از تنها ۲ و نیم درصد از سطح زراعی کشور سالانه ۱۱ درصد از ارزش اقتصادی محصولات کشاورزی کشور را در اختیار دارد. وی اضافه کرد: تکمیل زنجیره تولید و توجه به بازار عرضه محصولات کشاورزی مازندران نیز همواره مورد اهتمام است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت: زنجیره تولید یعنی این که همان اندازه که تولید می‌کنیم باید بازار را هم ببینیم و مسیر تا بازار مشخص باشد و در حال حاضر یکی از دغدغه‌های جدی کشاورزی دراستان که بیشتر خرده کشاورزی است این است که  وقتی تولید می‌کنیم نگران عرضه آن هستیم و این مقوله در طی سال‌های اخیر به ویژه سال گذشته بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. وی افزود: برای تحقق کامل زنجیره تولید باید بعد از مزرعه صنعت قرار داشته باشد و بعد از صنعت هم بازار دیده شود و اگر این سه پشت سر هم وجود داشته باشد  می‌توانیم بگوییم زنجیره ما درست است، اما اگر هر جا مشکل داشتیم و از مزرعه مستقیم به بازار رفتیم چرخه ناقص است و به سبک میدان بارهای خودمان عمل کرده‌ایم. وی توضیح داد:  اگر از صنعت بخواهیم بدون پشتوانه مزرعه به بازار برسیم، به سرنوشت استان‌هایی دچار می‌شویم که صنعت ایجاد کردند و ماده اولیه ندارند و این مقولات در کشاورزی مازندران در حال رسیدن به تعادل است. شهیدی‌فر گفت: همسو با این رویکرد ، پایانه‌های صادراتی محصولات کشاورزی به عنوان  تکمیل کننده زنجیره تولید در مازندران مورد توجه قرار گرفته است و امروز تمرکز شدن بر بهره برداری از پایانه های صادراتی اولویت نخست بخش کشاورزی استان قرار گرفته است. وی تصریح کرد: چهار پایانه صادراتی گل و گیاه، ماهیان خاویاری، برنج و مرکبات که از دیر باز در حال ساخت است، در سال ۹۸ بخش‌هایی از این پایانه‌ها به بهره‌برداری رسید. تبیین خودسازی در گام دوم انقلاب تیموری عضو هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سخنرانی با موضوع «تبین خودسازی در بیانیه گام دوم انقلاب» گفت: این که باید به اهمیت نگاه و تصمیم گیری کشاورزی امروز برای ۱۰۰سال آینده را ترسیم و الزامات آن را مورد تاکید قرار داد به این جهت است که باید از فرصت های مختلف کشور به ویژه بخش های مختلف کشاورزی به درستی استفاده کنیم. وی با ذکر این نکته که در طی ۴۲سال پس از انقلاب اسلامی همواره کشور با اتکا به موجودی کشور، راهبرد آزمون و خطا را انجام داده است، افزود: به هرحال باید بپذیرم که از این پس، راهبرد آزمون و خطا در کشور نباید ادامه پیدا کند، اگرچه توانسته ایم تولیدات کشاورزی را افزایش بدهیم اما بپذیریم که پیامدهای ناشی از آزمون و خطا به مراتب بیشتر از مزیت های آن بوده است. تیموری با بیان این که تا ۹۰ درصد اقتصاد مردم استان های مختلف کشور وابسته به بخش های کشاورزی است، اظهار داشت: در چهار دهه اخیر، هزاران راهبرد تشویقی در قالب پرداخت تسهیلات برای فعالیت های کشاورزی، عملیاتی شده است تا به هدف خوداتکایی محصولات استراتژیک نظیر گندم برسیم، یعنی اکنون سرانه مصرف گندم در کشور ۲۰۰کیلو گرم است در حالی که استاندارد این سرانه در کشورهای مختلف دنیا ۶۷ کیلو گرم است. این استاد دانشگاه به پیامدهای ناشی از مصرف بی رویه مواد غذایی از جمله گندم، برنج و دانه های روغنی اشاره کرد و اظهار داشت: بخشی از عوامل بروز انواع بیماری های قلب و عروق و سرطان ها، ناشی از فعالیت های کشاورزی آزمون و خطا با هدف رسیدن به خوداتکایی محصولات کشاورزی، زمین های کشاورزی و سلامت جامعه را با خطر مواجه ساخته و حتی به مرز نابودی کشانده است. تیموری با ذکر این نکته که زمین های کشاورزی کشور نیز در این چهار دهه به شدیدترین وضع مورد استفاده غیر علمی قرار گرفته و فرسایش خاک کشاورزی و آلودگی های ناشی از مصرف بی رویه سموم را به دنبال داشته است، گفت: برای حل همه این مشکلات در بخش کشاورزی، ابتدا باید طبق بیانیه گام دوم انقلاب به موضوع خودسازی  توجه شود. وی با بیان این که شناخت درست و علمی از نیازهای کشور اولین گام در خودسازی است، توضیح داد: مصرف محصولات کشاورزی باید واقعی شود، باید از کلی گرایی خارج شود، باید شناخت محلی و عمیقی را از بخش های مختلف کشاورزی بدست بیاوریم. عضو هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری به مهمترین شعار انقلاب مبنی بر "کشاورزی، محور استقلال است" اشاره کرد و گفت: مقدمه تحقق این شعار خودسازی است؛ پس همه موارد را باید طبق روشهای علمی بشناسیم و عمل کنیم. تیموری با تأکید بر این که در خودسازی باید سختی های زیادی را تحمل کنیم، گفت: ممکن است یک نسل در رسیدن به خودسازی متحمل دشواری هایی شود، اما باید گفتمان سازی را با هدف پایداری جامعه گسترش بدهیم و در این راستا دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی باید پیشقدم شوند. وی از کشاورزی به عنوان یک شاخص  مهم در قدرت سنجی بین کشورهای مختلف دنیا نام برد و گفت:  در بیانیه گام دوم به اصل عدالت توجه جدی شده است، یعنی امروز سفره های خانواده های مختلف کشور از الگوی مصرف  درستی تبعیت نمی کنند، سفره  بسیاری از مردم مملو از محصولات انرژی زا است و سفره برخی نیز با فقر پروتئین مواجه است. وی به کشاورزی نوین و پیشرفته دنیا نیز اشاره کرد و گفت: امروز بسیاری از کشورهای پیشرفته، کشاورزی در ارتفاع و زیر زمین و کشاورزی بدون خاک را در حال انجام هستند، موضوعی که هنوز این مقولات در جلسات علمی «بررسی کشاورزی ایران» راه نیافته است. . . تبیین جامعه پردازی در بیانیه گام دوم انقلاب حجت‌الاسلام فلاح‌سلوکلایی مسؤول حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی مازندران  نیز در این نشست  با ذکر این نکته که همواره باید جامعه را به لحاظ دانش و بینش نسبت به موضوع های مختلف آگاه کنیم، گفت: برای همین در بیانیه گام دوم، مقام معظم رهبری تأکید شده است تا مراقبت کنیم نگاه لیبرالیسم به کشاورزی اسلامی رخنه نکند. وی گفت: نوع حکومت و تمدن بر اساس نوع جهان بینی تعیین می‌شود. نمی‌شود با جهان بینی لیبرالی به دنبال تشکیل تمدن اسلامی بود؛ بنابراین حکومت و تمدن اسلامی بر اساس قواعد و مقررات مبتنی بر مبانی ارزشی و حقوقی و نیز با اهداف اسلام و جهان بینی اسلامی به وجود خواهد آمد. مسؤول حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی مازندران مبانی حکومت اسلامی را توحید محوری و فرجام باوری دانسته و ادامه داد: در کشاورزی اسلامی عدالت اجتماعی و اقتصاد و رفاه اجتماعی همواره مورد تأکید است. فلاح‌سلوکلایی آمیختگی دین و سیاست، نظام امت و ولایت و قلمرو حکم ولایت فقیه را به عنوان ساختار حکومت اسلامی  نام برد و توضیح داد: طبق مبانی توحید محوری و عدالت اجتماعی باید در کشاورزی اسلامی به افزایش کمّی و کیفی  محصولات کشاورزی، اولویت بندی محصولات کشاورزی و صرفه جویی  را در مصرف، عملیاتی کنیم. وی برنامه ریزی در عملیاتی کردن کشاورزی اسلامی را بسیار مهم و از نکات برجسته گام دوم انقلاب ذکر کرد و گفت: افراد مسئول به ویژه روحانیون باید آیات و روایات کشاورزی اسلامی را از منابع مختلف به ویژه قرآن کریم و احادیث معصومین علیهم السلام، شناسایی و احصاء کنند و از طرفی انطباق یافته های علمی با منابع دینی در کشاورزی اسلامی نیز ضروری است. فلاح‌سلوکلایی افزود: منابع دینی ما مملو از راهکارهای عملیاتی کشاورزی است که باید به اجرا در آید. مسؤول حوزه نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی مازندران گفت: امروز همه دنیا تولید غذای سالم را شعار قرار دادند، در حالی که قرآن کریم تولید غذای طیّب را مورد تأکید قرار داده ایت. غذای طیّب فراتر و والاتر از غذای سالم است و آن غذایی است که گوارای وجود انسان و متناسب با طبع و مزاج وی باشد. *مبانی نظری کشاورزی اسلامی در تمدن نوین اسلامی نعمت‌زاده عضو هیأت علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری نیز در این نشست، مهمترین موضوع در بحث کشاورزی اسلامی را  خودکفایی و عدم وابستگی به واردات محصولات غذایی دانست. وی با اشاره به اینکه تمام رفتار و اعمال انسان ریشه در جهان بینی او دارد، خاطرنشان کرد: دو نگرش در عالم هستی وجود دارد که تمام اعمال و رفتار انسان ریشه در آن دارد، یعنی انسان هر طور که فکر کند و هر سیری را که اندیشه کند در ذیل آن تفکر و اندیشه کشف علم خواهد کرد و هرگونه کشف علم کند به همان اندازه نظامات اجتماعی تعریف می شود و در ذیل نظامات اجتماعی سبک زندگی معنا پیدا می‌کند. نعمت‌زاده ادامه داد: سبک زندگی برخاسته از نگرش انسان نسبت به جهانبینی است و بر اساس آن، تمدن بوجود خواهد آمد. وی افزود: اگر می خواهیم به دنبال تمدن نوین اسلامی باشیم باید مسیر مطالعاتی خود را اصلاح و آن را با تمدن نوین اسلامی منطبق کنیم. این استاد دانشگاه، کشاورزی اسلامی، تمدن نوین اسلامی و انقلاب اسلامی ایران را سه مقوله کلیدی و راهبردی در بحث مبانی نظری تمدن نوین اسلامی دانست و خاطر نشان کرد: حدود ۷۰۰ سال است که تمدن اسلامی در حال انحطاط مفرد است و انقلاب اسلامی آمده تا بند این انحطاط را پاره کند تا دوباره به تمدن اسلامی که پیامبر گرامی اسلام(ص) سنگ بنای آن را گذاشته است، برگردیم. وی توضیح داد: امروزه تمدن را که با واژه civitization معرفی می کنند غلط است چرا که واژه لاتین civitzation به معنای تمدن سکولار که غربی‌ها آن را معرفی کرده اند، است. نعمت‌زاده با اظهار این که تمدن اسلامی برپایه خدامحوری است اما تمدن غربی بر پایه اندیشه طبیعیون، مادیون و دهریون است، افزود: در تمدن اسلامی خط سیر فکری و مکشوفات علمی و نظامات اجتماعی براساس خدا محوری است اما در تمدن غربی برپایه سکولاریسم و طبیعت گرایی معنا می شود، لذا درطول تاریخ دو جبهه استکبار و جبهه اسلام در تقابل با یکدیگر هستند. وی خاطرنشان کرد: کمتر انقلابی پیدا می کنیم که مانند انقلاب اسلامی ایران منجر به تمدن شده باشد چرا که انقلاب های دیگر نظیر انقلاب کبیر فرانسه، انقلاب شوروی یا انقلاب چین، ناشی از انقلاب فرهنگی رنسانس است و هیچ کدام از این انقلاب ها، انقلاب سیاسی نبوده است، اما تنها انقلابی که بعداز بعثت رسول اکرم(ص)، هم سیاسی بوده یعنی منجر به تغییر نظام شده و هم علمی بوده و منشاء تمدن شده و تمدن سازی کرده، انقلاب اسلامی ایران بوده است. این محقق برجسته کشاورزی، با اشاره به اینکه هر تمدنی مایه پیشرفت و توسعه نخواهد شد، افزود: تمدن غالب در دنیا، تمدن غربی است که منجر به ظلم و فساد و تباهی است، اما تمدن اسلامی که بر پایه حدود الهی است. همه علوم باید بر اساس معیار های اسلامی باشد تا منجر به امنیت، آرامش و پیشرفت گردد، لذا غرب برای اینکه بتواند جلوی تمدن اسلامی را بگیرد به مقابله با ایران از طریق جنگ و تحریم پرداخته است. وی همچنین استفاده از واژگان بومی و اسلامی به جای واژگان رایج لاتین و غربی در مباحث علمی و آکادمیک را بسیار مهم دانست و خاطرنشان کرد: بسیاری از واژگان موجود در کشور ما واژگانی نیستند که ما را به تمدن اسلامی برسانند، لذا باید در استفاده از این واژه گان تجدید نظر کنیم و از واژگان غنی فارسی استفاده نماییم. نعمت‌زاده با بیان اینکه موضوعیت ارزش هرچیز به وجود انسان است، ادامه داد: تمامی علوم در عالم هستی، علوم انسانی است چرا که هیچ علمی نیست که مربوط به انسان نباشد زیرا اگر انسان را از منظومه عالم هستی برداریم آن علم موضوعیت خود را از دست می دهد لذا همه علوم به انسان بر می گردد و انسان باید با شناخت درست، علم را در مسیر صحیح به‌کار گیرد. وی  در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب یادآور شد: ما در گام اول انقلاب بسیاری از زیرساخت های تمدنی را آماده کرده ایم که در گام دوم باید تبدیل به تولیدات تراز اول در دنیا شود و بایستی در شئونات مختلف زندگی آنقدر توانمند شویم که نه تنها نیاز به غرب نداشته باشیم بلکه با تسخیرعلمی وتکنولوژی غرب را محتاج خود کنیم. . . . ____________________________________________________________________________________________ منبع : آموکس

«آب برای همه» برنامه ای برای صلح جهانی است (گفتگو)

بسم الله الرحمن الرحیم «آب برای همه» برنامه ای برای صلح جهانی است (گفتگو) . «آب برای همه» ؛ شعار امسال «روز جهانی آب» است. سازمان ملل متحد ۲۲ مارس (دوم فروردین) را از سال ۱۹۹۲ به این اسم نامیده تا اهمیتش را به جهانیان یادآوری کند. . اشاره «آب» در سال های اخیر از محافل کارشناسی فراتر رفته و به یکی از دغدغه های عمومی تبدیل شده است. اعتراضات و تنش های اجتماعی بر سر آب، حالا پای آن را به مسائل اجتماعی هم کشانده است. «دسترسی همگانی به آب» از مسائل مورد توجه جامعه بین المللی و از مسایل حقوق بشری شناخته می شود. در سال ۲۰۰۲ کمیته اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملل متحد نظر تفسیری شماره ۱۵ خود را در مورد «حق بر آب» تصویب و «داشتن آب کافی، سالم، قابل قبول، از لحاظ فیزیکی قابل دسترس و مقرون به صرفه برای مصارف شخصی و خانگی» را به عنوان حقی همگانی تعریف کرد. «حق بر آب» در قوانین ملی و فقه نیز به رسمیت شناخته شده است. قانون «ملی کردن آب های ایران» که برای نخستین بار در سال ۱۳۴۷ به تصویب رسید و قانون «توزیع عادلانه آب» مصوب سال ۱۳۶۱ نیز درباره «حق آب» سخن گفته اند. بر اساس این قانون، همه آب ها (اعم از دریاها، رودها، چاه ها و...) در اختیار حکومت اسلامی است و طبق مصالح عامه از آنها استفاده می شود و مسئولیت حفظ و اجازه بهره برداری از آنها بر عهده دولت است. . درباره «حق آب» با حمید رشیدی، «پدر حقوق آب ایران» به گفت وگو نشستیم. رشیدی متولد ۱۳۴۰ آبادان، کار‌شناس ارشد حقوق خصوصی و مدیر سابق دعاوی سازمان آب و برق خوزستان بوده است. این نویسنده کتاب های «قانون توزیع عادلانه آب در آیینه حقوق ایران»، «فرهنگ اصطلاحات حقوقی صنعت آب و برق»، «دائره المعارف حقوق نیرو» و «فلسفه حقوق تالاب ها» را به رشته تحریر درآورده است. او در یک سال گذشته، به شدت درگیر بیماری و عوارض ناشی از درمان بوده است، با این حال زحمت مشارکت در این گفت وگو را تقبل کرد. رشیدی نخستین کسی است که با درک واقعی، بحران آب که ناشی از بحران محیط زیست است، را ترسیم کرده است. . . به نظر شما چرا سازمان ملل متحد شعار امسال روز جهانی آب را «آب برای همه» اعلام کرده است؟ رشیدی: این دستورکار، برنامه ای برای تمام مردم جهان و به دنبال استقرار صلح جهانی است. زیرا فقر و گرسنگی در تمامی اشکال آن یکی از بزرگ ترین چالش های بشری است. چنانکه پیامبراکرم (ص) فرموده است «کاد الفقرُ أن یکون کفراً: نزدیک است که فقر به کفر انجامد». بنابراین؛ رفع تمامی این چالش ها نیازمند دستورکار توسعه پایدار است. از سوی دیگر، جهان امروز با چالش های آب و بحران آب (Water Crisis) و بحران زیست محیطی مواجه است، به ناچار سازمان ملل متحد بر اساس وظایف ذاتی خود، باید به منظور کاهش تنش ها و چالش ها تلاش کند، دل های همه دولت ها و ملت ها را به هم نزدیک سازد و صلح و سازش میان آنها را گسترش دهد. البته باید توجه داشت که شعار پیشنهادی سازمان ملل صرفاً جنبه سمبولیک ندارد، بلکه مقصود آن است که شعارها به شعور مبدل شود و صورت عملی پیدا کند. در دنیای امروز مساله آب و مساله دسترسی به آب سالم و آب شرب و آب خام رودخانه ها که از قدیم برای امر کشاورزی بهره برداری می کردند و در بسیاری از کشورها، ممر معاش و معیشت کشاورزان از این طریق بوده است، یکی از مصادیق حقوق بشر تلقی شده است. بدین مفهوم که هر کس در هر جای کره زمین و با هر رنگ و نژاد و ملیت و قومی و با هر زبانی که داشته باشد، دسترسی به آب سالم و بهداشتی برای او یک حق انسانی است. منظور از «‌حق آب» که جزو حقوق بشر تلقی شده، چیست؟ رشیدی: در حقوق ما، حق معادل اصطلاح (right) و حق ها(rights) جمع آن است که در معانی متعددی نیز کاربرد دارد. «حق» به مفهوم یک امر ثابت شناخته شده است؛ یعنی ثابتی که انکار آن روا نیست و جمع آن، حقوق است. حق در اصطلاح فقه و فقها، حق نوعی است از «سلطه» و «سلطنت» بر چیزی متعلق بر «عین». عین یکی از اقسام اموال در حقوق امامیه (شیعه ۱۲ امامی) است و آن عبارت است از شیئی مادی که قابل لمس باشد. مانند میز، صندلی، چاه، قنات، زمین، درخت ، نهر، شبکه آبیاری، کنتور برق، کنتور آب، شبکه برق و مانند اینها. قاعده حقوقی «الناس مسلطون علی اموالهم و انفسهم» کلام منقول نبوی (ص)، نیز بر همین حقوق فردی اشعار دارد. در واقع حقابه به معنی سهم مشروع و مقرر یک روستا یا یک مزرعه یا یک باغ و یا یک نخلستان یا خانه ای یا کسی از آب رودخانه یا چشمه یا قنات در ساعات و به اندازه معلوم که مورد احترام قانون توزیع عادلانه آب و سایر قوانین و مقررات پراکنده در طول قانونگذاری ایران است. البته کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران (Water right charge) حقابه را به معنی بهای آب و آب‌بها‌ و یا مبلغ حق آبه ترجمه کرده که از مفهوم حقوق ایران دور است و فاصله دارد و مربوط به حقوق غرب است. حقابه از نظر قانون آب ایران، در واقع به حق مصرف آبی که در دفاتر جزء جمع قدیم یا اسناد مالکیت یا حکم دادگاه یا مدارک قانونی دیگر قبل از تصویب قانون آب و نحوه ملی شدن مصوب ۱۳۴۷ برای ملک یا مالک آن و به نفع مالک آن تعیین شده باشد، گفته می شود.  بنابراین حقابه جزو امتیازات قانونی افراد تعریف می شود؟ رشیدی: «حقابه» در حقوق ایران، امتیاز نیست بلکه جزو حقوق اکتسابی و فردی است، که قابل وراثت به ورثه است و قابل حذف شدن و اسقاط نیست و نمی توان آن را نادیده گرفت. اما وقتی صحبت از حقوق آب می کنیم(water law) ، مقصود مجموع قواعد و مقررات حقوق آب که عبارت است از رشته ای از حقوق عمومی که از یک سو در باره تکالیف دولت از نقطه نظر اعمال حاکمیت و تصدی گفت وگو می کند و از سوی دیگر حقوق و تکالیف اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی را در رابطه با استفاده از منابع آبی مورد بررسی قرار داده و بیان می کند. برایتان مثالی می زنم : ما در حقوق مدنی یک قاعده فقهی داریم که با وضع قانون، به قاعده حقوقی، مبدل شده است. مانند قاعده حقوقی «شرب زمین مؤخر در احیاء» بدین توضیح که هر گاه کسی بخواهد زمینی را در اطراف رودخانه ای جدیداً احیاء کند، طبق ماده ۱۵۹ قانون مدنی در صورتی می تواند، که آب رودخانه زیاد باشد و برای صاحبان اراضی سابقه، تضییقی در بردن آب نباشد؛ والا حق جدا کردن نهر و بردن آب ندارد، اگر چه زمین او بالاتر یا نزدیک تر از سایر اراضی رودخانه باشد، زیرا مالکان اراضی سابقه در اثر جدا کردن نهر و بردن آب از رودخانه حق تقدم نسبت به آنها پیدا کرده اند و شخص اخیر نمی تواند مزاحم حق ثابت دیگران شود و بالاتر و یا نزدیک تر بودن زمین او از سایر اراضی به رودخانه، ایجاد حق تقدم برای او نمی کند. می خواهم نتیجه بگیرم که قوانین و قواعد حقوقی یکی از منابع حقوق بشمار می رود. از جمله قانون اساسی (اصل ۴۵)، قانون آب و قانون مدنی و سایر قوانین دیگر متفرقه دیگر. حقوق اسلامی نیز جزو منابع حقوق آب و در واقع زیر بنای آن است. همچون قاعده قرعه موضوع ماده ۱۵۷ قانون مدنی که می گوید «هر گاه دو زمین در دو طرف نهر مُحاذی هم واقع شوند و حق تقدم یکی بر دیگری مُحرز نباشد و هر دو در یک زمان بخواهند آب ببرند ‌و آب کافی برای هر دو نباشد باید برای تقدم و تأخر در بردن آب به نسبت حصه، قرعه زده و اگر آب کافی برای هر دو باشد به نسبت حصه تقسیم می کنند». حق دسترسی به آب یا حق آب، در ایران چگونه است؟ رشیدی: حق دسترسی به آب از قدیم و از عهد باستان نسلاً بعد نسل، مردم ما از رودخانه ها آب برداشت می کردند و می کنند. بعدها و در یکصد سال اخیر، قانون آن را تثبیت کرد و پس از وضع قانون آب و نحوه ملی شدن آن مصوب ۱۳۴۷ ؛ دولت هم در مدیریت منابع آب دخالت کرد، و البته رعایت «تامین حقابه» را سرلوحه خود قرار داد و مقرر کرد که از زارع مازاد بر حقابه، آب بها دریافت کنند. با پیدایش صنایع و کارخانجات و احداث نیروگاه ها و آغاز سدسازی مدرن، احداث پالایشگاه ها مانند پالایشگاه آبادان و نیاز به تامین آب آنها، حقابه جدیدی برای صنایع تعریف شده که البته می بایست حق اولویت صاحبان حقابه قدیم، برای جلوگیری از تضییع حقوق آنها، رعایت شود. این مساله در آیین نامه سازمان آب و برق خوزستان مصوب ۱۳۳۹ مجلسین سابق، تشریح و مقررات آن وضع شده است. مثلا آب پالایشگاه آب از ۲ رودخانه بهمنشیر و اروند تامین می شود و حقابه دارد. و به سازمان آب وبرق خوزستان آب بها می پردازد، آن هم طبق قرارداد توافقی.  قانون توزیع عادلانه آب «حق آب» را به رسمیت شناخته ، پس مشکل کجاست؟ رشیدی: قانون توزیع عادلانه آب به رغم نارسایی ها، قانون خوب و پخته ای است. اما باید توجه داشت که قانون، نوشته ای بیش نیست و آنچه مهم است اینکه همه باید مفاد آن را اجرا کنند. امیدوارم که همه ملتها و دولتها به قوانین بین المللی و مسائل اساسی حقوق احترام بگذارند. ما باید دانشگاه حقوق آب تاسیس کنیم و فلسفه آب و فلسفه حقوق آب را تدریس کنیم. نه فقط برای تحصیل کرده هایمان بلکه برای کشاورزان نیز کلاس های لازم را راه اندازی کنیم، تا ارزش آب و فلسفه آفرینش آن را در یابند. به تدریج مشکلات حل خواهد شد. قانون توزیع عادلانه آب حقوق ذینفعان (مردم) را به طور کامل لحاظ کرده یا خلاءهایی هم دارد؟ رشیدی: ما در حال حاضر اطلاع و آمار درستی از وضعیت حقابه های اشخاص در کشور نداریم. وزارت نیرو سال هاست که درگیر روشن کردن وضعیت و ساماندهی حقابه ها و تدوین قانون جامع آب ایران است و تلاش های بسیاری مبذول شده است . البته در بررسی نارسایی ها، اختلافات حقوقی بسیاری نیز وجود دارد. من معتقدم که به هم ریختن ساختار قانون فعلی آب به صلاح دولت و مملکت نیست و تجربه این امر ثابت کرده است. در هر حال ، این نیازمند مباحث مفصلی است که در اینجا امکان طرح تفصیلی آن در قالب مصاحبه وجود ندارد.  چگونه می توان اجرای قانون توزیع عادلانه آب را عادلانه کرد؟ رشیدی: من متوجه پرسش تان نمی شوم. آیا شما تصور می کنید که توزیع آب میان صاحبان حقوق عادلانه نیست؟ یعنی مطابق حداقل حقابه، آب آنها تامین نمی شود؟ ببینید در هر منطقه ما میراب داریم و میراب ها از قدیم نسل بعد از نسل؛ هر منطقه حوضه آبریز را مانند کف دست خود می شناسند و می دانند که اراضی تحت کشت فلان کشاورز مثلا چقدر است و به چه میزانی اراضی مساحی شده است و میزان و ساعات آب دریافتی و نقطه دریافت آب را هم دقیقاً می دانند کجاست و آب با تمام نارسایی های مدیریتی موجود و مشکلات خشکسالی های اخیر تامین شده و می شود. اما اگر بخواهیم به یک وضعیت ایده آل و اجرای دقیق ماده ۱۵۹ قانون مدنی و قانون آب برسیم. این یک مساله دیگر است. من معتقدم که مشارکت مردمی را باید تقویت کنیم و «اصل شورا» مذکور در قانون اساسی را در مدیریت تاسیسات آب اعمال کرده و عملیاتی سازیم. قانونگذار هم در این راستا قوانین پراکنده ای وضع کرده که کافی به مقصود شاید نباشد. به هر حال اگر بتوانیم جوامع محلی و بومیان را ترغیب کنیم که با تاسیس شرکت های تعاونی روستایی و شرکت های «تعاونی آب بران» مدیریت تاسیسات آبیاری را خود بر عهده گیرند، هزینه و اداره کنند، برای آتیه آنها نیز بهتر است. ما با تاسیس اتحادیه شرکت تعاونی آب بران در هر حوضه آبریز و تشکیل جلسات مشترک می توانیم صلح و دوستی را در برداشت آب محقق سازیم. اما باید اطمینان بومیان و کشاورزان را جلب کرد و با حمایت دولت تجهیز و تعلیم شوند و تا مدتی یارانه پرداخت شود تا صاحبان حقابه خود، مدیریت تاسیسات آب را به تدریج برعهده گیرند و هزینه های نگهداری را خود پرداخت کنند. در این صورت دیگر نیازی به جز نظارت کلی دولت و راهنمایی برای بهتر کردن شیوه های آبیاری و غیره وجود نخواهد داشت و دیگر از زراع، آب بها گرفته نخواهد شد. البته تحقق این امر، وضع قانون منسجم و تصریح آن ضرورت دارد . نکته دیگر اینکه ما باید به میراب های مان توجه کنیم از زحمات آنها تجلیل کنیم. در دایره المعارف ایران نام آنها را درج کنیم و مردگان را تکریم کنیم. در این صورت در توزیع عادلانه آب موفق خواهیم بود. زیرا «میرآب» یعنی «امیر آب» یا «رئیس آب» در واقع میر آب مدیر و محاسبه گر زمان و ساعت آبی و تقسیم گر عادلانه و تعیین زمان تحویل دادن آب رودخانه و نهر و قنات از قدیم به افراد بوده است. شغل میرآب ممکن است به طور وراثتی باشد یا انتخابی اما از آنجا که حساب و کتاب و دانستن زمان سهام کار ساده‌ای نبوده است میرآب به طور دایمی به این شغل ادامه می داده است ولی دستمزد وی را سهامداران رودخانه و نهر و قنات در پایان سال یا نوروز تعیین می کرده‌اند. الان میراب های ما کارگران و مستخدمان شرکت های آب منطقه ای هستند.  در سال های اخیر شاهد اختلافات و تنش های اجتماعی در زمینه مدیریت منابع آب (به ویژه در طرح های انتقال آب میان حوضه ای) بودیم. حقوق آب در این باره چه می گوید؟ رشیدی: انتقال آب میان حوضه ای، مساله جدیدی نیست. نخستین قانون در این زمینه قانون اجازه الحاق آب کوهرنگ به زاینده رود مصوب هفتم حمل ۱۳۰۱ خورشیدی است یعنی هفتم فروردین ۱۳۰۱ است؛ یعنی در ۹۷ سال پیش. من نمی دانم این قانون اجرا شده است یا خیر ؟ ولی در ماده سوم آن آمده است که «چنانچه از الحاق آب کوهرنگ به زاینده رود خسارتی به محلی وارد شود، مطابق معمولٌ به محل و به تصدیق اهل خبره، جبران آن برعهده‌ خود مالکان آبخور زاینده‌رود خواهد بود.» این ماده نگرانی قانونگذار را در آن زمان نشان می دهد که ممکن است اجرای الحاق آب کوهرنگ به زاینده رود ممکن است سبب شود که به حوضه آبده (مبدا) خسارتی وارد کند و دولت از طریق وضع این ماده، جبران هر گونه خسارت وارده احتمالی را بر عهده مالکان آبخور زاینده رود قرار داده و از خود سلب مسئولیت کرده است. در هر حال دومین قانون بند هـ ماده ۱۷ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و‌فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ۱۱ شهریور ۱۳۸۳ مجلس شورای اسلامی که مقرر می دارد «طرحهای انتقال آب بین حوضه ای از دیدگاه توسعه پایدار، با رعایت حقوق ذی‌نفعان ‌و برای تامین نیازهای مختلف مصرف، مشروط به توجیه فنی، اقتصادی،‌اجتماعی و زیست محیطی و منافع ملی موردنظر قرار گیرد. » فحوا و مفاد انشاء شده این بند از قانون برنامه چهارم نیز دلالت دارد بر اینکه قانونگذار، بازهم نگرانی خود را از انتقال حوضه ای به حوضه دیگر ابراز کرده و اشعار داشته که به شرطی انتقال آب بین حوضه ای صورت گیرد که توجیه فنی، اقتصادی، ‌اجتماعی و زیست محیطی و منافع ملی داشته و موردنظر قرار گیرد. مفهوم آن است اجرای یک طرح اگر بر خلاف قانون طبیعی باشد ممکن است عواقب غیر قابل پیش بینی داشته باشد و منتهی به بروز حوادث غیر مترقبه ای شود. بنابراین اجرای طرحهای انتقال آب بین حوضه ای است، شاید یکی از راه های تامین آب برای مناطق نیازمند آب باشد، اما شرط اجرا ، آن است که موجب تضییع حقوق پایین دست و حوضه مبدا نشود، وگرنه با توجه به هزینه های کلان نه به صرفه و صلاح دولت خواهد بود و نه خسارت زیست محیطی ناشی از کاهش آب در پایین دست قابل جبران. البته ممکن است سبب تنش های اجتماعی هم بشود. تجربه جهانی در این زمینه نیز ظاهرا موفقیت آمیز نبوده و باید بیشتر مطالعه و بررسی کرد. بنابراین ضرورت دارد که با توجه به خشکسالی های اخیر و اینکه ایران در مدار مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارد در ادامه اجرای اینگونه طرح ها تأمل کرد تا بر شدت بحران نیافزاید.  طبق قانون توزیع عادلانه آب، دولت مجاز است طبق مصالح عامه از آب بهره برداری کند. منظور از «مصالح عامه» چیست؟ رشیدی: تعریفی از مصلحت و مصالح و مصالح عامه در قانون اساسی و قانون توزیع عادلانه آب نشده است. اما پروفسور جعفری لنگرودی در کتاب مقدمه عمومی علم حقوق به این مقوله پرداخته است . او به قول ابوحامد غرالی استناد می کند. جناب غزالی کتابی دارد بنام «المستصفی من علم الأصول»؛ در چهار مجلد که در آن گوید مصلحت در اصل عبارت است از جلب منفعت و دفع ضرر. بعد می گوید این تعریف ما را به مقصود اصلی نمی رساند. و اضافه می کند که منظور ما از مصلحت حفاظت از مقصود شرع است و آن محافظت از دین، جان و عقل و نسل و مال مردم (خلق ) است. انجام هر چیزی و هر کاری که متضمن حفظ این اصول و عناصر پنجگانه باشد، آن مصلحت و هر چیزی که این عناصر پنجگانه را نقض کند، مفسده است و دفع مفسده مصلحت است. بنابراین با توجه به تعریف مصلحت، صریح اصل ۴۵ قانون اساسی، مفاد ماده اول قانون توزیع عادلانه آب و ماده ۱۵۹ قانون مدنی و با توجه به مفاد بند هـ ماده ۱۷ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و‌فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ۱۱ شهریور ۱۳۸۳ اگر احتمال داده شود که اجرای طرحی سبب شود که جان و مال و نسل و عقل و دین مردم به خطر افتد، عقلا و قانونا باید متوقف شود. مطالعات زیست محیطی که با متد علمی انجام شده باشد و با کسب نظر خبره ها و کارشناسان بصیر می تواند به این مصلحت یا مفسدت دست یافت. به این ترتیب آنهایی که پایین دست حوضه های آبی و یا رودخانه ها زندگی می کنند (مثلا خوزستانی ها) و حقابه دار حساب می شوند، اگر آب موردنیازشان تامین نشود، تکلیفشان چیست؟ آیا بر اساس قانون، دولت موظف به پاسخگویی به آنهاست؟ رشیدی: من نمی دانم که واقعا آب صاحبان حقابه مذکور تضییع شده است یا خیر؟ دلیل و استناد شما هم معلوم نیست. مع الوصف قانونگذار نحوه جبران هر گونه خسارت را با وضع قانون روشن کرده است. این مساله در قوانین پیش بینی شده است یکی قانون توزیع عادلانه آب (در بخش جبران خسارت) نحوه جبران خسارت وارده به کشاورزان را بیان کرده است. دیگری لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامه های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب ۱۷ بهمن ۱۳۵۸شورای انقلاب جمهوری اسلامی. اخیرا بحث «بازار آب» از سوی برخی کارشناسان برای مدیریت منابع آب مطرح شده است، به این معنی که آب به عنوان یک کالای اقتصادی خرید و فروش شود. آیا این مساله نافی حق مردم برای دسترسی مساوی به آب نیست؟ رشیدی: بحث اقتصاد آب مقوله پیچیده ای است. از دیدگاه حقوقی ، آب کالا محسوب می شود و ارزش اقتصادی دارد و قابل مبادله است. به اعتقاد بنده با راه اندازی تشکل های آب بران در قالب شرکت های تعاونی روستایی از طرف صاحبان حقوق، مجامع عمومی و بومیان هر محل و تشکیل اتحادیه تشکل ها در تمامی حوضه های آبریز و برقراری جلسات و وضع مصوبات که با تراضی همه ذینفعان و ذوی الحقوق صورت خواهد پذیرفت، بازار آب هم شکل خواهد گرفت. البته اجرای بازار آب به این سادگی که تصور می رود ممکن نیست، باید قواعد و قوانین آن را نوشت. در هر حال برای اثبات اثر بخش بودن راه اندازی تشکل های آب بران در قالب شرکت های تعاونی می توان به ۶۹ سال تجربه موفق مشارکت کشاورزان در ساخت و مدیریت شبکه آبیاری سد «عجیرب» در شمال خوزستان، در دشت دزفول و در حاشیه جنوب شرقی شبکه آبیاری دز اشاره کرد. سد انحرافی و شبکه آبیاری موسوم به عجیرب با بیش از هفت هزار هکتار، قدیمی ترین شبکه آبیاری و زهکشی مدرن متعلق به بخش خصوصی در ایران محسوب می شود که در اواخر دهه ۲۰ تاسیس شده است که تمامی سهامداران و اعضای هیات مدیره این شرکت از مالکان اراضی و کشاورزان قدیمی منطقه هستند.  شما واضع «فلسفه حقوق تالاب ها» هستید. آیا تالاب و رودخانه به عنوان منابع آبی در قانون حقوقی دارند؟ رشیدی:بر اساس آخرین مطالعات تا کنون ۴٫۷ میلیارد سال از عمر زمین می گذرد و شواهد نشان می دهد که آب اولیه و یا تالاب اولیه منشاء حیات گونه ها بوده است. آب از همان ابتدای تشکیل سیاره زمین نقش مهمی در تحول و قابل سکونت کردن آن به عنوان تنها سیاره قابل زیست بازی کرده است. با تشکیل اقیانوس ها و دریاها و تشکیل بخار از روی آنها و ایجاد ابر و بارندگی و به طور کلی گردش آب در طبیعت و جاری شدن آب در رودخانه ها و بازگشت مجدد آن به طرق مختلف به اقیانوسها حاکی از چرخه آب است. اینکه بند ج ماده ۲۴ قانون توزیع عادلانه آب مقرر داشته، وزارت نیرو اجازه بهره برداری از آب های زائد بر مصرف که به دریاچه ها و دریاها و انهار می ریزند را بدهد بر خلاف نظام چرخه آب است و با فلسفه آب در تعارض است. فلسفه آب به این امر اشعار دارد که برای رسیدن به توسعه پایدار نباید قوانین طبیعی حاکم بر جاری بودن رودخانه از بالادست و سرچشمه به پایین دست را بر هم زنیم . آب رودخانه ها باید از سرچشمه به سمت تالاب و دریا سرازیر شود . نعمت سیلاب هم ناشی از همین پدیده است. اینکه گفته می شود نباید اجازه بدهیم آب به دریا برسد و باید آن را برداشت کنیم، اندیشه ای است غیر عقلایی. زیرا نظام چرخه آب بر هم می ریزد . در نتیجه بارندگی نخواهیم داشت. بنابراین صدور هر گونه مجوز و بهره برداری از آب رودخانه ها باید با رعایت مصالح عامه (رعایت مسائل زیست محیطی و حقوق صاحبان اراضی سابقه، رعایت حقابه اکولوژیکی رودخانه ها و تالابها از جهات کمی و کیفی) صورت گیرد. بنابراین مصرف باید معقول و متعارف باشد و هر روز نباید باغات را بدون در نظر گرفتن آب کافی آن هم در مناطق کویری توسعه داد و کارخانه ساخت! کارخانجات باید در مناطقی ساخته شوند که آب کافی در آنجا باشد. برابر اصل‌ هفدهم بیانیه‌ کنفرانس‌ سازمان‌ ملل‌ متحد‌ درباره‌ محیط‌زیست‌ و توسعه ‌( اجلاسیه زمین ) ریو ۱۹۹۲ تجزیه‌ و تحلیل‌ پیامدهای‌ زیست محیطی‌ باید به‌ عنوان‌ یک‌ تدبیر ملی‌ برای‌ آن‌ دسته‌ از فعالیت هایی‌ که‌ احتمالا اثرات‌ منفی‌ زیادی‌ بر محیط ‌زیست‌ می گذارند، بر عهده‌ کارشناسی‌ از مقامات‌ کشوری‌ قرار گرفته است. لذا حقابه تالاب ها نباید کاهش پیدا کند و یا قطع شود. زیرا بتدریج سبب انقراض گونه های گیاهی و حیوانی و نهایتا انقراض نوع بشر خواهد شد. دنیا هم متوجه خطرات شده است. در کتاب حقوق تالاب ها در سه مجلد آن را شرح داده ام. تصویب آیین نامه تشکیل شورای حفاظت کیفی رودخانه کارون ۲۴ تیر ۱۳۸۱ و آیین نامه آمادگی و مقابله با آثار زیان بار پدیده گرد و غبار (ریزگردها) مصوب ۱۳۸۸ برای حفاظت از همین حقوق است.  «فلسفه حقوق تالاب ها» به چه مساله ای اشاره دارد؟ رشیدی: ما یک حق داریم و یک تکلیف. همه انسان ها حق زندگی و حق داشتن آب و هوای سالم دارند. تکالیفی هم دارند که به طبیعت صدمه نزنند و از آن حفاظت کنند. به طور مثال حق بومیان تالاب ها مانند شکار و صیادی باید رعایت شود. بنابراین هر اقدامی که در تالاب انجام می شود از قبیل ساخت جاده یا عبور لوله های نفتی باید طوری باشد که زندگی آنها را بر هم نزند. به عبارت دیگر «حقوق تالاب ها» دانستن حقوق و تکالیف مردم و دولت در رابطه با استفاده و بهره برداری از منابع تالاب ها و رعایت مسائل زیست محیطی آن و علم به اصول، قوانین و قواعد الزامی‌ای است که روابط اشخاص را از یک سو در رابطه با تالاب ها، محیط زیست و دولت؛ و از سوی دیگر، روابط دولت با اشخاص و منابع آبی و تالاب ها و محیط زیست، برای تنظیم روابط اشخاص و فعالیت های انسانی، برقراری عدالت اجتماعی و بهبودی وضعیت جامعه و نیز برای رسیدن به یک خط مشی صحیح و حکمرانی مطلوب و خوب آب و مدیریت خردمندانه منابع آب و تالاب‌ها و مسائل زیست محیطی آنها حکومت می کند.  در دنیا چه قوانینی برای حفظ آب و محیط زیست پیش بینی شده است؟ رشیدی: قوانین مهندسی و حقوقی بسیاری وضع شده که باید ترجمه شوند تا ما اطلاعات دقیقی در این خصوص به دست آوریم. اخیرا به توصیه مجامع بین المللی و کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، کتبی ترجمه و منتشر شده که بنظر اینجانب کافی برای مقصود نیست. به نظر شما چه باید کرد که هم حق رودخانه حفظ شود و هم حق مردم؟ رشیدی: دهها قواعد شرعی و فقهی در این زمینه وجود دارد که صورت قانونی پیدا کرده است. نخست اجرای درست قانون توزیع عادلانه آب و رعایت اصل مصالح عمومی موضوع اصل ۴۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی و ماده اول قانون توزیع عادلانه آب است. رعایت قواعد حقوقی مانند قاعده «لاضرر و لاضرار»، قاعده «تسلیط» و احترام به مالکیت مردم، قاعده «القدیم» و قاعده اولویت و حق اولین کسی که به آب دسترسی پیدا کرده نیز نمونه هایی از قواعد موجود در این حوضه هستند. . . . _______________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری ایرنا

اردوغان: با پرداخت زکات، مشکل فقر در جهان اسلام حل می‌شود

بسم الله الرحمن الرحیم اردوغان: با پرداخت زکات، مشکل فقر در جهان اسلام حل می‌شود . رئیس جمهور ترکیه تاکید کرد اگر مسلمانان زکات خود را بپردازند، فقیری در کشورهای اسلامی باقی نخواهد ماند. . رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه طی سخنانی در کنفرانس «سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی و دولتی» با حضور اعضای سازمان همکاری اسلامی در مرکز کنگره استانبول گفت: تفاوت درآمد ثروتمندترین و فقیرترین کشور اسلامی بیش از ۲۰۰ برابر است. اگر مسلمانان زکات خود را بپردازند، فقیری در کشورهای اسلامی باقی نخواهد ماند. . . وی در ادامه سخنان خود همچنین اظهار داشت: «برای رسیدن به هدف، باید موضوعاتی را که در این کنفرانس بررسی کرده‌ایم، اجرا کنیم. ۲۱ درصد جمعیت کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی یعنی ۳۵۰ میلیون از برادران ما در شرایط بسیار سخت فقر و گرسنگی به‌سر‌می‌برند. روند راه‌اندازی «مرکز داوری استانبول» پایان یافته و فعالیت آن امسال آغاز خواهد شد. ترکیه در سال ۲۰۱۸ با جذب ۴۶ میلیون نفر در لیست کشورهای دارای بیشترین گردشگر قرار گرفته و به رتبه ششم صعود کرد. امسال انتظار داریم پذیرای بیش از ۵۰ میلیون گردشگر باشیم. شاخص‌ها و اصول اقتصاد کلان ترکیه بسیار قوی و سالم است. برای جذب بیشتر سرمایه‌ مستقیم به ترکیه تمام تلاش مادی و معنوی خود را انجام می‌دهیم و از سرمایه‌گذاران حمایت می‌کنیم. برای جلوگیری از تاثیر منفی برخی تنش‌های سیاسی ناشی از تحولات منطقه‌ بر همکاری‌ اقتصادی ترکیه با دیگر کشورها، حساسیت بسیار بالایی نشان می‌دهیم. شرایط مادی و تاریخی برای رشد اقتصادی و ارتقای سطح رفاه مردم در کشورهای اسلامی بسیار مناسب است. ترکیه در صدر کشورهای آماده مقابله با تاثیر جنگ‌های تجاری و نوسانات بازارهای مالی در جهان قرار دارد. از شما برادران درخواست می کنم برای کمک به آلبانی جهت رفع مشکلات ناشی از وقوع زلزله اخیر در این کشور هر آنچه از دست‌تان برمی‌آید انجام دهید». . . ________________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری آناتولی

 آیت الله فاضل لنکرانی:زکات از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است

بسم الله الرحمن الرحیم آیت الله فاضل لنکرانی: زکات از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است . ریشه کنی فقر از آرزوهای امام راحل(ره) بود . زکات یکی از درخشش های دین اسلام است و این مقوله از برتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است چرا که این دین جاودانه تا روز قیامت برای برطرف کردن فقر از جامعه برنامه دارد و نسبت به فقرا و مساکین هرگز بی تفاوت نبوده است. . نشست شورای زکات کشور نشست شورای زکات کشور امروز با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مهری مدیرکل امور اجرایی زکات کمیته امداد کشور و رؤسای شورای زکات ۸ استان کشور و جمعی از مسئولان زکات استان قم در دفتر مرحوم آیت الله العظمی فاضل لنکرانی(ره) برگزار شد. . . در این دیدار آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی در سخنانی به تبیین اهمیت بحث زکات پرداخت و گفت: زکات یک بحث علمی، قرآنی، فقهی و حدیثی دارد و یک بحث اجرایی دارد، در عرصه معرفتی و مباحث علمی و فقهی زکات، فقها و مفسران واقعا هیچ کوتاهی نکردند ولو اینکه در زمان آنها حکومت اسلامی نبوده است، ولی همه فقها و مفسران به صورت مفصل به بحث زکات پرداخته اند ولی با همه این تلاش هایی که بزرگان انجام داده اند باز یک کار علمی جامع سراغ نداریم که راجع به زکات صورت گرفته باشد و در این میان میدان برای تحقیق  و پژوهش درباره زکات فراوان است. رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) خاطر نشان ساخت:باید یک تلاش مستمر و یک مطالبه جدی از حوزه شود که راجع به زکات چه فعالیت و پژوهشی صورت گرفته است، و باید مشخص شود که دین اسلام راجع به "کنز" چه نظری دارد؟ در روایت پیامبر گرامی اسلام(ص) آمده است که حضرت فرمودند هر مالی که زکات آن پرداخت شود کنز نیست و اگر جامعه ما  این حقایق را بداند مسلما استقبال و پذیرش بیشتری خواهد داشت. . مشروح سخنان آیت الله فاضل بحث زکات از یک جهت بحث معرفتی است که پشتوانه‌ای علمی، قرآنی، فقهی و حدیثی دارد و مسئولیت تبیین آن با فقها و حوزه علمیه است و از جهت دیگر یک بحث اجرایی است که مسئولیت پرداخت و هزینه کرد آن بر عهده مردم و مسئولین امر است. در مورد مباحث علمی و فقهی زکات، فقها، مفسران و محدثان تاکنون هیچ کوتاهی نکرده‌اند ولو در زمان آنها حکومت هم حکومت اسلامی نبوده منتها همه فقها چه فقهای شیعه و چه اهل‌سنت مباحث زکات را مفصل بحث کرده و حتی آن را در ردیف کتاب‌های اول فقه هم قرار داده‌اند و بعد از کتاب طهارت و صوم و صلاه، بلا فاصله وارد خمس و زکات می‌شوند. اینکه این بحث را در اوایل فقه مطرح می‌کنند خود کاشف از اهمیت این موضوع است. با وجود همه تلاش‌هایی که بزرگان ما تاکنون انجام داده‌اند هنوز یک کار علمی جامع راجع به زکات سراغ ندارم. در باب زکات بحث‌های مفصلی مطرح و میدان برای تحقیق فراوان است مخصوصاً با نیازهایی که در عصر ما وجود دارد، نسبت به این موارد باید کار جدید و بحث جدی و دقیق بشود. یادم هست جناب آقای قرائتی(سلمه الله) تقریباً حدود ۲۰ سال پیش از ما پرسیدند آیا در موارد نه‌گانه باب زکات کسی از فقهای زمان هست که قائل به توسعه آن باشد و زکات را منحصر به این موارد نداند؟ ایشان دنبال بود که این بحث از جهت فقهی روشن باشد، من عرض کردم اجازه بدهید از مرکز فقهی بخواهیم روی این بحث کار کنند، لذا درس یکی از کلاس‌ها را در یک سال تحصیلی بر همین موضوع قرار دادیم و بحمدالله کتاب‌هایی نوشته و منتشر شد که الآن موجود است ولی نباید به آن مقدار اکتفا می‌شد. الآن هم این مجموعه‌ای که جنابعالی دبیر آن هستید باید یک تلاش و پیگیری مستمر هم خودتان داشته باشید و از حوزه مطالبه کنید در هر سال از حوزه بخواهید و بپرسید راجع به زکات چه تحقیق جدیدی را فضلا یا اساتید درس خارج ارائه داده‌اند. شما می‌دانید ما دارای یک سرمایه بسیار بزرگی هستیم که هیچ مذهب و مکتبی در دنیا این سرمایه را ندارد، ما قرآن و روایات پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) و سنت نبوی و سنت ائمه معصومین(علیهم السلام) را داریم، از این سرمایه گرانقدر باید آن طوری که شایسته است استفاده شود. با همه تلاش‌های فراوانی که شده باز جای تحقیق بسیار است. مثلا در مورد آیه شریفه ۳۴ سوره توبه «وَ الَّذینَ یَکْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّهَ وَ لا یُنْفِقُونَها فی‏ سَبیلِ اللهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلیم‏»، مفسران عامه و خاصه زیاد بحث کرده‌اند اما من یک روایتی را دیدیم که خیلی عجیب است، ائمه(علیهم السلام) از پیامبر(صلی الله علیه و آله) نقل می‌کنند که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) فرمود «کُلُّ مَالٍ یُؤَدَّی زَکَاتُهُ فَلَیْسَ بِکَنْزٍ وَ إِنْ کَانَ تَحْتَ سَبْعِ أَرَضِین‏» (وسائل الشیعه ۹: ۳۰) هر مالی که زکاتش داده شود این دیگر کنز به حساب نمی‌آید ولو در طبقه هفتم زیرین زمین آن را پنهان کرده باشید. ببینید این روایت چه فکری را ارائه می‌دهد؟ ما الآن اگر از خود حوزه و عرف مردم بپرسیم کنز و گنج چیست؟ می‌گویند گنج آن است که مالی را پنهان کنیم. ولی بر اساس این روایت، (که البته من الآن نمی‌گویم بر اساس این می‌شود صد در صد نتیجه گرفت بلکه باید سایر روایات را هم دید) معنای کنز تغییر می‌کند. اتفاقاً عکس این را هم فرموده‌اند «کُلُّ مَالٍ لَا یُؤَدَّی زَکَاتُهُ فَهُوَ کَنْزٌ وَ إِنْ کَانَ فَوْقَ الْأَرْض‏» (وسائل الشیعه ۹: ۳۰) هر مالی که زکاتش پرداخت نشود گنج محسوب می‌گردد ولو در زیر زمین پنهان نشده و روی زمین باشد. این یک فکر عمیق دینی است که ما باید ببینیم دین به چه چیزی کنز و گنج می‌گوید. با این مطالبی که در روایات و متون دینی ما آمده فرهنگ زکات را در جامعه درست نهادینه کنیم. جامعه بداند که اسلام به چه چیزی کنز می‌گوید، کجا کنز نیست و کجا کنز هست؟ البته خود این آیه هم خیلی بحث دارد، چون آیه می‌فرماید «والذین یکنزون الذهب و الفضه و لا ینفقونها فی سبیل الله» یعنی پیامبر(صلی الله علیه و آله) از خود آیه استفاده کرده‌اند که کنز آن است که انفاق نشود و انسان حق خدا را از آن نپردازد. . زکات حصن و نگهبان اموال است و اقتصاد رونق پیدا می‌کند. باز در روایات باب زکات، این تعبیر آمده که «دَاوُوا مَرْضَاکُمْ بِالصَّدَقَهِ»، با صدقه مریض‌های خود را مداوا کنید یا «وَ ادْفَعُوا أَبْوَابَ الْبَلَاءِ بِالدُّعَاء»، درهای بلا را به وسیله دعا ببندید، و در ادامه می‌فرماید «وَ حَصِّنُوا أَمْوَالَکُمْ بِالزَّکَاهِ» (قرب الإسناد: ۱۱۷) با زکات اموالتان را حفظ کنید، زکات حصن و نگهبان اموال است. حالا غیر از اینکه از جهت معنای لغوی می‌گوئیم زکات موجب رشد مال انسان می‌شود ولی وقتی در جامعه مردم اعتقاد پیدا کنند با پرداخت زکات مال خود را حفظ می‌کنند نظیر حق بیمه‌ای که برای حفظ سرمایه خود هزینه می‌کنند، این امر آنها را تشویق به زکات می‌کند. یک سری ارتباطات در این عالم وجود دارد که ما آن را نمی‌فهمیم و درک نمی‌کنیم، مثل اینکه چه ارتباطی وجود دارد بین صدقه و خوب شدن مریض؟ چه ارتباطی وجود دارد بین طول عمر و صله رحم؟ اینها یک ارتباطات واقعی است که علم عاجز از فهم علت آن است. امروز مردم فکر می‌کنند اگر می‌خواهند مالشان حفظ شود باید آن را در یک بانک بگذارند ولی نمی‌دانند گاهی یک زلزله یا بلای آسمانی تمام آن را از بین می‌برد و نابود می‌کند، یک کرونا می‌آید اینطور اقتصاد دنیا را به چالش می‌کشاند! یک آماری را اخیراً از رادیو شنیدم که کرونا در آمریکا و اروپا چندین هزار میلیارد دلار ضربه اقتصادی وارد کرده، دین ما می‌گوید اگر زکات دهید مال‌تان حفظ می‌شود، اقتصادتان رونق پیدا می‌کند، ما این را باید به جامعه و مردم بگوئیم، هرچند از ارتباط رشد مال با زکات و صدقه خبر نداشته باشیم. زکات ازبرتری های اسلام نسبت به سایر ادیان است. در همین روایات زکات تعبیرهای خیلی عجیبی آمده که انسان در ابتداء نمی‌تواند درست بفهمد که این کلام چه چیزی در بر دارد؟ نظیر اینکه هیچ پرنده‌ای صید نمی‌شود مگر اینکه تسبیح خدا را تضییع کرده است. ما اصلاً نه تسبیح حیوانات و پرندگان و موجودات عالم را می‌فهمیم و نه تسبیح آن را. قرآن می‌فرماید «لا تَفْقَهُونَ تَسْبیحَهُم» (اسراء:۴۴)، ولی چنین حرفی در روایات هست و می‌خواهد بگوید منشأ تضییع اموال این است که انسان واجبات را انجام ندهد و زکات را ترک کند. همین‌طور که رهبر معظم انقلاب در آن پیام بسیار خوبشان در سال ۹۶ تصریح فرموده‌اند نسبت به بحث معرفتی و فقهی زکات کار کنید. اگر می‌خواهید در مرحله دوم هم که بحث اجرا است موفق باشید باید این مطالب دقیق و غنی را به جامعه منتقل کنید. مگر مردم چقدر خبر دارند که کنز چیست؟ فکر می‌کنند کنز یعنی اینکه انسان مالش را در زیر زمین یا در گاوصندوق پنهان کند. اما وقتی معنای کنز را براساس این روایت پیامبر(صلی الله علیه و آله) در ذیل آیه شریفه تبیین کنیم فکر مردم تغییر پیدا می‌کند. تا ذهن مردم و جامعه را در مسیر صحیح قرار ندهیم خوب به میدان پرداخت زکات نمی‌آیند. واقعاً یکی از درخشش های دین اسلام بحث زکات  است. زکات یکی از مواردی است که انسان می‌تواند با آن برتری این دین را نسبت به سایر ادیان بیان کند و حتی بگوید این یکی از اموری است که استوانه‌ی خاتمیت است، اگر بپرسید اسلام برای حل مسئله فقر جامعه تا قیامت چه فکری اندیشیده است؟ می‌گوئیم زکات. زکات اختصاص به یک زمان خاص ندارد، در هر زمانی مسئله زکات از اهمیت خاصی برخوردار است و موضوع دارد، گاهی از آن تعبیر به صدقه واجب یا  صدقه مستحب، انفاق واجب یا انفاق مستحب هم می‌شود و یکی از برجستگی‌ها و ممیزات دین اسلام است. در ادیان دیگر چیزی به این نحو وجود ندارد که بشر کنار عبادتی که باید برای خدا انجام بدهد چنین وظیفه‌ای هم نسبت به جامعه داشته باشد. در مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام) بخشی به نام فقه اجتماعی داریم. زکات تاکنون از دیدگاه فردی مورد بحث قرار گرفته، اما اگر آن را از دریچه فقه اجتماعی هم مورد بحث قرار بدهیم چه بسا احکام جدیدی پیدا کنیم. چون موضوع موضوع جدید است حکم هم قاعدتاً تقیید پیدا می‌کند. ریشه کنی فقر از آرزوهای امام خمینی (ره) بود. متأسفانه در زمان ما آمار فقر بسیار تکان‌دهنده است این که گفته‌اند حدود ۴۰ میلیون کمتر یا بیشتر زیر خط فقر داریم، آمار وحشتناکی است واقعاً انتظار نداشتیم که در این جامعه و نظام اسلامی این چنین باشد. از آرزوهای امام خمینی(رضوان الله تعالی علیه) این بود که در پرتو حکومت اسلامی ما در جامعه فقیر نداشته باشیم ان شاء الله یک روزی اینطور خواهد شد، نباید در جامعه اسلامی فردی به عنوان فقیر موجود باشد اگر اغنیاء، اگر خود حکومت اسلامی، حق فقرا را ادا کنند ما دیگر فقیری نخواهیم داشت. در این موضوع بحث‌های معرفتی خیلی زیاد است. خود عنوان فقر و فقیر ابعاد فراوان دارد که برای تکمیل بحث می‌بایست از آنها استفاده کرد. اگر زکات از منظر فقه اجتماعی به میدان بیاید قاعدتاً این موضوع هم مطرح خواهد شد برای جامعه‌ای که ۴۰ میلیون زیر خط فقر دارد آیا باز باید زکات منحصر به همان موارد نه‌گانه باشد؟ یا می‌شود توسعه پیدا کند؟ امیدوارم با همت و اخلاص و تلاشی که هست این مباحث به نتایج روشن برسد. تا اخلاص پشتوانه این بحث‌ها نباشد به جایی نمی‌رسد. اگر ما بخواهیم زکات را در یک امر دولتی وظیفه‌ای مطرح کنیم، اینکه فقط گروهی مشخص شوند تا آن را از مردم بگیرند و در جایی مصرف کنند آنطوری که مطلوب است محقق نمی‌شود. حسن کار در این است شما با اخلاص برای خدا و برای خدمت به نظام اسلامی، برای خدمت به مردم که عائله خدای تبارک و تعالی هستند دنبال این کار باشید. گاهی که به این تعابیر برخورد می‌کنم از خود می‌پرسم کجا یک چنین درک و بینشی به ما می‌دهند که بشر عائله خداست؟ «الناسُ عیالُ الله»، خیلی حرف عجیبی است، اینجا همه مردم مطرح هستند و دیگر فرقی بین شیعه و سنی و مسلمان و غیر مسلمان نیست. یکی از توسعه‌ها در باب زکات اینست که برای به دست آوردن و تألیف قلب یک کافر می‌شود به او زکات داد، این چقدر مهم است. امیدواریم در جامعه مسلمین زکات احیا بشود که اگر زکات إحیا شود، مراکز علمی، مساجد، حسینیه‌ها، مراکز خدماتی و رفاهی بسیاری برای مردم ایجاد می‌شود و سطح اقتصادی جامعه در وضع بسیار خوبی قرار خواهد گرفت، ان شاء الله. امیدوارم به دعای خیر امام زمان(عج) که همه تحت ولایت مطلقه آن حضرت هستیم، آنچه را که مرضی خدای تبارک و تعالی است بفهمیم و بتوانیم در جامعه عمل کنیم. . . . . . _______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری حوزه

۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری می‌کنند

بسم الله الرحمن الرحیم ۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری می‌کنند . مدیرکل امور هماهنگی و اجرایی زکات کمیته امداد کشور گفت:حدود ۱۰ کشور اسلامی و ۱۱ وزارتخانه، سازمان و ستاد مساله زکات را پیگیری کرده و کارکردهای آن را مورد بررسی قرار می‌دهند. . . حجت الاسلام و المسلمین محمد طاها مهری روز چهارشنبه در شورای زکات قزوین با اشاره به اینکه قانون زکات در سال ۹۰ به تصویب رسیده است، افزود:با توجه به این قانون، شورای عالی زکات در استانها به ریاست نماینده ولی فقیه در استان تشکیل می شود. وی اظهار داشت: دبیرخانه شورای زکات در کمیته امداد تلاش می‌کند در راستای ترویج فرهنگ زکات در کشور فعالیت‌های جدی و موثری را داشته باشد و در حوزه محرومیت‌زدایی و کمک به نیازمندان با هدایت‌های رهبر معظم انقلاب گام های بلندی را بردارد. این مسوول با اشاره به تأکیدات قرآنی مبنی بر اهمیت زکات و وجود قانون زکات در کشور،افزود:این قانون در سال ۹۰ توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده و ۱۱ وزارتخانه، نهاد و سازمان را موظف و مکلف به تشکیل شورای عالی زکات کرده است. وی مساله زکات را در جامعه، امری ضروری دانست و افزود: رهبر انقلاب در سال  ۹۰ فرمودند زکات باید سرلوحه کار مسوولان جمهوری اسلامی قرار بگیرد و نسبت به آن توجه ویژه‌ای مبذول شود. مدیرکل امور هماهنگی و اجرایی زکات کمیته امداد کشور ادامه داد: هر آنچه از صدقات، احسان و انفاقات وجود دارد، زکات است و زکات غیر از احسان، خیرات و صدقات نیست که منجر به تزکیه روح و مال می شود. وی با بیان اینکه کارگروه ویژه فقهی برای مباحث معرفتی و کارکردهای عظیم زکات در قم تشکیل شده است،افزود: در هفته گذشته سه روز در قم در محضر مراجع و کارشناسان جلسات متعددی را تشکیل دادیم تا بتوانیم همایش بین المللی زکات و کارکردهای نظام مالی اسلام را برگزار کنیم تا در دنیای اسلام، کشور اسلامی ما از بحث زکات غافل نشود. حجت الاسلام مهری افزود: فرهنگ سازی، احیا، ترویج و تبلیغ زکات هم جزو اولویت ها و برنامه های ما است و سفرهای استانی با این رویکرد انجام می شود. وی تأکید کرد: از نمایندگان مجلس شورای اسلامی این توقع را داریم که موضوع فقر و کمک به محرومان را در ردیف های بودجه ای مجلس مورد توجه قرار دهند. . . ______________________________________________________________ منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی ( ایرنا )  

شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود

بسم الله الرحمن الرحیم  اهتمام کشورهای اسلامی به مسئله زکات  شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود  نخستین فرهنگ لغت اختصاصی زکات تدوین می شود . نقش زکات در پاکی و معنویت فردی و اجتماعی برای مسلمانان جهان ثابت شده است و به همین دلیل به منظور احیاء و تقویت این امر، کشورهای اسلامی برنامه های متعدد و مختلفی دارند که در اینجا بخشی از این فعالیتها طی هشت ماه اخیر منعکس می شود. تبیین مسئله زکات، نقش و کارکردهای آن منجر به احیای ایمان در روح و جان انسان می شود. از این رو افزایش فعالیتهایی درباره زکات زمینه های لازم برای از بین بردن فقر و تهیدستی میان مسلمانان و جوامع اسلامی را فراهم می کند و بستری برای ارتقاء همبستگی و اتحاد مسلمانان می شود. . . در همین راستا کشورهای اسلامی نیز به این امر اهتمام ویژهای داشته و با فعالیتهای متنوع و متعددی در تلاش برای احیا و تقویت این امر و کمک به موقعیت اقتصادی مسلمانان هستند . . مالزی برای مدیریت سازمان بین المللی "زکات" اعلام آمادگی کرد نخست وزیر مالزی با تأکید بر ضرورت تأسیس سازمان بین المللی "زکات"، اظهار داشت: مالزی آمادگی لازم برای میزبانی سازمان بین المللی مذکور را دارد تا به نیازمندان و فقرای کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی کمک کند. عبدالله بداوی با بیان اینکه زکات نقش بسیار اساسی در کشورهای مختلف به ویژه در کشورهای اسلامی دارد، اظهار داشت: شایسته است زکات توسعه یابد، از این رو تأسیس پایگاهی استراتژیک برای ریشه کنی فقر میان برخی از کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی که از این مسئله رنج می برند، ضروری است. سازمان بین المللی " زکات" در مالزی تأسیس می شود سازمان بین المللی "زکات" به منظور همکاری کشورهای اسلامی و توزیع عادلانه ثروت میان کشورهای فقیر و نیازمند در مالزی تأسیس می شود. عبدالله محمد زین الوزیر رئیس هیأت دولت مالزی گفت : تأسیس سازمان بین المللی زکات زمینه ای برای همکاریهای سازنده میان کشورهای اسلامی را فراهم می آورد و تلاش آنها را برای از بین بردن مشکلات مسلمانان افزایش می دهد. رئیس هیأت دولت مالزی با بیان اینکه به منظور تحقق عدالت اجتماعی و طبقاتی میان ملتهای مختلف نیازمند توزیع ثروت عادلانه میان آنها هستیم، اظهار داشت : برای توزیع عادلانه ثروت باید دستگاههای مختلف آماده شده و نظام خاصی مورد تدبیر قرار گیرد تا این فریضه الهی را که خداوند به آن امر کرده به انجام رسد. وی با بیان اینکه سازمان مذکور به یاری امت اسلامی پرداخته و آنها را از فقر، نادانی، فشار و تأثیرات خارجی رها می سازد، تصریح کرد: این سازمان نیاز به کارشناسانی در زمینه جمع آوری زکات و توزیع آن در سطح محلی و ملی میان نیازمندان و فقراء دارد تا در پی آن نتایج مثبت و دستاوردهای مطلوبی ایجاد شود. عبدالله بداوی در این خصوص اظهار داشت: تأسیس این سازمان که در مسائل اقتصادی و اجتماعی کشورهای فقیر و نیازمند مورد استفاده قرار می گیرد، گامی اساسی برای تنظیم کمک به کشورهای اسلامی خواهد بود و انجام تعالیم دینی را در پی خواهد داشت. شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی فعال می شود رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی گفت: سازمان به فعال سازی شورای جهانی زکات به منظور مبارزه با فقر و بیکاری در برخی از کشورهای اسلامی اقدام کرده است. شیخ صالح بن عبدالله کامل رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی سازمان کنفرانس اسلامی با بیان اینکه تدابیر و تصمیمات اجرایی برای این طرح آغاز شده است، اظهار داشت: انعقاد توافقنامه همکاری میان شورای جهانی با کشورهایی چون موریتانیا، سنگال، مالزی، بنین و با مشارکت سازمانهای اقتصادی و بانکهای اسلامی به منظور توزیع زکات در این کشورها آغاز شده است. طی دوره های آتی این طرح در دیگر کشورهای اسلامی نیز اجرا می شود . شوراهایی که با شورای جهانی زکات در کشورهای اسلامی همکاری می کنند، ۲۰ هزار شورا و مرکز است که آنها به منظور جمع آوری زکات در سطح جهانی فعالیت می کنند. در این طرح علمای مسلمان از کشورهای عربی و اسلامی چون عربستان، مصر، تونس به منظور تثبیت همبستگی میان مسلمانان همکاری کردند. تأسیس شورای جهانی زکات از سوی پروفسور اکمل الدین احسان اوغلو رئیس سازمان کنفرانس اسلامی و احمد عبدالله بداوی نخست وزیر مالزی در ۲۸ نوامبر سال ۲۰۰۶  پیشنهاد شد. پرداخت زکات تزکیه و تطهیر نفس و روح را موجب می شود پروفسور عبدالقادر الفادنی دبیر کل دیوان زکات در سودان بر اهمیت اطلاع سانی و اشاعه فرهنگ زکات میان جوامع اسلامی تأکید کرد و گفت: زکات از تعالیم و دستورات الهی به شمار می رود که پرداخت آن اهمیت به سزایی در میان اقشار مختلف مردم دارد. پروفسور الفادنی با بیان اینکه جوامع اسلامی به منظور انجام فریضه الهی باید تبلیغات گسترده ای انجام دهند، اظهار داشت: اشاعه و تبیین مسئله زکات از اموری است که بر همه مسلمانان ضرورت دارد. پرداخت زکات انسان را یاری می کند تا بتواند خود را برای رسیدن به صفات و خلقیات نیکو آماده سازد. این عمل در واقع از خود گذشتن و ایثار است که نتایج و تأثیرات مثبت و سازنده آن در زندگی فردی و اجتماعی کاملا مشاهده می شود. نشست بین المللی "زکات" در بیروت برگزار شد نشست بین المللی "زکات" ۱۵ و ۱۶ ژانویه ( ۲۵ و ۲۶ دی سال ۸۵ ) به منظور اهتمام به مسئله زکات و بهره گیری صحیح از آن برای کاهش و رفع مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشورهای اسلامی در بیروت برگزار شد. این نشست به منظور تحکیم روابط بیت الزکات و صندوق زکات بود تا ضمن ارائه طرحهایی مناسب از آنها را حمایت و به مرحله اجرا در آورند. شرکت کنندگان در این نشست به ارائه تجارب مؤسساتی پرداختند که درعملکرد و فعالیت خود موفق بوده و یا در توسعه و گسترش عملیات زکات و ارتقاء آگاهی مردم مناسب عمل کرده اند. هدف از برگزاری این نشست ضمن بیداری مسلمانان نسبت به مسئله زکات، تشویق عموم مردم و سازمانهای مختلف در ارتباط با مسئله زکات است . نشست "زکات" در امارات برگزار شد چهارمین نشست رؤسای دستگاههای مسئول زکات به منظور استفاده بهتر از زکات و آگاهی مسلمانان نسبت به پرداخت زکات طی دو روز ۲۸ و ۲۹ نوامبر ( ۷ و ۸ آذرماه سال ۸۵ ) در امارات برگزار شد. طی این همایش پیشنهاداتی برای استفاده بهتر از زکات ارائه شد تا طی برنامه ریزیهایی در این باره، راهکارهای بهره گیری و استفاده مناسب از زکات فراهم شود. برنامه ریزی رسانه های گروهی در راستای بیداری، همکاری و هماهنگی با وزارت امور اسلامی کشورهای مختلف و استفاده از خطابه های دینی جهت روشنگری درباره زکات در این همایش بررسی شد. دستگاههای مسئول در امر زکات باید فعالانه و پویا عمل کنند شرکت کنندگان در چهارمین نشست رؤسای مراکز مرتبط زکات با تأکید بر ضرورت افزایش مراکز مسئول در زمینه زکات اعلام کردند: مسئله زکات، نتایج و دستاورهای آن باید برای مسلمانان تبیین شده و دستگاههای مسئول برای بهره گیری مناسب از زکات، فعالانه و پویا عمل کنند . عبدالله مهیری دبیر کل صندوق زکات امارات در نشست رؤسای دستگاههای مسئول زکات ۷ آذر ماه در ابوظبی گفت: باید ضمن معرفی و تبیین مسئله زکات، نقش و کارکردهای آن نیز بیان شود تا حس ایمان در روح و جان مسلمانان احیاء شود. این نشست در چارچوب همکاری و همبستگی مستمر سازمانها، نهادها و شوراهای مسئول زکات برگزار شده است تا زمینه های لازم برای تقریب دیدگاههای مختلف درباره زکات را به وجود آورد، از این رو برنامه ریزیهای مشترک برای تحکیم و فعال سازی نقش زکات بسیار ضروری است. مدیر اداری امور اقتصادی کویت نیز در این گردهمایی اظهار داشت: باید زمینه های استفاده از فعالیتهای زکات افزایش یابد، زیرا انسانهای دیگری وجود دارند که در جوامع اسلامی از تهیدستی و فقر رنج می برند و شریعت حق و حقوقی برای آنها در نظر گرفته است که باید از آن بهره مند شوند.  مسئله زکات یکی از عواملی است که همبستگی مسلمانان و اتحاد آنها را در پی دارد. هفتمین همایش بین المللی زکات در کویت برگزار شد هفتمین همایش بین المللی زکات طی روزهای ۴ و ۵ فروردین ماه از سوی خانه زکات کویت با مشارکت شخصیتها و علمای مسلمان از کشورهای مختلف برگزار شد. قائم مقام خانه زکات کویت در امور اجتماعی این همایش را به مثابه انعکاس توجه برگزارکنندگان و شرکت کنندگان به امور خیر دانست و مجموعه ای از تجربه ها و تحقیقات موسسات و نهادهای اسلامی در زمینه زکات در این همایش دو روزه ارائه کرد. این همایش که با همکاری بانک توسعه اسلامی مستقر در جده برگزار شد به ارائه گزارش درباره دستاوردهای همایشهای پیشین پرداخته و ضرورت کاربرد سیستم کیفیت اجرایی یا سازمان بین المللی تعیین استاندارد در این زمینه را مورد تأکید قرار داد. همچنین مقالات این همایش کاربرد تکنولوژی در زمینه زکات را مورد بررسی قرار داد. زکات از منظر فقهی در بحرین بررسی می شود همایش "بررسی احکام فقهی زکات" با هدف فعال سازی شوراهای جهانی زکات در جمع آوری و توزیع عادلانه آن، با سخنرانی آیت الله تسخیری تحت عنوان "اهمیت زکات در اسلام و جایگاه آن در مباحث فقهی و مصرف بهتر آن در بین کشورهای اسلامی" از امروز ۱۵ اردیبهشت به مدت سه روز در بحرین برگزار  شد . این همایش به نقش شوراهای جهانی زکات در فعال سازی، جمع آوری، و توزیع عادلانه آن اشاره کرد تا در راستای اهداف اساسی زکات گامی سازنده بردارد. شرکت کنندگان اطلاع رسانی درباره زکات، اموال و مقدار توزیع آن، تأسیس گروههای توزیع زکات، استفاده از اموال زکات، اعطای زکات به غیر مسلمانان، استفاده از نظایر آن و مصارف زکات را بررسی کردند. فرهنگ سازی ضرورتی برای گسترش زکات به عنوان یکی از ارکان اسلامی است شرکت کنندگان در همایش "بررسی احکام فقهی زکات" در بحرین با اشاره به اینکه اهتمام به امور زکات نیازمند فرهنگ سازی، فعالیتهای رسانه ای و آموزش است، اعلام کردند: مسئله زکات نه تنها یکی از ارکان اسلام بلکه یکی از مهمترین ارکان اقتصاد اسلامی به شمار می رود. شیخ عبدالله کامل رئیس اتاقهای تجارت و صنعت اسلامی در مراسم افتتاحیه همایش "بررسی احکام فقهی زکات" با اشاره به اینکه ایده تأسیس شورای جهانی زکات در همایش مالزی در نوامبر ۲۰۰۶ ارائه شد تا به موجب آن شوراها و احکام و مسائل اساسی در زمینه فعالیتهای آن ساماندهی شوند، اظهار داشت: زکات از ارکان اسلامی است که رنگ جهانی به خود گرفته و به منظور برطرف کردن نیازهای بشری و بر اساس شریعت الهی سعی در حفظ حقوق فرد و جامعه دارد . وی با اشاره به اینکه شورای جهانی زکات فرصتی برای تبادل اطلاعات کارشناسی میان گروههای مختلف درباره زکات فراهم می کند، تصریح کرد: فعالیتهای اداری ضمن حمایت از مسئله از زکات، به منظور مصالح و منافع مسلمانان مورد استفاده قرار می گیرد. دکتر محمد حبیب بن خوجه دبیر کل مجمع فقه اسلامی با بیان اینکه اهتمام به امور زکات نیازمند فرهنگ سازی، فعالیتهای رسانه ای، آموزش، توسعه، تحصیل و توزیع است، یاد آور شد: باید در راستای گسترش و تعمیق شریعت اسلام و تحقیقات فقهی تلاش کرد. نخستین فرهنگ لغت اختصاصی زکات تدوین می شود کمیته شرعی صندوق زکات امارات در دومین گردهمایی خود در سال ۲۰۰۷ از نگارش نخستین فرهنگ لغت تخصصی زکات خبر داد . قرار است این فرهنگ لغت تخصصی همه مسائل مرتبط با زکات در سطح جهان را مورد توجه قرار دهد .از این مسائل می توان به زکات در گذشته و حال و فتواهای مرتبط با زکات اشاره کرد که در نوشتن آن از منابع خاصی چون مقالات، تحقیقات و مطالعاتی که در این زمینه انجام شده استفاده می شود. در این فرهنگ لغت تخصصی از کتابهایی که پرسش و پاسخ درباره زکات است، استفاده می شود . . . _____________________________________________________________ منبع : خبرگذاری مهر

برگزاری نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی ” بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر …

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی: . " بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر و طراحی ساز و کار پیاده سازی آن در نظام مالیاتی و نحوه بازتوزیع آن با تاکید بر الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت" .   نشست ارائه نتایج طرح پژوهشی "بررسی اثرات خمس و زکات بر رفع فقر و طراحی سازوکار پیاده سازی آن در نظام مالیاتی و نحوه بازتوزیع آن با تاکید بر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت" به مدیریت دکتر احمد شعبانی عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق در تاریخ ۹۳/۷/۲۳ در موسسه برگزار شد. در این نشست مجری محترم طرح به ارائه گزارش تجمیع شده این طرح که در ۹ فصل ارائه شده بود، پرداخت. . . . . . _________________________________________________________ منبع : موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی

دومین کنفرانس بین المللی زکات، مسجد و وقف در مالزی

بسم الله الرحمن الرحیم دومین کنفرانس بین المللی زکات، مسجد و وقف در مالزی . . به گزارش خبرگزاری مهر، مسجد و زکات و وقف مهم ترین عناصر در توسعه انسان اجتماع و دولت است و اهمیت این سه عنصر را نباید نادیده گرفت و مسجد نیز تقش اساسی در زندگی بشر و ایجاد اتحاد میان امت دارد و این سه عامل با یکدیگر به توسعه دین و بهبود آن کمک می کنند. هدف از برگزاری این همایش کنترل وقف و ایجاد سیستم های زکات در جامعه است. اهداف اصلی این همایش عبارت اند از: تقویت و ایجاد موقعیت مسجد، زکات و وقف به صورت محلی، ملی و جهانی. ارائه راه حل در مورد مسائل مربوط به مسجد، زکات و وقف، بهینه سازی نقش مسجد، زکات و وقف در توسعه امت، بهبود مدیریت و اداره مسجد، زکات و وقف. محورهای همایش عبارتند از: مسجد و توسعه فردی، مسجد و توسعه اجتماعی، مسجد و رشد فکری، مسجد و استفاده از فناوری اطلاعات، زکات و توسعه فردی، توسعه زکات و امت، زکات و آموزش، زکات و کاهش فقر وقف و استفاده از فناوری اطلاعات و سایر موضوعات  مرتبط. . . _____________________________________________________________ منبع : خبرگزاری مهر

برگزاری همایش زکات در استانهای مختلف

بسم الله الرحمن الرحیم برگزاری همایش زکات در استانهای مختلف ********************* . دومین همایش استانی زکات با حضور مسولین کشوری واستانی در ارومیه برگزار شد. .  به گزارش خبرنگار گروه استان هایباشگاه خبرنگاران جوان از ارومیه، دومین همایش     استانی زکات با حضور مسولین کشوری واستانی در آذربایجان‌غربی در حال برگزاری   است.  حجت الاسلام ساجدی نژاد دبیر اجرایی همایش زکات گفت:آذربایجان غربی در تولید   محصولات کشاورزی رتبه‌های برتر کشوری رابه خود اختصاص داده است در پرداخت  زکات نیز در رتبه‌های برتر کشوری قرار گرفته است.  وی افزود:زکات ۵۹ بار در قرآن ذکر شده است که همیشه در کنار فریضه نماز بیان   می‌شود. . . پیش بینی تولید  ۶۷۰هزارتن گندم رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان نیز در این همایش با اشاره به اینکه تولید گندم نسبت به سال گذشته افزایش داشته است گفت: امسال ۴۸۱ میلی متر بارندگی دراستان داشتیم که نسبت به ۴۰ سال اخیر بی سابقه بوده است. او افزود:از ۹ مورد پرداخت زکات ۷ مورد آن مربوط به محصولات کشاورزی است که دراستان ما گندم، جو وکشمش جز محصولات برتر دراین زمینه است که زکات جمع آوری شده درسال جاری ۵۷ درصد بیشتر از سال ۹۶ بوده است. . . __________________________________________________________________ منبع : باشگاه خبرنگران جوان   ***************************************************** ****************************************** ***************************   برگزاری همایش زکات در دزفول . به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی خوزستان، مهدی حسین‌مشکی، کارشناس قرآنی اداره تبلیغات اسلامی شهرستان دزفول، از برگزاری همایش زکات در دزفول، خبر داد. .   . حسین مشکی گفت:حجت‌الاسلام و المسلمین سید محمد علی قاضی در همایش زکات که در اردوگاه شیخ انصاری (ره) دزفول برگزارشد، با اشاره به تاکید قرآن کریم بر اهمیت زکات گفت: زکات علاوه بر اثرات فردی دارای اثرات اجتماعی مهمی است بطوریکه پرداخت زکات باعث ایجاد روح برادری و همدلی و مودت بین مردم می‌شود. رییس شورای زکات دزفول تاکید کرد: اگر افراد زیادی در جامعه زکات پرداخت کنند، رحمت و برکت شامل کل جامعه و حتی کسانی که زکات پرداخت نکرده اند،می شود و از افزایش عمر وبرکت در مال برخوردار خواهند شد. امام جمعه دزفول با اشاره به آیات و روایات متعدد مال حرام را بی برکت دانست و بیان کرد: اعتقاد نداشتن به زکات و عدم پرداخت آن هم ردیف کفر بوده و کسی که مانع زکات شود را همانند رباخوار برشمرد. امام جمعه دزفول با توجه به اهمیتی که قرآن به زکات داده است گفت: بدون تردید دومین سؤال در روز قیامت پس از نماز، زکات خواهد بودو.یکی از راهها و مسیرهای مستقیم هدایت الهی پرداخت زکات است. در ادمه این همایش حجت‌الاسلام شاخی پور رییس شورای زکات استان خوزستان در سخنانی به اهمیت زکات از دیدگاه قرآن و روایات پرداخت و گفت: زکات مال فقط یکی از مصادیق زکات است که یکی از مشکلترین زکاتهاست که باعث پاکی روح انسان می‌شود. وی اصل تشریع زکات را ریشه کنی و مبارزه با فقر در جامعه دانست و اظهار کرد: شورای مرکزی زکات در کشور، امسال تأکید بر اختصاص ۶۰ درصد زکات استان را برای نیازمندان و ۴۰ درصد برای پروژه های عمرانی دارد. . . _______________________________________________________________ منبع : سازمان تبلیغات اسلامی   ***************************************************** ************************************** ********************   همایش زکات در بندرعباس برگزار شد . همایش زکات و تجلیل از مودیان، مبلغین و عاملین استان هرمزگان با حضور آیت الله تقوی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی، آیت الله نعیم آبادی نماینده ولی فقیه در هرمزگان و رییس سازمان جهاد کشاورزی استان در بندرعباس برگزار شد. . [caption id="attachment_10292" align="aligncenter" width="455"] .[/caption] به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان، آیت الله «رضا تقوی»، نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی ضمن بیان اهمیت زکات از نظر معنوی و اجتماعی گفت: زکات حکم الهی است و باید در جامعه اسلامی اجرایی شود. وی تصریح کرد: جامعه اسلامی تنها به اسم نیست، جامعه ای اسلامی است که احکام اسلامی از جمله زکات و نماز در آن جاری باشد. آیت الله تقوی بیان کرد: سرمایه گزاری و تقویت احکام و ارزش های اسلامی موجب تقویت جامعه را تقویت می کند، اسلامی بودن در واقع به آن محتوایی است که در نظام وجود دارد. وی اظهار داشت: ما آن گونه که باید نسبت به محتوای اسلامی سرمایه گزاری می کردیم انجام نداده ایم. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به جنگ تحمیلی گفت: اگر به دوران دفاع مقدس بنگرید مشاهده خواهید کرد که عامل پیروزی ما در آن جنگ نابرابر تکیه بر ارزش های اسلامی بود. این مقام مسئول تصریح کرد: زکات یک امر فردی نیست و درواقع یک امر حکومتی است و متولی آن حاکمیت است. تقوی افزود: زکات بخل را از انسان دور می کند و مسائل نفسانی را مهار می کند و فضائل اخلاقی را بالا می برد، پیام دیگر زکات به فکر فقرا بودن است. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی گفت: باید فقر از را از جامعه بزداییم و بدین منظور دین مبین اسلام راهکارهای متنوعی را در مقابل ما قرار داده است، باید فقر را برطرف کنیم از طریق عمل کردن به اصول و فرامین دینی. لذا نمی شود سفره مردم خالی باشد و از آن ها تقاضای ایستادگی و مقاومت داشته باشیم. آیت الله تقوی با اشاره به ظرفیت های اقتصادی موجود در کشور بیان کرد: باید از امکانات و ظرفیت های موجود در کشور در جهت محرومیت زدایی استفاده کنیم. وی تصریح کرد: دشمن در جنگ اقتصادی فعلی معیشت مردم را نشانه رفته استغ لذا باید در مقابل این توطئه دشمن با برنامه ریزی صحیح و کارآمد ایستادگی کنیم، آن ها می خواهند مردم را نسبت به نظام جمهوری اسلامی ایران و رهبری و مسئولین بدبین کنند. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی تصریح کرد: باید به مردم تکیه کنیم و اندیشه سازی و خود باوری را در جامعه تقویت کنیم. آیت الله «غلامعلی نعیم آبادی»، نماینده ولی فقیه در استان هرمزگان نیز گفت: تنها به زبان آوردن احکام الهی کافی نیست و باید در عمل ثابت شود، این مورد زمانی نمود پیدا می کند که تفکر ما اسلامی باشد و به وظایفی که اسلام بر عده ما قرار داده است عمل کنیم، از جمله این وظایف پرداخت زکات است که موجب پیشرفت جامعه می شود و از طرفی سیره ائمه اطهار نیز بر این امر یعنی عمل به قوانین اسلامی استوار است. امام جمعه بندرعباس افزود: اسلام نظام مالیاتی فقیری ندارد، لذا باید این نظام در جامعه ترویج شود. وی در ادامه گفت: علم ما از عمل جدا شده است و باید به سمت و سوی عملی شدن و تولیدی شدن حرکت کند تا مشکلات جامعه برطرف گردد. نعیم آبادی اظهار داشت: ایجاد اشتغال در کشور آسان است و لذا باید اهل عمل وارد عرصه شوند و تنها به بخش علمی اکتفا نکنیم، علم بدون عمل راهگشا و حلال مشکلات نمی باشد. . . ____________________________________________________________ منبع : خبرگزاری شبستان   ************************************************* ************************************* **********************     همایش زکات در ایذه برگزار شد . همایش زکات با حضور مسؤولان استانی و آیت‌الله شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری در شهرستان ایذه برگزار شد. . . در این همایش آیت‌الله سیدعلی شفیعی نماینده مردم خوزستان در مجلس خبرگان رهبری، مدیر کل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان خوزستان، نماینده ولی فقیه در جهاد کشاورزی استان خوزستان و چند تن از مدیران کل و معاونان استانی در کنار امام جمعه شهرستان ایذه، فرماندار و دیگر مسؤولان در این همایش حضور داشتند. حجت‌الاسلام سید کمال موسوی در ابتدای این برنامه در سخنانی کوتاه با خیر مقدم به مهمانان و حاضران در این همایش و تسلیت شهادت امام موسی کاظم علیه‌السلام اظهار کرد: ائمه اطهار برای دستگیری مادی و معنوی انسان ها آمدند تا راه روشن و صحیح را به مردم نشان دهند. امام جمعه ایذه افزود: کمیته امداد با اقدامات خود مجاهدت‌های زیادی می‌کند و با همایش‌های مختلفی که در رابطه با زکات برگزار کرده است به نقطه مطلوب و هدف برای این امر رسیده است. موسوی با تقدیر و تشکر از تمام زحمات کشاورزان که در طول ماه‌ها در شرایط سخت اقدام به کار می‌کنند بیان کرد: جا دارد از تمام کسانی که برای توسعه مساله زکات اقدامی کنند تقدیر و تشکر داشته باشیم. . . _________________________________________________________________ منبع : خبرگزاری فارس

باید عروۀالوثقی محیط‌ زیست را بنویسیم – فقه محیط زیست

بسم الله الرحمن الرحیم فقه محیط زیست باید عروۀالوثقی محیط‌ زیست را بنویسیم (گفتگو با حجت‌الاسلام دکتر سید علی حسینی) . اشاره :  در هیاهوی رخدادهای نیمه خرداد؛ رحلت بنیان‌گذار عظیم‌الشأن انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) و قیام خونین ۱۵ خرداد، از طرفی و از طرف دیگر تقارن این ایام با اتمام ماه مبارک رمضان، ماه بندگی خدا و فرارسیدن عید سعید فطر، از دیگر مناسبت یاد شده در تقویم، عبور نکردیم! به مناسبت روز جهانی محیط‌زیست، بر آن شدیم تا درباره یکی از مهم‌ترین فقه‌های مضاف، یعنی فقه محیط‌زیست صحبت کنیم. آشنایی و دستیابی به گزاره‌های فقه محیط‌زیست، زمانی آشکار می‌گردد که تنگی نفس در اهواز، آلودگی هوا در تهران و دیگر کلان‌شهرها، تخریب روزانه جنگل‌های شمال، تغییر بستر رودخانه‌ها و پیامدهای سیل، دفاع از حیوانات و… را در فضای مجازی جستجو کنیم. حجت‌الاسلام دکتر سید علی حسینی شاهرودی، از پیشگامان طراحی فقه جدیدی به نام «فقه محیط‌زیست» است. عضو هیئت‌علمی دانشگاه امام صادق ملاک تشکیل فقه‌های مضاف، ابتلا به مسائل آن است. وی علاوه بر دولت و مجموعه انسان‌ها، احکام لزومی فراوانی، درزمینه فقه محیط‌زیست برای فرد فردِ مکلفین قائل است. این استاد حوزه و دانشگاه، فقه سنتی را کارآمد دانسته و اصرار دارد، بسیاری از مسائل فقه محیط‌زیست را می‌توان در همین فقه سنتی یافت. مشروح گفتگوی اختصاصی شبکه اجتهاد با این پژوهشگر و نویسنده فقه محیط‌زیست، از نگاه شما می‌گذرد: . ملاک تقسیم‌بندی فقه‌های مضاف چیست؟ اوایل در صدر اسلام مردم به روایات عمل می‌کردند. کم‌کم به فقه نیازمند شدند. فقه از دامان روایات به وجود آمد. اوایل، فقه بسیط بود؛ چون زندگی مردم بسیط بود. آرام‌آرام زندگی مردم گسترده‌تر شد و موضوعات فراوان و نویی وارد زندگی مردم شد. فقه به معنای قانون زندگی است و طبعاً این قانون نیز به‌تبع توسعه و پیچیدگی‌ای که در زندگی مردم به وجود آمد، باید پاسخگو می‌بود؛ لذا فقه گسترده شد و ابواب جدید پدید آمد. امروزه زندگی بسیار پیچیده شده و توسعه‌یافته است. لذا موضوعات جدیدی وارد زندگی مردم شده و یا همان موضوعات قبلی پیچیده شده است. فقه مضاف یعنی فقه موضوعات. ملاک آن این است که بابت هر موضوع مهمی که سهم بیشتر یا حساس‌تری در زندگی انسان دارد، فقهی مطرح می‌شود. این موضوعات را در ضمن همان ابواب قبل نیز می‌توان آورد؛ لکن اگر این مدل را پیش گیریم، ساماندهی فقه به هم می‌ریزد؛ یعنی دیگر نظم ندارد تا سهل‌الوصول باشد و به‌راحتی بتواند پاسخ مخاطب را بدهد. لذا به دلیل موضوعات جدید، تعدد، تنوع و تکثر مسائل مبتلابهی که به وجود آمده، طبعاً موضوعات جدید فقهی پیش‌آمده و این، باعث به وجود آمدن فقه‌های مضاف شده است؛ لذا می‌گویند فقه اقتصاد، فقه حکومت، فقه فرهنگ، فقه ارتباطات، فقه رسانه و … بنا بر فرمایش شما، پیچیدگی و افزایش تکنولوژی باعث به وجود آمدن فقه‌های جدید شده است. آیا این به معنای نفی به وجود آمدن فقه‌های جدید، بر اساس پدید آمدن حکومت اسلامی است؟ مسلماً این‌گونه نیست. بدون شک وجود انقلاب مبارک اسلامی تأثیر فراوانی بر گستردگی فقه گذاشته است. دلیل آن نیز این است که اگر حکومتی نبود، فقها همان ابواب فردی فقه را مطرح می‌کردند؛ ولی با انقلاب اسلامی و حکومت اسلامی طبعاً حکومت، نیاز به قوانین فراوانی داشته و نظام‌های متعددی دارد. البته همان‌طور که گفتم این مسئله به‌تنهایی منجر به تشکیل فقه‌های مضاف نشده بلکه پیشرفت نیز بسیار در این امر مؤثر بوده است. مثلاً نفت بخشی از اقتصاد است؛ الآن برخی به دنبال فقه نفت و گاز هستند و این مسئله به دلیل پیشرفت تکنولوژی است. همچنین فقه پزشکی که ربطی به حکومت ندارد و به خاطر پیشرفت است. با این ملاک، چند فقه مضاف متصور است؟ قابل‌شمارش است یا نمی‌توان برای آن چارچوبی در نظر گرفت؟ فقه یعنی قانون زندگی. فقهای ما نباید درباره مسائل جدید خنثی باشند. نباید مجامع علمی و اقتصادی و فرهنگی و… راه خودشان را بروند و حوزه، راه خودش. اگر این‌گونه باشد، نتیجه آن می‌شود که آن‌ها به‌سرعت پیش رفته و حوزه‌های فقهی ما در جا می‌زنند. این دقیقاً به معنای عدم توانایی پاسخگویی فقه شیعه به نیازهای مردم است. این مطلب، امری بوده که از گذشته تابه‌حال، فقها، عملاً عکسِ آن را نشان داده‌اند. مرحوم شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی در حوزه بغداد این را ثابت کرده‌اند و بعدازآن نیز حوزه حلّه، حوزه جبل عامل و حوزه اصفهان. اما این مطلب که موضوعات فقه مضاف چیست؛ ملاکی داشته که با توجه به توسعه زندگی، می‌توان آن را پیدا کرد و آن ملاک مهم، ابتلا است. مسائل مورد ابتلا سبب شده که فقه فربه شده و موضوعات جدید مطرح شود؛ پس ملاک در تشکیل فقه‌های مضاف، ابتلا است. مثلاً در جنگ‌های اول و دوم روس، باب جهاد گسترده شده و رساله‌های مختلفی در این باب نوشته شده است. مرحوم کاشف‌الغطا مسائلی جدید در این زمینه مطرح می‌کنند. یا مثلاً بحث در مورد بیمه، ابتدا با استفتائی از سید یزدی، صاحب عروه مطرح شده و بعدازآن بیمه به میدان آمده است و بابی به نام بیمه مطرح شده است؛ بنابراین ملاک آش مسائل مبتلابه جدیدی است که حکم‌های جدیدی را می‌طلبد؛ بنابراین حد یقف ندارد چون موضوعات دائماً در حال گسترش است. قبلاً می‌گفتند باب‌های معاد و معاش؛ چون زندگی بسیط بود. شهید صدر کتابی نوشتند به نام اقتصادنا که الآن با آن روش، دیگر جوابگو نیست؛ بلکه باید آن را بخش بخش کرده و همان بیمه و بورس و پول و بانک در آن گنجاند. آنچه مهم است این است که فقه این ظرفیت و استعداد را دارد که با مبانی خود می‌تواند همه این مسائل را پاسخ دهد؛ بنابراین اگر پاسخی داده نشود، کوتاهی از ماست. آیا فقه محیط‌زیست فقهی مستقل است یا در ضمن مباحث دیگر فقهی قرار می‌گیرد؟ آنچه عملاً وجود دارد، بخشی از فقه محیط‌زیست را می‌توان در ابواب فقهی پیدا کرد؛ مانند باب احیاء موات، انفال، مضارعه، مساقاه، مشترکات و مباحات و برخی بحث‌هایی که در کتاب جهاد مطرح شده است. طبعاً برخی بحث‌های جدید را نیز نمی‌توان در باب‌های قبلی گنجاند. بهتر آن است که محیط‌زیست جدا شده و مستقل مطرح شود؛ چون مباحث آش در حال افزایش است و دارای مباحثی حیاتی و خطیر است. البته برخی مباحث آن را نیز می‌توان در همان ابواب فقه سنتی آورد. موضوعات مورد بحث در فقه محیط‌زیست، چه موضوعاتی هستند؟ موضوعات در فقه محیط‌زیست فراوان‌اند و هرروز نیز در حال افزایش است. موضوعاتی مانند آلودگی، آلودگی هوا، آلودگی آب‌ها، فرسایش خاک‌ها که همان آلودگی خاک است، آلودگی صوتی، آلودگی نوری؛ این‌ها آلودگی‌هایی است که بسیار قابل‌توجه است. مثلاً در مورد خاک، صدها سال طول می‌کشد که چند میلی‌متر خاک حاصلخیز تولید شود. یا آلودگی هوا که بسیار مضر است و در جامعه ما احساس می‌شود. یا مثلاً بحث آب و خاک و احکام آن‌ها، محیط‌زیست شهری، جنگل‌ها و مراتع و تخریب آن‌ها، سرسبزی کره زمین و تخریب آن، حقوق حیوانات، تنوع زیستی که نسل بسیاری از گیاهان و حیوانات به‌طورکلی در حال نابودی است. حفظ سلامت خود این کره خاکی که بسیار حائز اهمیت بوده به‌نحوی‌که اوایل می‌گفتند، زمین آن‌قدر وسعت دارد که به آن صدمه‌ای وارد نمی‌شود، لکن حال دریافته‌اند که مانند توپی شیشه‌ای است که بسیار آسیب‌پذیر و شکننده است و ضرر به آن قابل جبران نیست. امکانات آن نیز محدود است. یا مثلاً مسائل دیگری مانند دریا و دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، آبزیان و به‌طورکلی همه مظاهر طبیعت که برای ما دامنه‌ای بسیار لطیف، دوست‌داشتنی و بابرکتی فراهم آورده است، داخل در مسائل فقه محیط‌زیست‌اند. همچنین مسائلی که هنوز پیش نیامده‌اند و یقیناً به وجود می‌آیند. البته این موارد، تمام موضوعات فقه محیط‌زیست نیست و بایستی آن‌ها را در منابع به دست آورد؛ زیرا بسیار گسترده‌اند. فقه در مورد افعال مکلفین صحبت می‌کند؛ هر فردی اگر بخواهد مثلاً با از بین بردن خاک مواجه شود؛ حکم شرعی آن به چه نحو استخراج و بیان می‌شود؟ آیا مثلاً از بین بردن فلان خاک توسط هر فردی حرام است؟! یا اگر به صورت مجموعی دست به این امر زنند، حکم شرعی بر آن بار می‌شود؟! خلاصه ربط هرکدام از این موضوعات به فعل مکلف یا مکلفین به چه نحو است؟ موضوع بسیار مهمی که بیان نکردم مواجهه دولت با محیط‌زیست است. قرآن بسیار زیبا بیان کرده است؛ گویی آن‌ها را الآن بیان کرده است. به‌حق، قرآن مطالبی شگفت‌انگیز دارد و قابل‌بیان برای سایر مجامع علمی است. داروی مرضِ محیط‌زیست که سرطان کره زمین است و چالش‌های ویرانگر زیست‌محیطی که بر همه این کره خاکی سایه افکنده است، در قرآن آمده است. قرآن می‌فرماید: ظهر الفساد فی البر و البحر بماکسبت ایدی الناس[۱]. مردم فساد در خشکی و دریا را به وجود آورده‌اند. حتی مردم با فعالیت‌های خودشان برای لایه ازون، مشکلاتی ایجاد کرده‌اند؛ لذا یک سلسله از کارهایی که مخرّب محیط‌زیست هستند، همین افعال فردی هستند؛ مانند همین بی‌فرهنگی که در کنار جاده‌ها و جنگل‌ها و کنار ساحل‌ها دیده می‌شود. مردم‌اند که هوا را آلوده می‌کنند. پس افعال فردی در حوزه محیط‌زیست، بسیار اهمیت دارند. اگر هرکدام از مردم، جلوی خانه خود، دو درخت بکارند، وضع هوا بسیار بهبود می‌یابد و باغ شهری خواهیم داشت که با راه رفتن در آن حظ خواهیم کرد. مردم علاوه بر این‌که کثیف نکنند، تمیز کنند. آب را اسراف نکرده و اتلاف ننمایند. دنیای ما این‌گونه است که حلقه‌های فراوان و متنوعی دارد و این‌ها در کنار هم، شبکه زندگی را سامان می‌دهد. چه مقدار آب در برنجی که انسان دور می‌ریزد، مصرف‌شده است؟ چه مقدار خاک هدررفته است؟ یا مثلاً موتورسیکلت‌هایی که هرکدامشان به‌اندازه هفت سمند هوا را آلوده می‌کنند. مقداری نیز مردم، به این معنا که شرکت‌ها و کارخانه‌های خصوصی دارند در این امر دخالت دارند. البته در کنار این‌ها دولت نیز بسیار در حوزه محیط‌زیست تأثیرگذار است. احکام فقه محیط‌زیست، نسبت به هر فرد، به حد لزومِ از احکام؛ یعنی حرمت و وجوب، نیز می‌رسد؟ مثلاً آیا می‌توان موتورسواری را به خاطر آلودگی هوا حرام کرد؟! بحث فقهی که بسیار طولانی می‌شود؛ لکن اگر بخواهیم در چند کلمه بگوییم، بله؛ قائل می‌شویم. می‌گوییم حرام است. اسرافِ نصف لیوان آب نیز حرام است. اسراف، عنوان خاص فقهی است و در برخی مواردِ اندک در فقه محیط‌زیست جاری است؟! از اسراف بگذریم؛ اتلاف نیز حرام است. شما وقتی هوا را آلوده کردید، پاکی هوا را تلف کرده‌اید. یا اینکه جزء العله شده‌اید. بله؛ اگر مفتی شویم، فتوا نیز می‌دهیم که آلودگی هوا حرام است. تصور آلودگی هوا و تأثیر افراد در آن، منجر به تصدیق آن می‌شود. اینجاست که فقه ارزش خود را نشان می‌دهد. بزرگی و کارایی خود را در زندگی مردم نشان می‌دهد. چگونه می‌تواند به میدان آید و مؤثر باشد. ساختارهای مطرح شده یا قابل‌طرح در فقه محیط‌زیست چیست؟ در مورد فقه محیط‌زیست، ساختار قابل‌توجهی وجود ندارد. آنچه وجود دارد در همان فقه سنتی خودمان است که بسیار بابرکت است. این سخنی که گفته شد بهتر است فقهِ محیط‌زیست از دیگر ابواب، جدا شود، به معنای فراموشیِ عظمت فقه سنتی نیست. کسانی که این حرف‌ها را می‌زنند که فقه سنتی فلان است و بهمان؛ یا عقده‌ای‌اند یا جاهل! یا غرض دارند یا مرض! این‌ها فقه سنتی را متوجه نشدند. فقه سنتی، گوهر بسیار گران‌سنگی است. در همین مجموعه فقه سنتی، مسائل خوبی در مورد محیط‌زیست مطرح شده است؛ مانند برخی مسائل بیع، برخی مسائل جهاد، احیاء موات، انفال که در ذیل خمس آمده است، حتی مسائلی که در غسل و وضو آمده است؛ مانند اسراف در آب و… من معتقدم ابتدا باید خانه‌تکانی کنیم؛ ببینیم در فقه چه داریم؛ در هر یک از ابواب فقه سنتی، در مورد فقه محیط‌زیست چه داریم. در قواعد فقهیه موجود، چه قواعدی قابل تطبیق بر مسائل محیط‌زیست است. مثلاً در ابوابِ حدود داریم، کسی که به حیوانی تجاوز کند، حدّ آش چیست. مرحوم شهید در باب نفقات لمعه اشاره به نفقه حیوان و گیاه می‌کند! مثلاً آب نفقه گیاه هست یا خیر؟ یا مثلاً در فقه حکومتی، اشاره‌هایی به این حوزه شده است. بعد از خانه‌تکانی، مسائل جدید و مستحدثه درزمینهٔٔ محیط‌زیست را نیز به آن‌ها اضافه کنیم و مجموعه فقه محیط‌زیست را سامان دهیم. اما ساختاری در این زمینه موجود نیست. لکن ساختاری که قابل‌طرح است، آن است که یک عروه‌الوثقی درزمینهٔ فقه محیط‌زیست نوشته شود. همان‌طور که مرحوم شهید صدر «اقتصادنا» نوشته‌اند، ما «بیعتنا» بنویسیم؛ پیشنهاد این‌گونه است . ساختار همه فقه‌های مضاف را این‌گونه قرار دهیم: ابتدا قواعد کلی و عمومی را بیاوریم؛ یعنی قواعدی که به همه ابوابِ مرتبط به محیط‌زیست است. بعدازآن، ابواب را بیاوریم که خود ابواب به چند نحو قابل‌طرح است. اغلب همان اساسِ موضوعات مبتلابه جوابگو است. مثلاً آلوده کردن یک باب است، آب‌ها یک باب است و همین‌طور. مدل دیگر نیز آن است که موضوعات مختلف در حوزه محیط‌زیست که به‌عنوان چالش مطرح است را در نظر گیریم؛ مانند فقه الاقتصاد که بورس، بیمه، بانک و… وارد آن شده و بدین گونه بر اساس موضوعات کلی مختلف، بحث می‌کنند. در فقه محیط‌زیست نیز این‌گونه باب بندی شود؛ مثلاً جنگل‌ها، حقوق حیوانات، آبزیان، آب و خاک و همین‌طور. پس دو گونه می‌توان ابواب را مطرح کرد. پیشنهاد بنده آن است که عروه‌الوثقی محیط‌زیست بنویسیم تا بعدازآن نیز آقایان شرح آش دهند و ادامه‌دهنده این راه باشند.  منابع اختصاصی برای فقه محیط‌زیست وجود دارد؟ بله؛ فصلنامه فرهنگ جهاد، از سال ۱۳۷۴ که در آن، بخش طبیعت و زندگی در هر شماره‌ای، درباره محیط‌زیست مطالبی نوشته شده که منبع خوبی است؛ قدیمی‌ترین و اصلی‌ترین مرجع فقهی در این زمینه، همین بخش است. همچنین دانشنامه اسلامی کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست که تازه‌ترین فعالیت حوزه در این زمینه نگاشته شده است، بسیار عالی است.     __________________________________________________________________________________ منبع : شبکه خبری اجتهاد

نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی: دایره المعارف اسلامی کشاورزی و محیط زیست تدوین می شود

بسم الله الرحمن الرحیم نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی: دایره المعارف اسلامی کشاورزی و محیط زیست تدوین می شود . نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با اشاره این که پیش نویس تصویب اجرای کد حلال فراورده های گوشتی در کشور ترکیه در مرحله اول تهیه شده بود، از برگزاری نشست کشورهای اسلامی برای تصویب طرح کد حلال در اینده ای نزدیک در جده عربستان خبر داد. حجت الاسلام حسن عالمی، نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی در گفت وگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری رسا در ساری، با بیان این که در حال حاضر نظارت بر ذبح شرعی به صورت دقیق درکل کشور در حال اجرا است گفت: هم اکنون دفاتر نهاد نمایندگی ولی فقیه در سازمان های جهاد کشاورزی و نیز دامپزشکی استان ها این موضوع را به دقت پیگیری می کنند. وی بدون ذکر امار دقیق از فعالیت روحانیون ناظر بر ذبح شرعی در کشور گفت: در حال حاضر در بسیاری از کشتارگاه های مهم کشور روحانی ناظر بر ذبح شرعی در حال فعالیت است. حجت الاسلام عالمی با بیان این که کلیه امور شرعی و اسلامی با حضور روحانیون ناظر بر ذبح شرعی در کشتارگاه های دام و طیور کشور رعایت می شود تصریح کرد: کلیه مراحل ذبح دام با حضور ناظر روحانی کنترل می شود. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر این که با متخلفین در این بخش به شدت برخورد خواهد شد خاطر نشان کرد: طی بررسی های صورت گرفته باید در کشتارگاه های دام و طیور شهرها و مناطق کشور روحانی ناظر بر ذبح شرعی حضور مستمر داشته باشند که در اینده ای نزدیک تعداد این روحانیون افزایش خواهد یافت. وی همچنین از نگاه ویژه دادستان کل کشور به این موضوع اشاره کرد و گفت: حجت الاسلام و المسلمین دری نجف ابادی در این خصوص دستگاه قضایی را مکلف کرده است تا دستگاه های قضایی تعامل و همکاری لازم را با نهاد نمایندگی ولی فقیه در سازمان جهاد کشاورزی استان ها داشته باشند تا با متخلفین دراین بخش برخورد قضایی شود. حجت الاسلام عالمی در پاسخ به سووالی در خصوص نحوه نظارت بر ذبح محصولات گوشتی وارداتی از دیگر کشورها گفت: در این قسمت هیات دو نفره ای متشکل از یک روحانی ناظر بر ذبح اسلامی و نیز یک ناظر بهداشتی برای نظارت بر نحوه ذبح ان محصول تولیدی وارداتی به کشور مورد نظر اعزام می شوند و در این بخش مشکلی وجود ندارد. وی همچنین از پایان موفقیت امیز مرحله اول تدوین دایره المعارف اسلامی کشاورزی، طبیعت و محیط زیست خبرداد و افزود: کارهای مقدماتی اغاز مرحله دوم این دایره المعارف در حال انجام است و قرارداد های لازم با پیمانکار این طرح منعقد شده است و تا پایان امسال توسط مرکز تحقیقات حوزه نمایندگی ولی فقیه در قم اغاز می شود. نمانیده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی همچنین در خصوص ارتباط این نهاد با حوزه های علمیه و بهره گیری از نظرات کارشناسی حوزویان گفت: قطعا ارتباط مناسب و خوبی با بدنه حوزه و نیز مدیریت حوزه علمیه داریم و این ادامه خواهد داشت. حجت الاسلام عالمی با بیان این که به دنبال استحکام بیشتر روابط با حوزه علمیه هستیم تصریح کرد: خوشبختانه ارتباط مناسبی را با علما و نیز طلاب حوزه های علمیه برقرار کردیم. وی در بخشی دیگر از سخنان خود با بیان این که استفاده از پشم و پوست حیوانات حرام گوشت در کشور وجود ندارد گفت: اگر در این بخش با مشکلی روبرو شویم از نظر مراجع تقلید و رهبر انقلاب کمک بهره خواهیم گرفت. نمانیده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با بیان این که در مورد حیوانات حرام گوشت تنها مجوز پرورش کروکودیل در کشور داده است افزود: این مجوز نیز تنها به دلیل استحصال پوست گران قیمت ان و نیز فراورده موجود در استخوان این حیوان که برای درمان بیماری سرطان مفید است صادر شده است. حجت الاسلام عالمی در بخشی دیگر از سخنان خود با اشاره به حرکت های صورت گرفته توسط ۵۳ کشور اسلامی برای اجرای دقیق کد حلال در فراوده های گوشتی گفت: این اقدام این کشورهای اسلامی تاکنون به نتیجه نرسیده است. وی با اشاره این که پیش نویس تصویب اجرای دقیق کد حلال در کشور ترکیه در مرحله اول تهیه شده بود، از برگزاری نشست کشورهای اسلامی برای بحث و بررسی تصویب طرح کد حلال در اینده ای نزدیک در جده عربستان خبرداد. نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی با بیان این که بسیاری از کشورها به دنبال اجرای کد حلال بر روی فراورده های غذایی خود هستند تا غذای حلال با این کد در کشورشان توزیع شود تصریح کرد: در کشور ما نیز این طرح توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است، اما تاکنون مراحل اداری و اجرایی ان صورت نگرفته است. حجت الاسلام عالمی ادامه داد: این طرح پس از تایید شورای نگهبان دوباره به مجلس باز می گردد و پس از تصویب مجدد توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی جهت اجرا به دولت ابلاغ خواهد شد. . کلمات کلیدی : وزارت جهاد کشاورزی ، نماینده ولی‌فقیه در وزارت جهاد ، کشاورزی ، تصویب اجرای کد حلال فراورده‌های ، نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در سازمان ، تصویب طرح کد حلال ، پیش‌نویس تصویب اجرای کد حلال . . . _________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

آیت الله جوادی آملی: به برکت انقلاب اسلامی نیاز به واردات در کشور کمتر شده است

بسم الله الرحمن الرحیم  آیت الله جوادی آملی: به برکت انقلاب اسلامی نیاز به واردات در کشور کمتر شده است . . حضرت ایت الله جوادی املی در دیدار نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی و هییت همراه گفت: خوشبختانه به برکت انقلاب اسلامی نیاز به واردات محصولات کشاورزی در کشور کمتر شده است و امیدواریم بزودی شاهد قطع وارادت باشیم. معظم له افزود: زمانی که جمعیت ما در گذشته ۲۵ میلیون نفر بود واردات زیادی داشتیم اما امروز با وجود جمعیت بالای ۷۰ میلیون نفر به برکت انقلاب اسلامی شاهد کاهش واردات در کشور هستیم. وی ضمن تقدیر از تدوین کنندگان دانشنامه اسلامی کشاورزی افزود: غربی ها از ما توقع دارند در جریان اسلامی کردن علمی مانند کشاورزی به صورت مستقیم از متون، ایات و روایات بهره بگیریم که بر فرض مثال چند بار زمین را کود دهیم. وی در ادمه گفت: این در حالیست که در اسلامی کردن علوم کشاورزی باید به دنبال ایات و روایاتی باشیم که ان ها ما را در کشاورزی تشویق یا ترغیب کنند. مفسر قران کریم افزود: ایاتی که باعث تشویق به کشاورزی می شوند پشتوانه ای هستند که می توانند ما را در اسلامی کردن علم کشاورزی کمک کنند. استاد برجسته حوزه علمیه قم افزود: کشاورزی اسلامی در ردیف علوم تجربی اسلامی و انسانی است اما غربی ها در توقعی نابجا از ما ایات و روایاتی می خواهند که به صورت مستقیم به نحوه کاشت، داشت یا برداشت اشاره کرده باشد و ما در ایات و روایات شاهد اشره مستقیم به جزییات امور کشاورزی نیستیم. ایت الله جوادی املی گفت: علوم غیر اسلامی معنایی ندارد و متاسفانه غربی ها با انکار خلقت ، طبیعت را جایگزین ان کرده و هم چنین علوم را بشری می خوانند. وی ادامه داد: معلوم ما صحنه هستی است که خلقت است و چیزی به نام طبیعت نداریم و خلقت شناسی غیر از اسلامی نخواهد بود چرا که به هنگام شناخت مخلوق خدا ناگزیر از استفاده از علم دینی هستیم. مفسر بزرگ قران کریم ابرازداشت: غرب با طبیعت نامیدن خلقت چراغ الهی را خاموش کرده و علم را بشری عنوان کرده است که از این مبانی علوم را سکولار کرده و لاشه ای متعفن از علم را در اختیار مردم قرار داده است. ایت الله جوادی املی افزود: وجود این لاشه از علم باعث شده تا علم به جای خدمت به بشریت باعث سوزاندن اتش در خاورمیانه شود. گفتنی است حجت الاسلام والمسلمین حسن عالمی نماینده ولی فقیه در وزارت جهاد کشاورزی نیز در این دیدار توضیحاتی در مورد تدوین جلد اول دانشنامه اسلامی کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست را ارایه کرد. . کلمات کلیدی : آیت‌الله جوادی آملی  ، انقلاب اسلامی ، وزارت جهاد کشاورزی ، کشاورزی برکت ، آیت‌الله جوادی آملی در دیدار . . . __________________________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

آیت الله نوری همدانی: از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و مسکونی شدن آنها فاجعه‌ای بزرگ است

بسم الله الرحمن الرحیم آیت الله نوری همدانی: از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و مسکونی شدن آنها فاجعه‌ای بزرگ است . . ایت الله نوری همدانی بابیان این که از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و باغات فاجعه‌ای بزرگ است، گفت: اگر این روند را اصلاح نکنیم بارندگی هم کمتر می‌شود و باید با تمرکز بر این موضوع مهم به دنبال جایگزینی دوباره این زمین‌ها باشیم. . این مرجع تقلید، ظهر امروز در دیدار مدیر کل اداره هواشناسی استان قم، اظهار داشت: بعضی موضوعات در زندگی تحت اختیار ما نیست، اما انچه را که در اختیار داریم باید با توفیق خداوند بهتر استفاده کنیم، به عنوان مثال، بسیاری از نعمات و باغات که در گذشته وجود داشت از بین رفته ‌و این دیگر به دست ما نیست. وی با بیان این که جمعیت و امکانات گسترش‌یافته است، افزود: باید در احداث باغات تلاش می‌کردیم که کوتاهی کرده‌ و اکنون به این مشکلات برخوردیم، بنابراین باید با تلاش بیشتر در جهت احداث باغات تلاش کنیم. وی با اشاره به اینکه زمین‌های بایر در اطراف قم زیاد است، اظهار داشت: باید از این زمین‌ها استفاده کرد و با تمهیدات، تفکر و متناسب با خاک ان مناطق، کشت و کار را توسعه دهیم. ایت‌الله نوری همدانی با اشاره به اینکه بسیاری از نقاط در ایران خاک و بیابان فراوان دارند، گفت: باید کسانی که متخصص هستند و در این زمینه تحصیل کرده‌اند خاک‌ها را شناسایی و کشت را اغاز کنند. وی با بیان این که از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و باغات یک فاجعه بزرگ است، افزود: اگر این روند را اصلاح نکنیم بارندگی هم کمتر می‌شود و باید با تمرکز بر این موضوع مهم به دنبال جایگزینی دوباره این زمین‌ها باشیم. ایت الله نوری همدانی با ابراز تاسف از اینکه زمین‌های کشاورزی و حاصل‌خیز زیادی اکنون به خانه‌ تبدیل‌شده، ابراز داشت: باید ببینیم مشکل از کجاست که در بسیاری از مناطق کشور این کاربری را تغییر داده‌اند؛ چرا که ادامه این روند ممکن است مشکلات زیادی را برای محیط زیست ایجاد کند. وی با اشاره به اینکه وسایل عمومی و بیت المال باید تحت مراقبت بیشتر قرار گیرد، گفت: باید در این زمینه فرهنگ‌سازی بیشتری شود تا این وسایل عمومی اسیب کمتری ببینند. ایت‌الله نوری همدانی در پایان با اشاره به اینکه باید قوه اجرایی قوی باشد تا مردم را برای اصلاح الگوی مصرف و کشت تلاش کنند، افزود: باید بین مردم و مسیولان اتحاد وجود داشته و قدرتی قوی نیز بر اجرای این قوانین نظارت کند. . . . ___________________________________________________________________________________________ منبع : پایگاه اطلاع رسانی حوزه

طلبه‌ای که برای حفاظت از محیط زیست تلاش می‌کند؛ برگزاری کلاس‌های قرآنی در طبیعت

بسم الله الرحمن الرحیم در گفتگویی مطرح شد طلبه‌ای که برای حفاظت از محیط زیست تلاش می‌کند برگزاری کلاس‌های قرآنی در طبیعت . مزینانیان طلبه‌ای جوان و فعال در حوزه محیط زیست است که در روستای تاش شاهرود فعالیت می‌کند و تلاش دارد علاوه بر اشاعه مسائل دینی اهمیت حفاظت از طبیعت را نیز به مردم یادآور شود. .   . اشاره :  به گزارش روابط عمومی اداره کل تبلیغات اسلامی استان سمنان، موسی مزینانیان طلبه جوانی اهل منطقه باغزندان شاهرود است که از کودکی همراه پدر به مناطق مختلف شهرستان سفر می‌کرد و در همین سفرها علاقه‌مند به عکاسی از طبیعت شد و توانست رکورد خوبی از عکاسی از پرندگان شهرستان را به ثبت رساند. این روحانی جوان در روستای تاش شاهرود فعالیت می‌کند و تلاش دارد علاوه بر اشاعه فرهنگ دینی اهمیت حفاظت از طبیعت را نیز به مردم یادآور شود. مزینانیان برای فراگیری دانش آموزان و جوانان اکثر کلاس های خود را در طبیعت برگزار می‌کند و در این بین تنها ابزار خود یعنی دوربین را نیز به همراه دارد تا هر زمان که توانست از پرندگان و حیوانات عکاسی کند. وی در جدیدترین ثبت‌های خود توانست تصویر پلنگ را در اسفند ماه سال ۹۶ در منطقه شکار ممنوع تپال شاهرود به ثبت برساند. این طلبه جوان در فضای مجازی نیز فعال و با به اشتراک گذاشتن تصاویر حیات وحش می‌کوشد تا مردم را به طبیعت آشنا و آن‌ها را از رفتارهای مخرب محیط‌زیست بر حذر کند. وی معتقد است علاوه بر سازمان های مردم‌نهاد، مردم و مسئولان نیز باید در راستای آگاه کردن مردم از حفظ محیط‌زیست تلاش کنند. . در ادامه گفتگوی ما را با این طلبه جوان می خوانید: *در ابتدا درباره فعالیت‌های خود توضیح دهید: علاقه من به طبیعت زمانی شروع شد که همراه پدر خود به طبیعت رفته و گاهی کبک شکار می‌کرد و در سن جوانی با انتخاب کسوت طلبگی شکار کبک را به طور کامل رها و با خرید دوربین عکاسی در کنار درس حوزه پرنده‌نگری را آغاز کردم و هم‌اکنون در سایت پرندگان تمام اطلاعات مربوط به ثبت آن‌ها به طور کامل وجود دارد. . . * برای جذب مردم به حفاظت از طبیعت چه اقداماتی را انجام داده اید؟ ماه رمضان سال گذشته در کنار پیش نمازی مسجد روستای تاش همواره دوربین عکاسی به‌عنوان عضو جدانشدنی از زندگی در کنار من بود تا هر زمان که توانستم بتوانم از طبیعت عکاسی کنم و برای جذب مردم به مشارکت در حفظ محیط‌زیست با برگزاری کلاس ها و اردوهای فرهنگی دانش آموزان در طبیعت و اقدام به پاک‌سازی محیط از زباله تلاش شد تا نگاه آن‌ها را به سمت طبیعت معطوف کنیم. معتقدم زمانی که مردم مشاهده کنند یک روحانی به دنبال حفظ طبیعت است در ذهن آن‌ها این دعوت از معروف‌ها اثرگذاری بیشتری خواهد داشت. در بسیاری از مواقع کلاس های قرآن را در فضای طبیعت برگزار کردم. دانش آموزان هنگامی نگاهشان به سمت رویش گیاهان و دیدن جانداران حیات وحش باشد مطالب بیش از هر کلاس تئوری دیگری در ذهن آن‌ها ماندگاری خواهد داشت. در شرایط کنونی که عرصه بر طبیعت تنگ و ظرفیت آن برای بهره‌برداری به اتمام رسیده است وظیفه ائمه جمعه، روحانیون و مبلغان بیش از پیش برای حفظ عرصه‌های ملی نمود پیدا می‌کند و باید به این سو گام برداشت که هر ایرانی یک حافظ محیط‌زیست باشد و برای حفظ طبیعت تلاش کند. *چه تعداد گونه پرنده در شاهرود ثبت‌شده است؟ از تعداد ۵۵۱ پرنده ثبت‌شده در کل کشور، ۲۹۰ گونه آن در استان سمنان ثبت‌شده است که تاکنون موفق به ثبت تصاویر بیش از ۱۶۰ گونه پرنده در شهرستان شدم که بیش از صد مورد آن در استان سمنان و شاهرود هستند و از جمله آن‌ها می‌توان به کبک دری، حواصیل خاکستری، هما، بالابان، زاغ بور، دال سیاه و غیره اشاره کرد که چک سیبری در منطقه شکار ممنوع تپال، چک اروپایی و دارکوب خالدار بزرگ در جنگل ابر، خوتکا ابرو سفید، فیلوش طی دو سال اخیر برای نخستین بار برای شاهرود در سایت کمیته ثبت پرندگان ایران توسط اساتید تایید و به ثبت رسید. . . *نظر شما درباره پرنده اندمیک زاغ بور چیست؟ زاغ بور پرنده دوست‌داشتنی و کمیاب آندمیک ایران و دارای اخلاق‌های خاصی است در صورت عدم بروز رفتار خاصی می‌توان آن را سمت بیارجمند مشاهده کرد ترسو نیست و در صورت معرفی می‌تواند به ظرفیت مطلوبی در حوزه گردشگری بدل شود که به این منظور همه ساله جشنواره‌ای تحت عنوان زاغ بور در شاهرود برگزار می‌شود. با معرفی درست پرندگان آندمیک و بومی و اختصاص بخشی از درامد گردشگری به توسعه روستاها می‌توانیم شیرینی گردشگری توریست حیات وحش را به طعم مردم محلی چشاند و از سوی دیگر زمانی ارزش پرندگان برای همه عموم مردم شرح داده شود مواردی نظیر شکار غیر مجاز نیز به حداقل کاهش پیدا می‌کند. روستاهایی نظیر کلاته خیج، تاش، میغان و رضاآباد، ابرسج، فرحزاد مستعد پرنده‌نگری هستند که اگر برنامه‌ریزی صحیحی برای توسعه توریسم حیات وحش صورت گیرد مردم خودشان از جمله حافظان طبیعت خواهند شد. *گردشگری در جنگل ابر را در شرایط کنونی چه طور می‌بینید؟ به‌عنوان مثال بدون در نظر گرفتن آستانه تحمل محیط نباید اقدام به معرفی جاذبه‌های طبیعی کرد در تنگه زیبایی واقع در استان قم حضور گردشگران انبوه در منطقه کوچک باعث بروز مشکلاتی برای این منطقه شده است که نظیر همین اتفاق را می‌توان در جنگل ابر شاهرود مشاهده کرد که پایان هفته به‌ویژه در ایام تعطیل تنها به تخریب محیط دامن می زنیم. گردشگری که نریختن زباله، آتش روشن کردن در طبیعت را نیاموخته است نمی تواند حافظ محیط‌زیست باشد. در این شرایط نقش مسئولان و برنامه ریزان برای در نظر گرفتن آستانه تحمل محیط بسیار حائز اهمیت است و باید آموزش‌های همگانی از طریق رسانه های گروهی مانند تلویزیون بیش از پیش وجود داشته باشد هجوم هر هفته مردم به یک قسمت خاص از جنگل نه تنها درامد زایی نخواهد داشت بلکه باعث از بین رفتن طبیعت نیز می‌شود. *نظر شما پیرامون معدن‌کاوی شاهوار چیست؟ طبیعت دارای ظرفیت محدودی است و نمی‌توان هر جا که توانستیم اقدام به احداث جاده و بهره‌برداری بیش از حد از آن کنیم معنای طبیعت از طبع و سرشت و از اصالت گرفته‌شده است به‌عنوان مثال زمانی برای فتح دماوند بخواهیم تا قله جاده سازی کنیم دیگر معنای بکر بودن خود را از دست می دهد و نظیر همین اتفاق در شاهرود رخ‌داده است و مسئولان شهرستان نیز باید در قبال شاهوار پاسخگو باشند. *چه طور می‌توانیم از یوزپلنگ حفاظت کنیم؟ باید آموزش و فرهنگ‌سازی در روستاها افزون‌تر شود که در این گام سازمان های مردم‌نهاد با حضور خودشان سال گذشته در طرود و سطوه گام های ارزشمندی برداشتند و در کشور نیز طرح یک ساعت با محیط بان در مدارس اجرا شد که این گفتگوها و مناظره‌ها توانست در مردم دغدغه حفظ محیط‌زیست را ایجاد کند ولی برای حفاظت از گونه های در معرض انقراض باید رسانه ها، مبلغان و روحانیون و مسئولان بیشتر در این زمینه برنامه‌ریزی داشته باشند و باید بدانیم حفظ محیط‌زیست مشارکت همه آحاد مختلف جامعه را می‌طلبد. . . *نظر شما درباره اقدامات دولت در حوزه محیط‌زیست چیست؟ به طور کلی زمانی پای اقتصاد و سیاست در میان باشد مسئولان مربوط ارزشی برای محیط‌زیست قائل نیستند چراکه غالبا منفعت طلبی مطرح است اما درباره اقدامات زیست محیطی دولت باید گفت نکات مثبت و منفی زیادی وجود دارد که احیای دریاچه ارومیه و اعلام منطقه حفاظت‌شده جنگل ابر بخش خوب و انتقال آب بین حوزه‌ای و تخریب طبیعت بخش منفی آن محسوب می‌شود. *درباره آیات و روایات مختلف پیرامون حفظ محیط‌زیست توضیح دهید: آیات و روایت در حوزه محیط‌زیست بسیار است از پیامبر اکرم پرسیدند قطع درخت سدر چه حکمی دارد و ایشان در پاسخ فرمودند: قطع درخت در بادیه و صحرا به دلیل کمبود فضای سبز و اهمیت آن کراهت دارد از بین بردن یک گونه گیاهی در معرض تهدید و انقراض در نهایت به نابودی انسان منتهی می‌شود و باید برای حفاظت از طبیعت، گونه های در خطر تهدید نابودی تکثیر شود و در قرآن از حضرت هود خطاب به قومش چنین آمده خدا کسی است شما را در زمین به وجود آورد و از مردم خواست تا زمین را آباد کنند و باید پرسید آیا امروز جاده زدن تا قله کوه و تخریب طبیعت بکر واقعا منطقه به معنای آباد کردن زمین است؟ آیت الله جوادی آملی در مفاتیح الجناح کلیدهای بهشتی آخرتی آن زمان گفتند باید مطالبی عنوان شود تا برای این دنیا مفید باشد که خودشان دست به قلم شده و کتاب مفاتیح الحیات را به رشته تحریر درآوردند که حدود ۱۰۰ صفحه از آن درباره حقوق حیوانات و طبیعت صحبت می‌کند چه طور با آن برخورد کنید. *سخن آخر؟ چندین سال است که رهبر معظم انقلاب درباره کوه خواری صحبت می‌کنند و این واقعا دردناک است که ارگان هایی در کشور وجود داشته باشند که این صحبت ها را نادیده بگیرند. طبیعت به همه مردم تعلق دارد و نباید کسانی که دارای قدرتی هستند با دایر کردن اردوگاه و تفرجگاه آن را به انحصار خود درآوردند یکی از دغدغه‌های اصلی معظم له نیز همین حفظ طبیعت است ایشان سیاست های کلی و خطوط کلی محیط‌زیست را تبیین کردند ولی متاسفانه به درستی اجرا نمی‌شود. .................................................................................................................... منبع : پایگاه سازمان تبلیغات اسلامی

گفتگو با جوانان در باره طبیعت و محیط زیست

بسم الله الرحمن الرحیم  گفتگو با جوانان در باره طبیعت و محیط زیست . گفتگو با جوانان در فضای مجازی کلمات کلیدی: محیط زیست، حیات وحش، طبیعت، وبلاگ،انسان، زمین، حیات وحش و طبیعت ایران، شکار . ماهی قرمز من، زنده باید بماند سپهر سلیمی ۲۶ ساله، فوق دیپلم دام پزشکی و دانشجوی سال آخر مهندسی علوم دامی است. فعلاً به صورت پاره وقت، در کار پرورش مرغ (یا همان بادی بیلدینگ دام و طیور!) مشغول است و همچنین دبیری انجمن حمایت از حیوانات اصفهان را نیز برعهده دارد.۱ سپهر می گوید: رفتارهای نابخردانه بشر، باعث شده که تعداد زیادی از موجودات این کره خاکی (مجموع حیوانات جهان ده ها و شاید صدها برابر جمعیت انسان هاست)، در معرض خطر نابودی قرار بگیرند. شاید تا سال های نه چندان دور، این طور تصوّر می شد که از بین بردن حیوانات و تخریب زیستگاه های آنها ضرری برای انسان ندارد و در این میان، فقط حیوانات ضرر می کنند؛ ولی امروزه، هر روز بیش از گذشته،ثابت می شود که وجود حیوانات، چه قدر برای انسان ها ضروری و لازم است. حیات، مانند یک زنجیر است؛ زنجیری که آب، خاک، هوا، حشرات، انسان، پرندگان، میکروب هو... را شامل می شود و اختلال در هر کدام از حلقه های این زنجیر، می تواند خطرناک و ویرانگر باشد و اثراتش را دیر یا زود خواهیم دید. برای مثال، استاد درس پرورش زنبور عسل ما می گفت: بیش از یک سوم مواد غذایی انسان، به طور مستقیم و غیرمستقیم، تنها حاصل تلاش زنبورهای عسل است (به واسطه گرده افشانی محصولات زراعی و باغبانی و...). زیتون بلورین یا تمشک طلایی؟! فرهاد دولتشاهی، کارشناس ارشد علوم محیط زیست است و به گفته خودش، هم اکنون در رشته ای غیرمرتبط، مشغول امرار معاش است! اگر شما هم اهل وبگردی یا همان وبچرخی خودمان باشید، بعید است خبر معرّفی و انتخاب بهترین و بدترین وبلاگ های زیست محیطی سال ۸۵ را ـ که او در وبلاگش «هم نهاد»۲ برگزار کرد ـ نشنیده و ندیده باشید. اتّفاق جالب توجّهی که در فضای وبلاگستان، با استقبال خوبی مواجه شد و مثل بمب گوگلی، صدا کرد. او خیلی خلاصه، نظراتش را برای مان نوشته: علّت بی توجّهی به حفظ محیط زیست و این میراث طبیعی ـ که به رایگانْ در اختیار بشر قرار گرفته است ـ، عدم آگاهی مردم و فقر فرهنگی بسیاری از تصمیم گیران نسبت به مسائل محیط زیست است و برای برتری یافتن بر مشکلات منابع طبیعی کشور و ترغیب بیشتر مردم به حفظ و احیای منابع طبیعی، باید ظرفیت فرهنگی جامعه را در این حوزه افزایش داد و دغدغه های زیست محیطی را صاحب وزنی سیاسی کرد، به نحوی که نمایندگانی از احزاب سبز هم بتوانند به مجلس شورای اسلامی، راه یابند. رابطه دقیقی بین سرنوشت انسان و طبیعت وجود دارد و طبیعت، بستر حیات همه زیستمندان از جمله انسان است. حضور در طبیعت و انس با مواهب طبیعی، روحی لطیف و پذیرا به انسان می بخشد. سرباز زمین یا سربار زمین؟ شاید این بهترین عنوان برای شناساندن کسی باشد که با وجودی که اسم واقعی اش را به ما گفته، امّا ترجیح می دهد با همین نام در دنیای مجازی شناخته شود: «سرباز زمین»؛۳ جوانی ۲۴ ساله و دانشجوی کارشناسی منابع طبیعی. شغلش طرّاح و صفحه آرای مطبوعاتی است و به قول خودش با دیگر هم سنگرانش «ماه نامه زمین» را منتشر می کنند. ما هم امیدواریم همه ما در مدّت خدمتمان در زمین، سربازهای خوبی برای زمین همیشه سبزمان باشیم. برخی از نظرات شنیدنی و خواندنی سرباز زمین را می آوریم: با افزایش جمعیت، تقاضا برای خوراک، پوشاک، مسکن و به طور کلّی، نیازهای اوّلیه انسان ها بالا گرفت. مواد طبیعی، به مواد بلااستفاده تبدیل می شدند. در عصر جدید، انسان پیشرفته، به نیازهایی به غیر از نیازهای اوّلیه خود فکر می کرد و درصدد رفع آنها نیز بود. پس با توجّه به عادت استفاده بی قید و بند از منابع، روش پیشینیان خود را پیش گرفت؛ امّا این بار، به علّت افزایش تقاضا، منابع با تهدید جدّی ای رو به رو شدند و خطری بزرگ به نام «اتمام منابع زمین»، ما را تهدید کرد. پس از انقلاب صنعتی، کارخانه ها و تولیدکنندگان بزرگ، برای دستیابی به سودهای کلان، تولید خود را افزایش دادند. همین افزایش تولید، باعث تخریب های گسترده ای در زمین شد و برای این که سوددهی کارخانه به خطر نیفتد، صاحبان و سرمایه گذاران آنها با پنهان سازی و مخفی کردن این تخریب ها سعی در بی خطر جلوه دادن این فعالیت های صنعتی برای طبیعت داشتند که متأسّفانه در موارد بسیار زیادی نیز موفّق شدند. فکر می کنم بزرگ ترین علّت بی توجّهی به منابع طبیعی و حفظ محیط زیست با توجّه به موارد بالا، عدم احساس خطر از جانب ساکنان زمین باشد. ساده بگویم، هنوز بسیاری از مردم زمین، متوجّه این نیستند که با این روند، تا چند سال دیگر از گرسنگی خواهیم مُرد! بدون اغراق می گویم! البته به مورد بالا، فقر بیشتر انسان ها و جاه طلبی قدرت های بزرگ را هم اضافه کنید. در همه ادیان، شکرگزاری نعمت های خدا تکلیف است. نعمت هم یعنی محیط زیست و منابع طبیعی. دقت کنید، پیامبر (ص) در چه موقعیت مکانی ای ظهور می کند: سرزمین عربستان؛ سرزمینی خشک؛ جایی که آبْ طلاست و شتر و نخل خرما، ارزشی برابر انسان دارند؛ یعنی جامعه ای با منابع بسیار بسیار محدود. پس طبیعی است که پیامبر(ص) درباره حفظ منابع طبیعی، بسیار توصیه کرده اند، تا جایی که می فرمایند: «شکستن شاخه ای از درخت در نزد من، همانند شکستن بال فرشتگان است». همه می دانیم که امیرالمومنین(ع) شغل باغبانی و کاشت درخت را داشتند و امام رضا(ع) ضمانت آهو را می کنند. در سیره نبوی و سیره ائمه اطهار(ع) موارد بسیار زیادی در رابطه با حفظ منابع طبیعی داریم، تا جایی که آب مورد استفاده برای غسل و وضو نیز تعیین شده است. در واقعه فتح مکّه، پیامبر(ص) ایین نامه ای را تنظیم فرموده، و به مسلمانان ابلاغ می نماید. در این این نامه آمده است: «... نباید آسیبی به حیوانات برسد. هیچ درختی نباید شکسته شود...». شکار؛ بهانه ای برای در طبیعت بودن مسعود منشی زاده، ۲۳ ساله و دانشجوی مهندسی مکانیک در طراحی جامدات است. اهل شکار و عاشق طبیعت است. وبلاگش،۴ پر است از مطالب و عکس هایی درباره حیوانات مختلف و همچنین تصاویر شکارچیانی که به طور حرفه ای در این زمینه فعالیت می کنند. او در حیطه تخصّصی و مورد علاقه اش یعنی شکار هم، پاسخ های ما را داده است: گسترش روز افزون فناوری، اگر چه در ظاهر، آسایش را برای ما فراهم کرده، امّا کاملاً آرامش را از ما گرفته است. انسان ها اصولاً قدر چیزی را که برایش زحمت نکشیده باشند نمی دانند. بی توجّهی مسئولان مرتبط با این مسئله در تمام دوران، از مهم ترین عوامل نابودی حیات وحش و طبیعت ایران بوده است. شاید یک زمانی ببر مازندران و شیر ایران برای حاکمان وقت و مردم ایران، هیچ جذّابیتی نداشت؛ امّا اکنون که نسل این موجودات از بین رفته است، همین که شایعه ای مبنی بر دیده شدن جای پایی شبیه جای پای این موجودات در مرز ترکمنستان و پاکستان با ایران، به گوش می رسد، صدها کارشناس برای تحقیق به این مناطق می روند. مدیریت غلط و بی توجّهی مسئولان، مهم ترین عامل ناکامی ما در حفظ حیات وحش ایران بوده است. اوّلین مشکل، ندادن آگاهی در مورد ارزش و جایگاه حیات وحش ایران به افکار عمومی است. بررسی مشکلات حیات وحش و طبیعت ایران و تفسیر موجودیت ما، در برنامه های صدا و سیما جایی ندارند و در صورت حضور برنامه ای کمرنگ، بدترین ساعت پخش به آن اختصاص داده می شود و بهترین ساعت پخش، به تبلیغات و آگهی های بازرگانی می پردازد. سازمان حفاظت محیط زیست، به عنوان متولّی این امر، هیچ گونه هزینه و تبلیغی در مورد آگاهی دادن به مردم ایران، به صورت برنامه های تلویزیونی و نشریات داخلی و... انجام نداده است. اصولاً شکار در فرهنگ مردم عادی، به معنای کشتار و قتل عام موجودات زنده است و شکارچی، یک انسان بی رحم و سنگ دل است که از روی هوس، به کشتن موجودات می پردازد؛ امّا با قاطعیت می گویم که این گونه نیست. شکار، تنها بهانه ای است برای با طبیعت بودن و لذّت بردن از این موهبت الهی و اندکی دور بودن از سر و صدای وحشتناک زندگی ماشینی. شکار، به عنوان یکی از لذّت بخش ترین و سالم ترین تفریحات بشر، همواره مطرح بوده است. شکار، در صورتی عامل مخرّب موجودی حیات وحش ما محسوب می شود که بی برنامه و کنترل نشده باشد(مثل روش کنونی!). اگر کار بر اساس برنامه و تفکّر مدیریتی صحیح، شکل بگیرد، هیچ ضربه ای به حیات وحش ما وارد نخواهد شد. اگرموجودی حیات وحش ما بر اساس آمار، مشخّص و تعیین شود و مازاد این موجودی، به صورت پروانه صادر شده، در اختیار مردم قرار بگیرد، هرگز به حیات وحش و موجودی آن، ضربه ای وارد نمی شود. دغدغه های یک آموزشگر محیط زیست صفورا زوّاران حسینی، ۲۳ ساله است و دانشجوی کارشناسی مهندسی منابع طبیعی(محیط زیست). او علاقه مند به آموزشگری محیط زیست و از روزنامه نگاران فعّال در این حوزه است. طبعاً در وبلاگش۵ بیشتر حول موضوعات زیست محیطی و آموزش آن می نویسد: پنج سال پیش در جواب فراخوانی از سوی مجلّه «Our Planet»، به عنوان یکی از اعضای جوان تشکّل غیردولتی جبهه سبز ایران (خدا بیامرزدش!)، مقاله ای نوشتم با نام «ما موفّق خواهیم شد». هنوز هم به ایده آن مقاله که آن موقع با وجود تمامی اوّل راه بودن ها و بی تجربگی ها نوشتم (البته هنوز همان اوّل راه و بی تجربه هستم و آن قدر راه برای رفتن مانده که...)، اعتقاد دارم. انسان، خواهی نخواهی، موجود خودخواهی است (شاید به دلیل قدرتی است که در خودش به خاطر داشتن تفکّر و اراده احساس می کند) و تنها برخی از انسان ها بعد از شناختن این ویژگی هایشان و آن هم با تمرین، توانسته اند آنها را در کنترل خود در آورند. بشر در طول زندگی اش بر روی زمین، در حال مهار کردن طبیعت برای رفاه خودش بوده است. این کار، بد نبوده و نیست، فقط مشکل، این جاست که هر چیزی که از خط تعادلش خارج شود، بد و آسیب زننده می شود. تا یک دوره ای از تاریخ، بشر، با وجود تمام پیشرفت هایش در مهار کردن طبیعت، باز هم قدرت طبیعت را بیشتر از خودش می دانسته است و به همین خاطر، ناخودآگاه، حسّ احترام به طبیعت، در وی قوی تر بوده است. انگار یک جور حسّ احترام متقابل، موجود بوده است. انسان، به طبیعت احترام می گذاشته و طبیعت، بخش هایی از خودش را که مورد نیاز انسان بوده، در اختیار انسان می گذاشته است و هر دو شادمان بوده اند؛ امّا از یک زمانی به بعد، بشر به جایی می رسد که احساس می کند می تواند طبیعت را به طور کامل کنترل کند و حتی بسازد. زمان می گذرد و انسان های بیشتری در میان ساخته های انسانی ـ که منشأ همه شان طبیعی است، ولی چون مبدأ آنها معلوم نیست، حسّی از طبیعت را القا نمی کنند ـ، محصور می شوند. هر چه بیشتر زمان می گذرد، آدم ها بیشتر نوع رابطه شان با طبیعت را یادشان می رود. هر چه می گذرد، بیشتر به طبیعت به عنوان یک ابزاری که تنها باید از آن استفاده کرد، نگاه می کنند و وظیفه های خودشان در برابر این استفاده را یادشان می رود. و هر چه می گذرد، نسل به نسل، این دوری، بیشتر و بیشتر شده است. آدم ها شهری شدند و فکر کردند برای شهری شدن و مدرن شدن، باید از تمام ریشه هایشان ببُرند و یکی از این ریشه ها تفکّر انسان ها نسبت به طبیعت اطرافشان بود. انسان، جزئی از طبیعت است. یکی از انواع هزاران جاندار روی زمین. هر جزء از طبیعت، در حوزه خود و نسبت به دیگر اجزایی که با آنها به نوعی مرتبط است، نقشی دارد (یعنی همان چیزی که به آن، اکوسیستم می گویند). تا زمانی که هرکدام از این اجزا، وظایف خود را به خوبی انجام دهند، سیستم طبیعی ای که در طی هزاران سال شکل گرفته و کامل تر شده، پایدار می ماند و اگر روزی برسد که یکی از این اجزا، درست کار نکند، آن وقت، تعادل و نظم سیستم، به هم می خورَد. انسان هم به عنوان یکی از این اجزا، از این اصول جدا نیست. تا جایی که انسان، وظایفش را درست انجام دهد، به شیوه ای که در آن زندگی می کند، متعادل باقی خواهد ماند و هنگامی که انسان، در کار این سیستم چندین هزار ساله، خللی به وجود آورد (کاری که در طی سالیان و دهه های اخیر کرده است)، آن وقت، خود این انسان، با دست خودش ادامه زندگی خودش و دیگر اجزا را به خطر انداخته است. گشتی در اون ترنت! با وجود تمام جذّابیت هایی که اینترنت دارد، امّا باید گفت هیچ چیزی در دنیا جای ارتباطات چهره به چهره با افراد را نمی گیرد و پیشاپیش اعلام می کنیم که هرگز هم نخواهد گرفت. باور کنید راست می گویم؛ این را اساتید کارکشته علوم ارتباطات می گویند. پس، از فضای مجازی و غیرطبیعی(!) خارج می شویم تا ثابت کنیم که همچنان به طبیعتِ ذاتی نیاز به ارتباطات و روابط انسانی، علاقه مند و پایبندیم. سنگی بر گوری! حسن آقایی، ۱۹ ساله و دانشجوی کارشناسی مدیریت بازرگانی است. او همزمان با تحصیل، در کارگاه سنگبری و سنگ نگاری کار می کند. سنگ هایی که از دل کوه ها کنده می شوند، به دست استاد سنگتراش می رسد تا نشانی باشد بر قبر فرزندان آدم: یکی از دلایل بی توجّهی به حفظ و حراست از منابع طبیعی، این است که همه ما و حتّی خود من، هنوز قدر و بهای این میراث خداوندی و تأثیر آن را بر زندگی خود نمی دانیم. در واقع، همین عاملِ عدم شناخت طبیعت و تأثیرات مثبت آن بر زندگی، موجب می شود که دود این عدم آگاهی، به چشم خودمان برود. حدیثی از امام صادق(ع) با این مضمون هست که می فرماید:«نگاه کردن به چمن و سبزه، باعث جلادادن چشم می شود».۶ یقیناً حضور در طبیعت و انس با آن، اثرات شگفت دیگری نیز دارد که تنها در کلام معصوم به یکی از اثرات آرامش بخش«نگاه» به آن، در این جا اشاره شده است. انسانی که عملاً از کلام معصومان (ع) الگو می گیرد، بعید است در جهت از بین بردن زمینه های سلامتی خود گام بردارد. عدم توجّه به محیط زیست، باعث به مخاطره افتادن ادامه زندگی برای انسان ها و دیگر موجودات (اعم از حیوانات، گیاهان و حتی حشرات) می شود. برای نمونه، گرم شدن دمای کره زمین، سوراخ شدن لایه اُزُن، تغییرات آب و هوایی و دیگر صدماتی که به حیات طبیعی بشر وارد می شود، نتیجه همین درهم تنیدگی سرنوشت انسان و محیط اطراف اوست. جلوگیری کنیم! یونس کلهری ثانی، ۱۸ ساله و دیپلم مکانیک خودرو است. وی در حال حاضر، یک پشت کنکوری تمام عیار محسوب می شود! فقط امیدواریم همان بار اوّل، از پشت این سد خروشان بگذرد و کارش به دوم و سوم و... نکشد: کره زمین، زیستگاه اصلی انسان و دیگر موجودات است. عوامل طبیعی، در ارتباط با هم و به طور هماهنگ، عمل می کنند تا شرایط طبیعی مناسب برای همه موجودات زنده فراهم شود. انسان، با استفاده از قوّه عقل و تفکّر خود، روش های مختلفی را برای توسعه زندگی و بهره گیری بهتر از طبیعت، ابداع کرده است و اگر در استفاده از این روش ها و بهره برداری از منابع طبیعی (مثل جنگل ها، کوه ها، رودها و...) به قدر کافی دقّت نکند و باعث تخریب محیط زیست طبیعی شود، ممکن است شرایط طبیعی محیط زیست را طوری تغییر دهد که به زیان همه موجودات زنده، تمام شود. زندگی انسان ها بر روی زمین، در پیوند با یکدیگر است. اگر فردی در هر نقطه از کره زمین به محیط زیست صدمه بزند، نتیجه آن بر زندگی تمام مردم کره زمین و دیگر جانداران اثر می گذارد. علاوه بر دولت ها و سازمان های مسئول، مردم نیز باید نوع رفتار و شیوه تفکّر خود را نسبت به محیط زیست تغییر دهند و تنها به فکر سودجویی و استفاده از منابع زیست محیطی نباشند. حفاظت از محیط زیست، وظیفه ای ملّی و عمومی است. یکی از راه های پیشگیری از نابودی منابع طبیعی، کنترل جمعیت زمین است؛ زیرا افزایش جمعیت، باعث تبدیل شدن بیشتر منابع طبیعی، به وسیله ای برای بهره برداری و تأمین نیازهای انسانی می شود. البته راه های دیگری نیز برای حفظ منابع طبیعی می توان برشمرد، از جمله: استفاده کمتر از سوخت های فسیلی و جایگزینی آن با سوخت هایی که آسیب کمتری به محیط زیست می رسانند، بازیافت مواد، استفاده از دوچرخه و وسایل نقلیه عمومی به جای اتومبیل شخصی، جلوگیری از تخلیه غیربهداشتی زباله ها و فاضلاب ها و... . اعتدال در استفاده از منابع طبیعی ناصر رمضان خانی، ۲۲ ساله، دیپلم علوم انسانی دارد و تازگی ها به عنوان جوشکار صنعتی، در یک شرکت، مشغول به کار شده است. علاقه و استعداد خوبی در زمینه نقّاشی و طرّاحی دارد و مهم تر این که بیشتر وقت ها در مسجد محل، مهمان صدای رسا و زیبای او هستیم: همان طور که انسان، به غذا و آب و تفریح و... نیاز دارد، برای نشاط و سرزندگی خصوصاً در این عصر ماشین زدگی انسان و برای معنابخشی به زندگی خود به طبیعت پاک نیز نیازمند است. اگر انتظار داریم مواد غذایی، آب و حتّی تفریح انسان باید سالم و به دور از آلودگی باشد تا زیانی متوجّه او نشود، باید بپذیریم که در رابطه با طبیعت هم این گونه باشیم تا محیط و اطرافمان، پاک و خالص از آلودگی باشد. همان طور که همیشه سعی می کنیم در خوردن و آشامیدن، زیاده روی نکنیم، در استفاده از طبیعت نیز باید همین طور باشیم. متأسّفانه ما انسان ها به دلیل عدم آگاهی درست و ناکافی، اهمیت ندادن به حفاظت از محیط زیست، منافع شخصی و زودگذر، کسب درآمد بیشتر و گاه بی موالاتی در این زمینه، باعث تغییر و صدمات جبران ناپذیری به محیط زیستمان می شویم و نتیجتاً به خود و انسان های دیگر ظلم می کنیم. البته منظور این نیست که نباید به هیچ عنوان از منابع طبیعی بهره ببریم، بلکه باید از این مواهب طبیعت، به درستی و با برنامه ریزی استفاده کنیم و نگران نسل های دیگر هم باشیم؛ چون آنها هم به اندازه ما حقّ استفاده از زمین و مواهب طبیعی دیگر را دارند و ما نباید به یکباره، با خودخواهی هایمان این حقّ طبیعی برخورداری از محیط زیستی سالم و پاک را از آنان بگیریم و همگی در این زمینه مسئولیم! ........................................................................................................... ۱٫ http://animal.persianblog.com ۲٫ http://hamnahad.blogfa.com ۳٫ http://earthsoldier.persianblog.com ۴٫ http://damghanhunter.blogfa.com ۵٫ http://safzav.blogfa.com ۶٫ الخصال، ص۲۳۷٫ ........................................................................................................... منبع: نشریه حدیث زندگی - ۳۶ پایگاه اطلاع رسانی حوزه

حکمت آفرینش درخت از دیدگاه قرآن کریم/ درخت‌های بهشت و جهنم

بسم الله الرحمن الرحیم حکمت آفرینش درخت از دیدگاه قرآن کریم درخت‌های بهشت و جهنم   . اشاره :  منظور از سجده درخت این نیست که درخت هم مانند ما، انسان‌ها، پیشانی روی خاک می‌گذارد، بلکه مقصود همان تسلیم و خضوع در برابر خداوند متعال است، همان طور که همه موجودات متناسب با شرایط و زبان خود در برابر او تسلیم بوده و تسبیح او را می‌گویند. هر سال در آستانه سال نو و در روزهای آخر اسفندماه، یکی از رسم‌ها و آداب زیبا و درس‌آموز اسلامی توسط مقام معظم رهبری انجام می‌شود؛ درختکاری، همان رسمی است که در دین اسلام بارها بر آن تأکید شده و درباره فواید و آثار آن نکات مهمی عنوان شده است. درخت، یکی از نشانه‌های بی‌نظیر قدرت خدای یکتاست که منبع کشف و شهود زیادی برای مردم خداشناس به حساب می‌آید. ریشه، ساقه، شاخه، برگ، تنه، سایه و حتی نفس کشیدن درخت هم برای ما، انسان‌ها، منشاء خیر و برکت‌های زیادی است که اگر چشم بینا و دل هوشیار داشته باشیم می‌توانیم به اندازه ظرفیت خودمان، قدرت و حکمت خالق یکتا را در آن درک کنیم. در قرآن کریم هم ضمن اشاره به شگفتی‌های خلقت، به درخت اشاره شده و موارد بسیاری از خیر و برکت‌های این مخلوق خدا یادآوری شده است. .  . دکتر مریم عبدالباقی، کارشناس دینی گفت؛ خداوند متعال کلمه درخت را ۲۷ بار در آیه‌های قرآن کریم به کار برده و بارها به نمونه‌های دیگری از درختان مانند درخت خرما، درخت زیتون و درخت انار و سدر اشاره کرده است که نشان‌دهنده نقش مهم این مخلوق الهی در زندگی و حیات است. . درخت به عنوان یکی در کلام وحی می‌دانیم که رسم درختکاری به عنوان یکی از موارد مؤکد در دین اسلام است که مقام معظم رهبری هم هر سال در آستانه بهار، نهالی می‌کارند. رویکرد اسلام و آیات قرآن کریم به این مظهر قدرت الهی چیست؟ درخت در کلام عربی به معنی «شجر» است که ۲۷ بار در آیه‌های قرآن کریم به کار رفته است. در عین حال کلمه‌ها و عبارت‌های دیگری هم درباره درخت در قرآن وجود دارد که هر کدام بیان‌کننده یکی از ویژگی‌های آن هستند. مثلاً نام نخل یا درخت خرما در ۲۰ آیه قرآن کریم تکرار شده که این تعداد در مورد هیچ درخت دیگری سابقه ندارد. نام درخت انگور هم یازده بار با عبارت‌های «عنب» و «اعناب» آمده است. در عین حال، زیتون هم درخت پربرکت و مهمی است که نامش شش بار در قرآن تکرار شده است. رمان به معنی انار هم به درخت انار گفته می‌شود و هم به میوه آن. این کلمه سه بار در قرآن آمده است، دو بار در مورد انار دنیایی و یک بار در مورد انار بهشتی. نام درخت سدر هم چهار مرتبه در قرآن آمده، یک بار در مورد سدر دنیایی، یک بار در مورد درخت سدر در بهشت و دو بار در مورد درختی که پیغمبر اکرم صلی‌الله علیه و آله در شب معراج آن را مشاهده فرمود. «معروشه» هم یکی از انواع درخت است که نامش در قرآن آمده و منظور از آن، درختی است که مثل درخت انگور به صورت داربستی بالا می‌رود و رشد می‌کند. درواقع در قرآن یک بار به معروشات یعنی درخت‌های داربستی اشاره شده و یک بار به غیرمعروشات که درخت‌های غیرداربستی هستند. . . . حکمت آفرینش درخت آنچه میان مردم از برکات درخت شناخته شده است، میوه دادن و عمل فتوسنتز و تصفیه هواست. حکمت و دلیل آفرینش درخت در منظر الهی چیست؟ خداوند متعال در آیه ۶۰ سوره مبارکه نمل به مهم‌ترین نکته در آفرینش درخت اشاره فرموده است: «أَمَّنْ خَلَقَ السمَوَتِ وَ الأَرْض وَ أَنزَلَ لَکم مِّنَ السمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا بِهِ حَدَائقَ ذَات بَهْجَهٍ مَّا کانَ لَکمْ أَن تُنبِتُوا شجَرَهَاأَ ءِلَهٌ مَّعَ اللَّهِبَلْ هُمْ قَوْمٌ یعْدِلُونَ؛ آیا بت‌هایی که معبود شما هستند بهترند یا کسی که آسمان و زمین را آفریده؟ و برای شما از آسمان آبی فرستاد که با آن باغ‌هایی زیبا و سرور انگیز رویاندیم و شما قدرت نداشتید درختان آن را برویانید، آیا معبود دیگری با خداست؟ نه، آن‌ها گروهی هستند که (از روی نادانی) مخلوقات خدا را در ردیف او قرار می‌دهند.» بر اساس این آیه شریفه، نکته اساسی در مورد خلقت درخت، همان آفرینش حیات و زندگی در درون بذر و نهال است که به مرور زمان از بذری کوچک و نهالی نازک، درخت تنومندی می‌سازد. به همین دلیل است که در این آیه بعد از اشاره به خلقت آسمان‌ها و زمین و بارش باران، به روییدن باغ‌ها و بستان‌ها اشاره فرموده و یادآوری شده که به نحوه ایجاد زندگی در درختان توجه کنید که اگر اراده خداوند حکیم و توانا بر حیات درختان قرار نمی‌گرفت، انسان‌ها به هیچ وجه نمی‌توانستند آن‌ها را رویانده از میوه و محصولشان بهره‌مند شوند. حکمت درخت در کلام صادق آل محمد علیهم‌السلام در کتاب توحید مفضل نوشته شده که امام صادق علیه السلام در خصوص حکمت‌های مرگ درختان و تجدید حیات آن‌ها فرموده است: «در انواع تدبیرها و حکمت‌های نهفته در آفرینش درخت دقت کن. می‌بینی که هر سال می‌میرد ولی حرارت غریزی آن در چوب آن می‌ماند و مواد میوه‌ها از آن زاده می‌شود و آنگاه در همه جا پراکنده شده و چنانکه غذاهای متنوع و لذیذ را به تو می‌دهند، میوه‌های گونه‌گون و گوارا و خوش‌طعم به تو تقدیم می‌کنند. شاخه‌ها همانند دست به سوی تو دراز می‌شوند و میوه‌های نیکو را در اختیارت می‌گذارند. این حساب و کتاب دقیق و حکمت عظیم جز تقدیرگر حکیم از آن کیست و چرا این گونه است؟ آیا جز برای آن است که آدمی را از لذت و سود این میوه‌ها بهره برسانند؟ شگفتا! که مردم به جای سپاس بر نعمت، انکار منعم می‌کنند.» . ریشه‌ها در حکم دهان درخت ما درخت را به عنوان موجود زنده می‌شناسیم. آیا رویکرد دین هم به این مخلوق خاص الهی همین گونه است؟ بله. یکی از موارد جالب در زندگی درخت این است که درخت هم مانند موجودات زنده دیگر به آب و غذا نیاز دارد تا بتواند به زندگی خود ادامه بدهد؛ اما مانند حیوانات و انسان‌ها دهان ندارد تا بتواند غذا و آب را وارد بدن خود کند. درواقع خداوند دانا، ریشه‌ها را به منزله دهان و محل ورود غذا و آب به درخت قرار داده است. امام جعفر صادق علیه السلام این نکته را این گونه به شاگرد خود، مفضل بن عمر، آموزش داده است که: «در آفرینش درختان و گیاهان نگه کن. از آنجا که درخت هم مانند حیوان به غذا محتاج است اما مانند حیوان دهان و حرکت ندارد که دنبال غذا برود و آن را بگیرد و ببلعد، به همین دلیل ریشه‌های آن در دل زمین فرو رفته تا غذا را بگیرد و به شاخ و برگ و میوه برساند. پس زمین مانند مادر، پرورش‌دهنده درخت است و ریشه‌ها مانند دهان آن است که با آن‌ها غذا را از زمین می‌گیرد چنان که حیوانات، کودکان خود را شیر می‌دهند.» البته وجود ریشه‌ها برای درخت تنها به دلیل غذا رساندن به آن نیست. بلکه پا برجا ماندن درخت هم به وجود همین ریشه‌ها مربوط است. همان طور که امام صادق علیه السلام یادآوری فرموده است که: «نگاه نمی‌کنی که چگونه پایه‌ها و ستون‌های خیمه از هر طرف با طناب بسته شده تا بر جای خود بایستد، بر زمین نیفتد و یا کج نشود؟ گیاه هم همین گونه است. درخت هم ریشه‌های خود را در دل زمین به همه سمت گسترده کرده تا آن را پایدار و استوار و ایستاده نگه دارد. اگر ریشه نبود چگونه یک نخل تنومند و بلند و صنوبر و چنار بزرگ و تناور در توفان‌های سهمگین بر پای می‌ایستادند؟» انسان‌ها، خانه ساختن را از ساختار درخت یاد گرفتند نکته جالب این است که انسان‌ها هم بر پا کردن خیمه و حتی خانه را با دقت در آفرینش درخت آموخته‌اند. یعنی برای ساختن خانه بر اساس ارتفاع آن، زمین را حفر می‌کنند و ستون‌های خانه را در زمین بنا می‌کنند، همان طور که ریشه‌های درخت در زمین فرو رفته است. امام صادق علیه السلام به این نکته ظریف اشاره فرموده است که: «به حکمت خالق بزرگ و دانا دقت کن که چگونه بر حکمت کار مردم پیشی گرفته و مردم در پایداری خیمه‌ها از آن بهره گرفتند، در حالی که این حکمت و چاره پیش از آنان در آفرینش درخت جاری شده است. زیرا آفرینش درخت پیش از برپاداشتن خیمه است. نمی‌بینی که پایه و ستون خیمه‌ها از چوب درختان است، پس ساخته‌های دست انسان از کار آفرینش گرفته شده است.» . برگ درختان سبز، در نظر هوشیار برگ درخت هم به عنوان یکی از عجایب آفرینش در آموزه‌های دینی مطرح شده است. دلیل این امر چیست؟ سعدی شیرازی، شاعر خداشناس ایرانی، درباره اهمیت دقت در آفرینش برگ‌های درخت گفته است: «برگ درختان سبز در نظر هوشیار/ هر ورقش دفتری است، معرفت کردگار» این سخن سعدی به نوعی برگرفته از فرمایش امام صادق علیه السلام است که مردم را به دقت در آفرینش برگ‌های درخت دعوت کرده و فرموده است: «اینک ای مفضل! در آفرینش برگ نگاه و تأمل کن. همان طور که می‌بینی سطح تمام برگ را چیزهایی چون رگ پوشانده است، بعضی بزرگ‌تر هستند که به صورت طولی و عرضی کشیده شده‌اند و بعضی نازک و ظریف‌اند که به نظر می‌رسد در بین رگ‌های اصلی ماهرانه بافته شده‌اند. اگر انسان با دست خودش چنین کاری می‌کرد در طول یک سال هم نمی‌توانست یکی از آن‌ها را بسازد و در کار خود به ابزار، حرکت، کار و تلاش و سخن گفتن نیاز داشت. درحالی‌که فقط در چند روز از فصل بهار، دشت و دریا و کوه و صحرا سرشار و آکنده از این برگ‌ها می‌شود. در این کار جز نفوذ اراده انکار نشدنی خداوند هیچ سخن، تلاش و حرکتی وجود ندارد.» . با این توضیحات، امام صادق علیه السلام حتی به رگبرگ‌ها و مسئولیت آن‌ها اشاره فرموده است؟ همین طور است. دانستن راز رگبرگ‌های ظریف، دقیق و نازک برگ درخت در کلام امام صادق علیه السلام برکت‌های زیادی به همراه دارد. آن حضرت فرموده است: «این رگ‌ها که یکسره برگ را پوشانده برای آن است که به آن، آب و املاح برساند همان طور که رگ‌ها در بدن پراکنده شدند تا غذا را به تمام اجزای بدن برسانند. اما در برگ، رگ‌های بزرگ‌تر و اصلی کار دیگری هم دارند. این رگ‌های بزرگ‌تر برای آن است که با سختی و استحکام خود، برگ را نگاه دارند و برگ، سست، پژمرده و پاره‌پاره نشود. به همین دلیل وقتی انسان‌ها می‌خواهند صفحه و برگی از پارچه یا چیزهای دیگر بسازند، در طول و عرض آن از چوبه‌ای محکمی استفاده می‌کنند تا سست و لرزان نشود. پس بدان، اگرچه آدمی هیچ‌گاه به کنه و حقیقت تدابیر و حکمت‌های نهفته در طبیعت نمی‌رسد، اما کار و صنعت او به نوعی حکایتگر طبیعت است.» . وقتی درخت سجده می‌کند یکی از پرسش‌هایی که در هنگام مرور آیات قرآن به ذهن خطور می‌کند، موضوع سجده موجوداتی مانند درخت است. منظور از سجده کردن درخت در سوره مبارکه الرحمن چیست؟ خداوند متعال در آیه ششم سوره الرحمن به سجده درختان اشاره فرموده است که: «و النجم و الشجر یسجدان». در مورد این آیه شریفه باید توجه داشت که کلمه «نجم» هم به ستاره معنی شده و هم به گیاه بدون ساقه. «شجر» هم به گیاهان ساقه دار مثل درخت می‌گویند. اما به گفته مفسران قرآن، منظور از سجده نجم و شجر همان خضوع و اطاعت این دو موجود در برابر خدای یکتاست به این صورت که در برابر خداوند متعال از زمین سر بلند کرده و رشد می‌کنند. بنابراین باید دانست که منظور از سجده درخت این نیست که درخت هم مانند ما، انسان‌ها، پیشانی روی خاک می‌گذارد، بلکه مقصود همان تسلیم و خضوع در برابر خداوند متعال است، همان طور که همه موجودات متناسب با شرایط و زبان خود در برابر او تسلیم بوده و تسبیح او را می‌گویند. . درخت‌های بهشت و جهنم منظور از درختان موجود در بهشت و جهنم چیست؟ آیا در بهشت و جهنم هم مانند این دنیا، درخت وجود دارد؟ همان طور که یکی از ویژگی‌های باغ‌ها و بوستان‌ها در این دنیا وجود درخت در آن‌هاست، در باغ‌های بهشتی هم درخت‌هایی وجود دارد که عامل سرسبزی و طراوت آن‌ها هستند. در عین حال طبق آیه‌های قرآن کریم، در جهنم درخت‌هایی وجود دارد: درخت‌های بهشت: معروف‌ترین درخت در بهشت، درخت طوبی است که نامش یک بار در آیه ۲۹ سوره رعد آمده است: «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَىٰ لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ؛ کسانى که ایمان آوردند و کارهاى شایسته انجام دادند، براى آنان زندگى با سعادت و بازگشتى نیک است». البته در این آیه شریفه کلمه طوبی به کار رفته و منظور درخت طوبی نیست، اما در روایتی در کتاب بحار الانوار نوشته شده که یکی از اصحاب پیغمبر اسلام صلی‌الله علیه و آله از آن حضرت پرسید: «درخت طوبی کجا است؟» فرمود: «در بهشت، در سرای من.» شخص دیگری همان پرسش را پرسید و آن حضرت پاسخ فرمود: «در بهشت، در منزل امیرالمؤمنین، علی علیه السلام» گفتند: «چند لحظه پیش، همین را پرسیدیم. پاسخ دادید در خانه من و حالا فرمودید در خانه علی!» پیغمبر اکرم صلی‌الله علیه و آله پاسخ داد: «سرای من و علی یکجا است.» از این آیه و روایت مشخص می‌شود که درخت طوبی یکی از مهم‌ترین درخت‌ها در بهشت است. در عین حال در بعضی آیه‌های قرآن بعضی از انواع درخت‌های بهشتی و میوه آن‌ها هم مشخص شده، به عنوان مثال در آیه ۶۸ سوره الرحمن به درخت انار و خرما، در آیه ۲۸ سوره واقعه به درخت سدر و در آیه ۲۹ سوره واقعه به درخت موز در بهشت اشاره شده است. درخت‌های جهنم: درست است که درخت عامل نشاط و آرانش است، اما اراده خداوند بر این قرار گرفته تا در جهنم همه چیز، حتی درخت‌ها، هم وسیله‌ای برای عذاب گناهکاران باشند. درخت زقوم یکی از درخت‌های جهنم است که در آیات ۶۲ تا ۶۶ سوره صافات به آن اشاره شده است: «اذلک خیر نزلا ام شجره الزقوم؛ انا جعلناها فتنه للظالمین؛ انها شجره تخرج فی اصل الجحیم؛ طلعها کانه رؤس الشیاطین؛ فانهم لاکلون منها فمالؤن منها البطون؛ آیا این پذیرایی و این رزق کریم بهتر است یا درخت زقوم؟ ما آن را مایه درد و رنج ستمگران قرار دادیم؛ آن درختی است که در قعر جهنم سر برمی‌آورد؛ میوه‌اش گویا سرهای شیاطین است؛ پس ایشان از آن خواهند خورد و شکم‌هایشان را انباشته خواهند کرد.» ................................................................................................................ منبع : شفقتنا

جهش تولید در نهج البلاغه

بسم الله الرحمن الرحیم  استاد ابراهیمی قائنی مطرح کرد: جهش تولید در نهج البلاغه . اشاره :  اهتمام به تولید و شکوفایی اقتصادی از دو بعد فردی و حکومتی بر اساس نهج البلاغه در سه گفتار قابل تحقیق می باشد. استاد احمد ابراهیمی قائنی از اساتید حوزه علمیه قم در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید در زمینه موضوع «جهش تولید در نهج البلاغه» به گفتگو پرداخت. وی در ابتدای این گفتگو خاطرنشان کرد: حاکم اسلامی پاسبان خداوند بر روی زمین است که امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: «السلطان وزعه الله فی ارضه.» (حکمت ٣٣٢) این استاد حوزه علمیه قم افزود: حضرت آیت الله خامنه ای حفظه الله تعالی بعد از نامگذاری چندین سال با شعارهای اقتصادی و حمایت از تولید کنندگان داخلی، امسال را سال «جهش تولید» نامگذاری نمودند. وی اضافه نمود: هرچند به خاطر برخی شرایط اقتصادی و شیوع ویروس منحوس کرونا این ایده بزرگ و متعالی که الهام گرفته از تُراث دینی است، با مشکلاتی مواجه گردید؛ ولیکن با استمداد از الطاف الهی و عنایات و ادعیه خیر صاحب این مملکت وجود نازنین حضرت حجت بن الحسن (عج) امید است در این فصول باقی مانده، شعار امسال تحقق عینی به معنی واقعی کلمه داشته باشد. استاد ابراهیمی قائنی در ادامه بیان کرد: این امیدواری ولی فقیه است که در فرمایش مولی، فقیه به معنی واقعی کلمه کسی است که مردم را از رحمت الهی ناامید و از بخشش الهی مایوس نکند. «الفقیه کل الفقیه من لم یقنط الناس من رحمه الله و لم یوئسهم من روح الله...» (حکمت ٩۰) وی افزود: در این دقایق، مبانی شعار امسال بر اساس کتاب ارزشمند نهج البلاغه مورد بررسی قرار گرفته است. اهتمام به تولید و شکوفایی اقتصادی از دو بعد فردی و حکومتی بر اساس نهج البلاغه در سه گفتار قابل تحقیق می باشد: . گفتار نخست. وظیفه فردی نسبت به تولید در نهج البلاغه استاد احمد ابراهیمی در ادامه خاطرنشان کرد: امیرالمومنین علیه السلام در بستر فردی و شخصی، علاوه بر سیره رفتاریشان، اهتمام جدی به کار و تولید دارند. وی اضافه نمود: امام المتقین در توصیف متقین می فرمایند: «طلبا فی حلال» (خطبه ۱٩٣) شخص پرهیزگار باید جوینده روزی حلال باشد؛ این مهم باید در جامعه تبلیغ شود تا توجه به کار و تلاش برای روزی حلال منافی پرهیزگاری و تقوا لحاظ نگردد. این استاد حوزه علمیه قم افزود: از دیگر سو، حضرت فقر و نداری را نوعی بلا دانسته و می فرمایند: «الا و ان من البلا الفاقه» (حکمت ٣٨٨) وی خاطرنشان کرد: مولا امیرالمؤمنین علیه السلام در خطاب به  فرزندشان محمد بن حنفیه می فرمایند: «یا بنی انی اخاف علیک الفقر فاستعذ بالله منه فلان الفقر منقصه للدین مدهشه للعقل داعیه للمقت» (حکمت ٣۱٩) فقر موجب نقصان دین و سرگردانی عقل و عامل دشمنی است. استاد ابراهیمی قائنی اضافه نمود: هر فرد پرهیزگار باید بدنبال روزی حلال باشد و از فقر و نداری بترسد که آثار وحشتناکی در زندگی و دین وی خواهد داشت. وی در ادامه بیان کرد: از همین بعد می توان وصیت نامه مبارک امیر المومنین علیه السلام را نسبت به اموال شخصی بعد از جنگ صفین برشمرد که در نامه ٢۴ آمده است. در فرازی از این وصیت نامه شریف به حسنین علیهما السلام آمده است: «و یشترط علی الذی یجعله الیه ان یترک المال علی اصوله و ینفق من ثمره حیث امر به و هدی له و الا یبیع من اولاد نخیل هذه القری ودیه حتی تشکل ارضها غراسا» این استاد حوزه علمیه قم افزود: حضرت علیه السلام نسبت به اموال خویش شرط می کنند که اصل مال حفظ شود و تنها از میوه و درآمد آن بخورد و انفاق کند و هرگز نهال های درخت خرما را نفروشند تا همه سرزمین یک پارچه به گونه ای زیر درختان خرما قرار گیرد که راه رفتن در آن دشوار باشد. وی خاطرنشان کرد: امروز اگر به زمین های حاصلخیز ایران و چشمه سارهایی که بدون بهره برداری و یا بهره اندک معطل باقی مانده است نگاهی شود هزاران افسوس باید خورد. مشاهده جوانان بی کار و فقر اجتماعی با این پتانسیل تولید در ایران یک درد و غصه جانکاه است. استاد ابراهیمی قائنی اضافه نمود: امیرالمومنین ارواحنا له الفدا نسبت به باغ خرما سفارش می کنند که در آن نهال فروشی نشود باغ تنک و خلوت نگردد به گونه ای درختان فشرده و فراوان کاشت شود که راه رفتن در آن باغ مشکل باشد. وی افزود: بسیاری از زمین های مرغوب ایران ظرفیت کاشت و برداشت چند محصول را در طی یک سال دارد در حالیکه برخی از آن اراضی رها شده است و برخی هم با اقل برداشت نگهداری می شود. این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: بنده چون کشاورز زاده هستم ظرفیت تولید را در این بستر گسترده می دانم. به یک مثال توجه فرمایید: گاهی کشاورز می تواند از یک آب و زمین بهره مضاعف برداشت کند مثلا علاوه بر محصول کشاورزی، پرورش ماهی و توسعه دامداری و تولید گوشت و لبنیات را به محصولات خویش ضمیمه کند. به تحقیق این مضاعف نمودن چقدر موجب زوال فقر خواهد شد؟ چقدر در جامعه اشتغال ایجاد خواهد نمود؟ وی اضافه نمود: این مضاعف نمودن محصول همان کشت فراگیر درخت خرماست که راه رفتن را در باغ مشکل می کند در حالی که زندگی را در جامعه آسان می نماید. استاد ابراهیمی قائنی در ادامه بیان کرد: نکته قابل توجه این است که کشاورزی و نخلستان خرما در کلام مولی از باب مثال است و الا این وظیفه سنگین روی دوش صاحبان تمامی حرف و تولیدکنندگان محصولات و صاحبان صنایع است. وی در همین راستا افزود: وقتی صاحب یک کارخانه می تواند مواد خام مورد نیاز را با یک دستگاه جدید از مواد اولیه تولید کند و یا ضایعات کارخانه را جهت استفاده یک محصول دیگر مورد استفاده قرار دهد و ده ها اشتغال مفید در جامعه ایجاد کند یعنی بر نخل خرمای اقتصاد خویش افزوده است و تولید را دو چندان نموده است. این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: البته پر واضح است که حاکمیت وظایف سنگینی در برنامه ریزی و دست گیری از صاحبان تولید دارد که در بعد دوم و بستر حاکمیت به آن می پردازیم. . گفتار دوم. تولید و حاکمیت در نهج البلاغه استاد احمد ابراهیمی در بخش دیگری از این گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی نشست دوره ای اساتید افزود: در نامه ۵٣ که یک نامه طولانی و ارزشمند برای حاکمان می باشد. امیرالمومنین علیه السلام در چند فراز نسبت به تولید، عمران و آبادی به مالک اشتر رضوان الله تعالی علیه سفارش می کنند. ۱. حضرت در بیان اقسام اقشار جامعه، بعد از ذکر لشکریان الهی و عموم مردم و قضات و کارگزاران، قوام همگی را به بازرگانان و صاحبان صنایع می دانند زیرا این دو دسته وسایل زندگی را فراهم و در بازار عرضه نموده و بسیاری از وسایل مورد نیاز را می سازند و تولید می کنند: «لا قوام لهم جمیعا الا بالتجار و ذوی الصناعات...» ٢. در بخش دیگری از این نامه سیاست اقتصادی مهمی به جناب مالک ابلاغ می شود. «و لیکن نظرک فی عماره الارض ابلغ من نظرک فی استجلاب الخراج لان ذلک لایدرک الا بالعماره و من طلب الخراج بغیر عماره اخرب البلاد و اهلک العباد و لم یستقم امره الا قلیلا .... فان العمران محتمل ما حملته» باید نگاهت به عمران سرزمین بیشتر از جمع آوری مالیات باشد زیرا مالیات بدون عمران و آبادی قابل تحصیل نیست و حاکمی که مطالبه گر مالیات بدون عمران باشد؛ شهر را خراب و بندگان را هلاک و نابود ساخته و حکومتش هم اندک خواهد شد ولکن اگر عمران حاصل شود و بعد از آن وظیفه ای بر دوش مردم گذاشته شود با شادمانی می پذیرند زیرا عمران قدرت تحمل مردم را زیاد می کند. این استاد حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: در این فرمایش گهربار که نصب العین هر مسئول باید باشد حضرت بقای حکومت را به تولید و آبادی منوط می نمایند. وی افزود: براستی هر حکومتی در هزینه های جاری و آبادانی و توسعه و پرداخت حقوق کارگزاران و نیروهای امنیتی و ... نیازمند خراج و مالیات می باشد تا بتواند هزینه های خود را تامین نماید و هر چه این مالیات بیشتر باشد گستره خدمات حاکمیت افزون خواهد بود. استاد ابراهیمی اضافه نمود: بحث مهمی که حتی در تاریخ منشا تغییر در حاکمیت ها شده همین مسأله مالیات و خراج می باشد که برنامه ریزی صحیح آن موجب مقبولیت عمومی حاکمیت و اشتباه محاسباتی آن موجب نارضایتی مردمی و حتی رویگردانی از حاکمیت و زوال آن می گردد. وی تأکید کرد: حضرت در سفارش به جناب مالک ضمن تخفیف مالیاتی پایه و اساس گرفتن مالیات را عمران و توسعه می دانند. این استاد حوزه علمیه در ادامه بیان کرد: امروز بعد از تحریم های ظالمانه استکبار و مشکلات ارزی کشور و عدم امکان ارتباطات معاملی گسترده، ضرورت توجه ویژه به تولید دو چندان است. بر همین اساس امسال توسط ولایت فقیه حضرت آیت الله خامنه ای سال جهش تولید نامیده شد. وی در نکته ای مهم  خاطرنشان کرد: برون رفت از مشکلات نامبرده و غیر آن، منوط به بستر سازی مناسب برای تولید است. وی افزود: مسئولین باید موانع تولید را برطرف نموده و بوروکراسی ها را حذف کنند و زمینه تولید را مضاعف نمایند و جهشی در تولید ایجاد کنند با تولید گسترده علاوه بر اینکه تحریم ها و اخلال در واردات و صادرات خطری برای اقتصاد نخواهد داشت؛ هزینه های دولت و حاکمیت با جلب مالیات گسترده تامین می گردد. . گفتار سوم. جهش تولید و بایسته ها و شایسته ها استاد احمد ابراهیمی قائنی در بخش دیگری از این گفتگو اضافه نمود: این گفتار در حد ارجاع به نهج البلاغه بوده و تبیین آن نیازمند مجالی دیگر است. الف.وی در اولین مورد خاطرنشان  کرد: قوه مقننه تازه نفس باید ضمن شناسایی پتانسیل های تولیدی در اقصی نقاط کشور ایران، با نظرات کارشناسی قوانین سهل برای تولید و حمایت از تولیدگران وضع نماید و در صورت لزوم حتی کمیسیون مخصوص تولید ایجاد نماید و بداند که توفیق خدمت اندک و گذرا است. وی در این راستا به برخی از کلمات حضرت امیر علیه السلام اشاره نمود: حکمت ۱۶٨: «الامر قریب و الاصطحاب قلیل» (پایان کار نزدیک و زمان ماندن اندک است) حکمت ۱٧٣: «من استقبل وجوه الاراء عرف مواقع الخطاء» (کسی که از افکار و آرای گوناگون استقبال کند صحیح را از خطا خوب شناس) ب.  این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: قوه مجریه در این پایان ماموریت باید با یک حرکت جهادی قوانین موضوعه را اعمال کند و مشکلات واقعی تولید کنندگان را رصد و برطرف نماید که اگر معاونت مخصوصی رئیس دولت برای این مهم داشته باشد. آثار و برکات فراوانی خواهد داشت. وی در این راستا به برخی دیگر از کلمات حضرت علیه السلام پرداخت: حکمت ۱۰۱: «لا یستقیم قضاء الحوائج الا بثلاث؛ باستصغارها لتعظم و باستکتامها لتظهر و بتعجیلها لتهنؤ» (برآوردن نیازهای مردم پایدار نیست مگر به سه چیز؛ کوچک شمردن آن تا خود بزرگ نماید؛ پنهان داشتن آن تا خود آشکار شود و شتاب در برآوردن آن تا گوارا گردد) نامه ۵٣: «... ثم امور من امورک لابد لک من مباشرتها ... و منها اصدار حاجات الناس یوم ورودها علیک بما تحرج به صدور اعوانک و امض لکل یوم عمله فان لکل یوم ما فیه ... » (بخشی از کارها به گونه ای است که خود باید انجام دهی ... و دیگر برآوردن نیاز مردم در همان روزی که به تو عرضه می دارند و یارانت در رفع نیاز آنان ناتوانند کار هر روز را در همان روز انجام ده زیرا هر روزی کاری مخصوص به خود دارد) ج.  استاد ابراهیمی قائنی افزود: نهادهای فرهنگی و حوزه علمیه ضمن تبیین سیره معصومین نسبت به تولید باید آثار فاخر و مشوقی تولید نماید و در رسانه ها تبلیغ شود. وی در همین راستا به کلماتی در نهج البلاغه اشاره نمود: حکمت ٣٧۴: «و ما اعمال البر کلها و الجهاد فی سبیل الله عند الامر بالمعروف و النهی عن المنکر الا کنفثه فی بحر لجی»  (ارزش تمام کارهای نیک و جهاد در راه خدا نسبت به امر به معروف و نهی از منکر مانند قطره ای بر دریای مواج و پهناور است) حکمت ۴٧٨: ما اخذ الله علی اهل الجهل ان یتعلموا حتی اخذ علی اهل العلم ان یعلموا (خداوند از مردم نادان عهد نگرفت که بیاموزند تا آن که از دانایان عهد گرفت که آموزش دهند.) د. این استاد حوزه علمیه قم اضافه نمود: تولیدگران باید با تکیه بر امدادهای الهی و بر اساس سفارش اولیای الهی تلاشی مضاعف نموده و با افزایش دامنه سرمایه گذاری در تولید، زمینه توسعه خویش و شکوفایی اقتصادی ایران را فراهم آورند. وی در این قسمت به دو مورد از حکمت های نهج البلاغه اشاره نمود: حکمت ۱٣٩: «تنزل المعونه علی قدر الموونه» (امداد های الهی به اندازه نیاز نازل می شود) حکمت ٣٨۶: «من طلب شیئا ناله او بعضه» (جوینده چیزی یا به آن یا به برخی از آن خواهد رسید.) ه. استاد ابراهیمی قائنی افزود: عموم مردم باید از تولیدگران حمایت نمایند و توسعه و دوام تولید متوقف بر حمایت عمومی است. باید یک نه عمومی به کالای خارجی و حمایت عمومی از کالای داخلی شکل بگیرد این حمایت در مواردی مبتنی بر ایثار جامعه ایرانی است و آثار مبارکی برای اقتصاد ایران دارد. وی در همین راستا به برخی از کلمات قصار حضرت علیه السلام اشاره نمود: حکمت ٢٣۰: شارکوا الذی قد اقبل علیه الرزق فانه اخلق للغنی و اجدر باقبال الحظ علیه (با آنکه روزی به او روی آورده شراکت کنید که او توانگری را سزاوارتر و روی آمدن روزگار خوش را شایسته تر است) حکمت ٢٣٢: من یعط بالید القصیره یعط بالید الطویله (کسی که با دست کوچک کمک کند از دست بلند پاداش گیرد) حکمت ٢۵٧: یا کمیل مر اهلک ان یروحوا فی کسب المکارم و یدلجوا فی حاجه من هو نائم فو الذی وسع سمعه الاصوات ما من احد اودع قلبا سرورا الا و خلق الله له من ذلک السرور لطفا فاذا نزلت به نائبه جری الیها کالماء فی انحداره حتی یطردها عنه کما تطرد غریبه الابل (ای کمیل خانواده ات را فرمان ده که روزها در بدست آوردن بزرگواری و شب ها در رفع نیاز خفتگان بکوشند سوگند به خدایی که تمام صداها را می شنود هر کس دلی را شاد کند خداوند از آن شادی لطفی برای او قرار دهد که به هنگام مصیبت چون آب زلالی برای وی باریدن گرفته و تلخی مصیبت را بزداید چنان که شتر غریبه را از چراگاه دور سازند.)/۲۷۰/۲۶۰/۴۳/ ............................................................................................................. منبع :

نگاهی به ابلاغ سیاست‌های کلی محیط زیست از سوی مقام معظم رهبری

بسم الله الرحمن الرحیم  گزارشی از همایش سیاست های کلی محیط زیست؛ اجرا و نظارت : نگاهی به ابلاغ سیاست‌های کلی محیط زیست از سوی مقام معظم رهبری   حفاظت از محیط زیست درقرن بیست و یکم به عنوان یکی از هشت هدف توسعه هزاره و یکی از سه پایه توسعه پایدارشناخته می‌شود. . . چکیده گزارش: - ابلاغ سیاست های رهبری زمانی صورت گرفت که بیشترین فشار و سختی بر محیط زیست کشور حاکم بود. - از این رو زمان ابلاغ این سیاست ها در چنین شرایطی به نفع کشور و مردم تمام شد. - با این ابلاغ هم راستایی و همگامی بین دستگاه ها بیشتر شده است. - ابلاغ سیاست های محیط زیستی در سپهر سیاسی و نظام سیاسی کشور اتفاق مهمی بود . - بعد از ابلاغ توسط رهبری، معاون اول رئیس جمهور تقسیم کار دستگاه ها را ابلاغ کرد . - براساس آن، مسئولان تمام نهادها متوجه وظایف خود در اجرای بندهای سیاست ابلاغی شدند. - امروزه در تمام کلان­شهرها بنزین یورو ۴ توزیع می‌شود . - در برخی شهرهای بزرگ دیگر هم بنزین و گازوئیل با استاندارد یورو ۴ درحال توزیع است. - نیروگاه ها از سوخت مازوت استفاده نمی­ کنند. - استفاده بیشتر از انرژی خورشیدی در قالب دستورالعملی از سوی دولت به دستگاه ها ابلاغ شد. - در سال۹۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل تعداد روزهای هوای پاک تهران ۶۰ روز افزایش نشان می دهد. - این مساله، نتیجه همکاری میان وزارتخانه های صنایع و نیرو و سایر نهادهای مرتبط است - براساس سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری برای نخستین بار در حوزه محیط زیست یک سند فرابخشی ارائه شده که بعنوان یک پیوست درسند ششم توسعه دیده شده است. - مهم‌ترین شاخصه سیاست های ابلاغی، همگرایی در محیط زیست بود. - سخنرانی مقام معظم رهبری در ۱۷ اسفند ۱۳۹۳ باعث شد مطالبات در حوزه محیط زیست سرعت بگیرد. - در یک سال گذشته بیش از ۱۵ تفاهمنامه با کشورهای مختلف در حوزه محیط زیست امضاء شد. - براساس سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری دولت لوایح مهمی مثل جلوگیری ازآلودگی هوا، تالاب، خاک، زمین و ارزیابی محیط‌ زیست به مجلس ارائه کرده است. . پژوهش خبری صدا و سیما:  حفاظت از محیط زیستدرقرن بیست و یکمبه عنوان یکی از هشتهدف توسعه هزارهو یکی از سه پایه توسعه پایدارشناخته می‌شود. اشتباهات فراوان زیست محیطی در سال های گذشته درس آموزنده ای به همه ما داده است. راه حل اجتناب از مسائل زیست محیطی، نفی صنعتی شدن و توسعه اقتصادی نیست اگرچه امروزه مفهوم توسعه با تخریب منابع طبیعی و محیط زیست به شدت همراه شده است. واقعیت آن است که سلامت محیط زیست می تواند از طریق توسعه برنامه‌ریزی شده و پایدار تضمین شود اما به این شرط که همه ملت‌ها و کشورها در این امر سهیم باشند. حفاظت از محیط زیست در سال‌های اخیر چنان اهمیت یافته است که هر ساله شاهد برپایی کنفرانس‌هایی در این زمینه در گوشه و کنار دنیا هستیم و در کشور ما نیز در سال‌های اخیر به این امر توجه زیادی شده است تا آنجا که آبان ماه سال ۹۴ مقام معظم رهبری با بررسی همه جانبه موضوع، "سیاست های کلی محیط زیست" را پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ کردند. در این نوشتار با نگاهی به جایگاه محیط زیست در توسعه همه جانبه کشور؛ به بررسی سیاست های ابلاغی محیط زیست که از سوی مقام معظم رهبری از نگاه اجرایی می پردازیم. . محیط زیست چیست؟ محیط زیست به همه محیط‌هایی که در آنها زندگی جریان دارد گفته می‌شود. مجموعه‌ای از عوامل فیزیکی خارجی و موجودات زنده که با هم در کنش هستند محیط زیست را تشکیل می‌دهند و بر رشد و نمو و رفتار موجودات تأثیر می‌گذارند. جایگاه محیط زیست در توسعه هرچند محور توسعه، انسان و نیازهای مادی و معنوی وی می‌باشد، اما نباید فراموش کرد که عوامل اقتصادی – اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی سایر ارکان توسعه را تشکیل می‌دهند. محیط زیست به عنوان رکنی از ارکان توسعه پایدار نقش پشتیبانی کننده را بازی می‌کند. در واقع بدون اعتلاء و ارتقاء اجزاء یک سیستم نمی‌توان انتظار داشت که کل آن سیستم درست کار کند. توسعه زمانی می‌تواند پایداری خود را تضمین نماید که تمام ارکان آن در یک هماهنگی آرمانی و متناسب قرار گیرند و توسعه یک بعدی شاید بیشتر به سرطان شبیه باشد. امروزه اغلب مشکلات و تنگناهای زیست محیطی، صرفاً یک موضوع محلی و یا حتی ملی به شمار نمی‌آیند زیرا با توجه به وابستگی متقابل و غیرقابل تفکیک محیط زیست با مباحث کلان اجتماعی از جمله اقتصاد، فرهنگ، توسعه، سیاست و بسیاری دیگر از جنبه های مادی و معنوی حیات انسان ها، درواقع هر مشکل زیست محیطی در هر منطقه و حتی در محدوده مرزهای قراردادی یک کشور، می‌تواند مشکلی برای کل جهان و نوع بشر به شمار آید. کشور ایران اگرچه سهمی یکسان با کشورهای دیگر از توسعه نداشته اما در این مسابقه جهانی برای نابودی محیط زیست خود، عقب نمانده و مشکلات عدیده ای را در زمینه‌های مختلف توسعه پایدار، چون فقر و نابرابری مشکلات جمعیتی، بهداشتی و تغذیه‌ای، مشکلات زیست محیطی چون کاهش جنگل‌ها، بیابان زدایی فرسایش خاک، آلودگی آب، آلودگی هوا، انقراض تنوع زیستی مشکلات مربوط به مواد زاید جامد و پساب‌ها و... برای خود بوجود آورده که باید با عزمی ملی برای جبران مافات بپاخیزد و با آگاهی و هوشیاری کامل در رفع مشکلات بکوشد. نگاهی به سیاست‌های کلی «محیط زیست» ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجرای بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی، در نامه‌ای به رؤسای قوا، سیاست‌های کلی محیط زیست را ابلاغ کردند. ایجاد نظام یکپارچه‌ی ملی محیط زیست، مدیریت هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی، جرم‌انگاری تخریب محیط زیست، تهیه‌ی اطلس زیست‌بوم کشور، تقویت دیپلماسی محیط زیست، گسترش اقتصاد سبز و نهادینه‌سازی فرهنگ و اخلاق زیست‌محیطی از جمله محورهای ابلاغیه‌ی رهبر معظم انقلاب اسلامی است. متن سیاست‌های کلی محیط زیست که پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین شده، شامل بندهای ذیل است: . ۱ـ مدیریت جامع، هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی (از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی) مبتنی بر توان و پایداری زیست‌بوم به‌ویژه با افزایش ظرفیت‌ها و توانمندی‌های حقوقی و ساختاری مناسب همراه با رویکرد مشارکت مردمی. ۲ـ ایجاد نظام یکپارچه‌ی ملی محیط زیست. ۳ـ اصلاح شرایط زیستی به‌منظور برخوردار ساختن جامعه از محیط زیست سالم و رعایت عدالت و حقوق بین نسلی. ۴ـ پیشگیری و ممانعت از انتشار انواع آلودگی‌های غیرمجاز و جرم‌انگاری تخریب محیط زیست و مجازات مؤثر و بازدارنده‌ی آلوده‌کنندگان و تخریب‌کنندگان محیط زیست و الزام آنان به جبران خسارت. ۵ـ پایش مستمر و کنترل منابع و عوامل آلاینده‌ی هوا، آب، خاک، آلودگی‌های صوتی، امواج و اشعه‌های مخرب و تغییرات نامساعد اقلیم، و الزام به رعایت استانداردها و شاخص‌های زیست‌محیطی در قوانین و مقررات، برنامه‌های توسعه و آمایش سرزمین. ۶ـ تهیه‌ی اطلس زیست‌بوم کشور و حفاظت، احیاء، بهسازی و توسعه‌ی منابع طبیعی تجدیدپذیر (مانند دریا، دریاچه، رودخانه، مخزن سدها، تالاب، آبخوان زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و تنوع زیستی به‌ویژه حیات وحش) و اعمال محدودیت قانونمند در بهره‌برداری از این منابع متناسب با توان اکولوژیک (ظرفیت قابل تحمل و توان بازسازی) آنها بر اساس معیارها و شاخص‌های پایداری، مدیریت اکوسیستم‌های حساس و ارزشمند (از قبیل پارک‌های ملی و آثار طبیعی ملی) و حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقاء آنها تا سطح استانداردهای بین‌المللی. ۷ـ مدیریت تغییرات اقلیم و مقابله با تهدیدات زیست‌محیطی نظیر بیابان‌زایی، گرد و غبار به‌ویژه ریزگردها، خشکسالی و عوامل سرایت‌دهنده‌ی میکروبی و رادیواکتیو و توسعه‌ی آینده‌نگری و شناخت پدیده‌های نوظهور زیست‌محیطی و مدیریت آن. ۸ـ گسترش اقتصاد سبز با تأکید بر: ۱ـ۸. صنعتِ کم‌کربن، استفاده از انرژی‌های پاک، محصولات کشاورزی سالم و ارگانیک و مدیریت پسماندها و پساب‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و زیست‌محیطی. ۲ـ۸. اصلاح الگوی تولید در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و بهینه‌سازی الگوی مصرف آب، منابع، غذا، مواد و انرژی به‌ویژه ترویج مواد سوختی سازگار با محیط زیست. ۳ـ۸. توسعه‌ی حمل و نقل عمومی سبز و غیرفسیلی از جمله برقی و افزایش حمل و نقل همگانی به‌ویژه در کلان‌شهر‌ها. ۹ـ تعادل‌بخشی و حفاظت کیفی آب‌های زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوان‌داری، مدیریت عوامل کاهش بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلاینده‌ها. ۱۰ـ استقرار نظام حسابرسی زیست‌محیطی در کشور با لحاظ ارزش‌ها و هزینه‌های زیست‌محیطی (تخریب، آلودگی و احیاء) در حساب‌های ملی. ۱۱ـ حمایت و تشویق سرمایه‌گذاری‌ها و فناوری‌های سازگار با محیط زیست با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز. ۱۲ـ تدوین منشور اخلاق محیط زیست و ترویج و نهادینه‌سازی فرهنگ و اخلاق زیست‌محیطی مبتنی بر ارزش‌ها و الگوهای سازنده‌ی ایرانی ـ اسلامی. ۱۳ـ ارتقاء مطالعات و تحقیقات علمی و بهره‌مندی از فناوری‌های نوآورانه‌ی زیست‌محیطی و تجارب سازنده‌ی بومی در زمینه‌ی حفظ تعادل زیست‌بوم‌ها و پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست. ۱۴ـ گسترش سطح آگاهی، دانش و بینش زیست‌محیطی جامعه و تقویت فرهنگ و معارف دینیِ مشارکت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی به‌ویژه امر به معروف و نهی از منکر برای حفظ محیط زیست در تمام سطوح و اقشار جامعه. ۱۵ـ تقویت دیپلماسی محیط زیست با: ۱ـ۱۵. تلاش برای ایجاد و تقویت نهادهای منطقه‌ای برای مقابله با گرد و غبار و آلودگی‌های آبی. ۲ـ۱۵. توسعه‌ی مناسبات و جلب مشارکت و همکاری‌های هدفمند و تأثیرگذار دوجانبه، چندجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی در زمینه‌ی محیط زیست. ۳ـ۱۵. بهره‌گیری مؤثر از فرصت‌ها و مشوق‌های بین‌المللی در حرکت به سوی اقتصاد کم‌کربن و تسهیل انتقال و توسعه‌ی فناوری‌ها و نوآوری‌های مرتبط. . ابلاغ سیاست‌های کلی محیط زیست از نگاه کارشناسان و مسئولان محیط زیست موضوعی ملی و جهانی است که پیوندی عمیق با تمامی ابعاد زندگی بشری همچون توسعه، اقتصاد و امنیت دارد و از این رو هماهنگی تمام قوا و نهادهای کشور در مسائل محیط زیستی و الویت بخشی به محیط زیست در تمامی برنامه های کلان ملی از اهمیتی ویژه برخوردار است. در این باره نظرات مسئولان مختلف را جویا شده ایم. - معصومه ابتکار، معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست سیاست‌های کلی نظام در زمینه محیط زیست که سال گذشته توسط رهبر معظم انقلاب ابلاغ شد، موجب همراستایی و همسو قرار گرفتن قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح شد. شاید مهمترین شاخصه سیاست‌های ابلاغی، همگرایی در محیط زیست بود؛ این ابلاغ زمانی صورت گرفت که بیشترین فشار و سختی بر محیط زیست کشور حاکم بود. از این رو زمان ابلاغ این سیاست در چنین شرایطی به نفع کشور و مردم تمام شد؛ البته به این مفهوم نیست که تمام مشکلات حل شده، اما همراستایی و همگامی بین دستگاه ها بیشتر شده است. ابلاغ سیاست های محیط زیستی در سپهر سیاسی و نظام سیاسی کشور اتفاق مهمی بود و بعد از ابلاغ توسط رهبری، معاون اول رئیس جمهوری تقسیم کار دستگاه ها را ابلاغ کرد و براساس آن، مسوولان تمام نهادها متوجه وظایف خود در اجرای بندهای سیاست ابلاغی شدند. ابلاع این سیاست‌ها با دو موضوع جهانی محیط زیستی شامل توافق پاریس و تعیین اهداف توسعه پایدار همزمان شد؛ زیرا محیط زیست کاملا وابسته به هم و دارای بعد جهانی است و این که گفته می‌شودحال زمین خوب نیست، در واقع یک مسئله جهانی است و همگان را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابراین عملکرد یک کشور روی کشورهای دیگر نیز تاثیر می گذارد. سال گذشته اهداف توسعه پایدار نیز تهیه شد و همزمان این دو موضوع جهانی با ابلاغ سیاست های کلی نظام توسط مقام معظم رهبری، تهیه برنامه ششم توسعه و اقتصاد مقاومتی در کشور برای ما فرصت بسیار خوبی شد تا به حفظ محیط زیست توجه بیشتری داشته باشیم. در برنامه اقتصاد مقاومتی به طور مستقیم به مسائل محیط زیست اشاره نشده است، اما سعی می‌کنیم از همین فرصت به نحو احسن استفاده کنیم. تلاش می‌کنیم از انرژی‌های نو بیشتر استفاده کنیم و اگر بتوانیم ۳۰ درصد انرژی مورد نیاز را از انرژی‌های نو به دست آوریم یعنی به یک سوم منابع انرژی نوین دست یافته ایم که می تواند سبب توسعه کسب و کار و اشتغال در حوزه محیط زیست شود. فعالیت در زمینه حفاظت از تالاب ها و ایجاد مناطق گردشگری نیز می تواند به اقتصاد جامعه کمک کند که در سیاست های کلی محیط زیست این نگاه جامع دیده شده و این فرصت را ایجاد کرده تا بتوانیم در این راستا همگرایی جدی داشته باشیم. در تهران، امسال ۶۰ روز هوا نسبت به سال ۹۲ بهتر بوده است که این مساله، نتیجه همکاری میان وزارتخانه های صنایع و نیرو و سایر نهادهای مرتبط است. امروزه در تمام کلان­شهرها بنزین یورو ۴ توزیع می‌شودو در برخی شهرهای بزرگ دیگر هم بنزین و گازوئیل با استاندارد یورو ۴ درحال توزیع است، نیروگاه ها از سوخت مازوت استفاده نمی­کنند و استفاده بیشتر از انرژی خورشیدی نیز در قالب دستورالعملی از سوی دولت به دستگاه ها ابلاغ شده است که باید ۲۰ درصد برق مورد نیاز خود را از انرژی‌های نو تامین کنند که این مشابه برای دو سال درنظر گرفته شده است. یکی دیگر از فرازهای بیانات مقام معظم رهبری در سیاست‌های ابلاغی، تاکید بر جرم انگاری در تخلفات محیط زیستی بود که در این زمینه نیز همکاری خوبی با قوه قضاییه داریم. در سیاست های کلی نظام به موضوع تهیه اطلس های محیط زیستی اشاره شد که با توحه به این موضوع، چهار اطلس مهره داران ایران برای پرندگان، پستانداران، دوزیستان و خزندگان منتشر شد که منبع علمی قابل استنادی برای برنامه ریزان است وحتی قابلیت استفاده در سطح بین المللی را نیز دارد، همچنین به زودی اطلس مناطق حفاظت شده که حدود ۱۱ درصد خاک کشور را شامل می شود، تهیه خواهیم کرد. در اجرای سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری، برای اولین بار درحوزه محیط زیست، یک سند فرابخشی ارائه دادیم که اقتصاد کم کربن و حفاظت از طبیعت و منابع آب در آن گنجانده شده و به عنوان یک پیوست در سند برنامه ششم توسعه دیده شده است. -محمد مجابی، معاون توسعه مدیریت، حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط زیست در سیاست های کلی مقام معظم رهبری در حوزه محیط زیست توجه به فناوری‌های نوین، الگوی رویکرد استفاده از فناوری‌های نوین سازگار با محیط زیست و توجه جدی به حوزه پدافند غیرعامل نیز لحاظ شده که ما باید پدافند زیستی را مورد توجه قرار دهیم. سخنرانی مقام معظم رهبری در ۱۷ اسفند ۱۳۹۳ باعث شد مطالبات در حوزه محیط زیست سرعت بگیرد. در فاصله کمتر از ۶ ماه، مراتب تصویب سیاست ها در مجمع تشخیص مصلحت نظام شکل گرفت. بعد از تصویب سیاست های کلی و ابلاغ توسط مقام معظم رهبری، با توجه به اینکه احترام به طبیعت در فلسفه این سیاست ها جای داشت، دکترین ما برای این فلسفه، توسعه پایدار بود. بر اساس ابلاغی که برای نظارت بر این سیاست‌ها شد، در سال اول وضعیت پایه محیط زیست، تدوین و منتشر شد. دبیرخانه مجمع ۲۶ شاخص را برای ارزیابی عملکرد تعیین کرد و در سال اول گزارش دیگری از تمام نهادها انجام شد. بر اساس اهداف توسعه پایدار، باید بتوانیم شاخص‌های خود را به‌روز کنیم و گزارش گیری را دقیق کنیم و بر این اساس، اثر در بهبود وضعیت محیط زیست را داشته باشیم. این موضوع باعث شد نشست سیاست‌های ابلاغی محیط زیست را برگزار کنیم و از قوای سه گانه خواستیم گزارش خود را در این زمینه ارائه کنند. در حوزه قوه مجریه، سیاست‌های کلی محیط زیست در چند بسته قابل پیگیری بود. اول در حوزه آلودگی که دولت اقدامات جدی انجام داد. استانداردسازی سوخت و افزایش استاندارد تولید خودرو، بخشی از این اقدامات بود. در حوزه آب، بخشنامه وزارت نیرو برای پرداخت حقابه تالاب ها، در حوزه تنوع زیستی اقدام نیروهای مسلح برای جلوگیری از تولید سلاح و پشتیبانی تجهیزات حفاظتی، اقدامات مهم در این زمینه بود. اصلاح الگوی کشاورزی از دیگر موارد بود اما نهادینه کردن سیاستهای کلی محیط زیست باید در برنامه ششم تجلی پیدا می‌کرد که بر این اساس یک ماده در برنامه ششم قرار گرفت و ۸ ماده دیگر هم به آن پرداخت. در حوزه اقتصاد سبز، تهیه لایحه اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده و قرار دادن یک فصل در حوزه محیط زیست در دستور کار مجلس است. لوایح مهمی مثل جلوگیری از آلودگی هوا، تالاب، زمین و خاک و ارزیابی محیط زیستی نیز به مجلس ارائه شده یا خواهد شد. در یک سال گذشته بیش از ۱۵ تفاهمنامه با کشورهای مختلف در حوزه محیط زیست امضاء شد و همچنین بحث گرد و غبار در دستور کار UNEP (برنامه های محیط زیستی سازمان ملل) قرار گرفت. حجت الاسلام والمسلمین محمد جعفر منتظری، دادستان کل کشور صیانت و حفاظت از منابع ملی، کوه ها، جنگل‌ها، مراتع ملی، دره‌ها و امثال این‌ها ، یک مسئولیت فوق العاده‌ای است که بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است و من با تمام احترامی که برای خانم ابتکار و همکارانش قائل هستم عرض می کنم که سازمان محیط زیست در انجام وظیفه خودش موفق نبوده است. قوه قضاییه در این زمینه جدی است اما تمام ابزار در اختیار ما نیست، اگر بین قوه قضاییه، سازمان محیط زیست و دستگاه های اجرایی، تعامل باشد قطعا موفق خواهیم شد اما اگر دستگاه ها به تنهایی و بدون همراهی یکدیگر کار کنند موفقیتی در کار نخواهد بود. قوه قضاییه عزم خود را جزم کرده و ۴۵۰ دادستان در سراسر کشور آماده فعالیت در این راستا هستند، البته هر چند هم آماده باشیم اما اگر همکاری لازم بین محیط زیست و سایر دستگاه ها نباشد، مشکلی حل نخواهد شد. هرجا لازم است از اختیار و اقتدار دستگاه قضایی استفاده شود، ما آماده هستیم؛ از رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، وزیر جهاد کشاورزی، وزیر نیرو و روسای سایر دستگاه های مرتبط تقاضا می کنم از عوامل تحت امر خود بخواهند همکاری خود را با قوه قضاییه گسترش دهن و در این میان، نقش مردم بسیار پررنگ است زیرا در بسیاری موارد، اطلاع رسانی مردم بیشتر از مسوولان است. مولفه های آب، هوا، خاک یا حیوانات و مناسبات بیولوژیک متعادل بین این عناصر، شکل دهنده محیط زیست طبیعی برای گیاهان و جانوران است که حفظ و حراست و صیانت از این عناصر برعهده همگان است و یکی از وظایف دادستان کل کشور، حقوق عمومی است که حفاظت از این عناصر جزو حقوق عمومی است و قطعا از آن کوتاه نخواهیم آمد. . . سخن آخر با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری در سال‌های اخیر در خصوص محیط زیست که معظم‌له آن را مسئله‌ای کشوری و ملی می‌دانند؛ بنابراین حرکت جمعی مردم و مسئولان قوای سه‌گانه برای تحقق امر مقام معظم رهبری اجتناب ناپذیر می‌نماید که در این زمینه حرکت‌های خوبی از سوی قوای سه گانه در حال انجام است و امید است با همراه‌سازی مردم در این باره شاهد موفقیت‌های روزافزون در این خصوص باشیم. گنجاندن درس حفاظت از محیط زیست در کتاب‌های درسی دانش آموزان شاید گامی مهم در تربیت نسلی باشد که بزودی بهره برداری از طبیعت را به منظور توسعه در کشورآغاز خواهد کرد. باتوجه به اینکه هر دولتی مدعی است که در زمینه محیط زیست اقدامات بسیار خوبی انجام شده است؛ بنابراین بجاست بازرسی هایی از سوی نهادهای غیروابسته به دولت از اقدامات ادعایی دولت در زمینه محیط زیست صورت پذیرد و نتیجه آن به اطلاع افکار عمومی برسد. . پژوهش خبری صدا وسیما//پژوهشگر: مرتضی رکن آبادی * منابع در آرشیو در دسترس است. ................................................................................................................................ منبع: پایگاه خبرگزاری صدا و سیما

پر بازدید ترین مقالات

تکنیک های کشاورزی از منظر قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم . تکنیک های کشاورزی از منظر ...

معجزات علمى قرآن کریم : 3- قرآن و حرکت زمین

بسم الله الرحمن الرحیم 3- قرآن و حرکت زمین : منظور از معجزات عل...

مدیریت جامع منابع آبی از دیدگاه IWRM با رویکردی دینی فرهنگی

بسم الله الرحمن الرحیم  مدیریت جامع منابع آبی از دیدگاه IWRM...

بررسی رابطه دینداری با نگرش و رفتار مصرف آب در بین شهروندان زنجان

بسم الله الرحمن الرحیم     بررسی رابطه دینداری با نگرش و ر...